{"book":"adl0009","page":673,"text":"(٦٤٣)\n( جلد سوم ) ( شرح سلطنت اعلیحضرت امیر عبد الرحمن خان ) ( سراج التواریخ )\n(۱)\nرنجه بدارد\nهیچ بار\nبردار نه ماند\nدیگری را\nفوت سردار\nشریف خان\nبلوچ\nمأمور کردن\nحکمران\nقندهار دو تن\nراهبر هزار\nجات\nذکر\nدخل علاقه\nچیخانسور\n(۱)\nشیمه زمین\nقابل کشت\nوزراعت\nذکر ماموری\nقایم مقام\nحکمران فراه\nشرح اراده\nو عزم طالب\nسوء\n(۱) اشهب\nاسب سرنك\nرا گویند\nگردیده بلکه معاشرین و مصاحبنش دزدیدند و شهزاده آزاده با آنکه حکم اقدس بنامش صدور یافت که در مقام\nتجسس و تفتیش بر آمده سارق را گوشمال بسزا دهد اما شهزاده از بلند خیالی و نيك مکالی که تا دستیابی شدن دزد\nبعضی از خدامش گرفتار میکشت و دزد معلوم نبود بمدلول ( لا تزر وازرة وزر اخرى ) (۱) کسی را مزاحم\nنشد که مبادا بی گناهی گرفتار آید و همدرین وقت سردار شریف خان بلوچ که از سیستان روی امید بابنه دولت آورده\nواز خوان احسان پادشاهی چنانچه از پیش گذشت آرزویش حاصل شده بود بدرود وداع جهان نمود و از آنسوی\nچون فرمان گاشتن راه شناس حضرت والا در قندهار پرتو وصول افکند سردار نور محمد خان حکمران آنجا\nسید شاه نجف نام ساکن چهار دهنه و محمد جان نام کندلایی قوم قزلباش را از قندهار در روز غره ماه شوال\nرهسپار ارزگان نموده امر کرد که از ابتدای خاک سر زمین هزاره باغیه تا انتهای آن همه جا را نيك ديده\nو مشاهده کرده راه و بیراه و گذرگاه لشکر و انبوهی مردم آن بوم وبر را نوشته خود را بحضور انور رسانند و همه\nرا بعرض رسانند که موسم خوبی تا ته قدم گذشت و موقع سرکوبی آن قوم شریر رسید و چون همواره از راه\nتجارت در هزاره جات رفت و آمد داشتند بعضی از اشیاء را که در بین مردم هزاره رواج فروش داشت\nچون نخ وسوزن و کبریت آتش افروز وغیره با خود برداشته ره نورد منزل مقصود شدند و مقارن اینحال در روز\nدهم ماه شوال از اجاره کدخدایان علاقه چیخانسور که مالیات دیوانی آنجا را از نزد سردار محمد یوسف خان\nحکمران فراه بمقدار چهار هزار خروار در عهده گرفته و خط اجاره داده بودند آخندزاده فقیر محمد خان\nحاکم و سر حد دار چیخانسور را از حضور اقدس ارقام و اعلام رفت که کدخدایان آنجا مقدار مذکور را برقمه\nنهاده اند در آینده میباید که او حسن عامل و کاردان خودرا روی روز آورده بی ایذا و آزار رعایا باضافه تر\nاز ان رساند یعنی که آن علاقه را از کثرت ضیعت (۱) واجتماع رعیت معمور نموده مداخلش را بپایه اعلی رساند\nنه اینکه دست آزیه مال ضعفاء در از کرده بتیغه ستم اساس حصار جمعیت ناس را تراشیده پراکنده سازد و همدرین\nاثنا پس از وصول حکم والا که بنام مولا داد خان قایم مقام حکمران فراه در خصوص راه مدخل و مخرج\nهزار جات شرف نفاذ یافته بود وی محمد عمر خان و یار محمد خان نامان را از راه غور مأمور کرده هر دو تن\nره انداء نمود که سهل و صعب راه هزاره جات را بپیموده معبر و مدخل اردوی پادشاهی را مشخص و معلوم ساخته\nدر مزار شریف بمر عرض حضور انور والا رسانند\nشرح سؤ اراده وعزم ملا میر محمد نام\n( قوم تاجيك ساكن ريزه کوهستان )\nدر خلال احوال مذکوره از عریضه واقعه نگار علاقه تنکاب بگوش صدق نیوش حضرت والا رسید که هشت\nتن از طالبان علم وادب در موضع شكون تنكاب مشغول تحصیل سنن و آدابند و از نزد ملا میرزا جی نام استفاده\nمی نمایند و روزی در محفل مباحثه علمی سخن را بمنازعت و خلافت منجر ساخته و هر کدام در تفسیر آیه کریمه\n( اطیعوا الله واطيعوا الرسول واولى الأمر منكم ) اشهب (۱) بحث را تاخته از جمله ملامیر محمد ولد میرجان نام\nقوم تاجيك ساكن ريزه کوهستان زبان بخسارت بیان خویش راند که چون امیر صاحب سرور حال آخندزاده\nعرفان وساده ملا نجم الدین را اخراج المملکت ساخته است اگر خدایش بدست من دهد هر دو چشم او را کشیده\nو بدستش داده از راه تشهیر در شهر و بازارش گردانیده ببدنامی شهیر عالمش میکردم تا دیگر هیچ پادشاهی چنین\nشخص پارسائی را از ملك بیرون نکند و دیگران ازین بیان او بر آشفته و سقطش گفته در محل اظهار آوردند\nکه چون تو خفاش ضعیف را نمیسزد که با کوری ظاهر و باطن اراده قلع وخسف آفتاب در دل راه دهی دیگر\nاینکه ملا نجم الدین خود روی از دولت برتافته از طریق غیر سعادت فرار کرده جانب خارج مملکت شتافت\nنه اینکه از پادشاه زجر و تحقیر یافته از ملك بیرون رفت باری اگر چنانچه پادشاهش اخراج کرده باشد مانند ما\nرا بجز از دعای ابقای دولت و اصلاح حکومتش دیگر امر واراده نمیباید زیرا که مدلول اینقول بزرکان و عرفاء","chars":3664,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0009/00673.jpg","first_page":1,"last_page":1270,"title":"Kitāb-i musṭatāb-i sirāj al-tavārīkh ‏كتاب مسطتاب سيراج التواريخ‏‏","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0009/673","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0009/canvas/673","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0009/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0009_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}