{"book":"adl0009","page":795,"text":"(٧٦٥)\n(جلد سوم) و شرح سلطنت اعلیحضرت امیر عبد الرحمن خان ) (سراج التواریخ)\nدارالسلطنه شرف صدور یابد در محل اجرا آورده فروختن املاک شرطی را علاقه را بحکم حاکم آن دانسته دیگری\nمتصدی این امر نشود ( قاعده نوزدهم ) شخصیکه از راه خیرخواهی دولت یا طمعواری امو در مات و یا طمع مزد و اجرت\nنزد حاکم حاضر آمده اظهار نماید که اموال مردم فراری و غائبان دولت در نزد فلان شخص میباشد لازمست\nکه خود آنشخص مدعی شده بشهادت در حضور قاضی ثبوت اموال اظهار کردهٔ خود را برذمه او نماید و یاموجب\nدستخط و مهر مدعی علیه معاملهٔ مذکوره را ثابت کند بعد ازان حاکم را اجازت است که بموجب سجل قاضی\nو مهر معتبرین آنشخص را محبوس نموده مطالبهٔ مال را ازوی بکند ( قاعدهٔ بیستم ) کسیکه در نزد حاکم حاضر\nآمده در خصوص کسی اظهار کند که با مردم فراری معرفت و مکاتبت دارد و غائبان دولت را اعانت میرساند\nحاکم را نمی شاید که بمحض گفتن آنشخص را محبوس نماید بلکه اولاً از شخص مظهر دلیل معقول طلبیده\nثانیاً از هر طرف جستجو کرده چون سند و ثبوتی بر او بیابد در حضور قاضی و معتبرین گناه را براو ثابت\nنموده بعد بآنچه لایق باشد و از حضور انور دربارهٔ او امر شود عقوبتش نماید ( قاعدهٔ بیست و یکم ) اشخاصیکه\nبعداوت و دشمنی بر شخص بری الذمه در خصوص اموال فراری و یا دوستی و یا کاغذ روی با غائبان دولت\nتهمت کنند و بموجب احکام شرع شریف ثبوت نتواند و مهر و دستخط متهم را حاضر نکنند و بر حاکم مکشوف\nگردد که این شخص محض از عداوت در میان پادشاه و رعیت افساد و تفریق میانداخته و این معامله را برای اعتبار\nخود مشتہر میساخته پس بر حاکم لازمست که اینطور اشخاص را مقید نموده باشرح احوالش رو به دارالسلطنه\nکند که بمقتضای رای صواب نمای پادشاه جزای عمل او در کنارش نهاده شود و مردم بیباک شر و فتنه او ایمن گردیده\nدر زیر سایهٔ حمایت سلطنت بفراغت زیست نموده روز زندگی بسر برند (قاعدهٔ بیست و دوم) چون منظور نظر خورشید اثر\nاعلیحضرت ظل اللهی در رفاهیت مردم سکنهٔ مملکت و سهولت حساب دفتری و تہذیب امور تجارتی بر آنست که\nوزن و پیمانهٔ اطراف و دارالسلطنه مساوی و بيك نسق بوده با هم مخالف نباشد بنابراین هر يك از حکام اطراف و ولایات\nلازمست که در معمورات متعلقهٔ خویش این امر را اشتهار نموده انتشار دهند و از مردم التزام بگیرند که بغیر از من کابل\nبدیگر من خرید و فروش اشیای وزنی را نکنند و لازمست که حاکم هر علاقه در هر قریه بکمن آهنین بمهر دولتی\nبمواجهٔ قاضی ساخته بمردم آنجا بدهد و نیز از مقدار موازنهٔ همان من پیمانه هم چیز را ساخته معین کند تا مطابق همان\nمن و پیمانه دیگر مردم منها و پیمانها ساخته اختلاف اوزان ازمیان رعایا برداشته شده در امور اشیای وزنیهٔ تجارت\nخسارت واقع نگردد ( قاعدهٔ بیست وسوم ) اصلاح من کابل و تعیین آن که از حضور معین شده است بر این اهدا\nو تفهیم حکام کمیت و مقدار آنرا مطابق و معادل روپیهٔ کابل معین میدارد تاهريك از حکام در میان مردم علاقهٔ\nخود سنك را مطابق آن ساخته رعيت را نيك بفهماند كه يكسير کابل شصت و چهار خوردست مساوی میآید\nباهفتصد و شصت و هشت روپیهٔ کابل و نصف آن که سیرو دوخورد است مطابق میآید با سه صد و هشتاد و چهار\nروپیهٔ موصوفه و ربع یعنی یکچارک (۱) آن شانزده خورد است معادل است بایکصدو نودو دو روپیهٔ مزبوره ویکپاو آن\nکه چهار خورد است برابر میآید با چهل و هشت روپیهٔ مذکوره ويك خورد آن كه بیست و چهار مثقالست مطابق (۱) چارك\nمیآید با دوازده روپیهٔ کابلی ( قاعدهٔ بیست و چهارم ) هر گاه شخصی از رعایای اطراف بعد از انتشار اشتهار و دادن مخفف چار\nالتزام محاکمان از راه راست مخالفت ورزیده بسنگهای مخالف داد و ستد نماید بر حاکم لازمست که بعد از ثبوت یکصد یك است\nروپیه بطريق مصادره(۲) جهت خزانهٔ مسلمانان از وی بگیرد ( قاعدهٔ بیست و پنجم ) شخصی را که ملازمان دولتی\nیا مردمان رعیتی در حالت نقب زدن و یا بر دیوار عمارت فرازشدن و یا در دست آلات دزدی داشتن شب هنگام دست (۲) مصادره\nگیر کنند چون در شریعت براو چیزی مقرر نیست هر امریکه از حضور دربارهٔ او شرف صدور یابد معمول دارند وجہیکه بستہ\nگرفته شود\nو سیاست اینقاعده را اعلیحضرت سراج الملة والدین که بانی این کتاب است بعد از جلوس میمنت مأنوسش\nبر اریکهٔ سلطنت بدستخط خاص معین فرموده نگار داد که سی روپیه کابلی جریمه از او گرفته و یکماه محبوس\nکرده بعد ضامن داده رها شود ( قاعدهٔ بیست و ششم ) شخصی را که صاحب خانه شب هنگام در اندرون خانه و سرای","chars":3743,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0009/00795.jpg","first_page":1,"last_page":1270,"title":"Kitāb-i musṭatāb-i sirāj al-tavārīkh ‏كتاب مسطتاب سيراج التواريخ‏‏","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0009/795","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0009/canvas/795","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0009/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0009_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}