{"book":"adl0009","page":476,"text":"( ٤٤٨ )\n( جلد سوم ) ( شرح سلطنت اعلیحضرت امیر عبد الرحمن خان ) ( سراج التواریخ )\nحاضر این کمیشن است منماندار ایشان بوده که او وقاضی محمد اسلم خان ازین امر واقفند لکن در بتوقت از تکاهالت\nو تساهل دولت برطانیه که جماعه منصفتین و ممیزین را در فرستادند دولت روس در تصرف مرو و سرخس سبقت\nو اقدام نمودند و جنرال لمسدن که این کلام را بشنید کفت ازین ادعا با بکذرید که هر کز مرو و سرخس در تصرف\nافغان داخل کرده نمیشود و قاضی سعد الدینخان در جواب این استبعاد او کفت که اکر چه سرخس کهنه و مرو داخل\nنقشه خرائط و اطلسها و جغرافیا تعلق بافغاانستان داشت ولی از سستی و دیر رسیدن کمیشن دولت انکلیس\nبتصرف دولت روس در آمدند بهر حال اکنون خیال اعلیحضرت والا و تمام بزرکان طوائف افغان\nاینست که اکر چنانچه مواضع مذکوره از تصرف دولت روس کشیده نشود ضرور میباید از اصل خواجه صالح\n(۱) چول تا سرخس علائم فاصله در بین بیابان چول (۱) و ریگستان قرار داده و شرار نقشه که در دستست نصب کرده تعیین\nبیابان ریگزار حدود شود و جنرال لمسدن پاسخ داد که از سرخس و مرو داخل باید در کذشت که ممکن نیست از تصرف دولت\nو جائیکه آدمی\nنرو باشد روس خارج کردند زیرا که بند آب سرخس بالاست و روس رضا نمیدهد که بند آب زمینیکه در دست دارد\nو کم عبور بتصرف افغان در آید بعد قاضی گفت که انچه از روی مشورت بکوئید مأمورم که معروض پایه سریر سلطنت\nکند دارم و چون مذاکره بدینجا رسید جنرال لمسدن روی سخن را بسوی دولت ایران نموده گفت که تمامت روج\nقلیج خان متعلق بدولت ایرانست چنانچه بکار کذاران آندولت کفته شده است که آنها را آباد و مرمت کرده محافظ\nبکمارند زیراکه این امر برای حفاظت سرحد افغانستان بسی نیکوست و قاضی سعدالدینخان بجواب اینقوله او گفت\nکه انچه از روج قلیج خان در حدود ایرانست در یب از دولت ایران خواهد بود و انچه در حدود هرات و اقغند با فغان\nتعلق دارند که بدولت ایران فرو کذاشته نخواهند شد و جنرال مذکور پاسخ دادکه از روج واقعه علاقه متعلقه هرات\nو تیغه از دولت ایران کرفته میشود و قاضی او را مجاب نمود باینکه مردم افغان قبول اینمعنی نکرده محافظ از خود\nخواهند کماشت و اوازین جواب قاضی سعد الدینخان قدری ساکت شده بعد کفت اکر چه اعلیحضرت والا از میدم\nعهده عشر میکیرد اما در بنوقت بلحاظ اینکه مردم آن علاقه ناراض نشوند میباید بحضور اقدس عرض شود\nکه به آنمردم تخفیف بدهد و این را نیز کفت که این سخن را محض دوستی از خود کفتم و این حرف که کاستی\nمالیه باشد از جانب دولت مأمور نیستم که اظهار کنم سخن و مذاکره هر دوتن بدینجا ختم کردیده باهم وداع\nکردند و روز شنبه دهم ماه صفر در منزل چین بید قاضی سعدالدینخان را با کپطان ولیسو نام انکلیس صحبت دست\nداده از طرف جنرال لمسدن بقاضی اظهار کرد که او میکوید علوفه و آزوقه زمستانی کمیشن را خود آماده میکنیم\nوی پاسخ داد که اعلیحضرت والا امر کرده است که تمام مصارف کمیشن را برسم مهمانی از دولت افغانسنان بخرج\nرسانیم و کپطان ولیسونزان جواب بکشوده کفت که جنرال لمسدن میکوید که در عهد اعلیحضرت امیر دوست محمدخان\nمرحوم از جانب دولت خود باقامه قندهار مأمور بودم و مخارجم را از کیسه خود صرف میکردم در نزداو پذیرفته\nکشت حالا نیز متوقع همان منوالم که پذیرفته آید و قاضی سعدالدینخان جواب داد که آنوقت جنرال لمسدن سفیر دولت\nخود بوده اکنون مهمان دولت افغانستاانست و درین مهمان دو کپل فرق بسیار است و کپطان ولیسو ابتراشنیده\nکفت که در صرف کمیشن از خود دو فائده متصور است یکی رعایای اعلیحضرت والا آباد میشوند دیکر کار کذاران\nدولت روس در مجدود امداد و صرف زرکرده مردم را از خود خرسند ساخته ممنون و مشکور مینمایندلهذا سزاوار است\nکه کمیشن انکلیس نیز از خود صرف زر و خرج کنند دیکر نقصان بخزانه دولت افغانستان نمیرسد و هم رعایا از خرج\nکردن خود کمیشن خرسند و خوشنود خواهند شد وقاضی سعدالدینخان بجواب او کفت بدولت روس رعایای علوفه\nرعیت افغاانستان معمور نمیشوند در آبادی ایشان مبالغ خطیره باید صرف کرد و اینك كه دولت روس در مقابلت\nمصارف بدولت افغانستان لازم و متحتم میباید و هم خزانه دولت ازینکونه مخارج تهی نمیکردد وا کر خالی باشد\nپر میشود و کپطان ولیسو بتصدیق کفتار او را کرده دیکر هیچ نکفت و مکالمه بپایان رفت تا که عصر روز یکشنبه\nیازدهم ماه مذکور در منزل قلعه موری خود جنرال لمسدن درك ملاقات باقاضی سعدالدینخان کرده سخنان مذکوره\nروز کذشته را در عمل تکرار و اظهار آورده قرار داد که باعلیحضرت والا ولارد دفرین صاحب وایسرای کشورد هند\nآکهی داده بر طبق صوابدید واص بنابین معمول دارند و پس از امضای این قرارداد قاضی سعدالدینخان باظهار","chars":3881,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0009/00476.jpg","first_page":1,"last_page":1270,"title":"Kitāb-i musṭatāb-i sirāj al-tavārīkh ‏كتاب مسطتاب سيراج التواريخ‏‏","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0009/476","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0009/canvas/476","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0009/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0009_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}