{"book":"adl0009","page":407,"text":"( ۲۷۹ )\n( جلد سوم ) ( ذکر وقائع سلطنت اعلیحضرت امیر عبد الرحمن خان ) ( سراج التواریخ )\n\nذکر سلطنت\nاعلیحضرت\nامیر عبد\nالرحمن خان\n(۱) اقطار\nبمعنی اطراف\n(۲) وقع\nبالفتح جای\nبلند و مجازاً\nبمعنی اعتبار\nوعزت\n(۳) تلئیم\nبمعنی رسیدن\n(٤) متعسر\nدشوار\n(٥) متعذر\nغیر ممکن\nذکر واقعـات\nصوب قندهار\nو هرات\n\nذکر سلطنت اعلیحضرت امیر کشور کبیر امیر عبد الرحمن خان\n\nاین پادشاه ترقی خواه ملت و رونق افزای انتظام سپاه ورعیت شخص از قریش رواین فرقة جلیله\nمحمدزائی از شعبه شجره بر ثمرۀ مارکژائیست و از آنجا که فراز و نشیب جهان را دیده وزحمات در محاربات کشیده\nواز کثرت گیتی نوردی چنانچه در جلد دوم بشرح رفت گرم و سرد روزگار را بسیار چشیده و تجارب ژرف رزه\nرا نیکو حاصل کرده روز پنجم ماه رمضان سال ۱۲۹۷ هزار و دو صد و نود و هفت هجری پای اورنگ جهانبانی نهاد و از\nتدابیر صائبه ومساعی جمیله که در تعمیر مملکت و ترتیب سپاه وتربیت رعیت روی کار آورد افاضه و تملک ایشانرا\nعظمی در اقطار (۱) ووقعی ( ۲ ) در انظار داد که انشاءالله تعالی خوانند کان این کتاب از اوصاف حمیده وافعال\nپسندیده او انکار نموده بلکه در نظم و نسق مملکت داری وفرمان گذاری او تصدیق واقرار خواهند کرد باری چون\nبالا حصار کابل را انگلیسان از سبب قتل کیوناری خراب کرده بودند چندی بدروازۀ سعید شیرپور جای گزیده\nابتدای سلطنت وافتتاح حکومتش را بآراستن سپاه مصروف فرموده جوانانی را که از سیمای ایشان آثار شجاعت\nهویدا بود همه روزه داخل فوج نظام نموده با وجود تهی بودن خزانه از زریک روپیه از مخواه مقرره امیر شیر\nعلیخان مرحوم که در ماهی هفت روپیه بود افزوده احاد و افراد پیاده نظام را ماهانه هشت روپیه وسواره را\nبیست روپیه معین ومقرر فرمود و مقارن اینحال اعیان و اشراف اطراف مملکت که از صدمات دولت انگلیس\nودست برد و تاراج خود ایشان که از سبب نبودن پادشاه در بین طوائف بپای رفته و از چپ و یورش همدیگر خسته شده\nبودند دسته دسته از راه اطاعت روبدرگاه نهاده در تا سعادت تلئیم (۳) عتبة علیا نموده هرگاه مفتخر ومخلع جامه مقدم\nخویش با ومیکشت واول تدبیریکه اعلیحضرتش بروی کار آورده اجرا فرمود این بود که تمامت مردم افغانستان را که با هم در\nآویخته وخونها ریخته بودند قدغن نموده بزبان مبارک راند که تا کنون هر قتل وجرح وغارت و تاراجی که درمیان\nقبائل سکنه مملکت افغانستان واقع کشته پرسیده وشنیده نمیشود زیرا که همری باید تا تصفیه این امور را کرده\nدست از مهمات سلطنتی ومکالمات دولتی بازداشت واین متعسر (٤) بل متعذر (٥) است ولیکن پس ازینروز\nهر که مرتکب امرنا شایست گردد البته مورد بازخواست خواهد شد و از صدور اینحکم همه منازعات و مناقشات\nکه باعث کینه و عناد بود دفع شد ومردم افغان وهزاره وترک و تاجيك كه با زکین یکدیگر در تاریك بودند و هرگز\nبخاطرها نمی گنجید که با هم نزديك خواهند گشت از راه آشتی با همدرا میختند و در خلال اینحال از حضور فیض\nگنجور اعلیحضرت والا سردار عبدالرسول خان در جلال آباد وسردار محمد سرور خان در غزنین ونائب سلطان\nخان افشار در هزاره دای زنگی ودای کندی ومحمد حسین خان فرازی قوم جوانشیر در هزاره بهسود و احمد جان\nخان توخی در قلات و دلاور خان در هزاره جاغوری و عبدالحق خان در نجراب وغلام قادر خان در تگیشو و صاحب\nزاده میرآقا در خوست مأمور حکومت گشتند وهمچنین در تمام ولایات ومحالات حکام و عمال مقرر گردید و در ایام\nتوقف دروازۀ سید باس اعلیحضرت والا سرای میرزا محمد حسن خان دبیرالملك واقع محله مرادخانی را با آنکه\nگنجایش تمکن حرم محترم را نداشت برای رفع حاجت چندی مرمت نموده دیوان خانه خاص و عام افراخته\nگشت بعد جناب قمر نقاب بانوی مشکوی سلطنت صبیه مرضیه میر عتیق الله خان مرحوم را که از جانب ما در نسب\nاو با علیحضرت امیرکبیر می پیوست بعقد نکاح در آورده مراسم سور وسرور شاهانه بپای برده سرای مذکور\nرا از تمکن خویش زیب و زینت داد زیرا که از دروازه سید در انجا نقل مکان فرموده بامور سلطنت پرداخت\nو در دیوان خانه عام که حال محکمه شرعیه است میر محمد حسین خان مستوفی الممالک را باهل دیوان جای کار کردن داد\n\nوقائع سال هزار و دوصدو نودو هشت هجری\n( وسوانح قند هار و هرات وغیره واقعات که بدانصوب رخ داد )\nو حضرت والا پس از سه ماه که بدار السلطنۀ کابل نزول اجلال فرموده تخت سلطنت آبائی خویش را زیب\nوزینت بخشید خواجه احمدی نام را که از نوکران قدیمی بود از حضور مأمور تا کشیده کرد که بشهزادهای والاگه را","chars":3716,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0009/00407.jpg","first_page":1,"last_page":1270,"title":"Kitāb-i musṭatāb-i sirāj al-tavārīkh ‏كتاب مسطتاب سيراج التواريخ‏‏","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0009/407","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0009/canvas/407","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0009/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0009_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}