{"book":"adl0009","page":208,"text":"(۲۰۱)\n( جلد دوم ) ( ذكر وقايع عهد سلطنت اعلحضرت امیر کبیر ) ( سراج التواريخ )\n\nعید سعید فطر پیش آمد امیر کبیر در میدان سياستك با وضع و شریف مردم شهر برای ادای نماز عید تشریف برده در حین\nمراجعت و شلت توپ شادمانه روز مذکور مرض وبا حادث کشته چند تن از سپاهیانرا که صف سلامی آراسته بپا ایستاده\nبودند از و پا رسیده به بستریاری مرشا انداخت و امیر کبیر بلادرنك باشهرادكان و پرده نشینان حرم عفت توام و همه خدمه\nاز التهاب نائره و باء خود را بیرون کشیده در قریه چهار آسیاو حل ییلاقی کوچیدند و درین ایام نواب محمد زمان\nخان را از سموم مرض مذکور بساط زندگی طی گشته در جنب مزار عاشقان و عارفان کابل دفن کرده شد چنانچه\nتاریخ فوت آن مغفور از لوح مزارش که در سنك مرمری سفید کنده اند معلوم شد\n\nعلو کشید آه و دل از صبر کنده گفت در دا کزین زمانه محمد زمان برفت\n\n۲ ٦\n\nو باندك زمان مرض و با از فیض دعای صالحان و رحمت کامله حضرت یزدان دفع و رفع گشت و امیر کبیر بشهر\nمراجعت فرموده بفاتحه اکتر از فوت شدگان خاندان از راه نوازش و دلجوئی خود تشریف برده ایشانرا مفتخر\nو مباهی ساخت و از انسوی وزیر محمد اکبر خان وارد ملما خیل و تنگیان شده کرد. بناه را تنبیه و تادیب فرموده\nچون ایام زمستان نزديك شده بود در جلال آباد رفته بعمارت اندرون باغی که بفرموده اش ساخته بودند طرح\nقشلاق انداخت و هنوز ایام زمستان منقضی نگشته بود که از همان تب سابقه که در وقت حر کتش از کابل جانب\nماما خیل عارض حالش شده و رفع نگردیده بود مزاجش بکلی تغیر یافته اثر مرك از ناصیه احوالش هویدا گشت\nو کار پردازان رکابش عرض پرداز پایه سریر سلطنت شده امیر کبیر را از شدت بیماری او آگاهی دادند و امیر\nکبیر والده ماجده وزیر کشور گیر را با سردار شیر علی خان از راه تیماہ داری روانه جلال آباد فرموده و از\nعقب ایشان سردار غلام حیدر خان را نیز از غزنین در جلال آباد فرستاد تا اگر واقعه روی دهد بطریق\nشایسته بانجام آن پردازد و پس از ورود سردار غلام حیدر خان در جلال آباد وزیر محمد اکبر خان قالب از روح\nتهی کرده ببعضی می نيك سالگی بدرود جهان فانی نمود و بموجب وصیتش که در هنگام ارتحال فرمود میانش را\nبرپشت پیل حمل و نقل داده در مزار شریف ترکستان بروضه امیر المؤمنین علی کرم الله وجهه دفنش کردند و چون\nقضیه فوت آن وزیر (۱) کشور گیر در سال ۱۲۶۳ هزار و دو بیست و شصت و سه اتفاق افتاد یکی از نکته سنجان کابل تاریخ\nآنرا غم اکبر یافته است و میران ترکستان که از دفن او در انجا آگاه گشتند با یکدیگر همی گفتند و نوشتند که\nمملکت ترکستان در تصرف امیر افغان خواهد رفت خلاصه امیر کبیر پس از محمدن و نیکو نهادن بساط هم\nو غم سردار غلام حیدر خان را ولیعهد (۲) سلطنت خویش قرار داده هر دو فوج پیاده وزیر مرحوم را با جلال آباد\nو لغمان که در تیولش بود بوی سپرد و بعوض او سردار شیر علی خان را بحکومت غزنین نامزد فرمود و اینوقت\nمحمد شاه خان بابکر خیل غلجائی (۳) صاحب قلعه بدیع آباد لغمان که دخترش از راه زن و شوهری در خانه وزیر محمد اکبر\nخان مغفور بود و گاه گاهی مصدر خیانتی شده امیر کبیر بپاس خاطر وزیر جنت مسیر از کردار او تغافل نموده عقوبت\nنمیفرمود از کردار سابقه اش خائف گردیده تمرد و سرکشی اختیار کرد و در قلعه بدیع آباد مذکور استوار نشسته\nباغوا کردن طوائف غلجائی پرداخت و از قطاع الطریق غلجائی انجمنی نموده بدیشان همیگفت که این زیست\nمردم غلجائی در سلطنت طایفه محمدزائی دشوار است بنا بران ایشان را سزاوار است که از راه عاقبت اندیشی فکری\nبحال خود نموده دست تسلط امیر کبیر از حکومت کوتاه سازیم و اساس سلطنتش را به نیروی بازوی اتفاق قومی براندازیم\nواریکه سلطنت را متصرف شویم و مردم فساد پیشه غلجانی گفتار او را پذیرفته راه غارت و تاراج نمودن اموال\nتاجران و رهسپاران برگرفته ترکتاز آغاز نمودند و امیر کبیر بعزم خاموش ساختن آتش جوش و خروش غلجائیان\nبا لشکر شایان از کابل رو بجلال آباد نهاد و تا نزول اجلال نمودن موکب همایونی در منزل باریکاب عزمتش بدان جزم بود\nکه از راه کتل اوزگی بدرگی و کنج محمد علیخان داخل اولکای لغمان شده دمار از روز کار اشرار غلجائی\nبر آرد اما در منزل مذکور از عرض بعضی از مردم آن نواحی که طریق هواخواهی می پیمودند بسمع اقدس امیر\nکبیر رسید که محمد شاه خان با جمعی از دلیران غلجائی راه کتل مزبور را که بغایت صعب المرور است سد و از\n\nفوت نواب\nمحمد زمانخان\n\nعدد آه که\nبحساب جمل\nكه شش است\nبا عدد با که\nدوست که\nجمله هشت\nشود از عدد\nمصرع که\nهزار و دو\nصد و هفتاد\nو يك میشود\nکم می کنند\nو در را غماضه\nشوم هزار و\nدوسیصد و شصت\nو سه که ماده\nتاریخ فوت\nاوست مییابد\n\n(۱) فوت\nوزیر محمد\nاکبر خان\n\n(۲) ولیعهد\nشدن سردار\nغلام حیدر\nخان\n\n(۳) د کڑ غی\nمحمد شاه خان\nغلجائی","chars":3971,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0009/00208.jpg","first_page":1,"last_page":1270,"title":"Kitāb-i musṭatāb-i sirāj al-tavārīkh ‏كتاب مسطتاب سيراج التواريخ‏‏","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0009/208","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0009/canvas/208","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0009/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0009_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}