{"book":"adl0009","page":151,"text":"( ١٤٤ )\n( جلد اول ) ( ذكر سلطنت دويمى شاه شجاع و امارت امير كبير ) ( سراج التواريخ )\nبصیرت هیچۀ تماشا انداخت و در بتوقت مستر مکنیل وزیر مختار دولت انگلیس که بقرارۀ کر صاحب ناسخ التواریخ\nبخلاف ذكر ثقات هرات که از پیش ذکر ورود اوهمرکاب شاه ایران مرقوم گشت چندی متوقف طهران بوده هر قدر\nکه توانست بکار داران دولت انگلیس شکایت نوشت و ایشان را از حال در اندر هندوستان خوف و بیم داد چنانچه\nدولت موصوفه شاه شجاع الملك را پیش رو مرادات خویش ساخته جانب افغانستان تاختند ومستر مكنیل روزسیزدهم\nماه ذی الحجه سال گذشته از طهران راه هرات برگرفت و از قفای او سیمونیچ وزیرمختار دولت روس در روز بیست\nو چهارم ماه مذکور روی بسوی هرات نهاد و پس از روز نوروز یکهزئیل که در روز پنجم محرم سنه هزار و دوصد\nو پنجاه و پنج بود مستر مکنیل وارد هرات شده در روز بعد از ورود او وزیر مختار دولت روس داخل اردوی شاه\nایران گشت و مستر مکنیل شرفیاب بار گردیده التماس نمود که بشهر در شده شهزاده کامران را از راه اطاعت پیش\nآردو شاهش اجازت داده چون داخل شهر شد بخود اندیشید که هنوز هرات بتصرف شاه ایران در نیامده\nو امیر عبالله اعجاب پذیرفته است با این همه محتمل که امیر دوست محمدخان و سرداران پشاور باران متفق وهمداستان گردیده\nوقلعه هرات نیز مسخر و مفتوح شده ارائیان و افغانان یکدل ویکجهت شوند و از سمنی مردم اسلام کشور هند نیز\nاز در اتحاد ملت پذیرای اطاعت ایشان گردند انوقت دولت انگلیس را زبون واز کشور هند بیرون خواهند کرد\nپس دل بران نهاد که شاه ایران را بهر حیله که باشد بی فتح هرات مراجعت دهد چنانچه شهزاده کامران را که مهیایست\nبقرار گفته اش متمایل(۱) ساخته با خود نزد محمد شاه میبرد مژده امداد از دولت انگلیس داده گفت که لشکر دولت\nبریطانیه باشاه شجاع از شگار پور جانب قندهار رهسپار است که فردا بکام وارد آن دیار خواهند شد و همچنین شهزاده\nمحمد تیمور بالشکری گران راه پشاور جانب کابل ره نورد است میباید که چند روز خودداری کرده استواری و در قلعه\nداری پایداری نموده زد شاه ایران نشوی و شهزاده کامران ازین نوید و گفتار اوقوی دل و استوار شده و مسترمکنیل\nاز شهر بالشکر گاه شاه قاجار معاودت کرده بشاه بیان نمود که هرچند شهزاده کامران رایم و امیدوارم فتده پذیرانگشت\nو هرگز از حصار هرات بیرون نشود و قبول اطاعت نکند و محمد شاه ازین اظهار او بر آشفته محاصره را سخت ترهر مود\nو نیز امر کرد که آلات و ادوات حسیله را از لشکریان بر گرفته چند ضرب توپ قلعه کوب که کوهت سراهق در اندرون\nآنها بآسانی در میتوان شد بریختند و در خور ابواب گلوله بروی کارآ ورده در سه جا قرار گه برای آنها بیا راسته\nبواسطۀ جر ثقیل اتواب را بدان مواضع برآوردند و بروج و باره شهر را هدف گلوله توپ ساخته شور و آشوب\nبشهر در اندختند تا که در اوائل ماه صفر سنه هزار و دو ویست و پنجاه و پنج هجری مطابق ايام ورود شاه شجاع\nدر قندهار کار بر قلعه کیان بغایت دشوار گشته همگنان در نزد وزیر یار محمد خان انجمن شده التماس کردند که قوتی\nبقدر لایموتی بدیشان دهد که قوت بر مقاتلت حاصل آرد و یا رخصت بیرون شدن نماید تا اگر اسیر و دستگیر عساکر\nشاه ایران شوند هم زبانی بیایند و جان بسلامت برند و وزیر یار محمد خان از سبب آنکه ناچار شده بود اجازت بیرون\nشدن داده بعرصۀ چهار روز دوازده هزار نفر از مردوزن و پسر و دختر از شدت جوع بیرون شده بلشکر گاه شاه\nایران در آمدند و نان و آبی یافته مامور باقامه مشهد و نواحی آن گشتند و در خلال این احوال حاجی خان امیر بهادر\nچنك كه سابق زنخدار کشته بود از کثرت نوشیدن شراب مست و از حال سیاه بخبر شده دو فوج شقاقی که در تحت لوای\nاو بودند با هم براه شقاق و نفاق پیش گرفتند و با جمعی از دلیران افغان باب موانست و مصاحبت گشودند و افغانان با آنکه\nاز رسم می گساری عاری بودند با ایشان هم پیاله و مشغول لهو و ملاعبه شدند و با وجود مجالست و مصاحبت شبی با هم\nقرار دادند که بمی در بزم شراب با ایرانیان می گسار شده بهم دیگر شبیخون زده صفحه خاک را از لوث وجود آن\nبباکان شراب خوار پاك سازند و ازین اندیشه و قرار داد با صواب یکصد و پنجاه تن از فوج شقاقی را سر بریده یك\nضرب توپ ایشان را با خود بشهر درآوردند و در اثنای این معاملات وزیر یار محمد خان بمورد عتاب شهزاده کامران\nشده مقهور گشت که تاچند و تاکمی مملکت را خراب ساخته مردم سکنه شهر را در اضطراب اندازی صواب آنست\nکه با شاه ایران امری را از در صلح بیان آریم و وزیر یار محمد خان زبان بضراعت پاسخ گفت که نخست کسی را\nنزد شاه ایران فرستاده اطمینان خاطر حاصل نما تیم بعد از راه مصالحه در لشکر گاه رفته باو طرح معاهده اندازیم\n\n(۱)\nمتمایل ساخته\nیعنی او را\nمیل خاطر\nداده","chars":3934,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0009/00151.jpg","first_page":1,"last_page":1270,"title":"Kitāb-i musṭatāb-i sirāj al-tavārīkh ‏كتاب مسطتاب سيراج التواريخ‏‏","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0009/151","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0009/canvas/151","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0009/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0009_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}