{"book":"adl0009","page":477,"text":"( جلد سوم ) ( شرح سلطنت اعلیحضرت امیر عبدالرحمن خان ) ( سراج التواریخ )\n\nمطلب گرائیده در باب پل خاتون سخن آغاز کرده گفت که در منزل کهسان اظهار کرده بودم و تنها اقرار کردم\nو وعده داده بودید که از سرخس برای جناب وزیر دولت خارجه لندن خبر داده ام که روسی مرتکب تصرف\nپل خاتون شده اند باید ازین جسارت بازداشته شود و من گفته بودم که با علیحضرت والا اطلاع میدهم و تنها معطل\nبجواب وزیر خارجه گذاشتید اینرا که انه منشوریکه از پیشکاه حضور اقدس والا در باب پل خاتون شرف صدور\nیافته بود بوی نشان داد و چون مرقوم بود که بهر صورت که باشد روسیان پل خاتونرا بگذارند او اینحکم را خوانده\nاظهار کرد که وزیر خارجه انکار داده است که با میر اطوار روس خبر دادم که در وقت ورود کمیشن دولت بریطانیه\nبسرحد هرات چنین حرکت ناشایست از کار گذاران امپراطوری صادر گردیده است اگر پل خاتون را واگذار\nنشوند سخن حدبخشی انجام نمیشود لهذا درینروزها سواران روسیه پل خاتون را واگذار خواهند شد و قاضی\nبارانکه اینکه اصل سخن را معلوم نماید در جواب او گفت که پس بحکمران هرات میباید بفرمائیم که بعد از فرو\nگذاشتن روسیان پل خاتونرا محافظ در آنجا مامور کند و جنرال لمسدن که هنوز حقیقت حال معلومش نبود گفت\nشما محافظ مأمور نکنید زیرا که مردم شما مدتهاست که از موضع گلیران پیشتر نرفته اند قاضی در جوابش گفت\nکه مردم ما از راه تاخت و تاز تا سرخس رفته اند و امراء و سلاطین سابقه افغان که اکثر بندرات را بی حارس میگذاشته اند\nباعث عدم حقیت دولت ایشان نمیشود و عدم مداخلت ما در چنین مواضع از سبب اغتشاش و پریشانی داخله مملکت بوده\nچنانچه در بعضی اوقات بادغیسات هم در تصرف سلطنت نبوده و کسی دیگر هم تصرف نشده و ازین مقولات مستفاد نمیشود\nکه رفته رفته و گفته گفته سند و دلیل نبودن پل خاتون از افغانستان بروی کار خواهد آمد چنانچه خود شما در کهسان\nاقرار بر بودن پل خاتون از افغانستان داشتید و او بگفتار قاضی سعد الدینخان اعتراف کرده از روی اقرار گفت\nکه سخنان شما همه صحیح و درستست کسی نخواهد گفت که پل خاتون از افغانستان نیست اما درینوقت بمحض\nرفتن روسی از پل خاتون سواران افغانی در آنجا بروند که هتك حرمت امپراطور شده روسیان دشوار مییابد اینرا\nگفته از قاضی سوال کرد که علاقه پنجده قبل ازین مسکن کدام طائفه بوده او مفصلاً شرح داد که در ازمنه سابقه\nعطاء الله خان تم جمشیدی حال معروف بسباق سلمان در آنجا متوطن بوده و از آسیب ترکمانهای دست اندازی\nترکمان از آنجا بیرون شده طائفه ترساری آن علاقه را از بزرگان جمشیدی که صاحبانش بودند برای اقامت\nو زیست خود التماس کرده مسئول ایشان قبول گشته قدری مالیه بعهده گرفته متصرف شدند و پس از روی طائفه\nار ساری نیز از آنجا آواره و فراری گشتند و پس ازان در وقت استیلای دولت ایران بسر خس مردم طائفه\nتیکه از آنجا فرار اختیار کرده بمرو قرار گرفتند و طائفه سارق را بتغلب از مرو بیرون کردند و از ایشان\nاندکی جانب ترکستان رفته اکثری در علاقه پنجده مأوا گزیدند و از خان آقای جمشیدی اسندهای توطن\nدر آنجا کرده پس از پذیرفتن او سالیانه دو هزار طلای یکمثقاله مسكوك يا لنگر باسم مالیه بر ذمه گرفته اداهمی\nکردند و جنرال لمسدن بتمامث این تشریح و تفصیل او را تصدیق کرده اظهار کرد که میباید بر طبق همین\nگفتار از مردم سارق خط گرفته شود زیرا که در تفلیس پرنس وايدا کاف کار سا کاف شهزاده روسی حکمران تمام\nترکستان از در منازعه با من گفت که علاقه پنجده از مملکت افغانستان نخواهد بود نادیر وقت گفتگوی سندی\nبخط و مهر آن مردم در دست باشد که جواب دولت روس گفته شود و ازین اظهار و بیان او قاضی سعد الدینخان\nامین الله خان حاکم پنجده را با برادرش بلندكتوش خان مأمور خط گرفتن از مردم متوطنه پنجده نموده ایشان بخط\nگرفتن پرداختند و بروز دوشنبه دوازدهم ماه صفر اعلیحضرت والا حکمران هرات را فرمان کرده ارقام فرمود\nکه در هرات مراجعت کرده تاهنگام شروع بکار تعیین حدود دیگر امور هرات را نظم و نسق نهاده در استحکام\nآن پردازد کذا گر دولت روس اقدام مخالفتانه نماید جواب جسارتش داده آیدو هم امر اشرف نفاذ یافت که چريك\nاز خانه کمیشن دولت انگلیس که هشتصد تن بودند يك دست سراپا لباس نظامی و يك جلد پوستین و يك جلد پوستین بچه\nو يكزوج جوراب و يكزوج دست کش و هر اسی يك تخته سرکش که از کابل فرستاده شده بود با يك توپ ترکی\nاز ولم هراتی برسم انعام بدهند که در زمستان مجائیکه قشلاقی میگزینند از سرما آسیب نبینند و او بر وفق حكم اقدس والا","chars":3753,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0009/00477.jpg","first_page":1,"last_page":1270,"title":"Kitāb-i musṭatāb-i sirāj al-tavārīkh ‏كتاب مسطتاب سيراج التواريخ‏‏","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0009/477","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0009/canvas/477","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0009/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0009_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}