{"book":"adl0009","page":186,"text":"(۱۷۹)\n(جلد اول) (ذکر وقایع عهد سلطنت دومی شاه شجاع) (سراج التواریخ)\n\nذکر شورش مردم کابل بالای نواب محمد زمانخان\n(از سبب جراحت سردار محمد اکبر خان)\n\nذکر شورش\nمردم کابل\nبروی شاه\nشجاع\n\nچون نواب محمد زمانخان و اعیان کابل از جراحت دست سردار محمد اکبر خان و نوشته شاه و ماجرای زنده\nخان کاکری خبر شدند بتأسفانه انجمن گشته باهم قرار دادند که شاه شجاع را که حامی انگلیس و ماحی قوت\nاسلام است باید از میان برداشت چنانچه هیئت اجتماعی روی تاراج بسوی بالاحصار نهادند و مردم سکنه بالاحصار با بعضی\nاز هواخواهان شاه شجاع مشورت کرده قرار دادند که شاه نایب امین الله خان ابو کروی را با خود متفق و همراه\nنسازد آتش فتنه خاموش نخواهد گشت زیرا که قامت مردم بجوش و خروش میگویند که شاه شجاع دست نشانده انگلیس\nو با مسلمانان در خدع و تلبیس است و حل این عقده مشکله بدون او برمراد دل نخواهد شد و شاه شجاع بگفته\nآنها چون هراسان گردیده بود راه دوستی جانب نائب امین الله خان ابو کروی پیش گرفت و شهزاده شاه پور\nپسر خود را در خانه او فرستاده بوعده و نوید جائزه بسیار امیدوارش ساخته مطیع و منقاد گردانید بعد بواسطه\nاو اعیان و بزرگان کابلی و قزلباش را که از در عداوت باوی درآمده بودند با خود متفق کرد و مطابق خواهش\nایشان متعهد شده برعهده گرفت که مبلغ دو لك روپیه از خزانه برسم انعام بنواب محمد زمانخان دهد و سردار\nمحمداکبر خانرا از خطائیکه نسبت بدو کرده است عذر خواسته از خود خورسندش سازد و در غزا با انگلیسان همدست\nو انباز مسلمانان باشد و شاه شجاع که جز پذیرفتن دیگر راه نداشت همه شرائط مذکوره را قبول کرد اما نواب\nمحمد زمانخان از گرفتن دولك روپیه سرباز زده گفت من داعی امرا مارتم نه ساعی بر گرفتن رشوت تاشاه شجاع\nرا از بالاحصار بیرون نکنم بهیچ در سخن ترانم و نائب امین الله خان که روی دل بواسطه شهزاده بسوی شاه شجاع\nنهاده بود بنواب محمد زمانخان گفت که امارت تنها در صورتی مسلم و موجب اطاعت جمعی ازانم بود که پادشاه دست\nاز حمایت عرض و ناموس رعیت و سپاه باز کشیده بود اکنون که پادشاه رعایت رعیت و سپاه را برذمت خویش\nگرفته همه امور را پذیرفته است جز او مارا امیری بکار نیست و اگر هوای بزرگی در سرداری و طریق خدمت\nدین و دولت میسپاری وزارت نیز منصب ستر گیست آنرا از حضور شاه برایت حاصل می توانم والا فلا و اکثر\nخوانین دیگر نیز که از سبب عطای خلعت و وعده ارتفاع رتبت پادشاه شجاع و شهزاده شاهپور یکدل و یکجهت شده\nبودند مؤید قول امین الله خان شده امر وزارت را برای نواب محمد زمانخان پسندیده رجوعش را مشروط بمنظوری\nشاه کردند بعد همه خوانین درانی و قزلباش و غلجائی و کوهستانی و کابلی و غیره باتفاق شهزاده شاهپور و نواب\nمحمد زمانخان و نائب امین الله خان که حاضر مجلس قرار داد مذکور بودند در بالاحصار نزد شاه شجاع شده ماجرا\nبازداشته مورد تحسین و آفرین گشتند و امر وزارت بنواب محمد زمانخان مفوض گردیده سپس او و همه خوانین\nهر روزه باریاب حضور شاه همی شدند و خوانین ملکی که سوار کشاده و خیل و علم داشتند بومیه عرض سواران\nشانرا همی دادند تا که شاه شجاع همه رعیت و سپاه را مطیع و منقاد مشاهده کرده مطمئن خاطر شد و تمامت\nبزرگان را از عطای منصب و زره رخت فرمان آورده مرهون احسان ساخت آنگاه در اجرای اموریکه پیشنهاد\nخاطر داشت پرداخته برای جارج مکرینگر که در جلال آباد بود نگاشت که حالا خاطر آسوده باید داشت که قلع ماده\nفساد بخوبی خواهد شد و از آنسوی سردار محمد اکبر خان که بعزم رزم در تيزين اقامه گزین شده بود از گرائیدن\nمردم بشاه و اطاعت کردن ایشان آگاه گردیده نیروی بازویش باضعف هم تراز و کشته تدبیر دیگر اندیشید\nو مردم نواحی و اطراف را پیام داده خطها فرستاد و ترغیب کرد که اگر شاه از در صدق بامردم اسلام راه\nبرگرفته و روی دل جانب دولت انگلیس ندارد و باتها یکدل و یکجهت در پرداخت ملك وملت وجهه همت میگمارد\nبجهادش دعوت کنید تا باتفاق و دستیاری هم بالتشکر انگلیس در آویخته مملکت را از وجودش بپردازیم و هم خودش\nمردم را صلای جهاد داده پیش میخواند تا که علماء و طلاب بایماء و اشاره او قرآن شریف را برسر گرفته\nدر میان مردم اطراف و نواحی درآمده ده بده و قریه بقریه صلواه خوانان و تکبیر گویان مردم را بجهاد برانگیختند","chars":3557,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0009/00186.jpg","first_page":1,"last_page":1270,"title":"Kitāb-i musṭatāb-i sirāj al-tavārīkh ‏كتاب مسطتاب سيراج التواريخ‏‏","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0009/186","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0009/canvas/186","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0009/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0009_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}