{"book":"adl0009","page":251,"text":"(٢٤٤)\n( جلد دوم ) ( ذکر وقائع عهد امارت اعلیحضرت امیر کبیر ) ( سراج التواریخ )\nدومتر افزوده گاه در اطراف اردو محافظت وپاسبانی کاشت و آنگاه که سواران محافظ در اطراف اردو پراکنده\nشدند سه هزار سوار که سردار سلطان احمد خان بعزم شبیخون بسالاری سردار محمدیوسف خان نوادهٔ وزیر\nفتح خان مرحوم که وزیر ومشیرش بود و محمد اکرم خان بن عبدالله خان شهید اچکزائی وسرفراز خان اسحق زائی\nاز هرات بیرون فرستاده بود وایشان درموضع کاه دانک واقع قرب اسفزار قرار داشتند با سردار محمد علی خان\nبن سردار سعید محمد خان و عصمت الله خان جبار خیل غلجائی که با پانصد سوار از تبعهٔ خود ایشان مأمور\nحفاظت نواحی کاه دانک شده بودند درشب دوچار کشته پارهٔ گرفتار کارزار شدند و نیما دست تاراج بخرمهائی\nکه در صحرا بود دراز کرده تاراج نمودند وعصمت الله خان با سوارانش نجاتی را که ایستاده بود باخیمه و اسبابش\nتمام فرو گذاشته از بیم جان روی بدیگر سوی نهاد که از حملهٔ دشمن برکنار شود و در چنین حالت دوتن\nاز همراهانش تفنك بجانب هرویان کشاد داده ازقضا کلولهٔ یکی بسردار محمد یوسف خان بن سردار محمد قلیخان\nودیگری به محمد اکرم خان بن عبدالله خان رسیده هردو تن سالار ازپا در آمدند وسواران ایشان در تاریکی شب\nنعش هردورا برداشته بی نیل مرام رو بهرات نهادند و باین خسته وغفان گسسته داخل هرات شدند وامیرکبیر تهیهٔ\nعلوفه نموده روز ششم از اسفزار رایات منصوره را شقه کشا فرموده در منزل مغلان فرود آمد وازآنجا در منزل\nادرس کن وازآنجا برود گز وارد گشته فروکش کرد وازین منزل سردار میرافضل خان باز احسان امیر کبیر را\nفراموش کرده با بعض دیگر از سرداران که نسبت بسردار شیر علیخان بدل حسد و عداوت داشتند یکجهت\nشده روی دل از امیر کبیر برتافت واز هميك سرداران مخالف نامهٔ اتحاد برای سردار سلطان احمد خان حاصل\nکرده درهرات نزد او ازراه خفا فرستاد و همچنین وثیقهٔ نامهٔ ازایشان گرفته ازراه فرار درهرات رفت وسردار\nسلطان احمد خان را با مردم شهرهرات از مکتوبات سرداران که باخود برده بود قوی دل ساخته اطمینان خاطر\nداد که اکثر بزرگان لشکر ازامیرکبیر بیزارند و باهم و باین یار ومددکار خلاصه ایشان را گفته سفته چنان پایدار\nو استوار ساخت که باهم قرار دادند و سوگند درمیان نهادند که تا جان در تن ورمق در بدن داشته باشند همت\nومدافعت نکارند و دست ازمحاربت بازندارند وامیر کبیر از گرفتن اوهیچ درخاطر راه نداده رو جانب منزل شاه بید\nنهاد و از انجا وارد منزل میر داؤد واقع هشت گروهی هرات گردیده درینجا قراول سپاه سردار شهنواز خان\nوسردار سکندر خان و سردار محمد عمرخان پسران و برادرزاده‌داران سلطان احمدخان که با لشکر شایان بعزم مدافعه\nاز هرات بیرون شده بودند با قراولان سپاه امیر کبیر دوچار و کرضار پیکار کشته قنبر علیخان و چند تن\nدیگر از هرویان مقتول و بعضی مجروح گردیده و چند راس اسب نیز بدست قراولان امیر کبیر افتاده\nآخر الامر پشت بجنگ داده رو بگریز نهادند و بالشکری که در عقب بود پیوستند و روز را بنوعی\nبشب رسانیدند که بمسافت سپاه سرداران هرات با پیش نهاده سپاهی خویش را باشکر امیر کبیر\nنشان داده از ضرب توپ پراکنده میشدند و پس می نشستند تا که روز بیکاه کشته هریکی از هردو سپاه بجای\nخویش شده شب را بپاس و هراس روز رسانیدند و بامدادان امیر کبیر سردار شیر علیخان فرزند ارجمندش را\nبا جمعی از فوج پیش رو لشکر قرار داده سردار محمد امین خان برادر اعیانی اورا با گروهی از سپاه و چندضرب\nتوپ جانب دست راست و سردار یحیی خان وسردار فتح محمد خان وسردار شمس الدین خان را با پارهٔ از دلیران\nطرف چپ امر راه پیمودن کرد و خودش سوار پیل شده بابنه و اغروق و توپخانه و افواج پیاده در قلبگاه جای\nگزید وسردار محمد شریف خان را با بقیهٔ لشکر بساقهٔ موضع رفتن مقرر کرده راه بر گرفت وسواران هراتی\nکه دوازده هزار مرد پیکار بودند تاب گلولهٔ اتواب سردار شیر علیخان را که از پیش روجانب ایشان می افکند\nنیاورده دو حصه شدند مناصفه در تحت رایت سردار شهنواز خان جای گزیده در یکطرف ونصف دیگر باسردار\nسکندر خان وسردار محمد عمر خان بدیگر جانب خزیدند ودرین حال آیشيك آقاسی شیردل خان وشاه پسند خان\nوقادر خان ومیر آخور قاسم خان وغیره خوانین رکاب چون غلام علیخان هزاره وحبیب الله خان وامیر محمد\nخان وفتح محمد خان پسران خاشیرین خان جوانشیر وحسین خان شاهی سوند که حاضر رکاب سعادت انتساب","chars":3663,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0009/00251.jpg","first_page":1,"last_page":1270,"title":"Kitāb-i musṭatāb-i sirāj al-tavārīkh ‏كتاب مسطتاب سيراج التواريخ‏‏","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0009/251","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0009/canvas/251","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0009/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0009_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}