{"book":"adl0009","page":700,"text":"(٦٧٠)\n( جلد سوم ) ( شرح سلطنت اعلیحضرت امیر عبدالرحمن خان ) ( سراج التواریخ )\nپادشاهی بوده در ملک هیچ باقی نگذارد و تمام داخل خزانه شده تنخواه نهایشتر از دیگر مواجب خواران برسد\nو اگر وقتی کم خرج شوید از خوان وجه گرفته محتاج دکان دار و کسبه اهل بازار نشوید اینچه خیال خام است\nکه بدل جای داده میگوئید که پادشاه مواجب مارا معطل کرده نخواهد داد و این را تصور نمیکنید که من امورات\nهستم چند از ملک و دولت شما بخرج خود و اولاد خود رسانیده ام که برای شما چیزی باقی نمانده باشد که باعث\nعسرت معیشت شما گردد و منظور ازین سعی و کوششی که من دارم صرف اجرای احکام شریعت مطهر حضرت\nختمی مرتبت است که حقی بیت المال ضایع نگردیده جهت حفاظت ناموس ملت روزی بکار آید و آلات حرب\nفراهم شده سپاه بسیار مرتب گردد تا مدافعت خصم بوجه دلخواه در محل اجرا آید نه اینکه مال يك ملت صرف\nآرزوهای چندین اراذل مملکت که در حقیقت و شریعت برای ایشان حرامست برسد و مواخذه آخرت شود آری\nسبب معطلی تنخواه اینست که آنرا در نفس الامر ضامن و محصل کار قرار داده ام که زود کارهای مرجوعه خودرا\nتمام و انجام نموده عز سربلندی و افتخار حاصل کرده خدا ورسول اورا و مرا از خود راضی ساخته مواجب\nخودرا یکجا برده از راه حلال صرف مؤنت خود بکنید و حق دو کرور نفس ملت نجیه را بحرام نخورید و تا\nپارسال تنخواه را در مابین همین یکسال که معطل شده دیگر امری نیست بجز جهت محصل و درستی و تمامی کار شما\nپس خدا نکند که بی عزتی و خرابی شما ملحوظ و مد نظر باشد بلکه از خداوند شمارا امین و صادق و راست کار\nوراست گفتار و حلال خوار میخواهم وا کنون از شما نظم و نسق تمامیت کار شما را طالبم و آن نیست مگر\nخلاصه جمع و خرج بودجه (۱) مملکت و خلاصه ها را از سال لوی ئیل تا کنون که اودی ئیل است ده ساله تمام\nو انجام میخواهم و اگر اودی ئیل بالفعل ساخته نشود تا سیچقان ئيل باید کامل و تمام و پرداخته گردد بعد ازان\nخدا نخواهد خودم در سال آینده در کابل آمده کارهای شما را ملاحظه میکنم و خلاصه ها را تسلیم شده بهريك\nاز شما بخط خاص خویش سند فراغت از کار و رضا نامه میدهم و شما شروع در کار جدید که روی میدهد مینمائید\nو من مايل و راغب نقصان وجب كارشما نیستم همه کار را از راه نصیحت بشما نوشتم و گرنه تنخواه شما موقوف\nو بریده نیست امانت است که بشما خواهد رسید اگر امروز بدست شما نیاید فردا آمدنیست اما خدا را حاضر دیده\nکارها را شب و روز ندیده تمام کنید که ناتمام هیچ نماند و در بین ما و شما دوباره سخن پیج نخورده از شما شکایت\nنکنم و تماس و پاکی حساب و ساختن خلاصه های شما شما را بکلی نيك نام و ستوده فرجام سازد زیرا که تمام مردم\nافغانستان شما را دزد و خاین میگویند و در دل جای داده اند که اهل دیوان از سبب آن خلاصه ها را تمام و انجام\nنمیکنند که باقی در ملک بماند که بدون باقی بازار دزدی ایشان رواج نمیگیرد و در صورت خلاصه ساخنی برای\nدزدیدن چیزی در ملک نماند و راه سرقت مسدود میشود پس اینچه قباحت و ملامتست که محمالت شماست که\nجميع طوائف واقوام این قبای بدنامی را بقامت شما راست کرده اند و در ساختن خلاصه زبان مردم نسبت بشما\nبسته شده نیکنام میشوید و دولت مرد نیکنامی و عزت مرد است شما هر کدام دعوی عقل و فراست را دارید\nو کدام عاقل صاحب تمیز از هزانش گذشته که شما بگذرید این عبارات را از ان نوشتم که بقیة کار خود را تکمیل\nنموده انجام نمائید وقتیکه من رونق افزای کابل شدم کارهای شما را سراپا می بینم احیاناً اگر از مزار شریف\nحرکت کرده در دیگر طرف مملکت چندی برای امری رفتم و نظم و نسق ولایتی و جایی را منظور داشتم همانا\nاز حضور شخصی را مامور میکنم که کارهای شما را رسیده و خلاصه ها را دیده مرا آگاه کند در هر جا که باشم\nحکم اجرای مواجب شما را میکنم و ازین طومار که ارسال داشته اید نمیتوانم تنخواه شما را اجرا دهم زیرا که\nدو عیب را لازم می آرد اول ندانسته و نفهمیده بكاريك علم ندارم تصدیق کرده خواهم بود و این تصدیق بی تحقیق\nرا کاهی نمی کنم دوم ظاهر میدارد که مواجب شما را محض رنجش خاطر معطل داشته ام و بمجرد مشاهده\nطومار کار شما آن رنجش برطرف وزایل گشت و این دو نکته نیست بلکه در وقتی تصدیق کار شما\nخواهد شد که خلاصه ها را کامل بسازید و از ملاحظه من بگذرد پس دران وقت تنخواه شما\nجاری و امر دادن خواهد شد اکنون از روی مصلحت حکم اجرای تنخواه شما را ندادم و است در خاتمه\n\n(۱) بودجه\nنیز بمعنی\nخلاصه است","chars":3701,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0009/00700.jpg","first_page":1,"last_page":1270,"title":"Kitāb-i musṭatāb-i sirāj al-tavārīkh ‏كتاب مسطتاب سيراج التواريخ‏‏","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0009/700","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0009/canvas/700","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0009/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0009_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}