{"book":"adl0009","page":535,"text":"(٥٠٥)\n( جلد سوم )\n( شرح سلطنت اعلیحضرت امیر عبد الرحمن خان )\n( سراج التواريخ )\nانگلیس که بکیشاش از راه دوستی وصمیمی و تیقزی وارد سرحدات افغانستان شده مجادلۀ برۀ بیحسابه فیصله داده بود\nدانست نخواست که دولت موصوف را نزد دول معظمه خجل ومنفعل سازد پس عهدرا در اطاعت بدولت روس\nودر نشناختن از حکومت آن یامدان که لازم باشد اندرز و نصیحت کرده واز خطای ظالمانه ایشانرا نيك نواخته\nرخصت بازگشت داد و چون چند روزی فیصلۀ کمیسن حدود ترکستان طول کشیده عریضۀ درین باب از قضی سعد الدینخان\nنایب الحکومه برۀ بسلطنت رسید در روز جمعه پنجم ماه ذیقعده از حضور انور قاضی مذکور را ارقام و اعلام رفت که ندانستیم گفتگوئی\nخیاب بکجا رسید و کمشنران دولت روس وانگلیس باهم چه گفتند و چه کردند و چه قرار دادند و شمارا بالفعل\nکدام کار در دست و چه کفتار در زبانست و چرا همه روزه بالا قطاع دو دو سطر و چار چار کلمه از شما بحضور میرسد\nواز قواعد یکه روی کار می نهند خبر نمیدهید که رأی کمشنر روس امروز چیست و گفتار کار گذار انگلیس با او\nمخالف است یا موافق و رأی خودت که چنین با چنانست میباید جمیع واردات مرئیه و مشاهدات منظوره موافقه\nو مخالفه از خود و کمشنرین روس و انگلیس را مرقوم ومرسول حضور بدارید و چون نامه از روی نوشته کرنيل رجوی\nاز ویسراى كشور هند برايه سرير سلطنت درین وقت رسیده بود نگار فرمود که از رقیمه ویسرا که بمطالعه مأنیوست\nو در ان مکنونات و مضمرات خاطر خود را در محل ابراز آورده چنین رقمطراز گردیده است که وکلای دولت\nروس کار گذاران افغانستان را شقاق و نفاق وفریب و سازش جانب خود میل داده اند گویا از نوشته ویسرا مفهوم\nمیشود که بخاطر کار گذاران دولت انگلیس اطوار دوستانه روسیان که باشما طیور کرده و باهم ملاقاتها نموده اید\nدشوار و بطبیعت ایشان نا گوار افتاده است بنابراین ضرور گشت که شمارا آگاه کنیم که این مردم بنای ایراد\nو اعتراض را نهاده و میخواهند که افغانانرابا دولدیگر بچشم عزت و اعتبار بینند و بدوستی جانب افغانستان میل کنند\nواز دشمنی مردم آن محترز وبر کننار شوند پس درین میان بسی انضباط در حال خود نمودن وارتباط با احوال\nخود داشتن ضرور است و نیز احوطست(۱) که سررشته کلیدرا از مضمون جوابهای اعلیحضرت ما در مقابل سوال\nهای ویسرا در دست داشته باشید دیگر اینکه از نقس پارلمنت ومکالمۀ وزرای دولت انگلیس آنچه را که خیر\nیافته آگاه گشته ایم اینست که جناب دوست محترم و وزیر اعظم مستر کلید ستون اکنون جانب دار و ترقی خواه\n(۱) احوط\nبمعنی غایت\nاحتیاط\nدولت افغانستانست و اعلیحضرت ما را دوست صادق ودانا شناخته و اتحاد و وداد مارا باعث قوام ودوام دولت\nخود میداند و حق اینست که خوب دانسته و کرنيل رجوی مارا دوست روس و بدخواه دولت انگلیس\nپنداشته زیرا که هرچه برای اولیای دولت خویش مینویسد سراسر شکست و زیان کار ماست و انگلیسانیکه\nمنظورات ایشان برخلاف رأی وزیر اعظم است گفتار کرنيل رجوی را ترجیح میدهند و دلایل و براهین\nمیاورند و چون او رادر فارس سکرتر است بواسطۀ وی دیگر افسرانرا با خود متفق ساخته هرچه مینویسد و بدولت\nخود آگهی میدهد از روی انقساق دیگرانست که طریق اختلاف با وزیر اعظم پیش گرفته اند چنانچه مضمون\nمكتوب مورخۀ نوزدهم ماه شوال کرنيل رجوی که در پارلمنت خوانده شده و احوال آن بما رسیده اینست\nروسی که ادعای خیاب را دارد و جناب وزیر اعظم کلید ستون پاسخ بنده بگورمنت روس داده که افغانیست\nکه از سی و هشت سال در تصرف رجال اندالست بدولت روس فرو گذاشته نمیشود آیا جناب ایشان چه چیز را\nملاحظه کرده اند که این جوا برا بدولت روس نوشته اند و این زمینیست که بخچ زار خانه وار از مردم ترکمان\nصحرا نشین پیلاق گزین دارد که ازان چندان فائدۀ بافغانستان نمیرسد و تقریباً بیست میل زمین مخروبه و معموره\nخیاب خواهد بود واکر برسر اینگونه معاملات با دولت روس مخالفتانه رفتار کنند جای افسوس است فلقط\nپس ازین کلمات کرنيل رجوی که مرقوم و در پارلمنت مرسول داشته نيك مفهوم ومعلوم میشود که مقاصده\nافغانستان را تبسی خراب و بیاب میخواهد که هم زمینش را بدولت روس بدهد وهم مردمش را بآن دولت\nبمقاتلت و محاربت اندازد میباید او را بشناسید وازوی بحذر باشید که هیچگونه با نهاد صفحه دوستی و وداد نخواهد\nشد و در باب خیاب مقوله وزیر اعظم کلید ستون را منوط ومربوط دانسته استوار بدارید و هر گزازيك كززمین\nبنگذرید زیرا که فروهشتن و گذشتن از يكغام دشوار وباعث سستی کار است و نیز از عبارات رقیمه مذکوره او\nنقل نامه\nکرنيل رجوی\nکه در پارلمنت\nفرستاده","chars":3777,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0009/00535.jpg","first_page":1,"last_page":1270,"title":"Kitāb-i musṭatāb-i sirāj al-tavārīkh ‏كتاب مسطتاب سيراج التواريخ‏‏","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0009/535","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0009/canvas/535","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0009/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0009_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}