{"book":"adl0009","page":213,"text":"( ٢٠٦ )\n( جلد دوم ) ( ذکر وقایع عهد امارت اعلیحضرت امیر کبیر ) ( سراج التواریخ )\nو هم چند چتر سنگهه از محاربه منع کرده اصرار بر تقاعدش نمود سردار محمد اکرم خان بکوش قبول جا نداده رو\nبمقاتله نهاد و در روز بیست و یکم فبروری سنه ١٨٤٩ هزار و هشتصد و چهل و نه میلادی مطابق اوائل سال ١٢٦٥ هزار و دویست\nو شصت و پنج هجری باتفاق سکهان با انگلیسان در او غانه خون بسیار در معرکه کار زار ریخت و کشش و کوشش بسیار\nکرده آخر الامر از بی ثباتی همراهان و یردانی پشت بدشمن داده رو بهزیمت نهاد و از مغلوب شدن سردار محمد اکرم\nخان و یردائش لشکر سکهان را نیز شکست روی داد و انگلیسان فتح حاصل کرده بمراد دل واصل شدند و چتر\nسنگهه باشیرسنگهه در راولپندی حلقه اطاعت انگلیس را بگوش قبول نهادند و تمامی محالات و ولایات محکومه\nرؤسای سکهه را قطعا متصرف شدند و از انروز تاکنون بهمانجا بحکومت پنجاب و پشاور و غیره پرداخته کسی بتعرض\nحال دولت انگلیس نگشت و امیر کبیر زمام مهام مملکت را بدست دولت مزبور مشاهده کرده بی آنکه چیزی\nبگوید یا طریق مجادله با دولت موصوف بپوید از اتک در شاه دره لاهور رفته سردار سلطان محمد خان\nو سردار پیر محمد خان و سردار سعید محمد خان برادرانش را با فرزندان را و عیال و اطفال ایشان از انجا برداشته\nراه مراجعت جانب کابل بر گرفت و چون وارد جلال آباد شد باندیثه اینکه مبادا انگلیسان امدادش را نسبت\nبسکهان بهانه ساخته متعاقباً داخل مملکت افغانستان شوند درنك فرمود و پس از چندیکه خذمه الو جانب انگلیسان\nرخ نمود باطمینان خاطر از جلال آباد حرکت کرده تشریف فرمای کابل شد و ولایات شرقی افغانستان از تاریخ\nمذکور در تصرف دولت انگلیس در امده تا کنون شصت و هفت سال است که رحل حکومت و طرح عمارت در پنجاب\nمتعلقه سابقه افغانستان و کشمیر و پشاور و درجات انداخته کسی متصدی نگردیده است\nوقایع سال ١٢٦٥ هزار و دویست و شصت و پنج هجری\n( وتسخیر ترکستان صغیر )\nدر ینسال پس از مراجعت قلعه اتک امیر کبیر را خیال فتح و تسخیر ترکستان صغیر در ضمیر جای گیر گشته\nسردار محمد اکرم خان سومین فرزند ارجمندش را بتسخیر ترکستان نامزد فرموده لشکر گرانی با هر دو فوج پیاده\nوزیر محمد اکبر خان مبرور که متعلق بسردار غلام حیدر خان شده بودند برکابش تعین نمود و سردار محمدا کرم\nخان براه افتاده چون بانهاد خاک بامیان گشت میران ترکستان آگاه گشته از بلخ و مزار شریف و شبرغان و اند خود\nو تاشقرغان و غیره قصبات و ایلات با جمعیت بسیاری روی بمدافعه بسوی با میان نهاده وارد سیغان شدند\nو قلعه سرسنگ را بمردان کار و دلیران کار زار محکم و استوار کرده بآهنک جنك درنك نمودند و ازین سوی\nسردار محمد اکرم خان میرزا عبدالسمیع خان را از یکطرف و نائب ذوالفقار خان را از دیگر جانب با افواج پیاده\nامر بصعود کردن بجبال شاخنه که بهره و طرف راه واقعند داده خود با سوار کشاده درانیه و غلجائیه و قزلباشیه طریق\nمقابل اختیار کرده زد و برد نبرد کشت چنانچه ابطال رجال از قلل جبال دهن توپ و تفنك قتال کشوده از پیش\nرو سردار محمد اکرم خان هجوم در شده کار را بر تراکه (۱) و اوزبکیه بغایت تنك ساختند و از کشش و کوشش\nدلیران جنك مجال درنك در ترکان نمانده مغلوب و پرا کنده گشته هر کدام راه مقام خویش بر گرفتند و سردار محمد\nاکرم خان پس از حصول این فتح از راه دره صوف ببیماغی داخل ترکستان گردیده مژده فتح را معروض پایه\nسریر سلطنت نموده توقیع ظفر از حضور اعلیحضرت امیر کبیر بنامش صادر گشت و در شهر بلخ فرود آمده\nرحل اقامت کشود بعد هريك از میران ترکستان با تحفه و هدیه شایان حاضر حضور سردار محمد اکرم خان\nهمی شده فرمان پذیر همی گردید و تمامت بزرگان چون ایشان اوراق میر بلخ و تفنك و ایشان صدور میر آقچه\nو میر حکیم خان والی شبرغان و ميربابا بيك رئيس اى بيك وغضنفر خان سالاراند خود و كنجعل بيك مهتر خلم يعنى\nتا شقرغان و محمود خان داور سرپل و شاه مراد بيك مرزبان قطغن همه سر بر خط فرمان نهاده مطیع و منقاد گشتند و همگنان\nپيش کشها از حضور سردار محمد اکرم خان گذرانیده مخلع و سرافراز بمسا کن خویش مراجعت کردند و چون\nاول کار و ابتدای تسخیر آن دیار بود ماليه اندك اندك براراضی و عقار ایشان مقرر شده پاره از مالیات هر ولایت\nو شهری را بمر آن رسم جایگیر معین داشته تمامت ایشانرا خورسند و رضامند ساخت و بوضع نیکو طرح حکومت\n\nحاشیه\nواقعات\nسنه ١٢٦٥\nوفتح تر\nکستان\n(١)\nتراکه جمع\nترکان","chars":3670,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0009/00213.jpg","first_page":1,"last_page":1270,"title":"Kitāb-i musṭatāb-i sirāj al-tavārīkh ‏كتاب مسطتاب سيراج التواريخ‏‏","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0009/213","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0009/canvas/213","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0009/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0009_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}