{"book":"adl0009","page":156,"text":"(١٤٩)\n( جلد اول ) ( ذكر وقایع عهد سلطنت دومی شاه شجاع و امارت امير كبير ) ( سراج التواريخ )\nو اینقول او مبالغه است زیرا که زیاده و صدمین قتیل و مجروح نبود و مقارن اینحال از مردم کرخ که بعضی اشیای\nخوردنی بشهر میآوردند شاه ایران خبریافته محمد خان را با پنجهزار سوار و پنج ضرب توپ فرستاده ایشان را\nتنبیه و تهدیدی نموده نقد و جنس از ایشان برسبیل جرم گرفته مراجعت کرد و در ین وقت از شهر ارک کرمان خبر بشاه\nایران رسید که جہازات جنگی دولت انگلیس از بحر عمان تا کنار جزیره خارك رسیده و مردم آنجارا ببدل و انعام\nدر جانب خود رهبر کرده در ان جزیره اقامت کردند و برای اندوختن علوفه و آزوقه غلات و حبوبات را يك\nبرچهار بها داده شری میکنند و ذخیره مینمایند و محمد شاه از شنیدن اینخبر سراسیمه و مضطر (۱) شده دانست که این امر\nبواسطه مستر مکنیل بروی کار آمده پس بخود اندیشید که اکنون از مبارزت و مقاومت كدام يك اختيار نمايد\nزیرا که هم از دست برد دلیران افغان نیرو در بازویش نمانده بود و هم از استماع اینخبر یارا از سر کم نمود ناگاه سدرن\nامور مكتوبه بخاطر خویش را که تا این زمان پنهان میداشت در طهران بکار گذاران دولت ایران اظهار نموده\nگفت که دولت انگلیس ناچار است که اگر لشکر ایران دست از هیات باز نداشته مراجعت نکنند بمحاربت\nبرخیزد زیراکه از امر هیات تزلزل در مملکت هند روی میدهد بدینتر بن جہازات حربيه دولت انگلیس تا جزیره\nخارك طی مسافت کرده اند و هم اعلان جنگ داد که اگر شاه ایران از هیات دست باز ندارد از طرف فارس آماده\nحرب شود و کار پردازان دولت ایران این مقوله او را مکتوب و نزد محمد شاه مرسول نموده از عزم دولت انگلیس\nآگاهش کردند و محمد شاه ناچار شده در شب شانزدهم ماه جمادی الآخر ١٢٥٥ سنه هزار و دوصد و پنجاه و پنج\nهجری طبل کوچ نواخته از هیات روی مراجعت جانب ایران نهاد و بعد از محاصره ده ماه وشش روز راه بر گرفته\nبی نیل مقصود وارد منزل سحر خیزان شده از انجا شیر محمد خان و نور یار محمد خان راکه بنظر بند بود رها نموده\nروانه هرات کرد و سردار محمد عمر خان بن سردار کہندل خان وسردار شمس الدین و خود سردار کهندل خان\nو برادرانش راکه از دست شاه شجاع فرار و تا کنون در فراه قرار داشتند وغیره اعیان قندهار با خود همراه\nدر طهران برده چنانچه در سابق اشارت رفت در ماه رمضان سال مذکور وارد به په مزبور شده يك لك روپيه\nسالیانه برای مصارف شان معین فرمود :\n\n(۱) خسرو\nرسیده شده\nو مجازاً بمعنی\nبی اختيار\nو بیچاره\n\n( ذكر بيا کی نمودن انگلیسان در قندهار )\n( و بیان توجه شاه شجاع جانب كابل )\nچون شاه شجاع بقراریکه در ما سبق ذکر یافت در قندهار بر تخت سلطنت جلوس کرده عهد مجدد با مستر\nولیوحی مکتنای بربست بر طبق استرضای صاحبان انگلیس بکار حکومت پرداخته چندی جهت نظم و نسق ولایت\nقندهار طرح اقامت انداخت و در هنگام توقف او در قندهار روزی یکتن از سپاهیان فوج گوره دوشیزه از اعیان\nشهر را که راهی عبور میکرد گرفته و از راه کناره کرده جبراً بکارتش را در ربوده از داد و فریاد آن عاجزه مجبوره\nرهروان آنسوی شنیده و آن امر فتیحه را بچشم سر دیده بمجلسجوی اقارب وی دویده ایشانرا بيا كاهانيد و اقوام\nآن دختر با جمعی از سادات و علماء از راه داد خواهی راه دربار شاهی بر گرفته استغاثه نمودند و شاه شجاع\nبا افسران و صاحب منصبان سپاه انگلیس هر چند معذرت نموده حیات در اطفای آن نائره بکار بردند عارضین\nکه از غیرت دین آن امر را بغایت مذموم میدانستند سا کت نشده چرخ کنان داد همیخواستند تا که بحیل بسیار\nو تسلیات بیشمار آن فتنه بیدار را خوابانیدند و لیکن تخم کینه در مزرع قلوب حمایت اسلوب گروه شجاعت پژوه\nافغانان پاشیده شده کشت حفاظت ناموس بار آورد چنانچه مذکور شده میآید انشاء الله تعالی و از رویداد این\nواقعه سران و سر خیلان افاغنه بخیالات دیگر افتاده اندیشه آن کردند که در اول ورود پادشاه و سپاه چنین امر\nنا سزا نسبت بناموس شرعاً ، رخ داد هر آینه در صورت استدامت و استقلال سوانح و حوادث بیرون از و هم\nو خیال پیش خواهد آمد چه پادشاه را بجز نام باده از جام سلطنت بکام نیست باری عموم خوانین درانی\nخصوص حاجی خان کاکڑی و حاجی دوست محمد خان اسحق زائی بسبب این امر از شاه شجاع نا امید و رنجیده\nخاطر شدند لیکن از سطوت سلطنت و هیبت لشکر انگلیس در ظاهر چیزی نگفته در باطن این درد را\n\nذکر توجه\nشاه شجاع\nجا بکابل","chars":3650,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0009/00156.jpg","first_page":1,"last_page":1270,"title":"Kitāb-i musṭatāb-i sirāj al-tavārīkh ‏كتاب مسطتاب سيراج التواريخ‏‏","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0009/156","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0009/canvas/156","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0009/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0009_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}