{"book":"adl0009","page":170,"text":"( ١٦٣ )\n( جلد اول ) ( ذكر وقایع عهد سلطنت دومی شاه شجاع ) ( سراج التواريخ )\n\nبجاپان مأمور حکومت کرد و بدین نیز اکتفا نکرده مکتوبی از طرف مکناتن مرقوم نموده بمطالعه شاه شجاع\nرسانید که چند تن از خوانین درانی را که منشأ فسادند چون غلام احمد خان بن شیر محمد خان بامیزائی مختار الدوله\nوعبد الله خان اچکزائی و محمد عطاخان بن سردار سمدار خان بامیزائی وسکندر خان عم او وسردار عبد السلام\nخان بن محمد اکرم خان امین الملك میباید که اخراج شوند تا بهر جانب که خواسته باشند بروند وشاه شجاع که\nاز ناصیه حال ایشان بجز خدمتگذاری دیگر چیزی مشاهده نمیکرد متوشش و غمناك شده بپاس خاطر داری انگلیسان\nهیچ نگفته امر باخراج خوانین موصوفه کرد و ایشان از صدور این حکم سرآسیمه گشته بعرض شاه رسانیدند\nکه هر يك را فراخور حال مال ومنال وعیال و اطفال است همه را گذاشته چه سان براه دیگر مملکت تواند\nگرفت وشاه از سبب رضا جوئی انگلیسان چیزی بزبان نیارده ماجرا را بمگناتن باز داشت و او بتصور اینکه\nشاه بشفاعت ایشان برخاسته است آشفته بالصيام داد که ضرور اخراج شوند و زیاده از سه روز جهت فروختن\nو برداشتن مال و متاع خود در کابل در نك نکرده بدون از پشاور دیگر جانب آهنگ رفتن نکنند و ایشان\nازین امر مکناتن زیاده تر قرین رنج و محن شده باهم گفتند که مارا اسیرانه بهندوستان روانه میکنند پس ناچار\nبا دوستان خود مشورت نکرده چون از حمایت پادشاهی ناامید شده بودند صلاح در بروز کار را در شورش دیدند\nوباهم قرار دادند که از دم شمشیر سخن رانده و طعن نیزه جواب دشمن گویند\n\n( ذکر شورش عام مردم سکنه کابل )\n\n( و حادثاتیكه ولشکر انگلیس وارد گشت )\n\nچون امر بشورش قرار گرفت شخصی در چنین وقت فرصت یافته چند قطعه خط بيك مضمون نوشته\nو در پرزه را بدروازه خانه یکی از اعیان شهر چون میرحاجی و جانفد می پیران میرواعظ و امین الله خان لوگر دی\nو غیره که نام و نشان از خود داشت در تاریکی شب بینداخت و برقمش این بود که ای مردم فکری بحال خود کنید که\nامروز و فردا همه شما اسیر آسا روانه هندوستان خواهید شد و بانی این امر مفهوم ومعلوم نشد که که بود مگر شاه\nشجاع در روزنامه اش ذکر کرده است که شخصی بتعلیم بارك زائیان مرتکب این کار شد بهر حال چون صاحب\nهر خانه بامداد نوشته مذکوره را دیده مضطربانه بك نزد دیگری شده نیات مردم آگاه گشته و در شب با هم عهد\nبسته سوگند های سخت موثق نمودند که تا جان در تن و رمق در بدن داشته باشند دست از ستیزه کوتا نکنند\nو سرها به دفع دشمن بکوشند و نواب محمد زمان خان بن سردار پاینده خان مرحوم را سالار خودها قرار دادند\nونظام الدوله که محرك اخراج چنین خوانین عظام بود بخبر نشست که با وجود رفت و آمد هنگامه آرایان نزدیك بيكر\nو همداستان شدن ایشان هرگز فکری نکرده بتبیری نجست و با آنکه در شب هفدهم رمضان این سال که ١٢٥٧\nهزار و دوصدو پنجاه و هفت هجری بود او را خبر دادند که فردا آتش فتنه افروخته و بنایان دولت سوخته خواهد شد\nهیچ متحمل نگشته شاه را نیز آگاه نساخت که بتدارك اطفای آن نائره می پرداخت خلاصه در بامداد روز هفدهم\nماه رمضان مذکور ابواب حرب باز شده دلاوران رزم جوی دست بقتل جان و غنیمت مال انگلیسان دراز کردند\nوباشمشیر های آخته جانب منزل گاه الکسندر بارنس که در بین شهر بود بتاختند و در بحال شاه شجاع از الأحسبار\nآگاه شده چار چیان را امر کرده هر چند آواز منع در داد کسی نشنود بلکه تمامی مردم شهر و بازار انجمن گشته\nاطراف منزل الکسندر بارنس را بگرفتند شاه شجاع فوج تلنگه هندی یکابی را با شهزاده فتح جنك و چند ضرب\nتوپ بدفع غازیان و بیرون کشیدن الکسندر بارنس مأمور کرد و هم او را پیام داد که از شهر بیرون شده بداخل\nبالاحسار شود و بادر لشکر که انگلیس رود ولیكن از تنگی مجال وهجوم واردحام رجال که مشغول قتال شده بودند\nفرصت میسر نگشت که الکسندر بارنس جان بسلامت برد چنانچه شهزاده فتح جنك با سپاه مذکور و توپخانه\nدر رسیده دلاوران میدان جنك كه دور الكسندر بارنس را تنك گرفته بودند دست از محاصره او باز نداشته در بین\nخانهای شهر و کوچه و بازار آهنگ پیکار شهزاده نیز گردند و باهم در آویخته خونها ریخته گشت و هفتصد تن\nاز سپاه شهزاده کشته گشته بقية السيف با شهزاده پشت بيك مايد برجهاى داخل بالاحصار شدند وشاه شجاع حالت\n\nذكر بلواى\nمردم کابل","chars":3584,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0009/00170.jpg","first_page":1,"last_page":1270,"title":"Kitāb-i musṭatāb-i sirāj al-tavārīkh ‏كتاب مسطتاب سيراج التواريخ‏‏","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0009/170","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0009/canvas/170","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0009/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0009_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}