{"book":"adl0009","page":155,"text":"( ١٤٨ )\n\n(جلد اول) (ذکر وقایع عهد سلطنت دومی شاه شجاع و امارت امیر کبیر ) ( سراج التواريخ )\n\n(۱) نام موضعی است\nنبی خان قراگوزلوی سرهنگ و عبدالله خان یاور از جایگاه خویش تکاور جنگ بر جهانیدند و از جای دیگر محبعلی خان سرتیپ فوج خوی (۱) و رشید خان سرهنگ فوج مخبران و فوج گروس و فوج سوم مراغه همگنان در کار یورش سبك عنان شدند و در بامداد روز شنبه هشتم ماه جمادی الاول سنه ١٢٥٥ هزار و دوصد و پنجاه و پنج هجری دست بآلات حرب برزده پرده چهل هزار گلوله توپ بشهر و عمارات آن زدند و رخنه ها باز نموده هنگام ظهر جانب شهر هجوم آوردند و قلعه گیان نیز بمدافعه پرداخته بسیار تن از ایرانیانرا بخاك هلاك انداختند تا که محمد و لیخان از خندق و خاکریز گذشته عزبر فراز شیر حاجی سوم نصب کرد و صد تن از پیاده نظام را بدور علم گذاشته مراجعت کرد و در بین راه معاودت سرش از ضرب گلوله توپ رفته و بروسکی نیز از ضرب گلوله مقتول گشت و در چنین حالت سرخوشخان افشار جسد محمد و لیخانر در معرکه کارزار دیده پیروان خویشرا امر برداشتن جسد وی کرد از کثرت گلوله باری جرأت نمودند تا که خودش برخواسته و چوب برداشته خواست که بلطمه چوب پیروانش را ببرداشتن جسد او برانگیزد ولی گلوله بجانب راستش رسیده جان بداد و افواج هر دو سرتیپ و سالار از دیدن کشتار آن کارزار راه فرار بر گرفته پس نشستند و همچنین کلبعلی خان افشار نیز راستیم تأثیر حاجی سوم پیموده بسیاری از همراهانش از ضرب گلوله بجان شده هر يك كه بخاك ميافتاد غلطان غلطان بته خندق میرفت و خودش نیز تاب مقاومت نیاورده از راه گریز مراجعت کرد و بمثابه او امیر بهادر جنگ درنگ را در مقابل دلیران افغان دشوار دیده از زیر دیوار فرار کرد و از جمله اسکندر خان قاجار که قرار را مار میدانست با دو فوج قراچه داغی از خندق و خاک ریز و عرصه شیر حاجی گذشته پیروانش از عطش ناتوان شدند و شیرخان سرهنگ خواست که آب بدم ایشان رساند چون بکنار خندق رسید از ضرب گلوله بخاك افتاده یکتن از شهر یان تاخته سر او را از تن جدا ساخته با خود آورد آنگاه پیادگان هردو فوج از عطش در اضطراب افتاده رو بفرار نهادند و جعفر قلیخان سرتیپ نیز در حین فرار زخم دار گشت و پس از هزیمت این دو فوج لشکر اسکندر خان قاجار که از دیگر جانب رو بحصار شهر نهاده بودند نیز تاب مبارزت در خود ندیده هزیمت یافتند و از جای دیگر که نبی خان قراگوزلو و محبعلی خان و محمد علیخان ماکونی که هر سه تن منصب سرتیپی داشتند از طرف برج خواجه عبد الصمد راه یورش برگرفته چون در میان خندق رسیدند دلیران افغان سد راه ایشان شده با هم بدست و گریبان بیاویختند و بسیار تن از ایرانیان مجروح و مقتول گشته و از نامداران ایشان محب علی خان زخم شمشیر یافته بقية السیف رو از جنگ تافته بگریختند و از تمامت یورشیان نبی خان از فصیل های سه گانه شیر حاجیها گذشته نردبان در برج خواجه عبدالصمد نهاده بادویست تن پیاده بر فراز برج مذکور برآمده طبل فتح بنواخت و بشاه قاجار نوید داد که فتح حاصل گشت اما چه فتح که تا غروب آفتاب در همان برج خودداری کرده دیگر کاری نتوانست تا که دلیران افغان حمله نموده نبی خان را بضرب گلوله از پا درانداختند و پیروانش جسد او را برداشته لوای هزیمت افراشتند و همچنین محمد خان سردار که با سپاه عراقی دروازه قندهار را در زیر نظر کشودن گرفته بود خود را تأثیر حاجی سوم رسانیده بسیاری از\n\n(۲) کبطان پیروانش با دوتن از صاحب منصبان بزرك عراقی از ضرب دست رد شهریار بسوی آخرت روان شده پشت بجنگ داد و جعفر قلیخان قراچورلو از فوج قراچه داغی بشکم گلوله خورده رو از زندگی بگردانید و عبدالله خان یاور\n\n(۳) بمعنى زخمی شمشیر برداشته دون پاور (۲) از فوج مراغه بقتل رسید و رشید خان سرهنگ فوج مخبران بيا زخم یافت و بر هلاك و بوار یعنی خرابی سینه اسمعیل خان گلوله خورده از پشتش بیرون جست و بخاطر خان سرهنگ فوج افشار و اسکندرخان قاجار سرهنگ فوج خمسه و محمد ولیخان سرهنگ فوج مروندی هر سه تن مقتول شدند و پسر و شكم عبدالحسين خان بيك ياور زخم\n\n(٤) قرین گلوله رسید و همچنین علیمراد خان سرهنگ فوج گروس دوزخم یافت و مهدی قلیخان سرهنگ آهك فراز قلعه کرده مصاحب و هم با پسرش کشته گشته باقرخان سرکرده سواران نیز عرضه دمار (۳) شد و با همه اینحادثات آتش نیز بتوپخانه شاه ایران نشین و یار افتاده تزلزل در ارکان اقتدارش انداخت و تا غروب آفتاب هفتصد تن از ایرانیان بقتل رسیده مابقی خسته جان\n\n(٥) ادمال و كسته عنان بسنگرهای که افراشته بودند مراجعت کرده قرین (٤) بد حالی شدند و باند مال (٥) مجروحین شان که به شدن زخم و جراحت صدتن بودند پرداختند و بقرار ذکر صاحب ناسخ التواریخ هزار و چهار صد و پنجاه تن از شهریان مقتول و مجروح شدند","chars":3931,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0009/00155.jpg","first_page":1,"last_page":1270,"title":"Kitāb-i musṭatāb-i sirāj al-tavārīkh ‏كتاب مسطتاب سيراج التواريخ‏‏","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0009/155","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0009/canvas/155","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0009/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0009_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}