{"book":"adl0009","page":794,"text":"(٧٦٤)\n( جلد سوم ) ( شرح سلطنت اعلیحضرت امیر عبد الرحمن خان ) ( سراج التواریخ )\nورزيده با او در محكمۀ شرعيه حاضر نشود بايد قاضی بحاکم اطلاع دهد آنگاه بر حاکم لازمست که محصل شديد عقب\nآنشخص سر کش فرستاده حاضرش نمايد با بموجب ( قاعدۀ پانزدهم ) اساس القضاۀ با نچه رأی قاضی قرار بګيرد\nشخص سر کش را تعزیر کند و مزد محصل را که در احضار او سر کردان شده نيز بقرار قاعدۀ هجدهم اساس\nالقضاۀ حاكم از شخص سر كش حصول نمايد ( قاعدۀ یازدهم ) شخصیكه بسببی از اسباب شرعی و موجب کتاب\nآلهی سزاوار حبس شود وقاضی مطابق كتاب حكم شرعی بر حبس آنکس صادر نماید برحاکم لازمست که آنشخص\nرا در تصرف خود آورده ورقيعه در باب حبس او از قاضی حاصل نموده بعد از ان بقراريكه قاضی مصلحت بداند\nومدت حبس او را مقرر نماید آنشخص را در زمرۀ محبوسین داخل كند و بموجب قاعدۀ نود ويكم اساس القضاۀ\nرسید آنمحبوس را جهت سند بقاضی بدهد ( قاعدۀ دوازدهم ) برحا كم لازمست که سر رشتۀ نگاهداشتن محبوسینی\nرا كه از سبب حقوق مردم محبوس میشوند وازمحکمۀ شرعیه باو میسپارند بقرار فرمودۀ قاضی وقواعد اساس\nالقضاۀ نماید ورها كردن ايشان نيز مفوض بحكم شرع وامر قاضیست ( قاعدة نود وهفتم ) اساس القضاۀ را\nديده بكار برد ( قاعده سیزدهم ) شخصیكه در ادارۀ حکومت يكي از حكام بر ذمه اش سکه قلب زدن در حضور\nقاضی بشهادت شهود ثابت شود و يا آلات و اسبابیکه بدان سكۀ قلب بسیار زده میشود در خانه آنشخص موجود\nکردد ويا ر و پیهای قلب مکرر در دست او ديده شود برحاکم لازمست که فوراً آنشخص را قید نماید و مال و اسبابش\nرا از کلی و جزوی در نزد قاضی آنجا بقید سیاهه آورده نزد خود نگاهدارد وخود او را باشرح احوالش مفصل\nرقم کرده در کوتوالی دار السلطنه بفرستد و سر کرده کوتوالی او را حاضر پیشگاه پادشاهی نموده هرامرو فرمانیکه\nدر بارۀ مال و منال او شرف نفاذ یابد بعمل خواهد آورد ( قاعدۀ چهاردهم ) شخصیكه در سندات محكمۀ شرعیه\nياروات و وثيقه نامه جات سرکاری و هیچ مردم دست غدر زده بخك كردن و دعا و زدنی دخل و تصرف نماید\nو يا سند را ساخته و در دست کند گرفته بخواهد در نزد قاضی و دفتری برده کار خود را بان در محل اجرا آرد بر حاكم\nلازمست که اینچنین شخص را محبوس نموده بعد از اثبات غدر او که نزد قاضی وغیره معتبرین و ذمه اش ثابت\nکردد او را در دار السلطنه فرستاده و شرح احوالش را مفصل در عریضه نکار داده مال واسباب وغیره مايملكش\nرا بحضور قاضی و معتبرین در قید سیاهه آورده ارسال پایه سریر سلطنت نمايد و هرامر که شرف صدور يابد فرمان\nخود معمول دارد ( قاعده پانزدهم ) بنا بر رفع جال سازی ودفع دغابازی از مملکت افغانستان فرمان و حکمست که\nمهر کنی را بغیر از شهرهای افغانستان در اطراف وقری موقوف دانند و احدی از مهر کنان وحکاكان شهرها را\nنیز اجازت نیست که بدون سند دولتی و دادن عهد نامه مهر برای کسی بکنند وا کر کسی در اطراف نطفۀ حاکمی\nباین کار اقدام کند و خسارت و دغل ازو ظاهر نشود در هر نامیکه مهر کنده باشد صدرو پیه کابلی باسم جریمه\nبدهد وا کر چنانچه دغابازی وتلبیس او بظهور رسيده باشد فوراً محبوسش نموده با شرح احوالش روانه دار السلطنه\nنمايد ( قاعده شانزدهم ) برحاکم لازمست که در تمامت مردم منطقۀ خود از ملکان و کلانتران ورئیسان هر قریه\nالتزام و اقرار نامها بمهر قاضی بکیرد که از فراریان و اخراجیان مملکت افغانستان و یاغیان و مشهردان دولت دقعت\nتوابعان احدی را بی سند سرکاری در قریای خود نگذارند که داخل شود و بمجرد داخل شدنش لازمست که\nاز وروداو حاكم را آگاه كنند ( قاعده هفدهم ) شخصیكه بعد از التزام دادن در خصوص اشخاص\nفراری واخراجی و كسانيكه با باغیان شريك وهمعنان شده سلاح روی لشکر پادشاهی برداشته و یادر ديكر\nچيزها معاونت بانها رسانيده و یا از طرف غابشان دولت از راه جاسوسی و احوال گیری آمده باشند\nدر قریه خود جای دهد وبخلاف التزام و اقرار خویش رفتار نمايد برحاکم لازمست که پس از ثبوت او را\nمحبوس نموده باشرح احوالش كسیل در كاه عالم پناه بدارد ( قاعدة هيجدهم ) هر گاه مصلحت ملکی اقتضای آن\nكند كه املاك تبطى مردم مجرم بر ذمه داران فروخته شود بر حاکم لازمست که با فرمان پادشاهی در ین باب باو نرسد\nاحدی را نگذازد كه املاك مذکوره را برضای رعایا بآ نها بفروشد والبته برفق قاعدۀ كه فرمان بنام کارداران","chars":3591,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0009/00794.jpg","first_page":1,"last_page":1270,"title":"Kitāb-i musṭatāb-i sirāj al-tavārīkh ‏كتاب مسطتاب سيراج التواريخ‏‏","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0009/794","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0009/canvas/794","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0009/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0009_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}