{"book":"adl0009","page":326,"text":"(۳۱۹)\n( جلد دوم ) ( ذکر وقایع عهد امارت مستقله اعلیحضرت امیر شیر علیخان ) ( سراج التواریخ )\nو سردار عبدالرحمن خان که در د داودد او تبار داری بیمار مهارت تامه داشت باعدم التفات عمش نسبت بدو او\nعمش را دوست میداشت چنانچه دوا وغذای او را بدست خود ترتیب داده بدیگری وا نمیگذاشت و سردار\nمحمد سرور خان که نسبت فرزندی با امیر محمد اعظم خان داشت در همۀ ایام بیماری او دو بار بعیادتش\nرفته دیگر در جایکه فرود می شد مشغول کار خود می بود و درین منزل یکی از خدمه قدری زرد آلو حاضر\nکرده امیر محمد اعظم خان میل خوردن ان نمودو چون چهار روز بود که تب او را فروهشته بود سردار عبدالرحمن خان\nباطبیبیکه همراه شان بود هم چند منعش نمود نپذیرفته چند دانه فروبرد و سردار عبدالرحمن خان از ناپذیرفتن\nگفته خویش آشفته گشته نزد نوکران خودرفت و از نهی دستی اسلحه خودرا فروخته صرف می نمود و در هنگام\nعصر این روز باوجود آشفتگی از راه عیادت نزد عمش شده اجازت رفتن تربت عیسی خان حاصل کرد وبراه\nافتاده عمش باوی قرار داد که پس از نیمروز از قناره تورد شوم واو که از مصارف دویست سوار وعدم درهم\nودینار متصبر و ناچار شده بود وارد تربت عیسی خان گشته در باغیکه حاکم آنجا ساخته و از یکسال عثمان کردیده\nبطهران رفته بود نزول کرد وعمارت جانب دیگر باغ را برای عمش پرداخته خود در عمارت جانب دیگر جای گزید\nذکر اعزاز واکرام کردن حاجی حسن علی تاجر\nذکر احسان\n( و وجه دادن بامیر و سردار ) حاجی حسن\nعلی با میر محمد\nو در باغ مذکور حاجی حسن علی نام تاجر داخل شده سردار عبد الرحمن خانرا ملاقات کرده از حقیقت حال اعظم خان\nوعسرت و پریشانی احوالش بخود معلوم نموده عرض پرداز شد که هر قدر وجه برای مصارف خویش بکار وسردار عبد\nدارد پیش کشیده میشود واو که از ادای احسان آن مرد کریم بواسطۀ تهی دستی عاجز بود بجز از علوفۀ آدم الرحمن خان\nو اسب دیگر چیزی خواهش نمود تا که روز ششم امیر محمد اعظم خان نیز رسیده در باغ فرود شد و مخارج او\nو پسرش را نیز برعهده گرفته در هیچ چیز از البسه انسانی وجل وافصار وتوبرۀ حیوانی و زین ویراق مضایقه\nنیکرد و آنقدر مهربانی وزر افشانی و مهمان نوازی نمود که از تاجران دیگر بلاد امکان مجای آوردن نبود\nچنانچه خود سردار موصوف در روز نامۀ خویش می نگارد که تا زنده باشم منت بار احسان او بوده نمیدانم که چه\nطور ادای آن خواهم کرد که شخص تاجر ناشناس از زر خویش در گذشتن و به بیگانه از وطن انفاق کردن\nمقدور کسی نیست خلاصه ده روز در انجا پس برده امیر محمد اعظم خانرا از راه نکس (۱) مرض فواق (۲) (۱) نکس\nعارض گشت و ده روز دیگر از راه پیمودن بازمانده تا که از شفا یافت و پسر حمزه میرزای حکمران خراسان که بضم میم عود\nبدرش بغارت گرفتن ایل ترکان رفته بود از ورود ایشان در تربت عیسی خان و بیمار و ناتوان بودن امیر محمد اعظم کردن مرض\nباز دوم خان آکاه گشته بذریعه تلگراف بپایه سرپر سلطنت خبر داده بعد بامر اعلیحضرت ناصر الدین شاه يك تخت\n(۲) فواق\nروان و بیست و چهار راس استرجهت سواری امیر معزی الیه از مشهد فرستاده یکماه دیگر نیز در تربت عیسی خان بادی که از\nتوقف کردند و در وقت حرکت از آنجا مخارج ایشان را با حاجی حسن علی خان محاسبه کرده سی و پنجهزار روپیه که قعر معده\nمعادلست باهفت هزار تومان ایران بمیزان رفت و پس از قطع حساب حاجی موصوف را با خود همراه گرفته وسینه بیرون\nجانب مشهد ره نورد شدند و روز ششم وارد تپه سلام شده تعظیم قبه منوره امام رضا رضی الله عنه را بتقديم أيد و بفارسی\nرسانیده چون نزديك شهر مشهد رسیدند صد سوار زرین کمر از فراشان حضرت امام رضا (رض) باشش رأس اسپ هيك هنك\nعربی زین ویراق مرصع و دو کالسکه که یکی خاصۀ جلال الدوله پسر ثقة الدین شاه و دیگری مال حشمةالدوله حمزه گویند\nمیرزای حکمران خراسان بود از راه مهمان نوازی و پذیره پیش آمده باعزازواکرام تمام بشهر درآوردند و بقرب\nشهر پسر حشمة الدوله باهزار سوار باستقبال بیرون شده مراسم پذیره بجای آورد و چون داخل شهر گردیدند یکدسته\nفوج پیاده نظام با دوموزيك خانه در خیابان مقابل ارك دولتی سلام رسمی ادا کردند و داخل ارگ کشته سه\nروز مهمان حضرتی بوده بعد از طرف دولتی مخارج شاهانه برای ایشان میدادند و پس از ده روز حمزه میرزای\nحشمةالدوله عم ناصر الدین شاه از ترکتاز ترکان بازگشته امیر محمد اعظم خان وسردار عبدالرحمن خان وسردار\nمحمد سرور خان و چند تن از بزرگان همراهان ایشانرا بمیهمانی در جای خویش دعوت کرده بعد از صحبت دوستانه","chars":3729,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0009/00326.jpg","first_page":1,"last_page":1270,"title":"Kitāb-i musṭatāb-i sirāj al-tavārīkh ‏كتاب مسطتاب سيراج التواريخ‏‏","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0009/326","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0009/canvas/326","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0009/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0009_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}