{"book":"adl0009","page":137,"text":"(۱۳۰)\n(جلد اول) (ذکر وقایع عهد امارت امیر کبیر) (سراج التواریخ)\n\nنیافتن بدیشان میداد وایشان بتعمیل امر او پرداخته آزوقه وعلوفه بسیار فراهم ساخته ملافیض الله بن ملا\nشمس الدین مفتی وباقرخان میرآخور وایشیک آقاسی را با شهزاده نادر میرزا قزداقه قلیجخان توره حکمران خوارزم\nومضراب خان والی میمنه وشیر محمدخان هزاره فرستاده التماس معاونت کرد که ازمردم آقماشع والوس تایمنی\nوجمشیدی لشکری فراهم ساخته ازراه مدافعهٔ شاه ایران درهرات فرستند ومقادن ایجال ویت کویچ نامی از دولت\nروس باتحف وهدا یاوارد کابل شده شرفیاب حضور اعلیحضرت امیر کبیر گشته تحفه‌اش پذیرفته آمد وهنوز\nسخن در باب دوستی ومواجدت جانبین درمیان نرفته بود که نامه ورسول محمد شاه نیز رسیده شرف باریافت\nو چون شاه ایران شرحی ازجهه وزی الکسندر بارتس مرقوم داشته وصریح نگاشته بود که از فریبش ایمن\nنباشد تا بدام تزویرش گرفتار نیاید وامیر کبیر قطع نظر ازهمه انحا د را بادولت روس اولی دانسته رشته یکجهتی را\nانعقاد داده الکسندر بارتس را بی‌نیل مرامش ازکابل بیرون کرده درهند فرستاد وفرستادگان روس وایران را\nنیز بعداز عقد موالات با دولت روس رخصت مراجعت داده سپس دختر غلام احمد خان را بحبالهٔ ازدواج سردار\nمحمد اکبرخان فرزند ارجمند خویش درآورده مراسم سور وسرور بپای برد\nذکر محاربات ذکر محاربات شهزاده کامران بااعلیحضرت محمد شاه قاجار\nشهزاده\nکامران پاشاه درروز ورود شاه ایران چنانچه آگاه اشارت رفت شهزاده کامران شش هزار تن از دلیران را بعزم رزم لشکر\nایران شاه ایران از شهر بیرون فرستاده قبل ازانکه درمزار ابوالولید رسیده فرود شود بموضع پوزه کبوتر خان بامحمد\nولیخان تنکابنی سرتیپ وفتح‌الله خان مافی که هردو تن بامراها اش طلیعهٔ سپاه شاه ایران بودند درحین عبور\nایشان دوچار شدند و بکار زار پرداخته بسیار تن را بخاك هلاك انداختند وباقر خان را ازنام داران سپاه ایران\nمجروح ساختند اما در پایان کار زار کثرت عساکرشاه قاجار که از دنبال رو بکار زارنهادند ثبات نتوانسته\nبشهر معاودت کردند ودر خلال اینحال چند تن ازابطال رجال افغانى اردوی قاجار تاخته يك زنبورك را\nبافیل بانش هلاک ساخته بشهر در آمدند وهمچنین در شب اول جمعی از شجعان افغان بعزم شبیخون از شهر\nبیرون شده زدو خوردی نموده مراجعت کردند وروز دیگر شاه قاجار جمعی سنك سفید را محل فرودآوردن\nلشکر اختیار کرده چون درانجا قرار گرفت دلیران افغان بآهنك جنك ازشهر بیرون تاخته باحاجی خان امیر\nبهادر وهمراهان او درآویخته خونها ریختند وبشهر برگشته روز شده بیست وهفتم ماه شعبان از از دحام لشکر\nایران بیرون شدن را درنیروی بازوی خودندیده بکلی حصاری گردیده قلعه داری گرائیدند وافواج شاه ایران\nچون بحر مواج ازچهار طرف دروشهر نهاده محمدخان ماکوئی امیر تومان جانب شرق درمقابل دروازهٔ قندهار\nجای گزیده قرار گرفت وموسى سیمنوف مهندس فرانسوی بکار فرما ئی فوجیکه درتحت رایت او بود مأمور\nگشت واوسنگر سدیدی برافراخته سپاهیان افغان را کندن نقب و پیش آوردن سنگر تعلیم کرده بکارقلعه کشائی\nپرداخت وهمچنین محمد و لیخان سرتیپ تنکابنی باافواج قزوینی وجنرال بروسکی مهندس جانب دیگر شهر جای\nگرفته حاجی خان امیر بهادر جنك بامیرزا رضای مهندس باشی تبریزی زمین مقابل برج خاکستری را باجهی فرا گرفت\nودر انحال ازتقدیرات حى متعال بسرپيش بردن نقب در بین پیادگان قزوینی وفوج شقاق یی اتفاق روی داده جانبین دست\nبچوب وسنگ برده مشت وگریبان شدند و پیادگان قزوینی بآهنك انتباك سر از سنگر بالا کرده شهریان که دربرج\nخاکستر جای داشتند سی تن از ایشانرا بضرب گلوله تفنك هلاك كردند و باقی از خوف خودرا در عقب سنگر\nانداختند وصمصام خان سرتیپ بایروان خویش در برابر دروازهٔ عراق سنگر استوار کرد وحبیب الله‌خان امیر توپخانه\nبضرب گلوله توپ توین را که روبر برج خاکستر بودپست نمود خلاصه ازاطراف مار پیچ ها پیش آورده از همه\nمقدمتر فوج مجرعلى خان خودرا بدیوار شهر نزديك كرده يكصد و بیستن در مسجد خرابه که بقرب دروازهٔ\nقندهار بود جای گرفتند وشهر یان شب هنگام یکصد تن باراده شبیخون ازشهر بیرون تاخته سه باربرجای گزینان\nمسجد حمله نمودند ودرهر بار قتل و جرحی روی کارآورده بشهر درشدند و بهمین منوال هرشب یورشی برده ابرا\nنیانرا برنج وتعب میانداختند تا که شهزاده کامران و وزیر یار محمد خان بامید كمك رسیدن ازخوا رزم وميمنه","chars":3630,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0009/00137.jpg","first_page":1,"last_page":1270,"title":"Kitāb-i musṭatāb-i sirāj al-tavārīkh ‏كتاب مسطتاب سيراج التواريخ‏‏","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0009/137","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0009/canvas/137","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0009/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0009_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}