{"book":"adl0009","page":136,"text":"(۱۲۹)\n(جلد اول) (ذکر وقایع عهد امارت امیر کبیر) (سراج التواریخ)\nاز دلیران افغان که محافظت و حراست قلعهٔ آن قیام داشتند از راه جنك پیش رفته باعباس قلیخان ایروانی که\nپیش رو سپاه شاه ایران بود در آویخته زد و خوردی کرده چون اندك بودند مغلوب گشته بقلعه در آمده متحصن\nشدند و عباس قلیخان چند تن را از ایشان دست گیر نموده با چند سرکه از کشتگان ایشان بریده بود برداشته از\nنظر شاه گذردانید و شاه در روز هفتم ماه شعبان سنه ۱۲۵۴ هزار و دو صد و پنجاه و چهار بکنار قلعهٔ غوریان\nفرود شده شیر محمد خان برادر یار محمد خان که با جمعی از دلیران افغان بحراست قلعهٔ غوریان اقامت داشت درب\nقلعه را بر بسته بقلعه داری پرداخت و محمد شاه خواست که قلعهٔ غوریانرا همچنان گذاشته آهنگ هرات کند\nلکن باشخاص افسران سپاه که فتح قلعه را خواستار شده بعرض رسانیدند که اگر قلعه مفتوح نگردد سدی\nدر بین سپاه شاهی و واردیگها از مشهد بیارند خواهد شد پس همت برگشودن قلعهٔ غوریان گماشته انواب صاعقه بار\nرا بکوله افشان در آورده وقلعه گیان از کثرت و شدت کوله باری انواب در قلق و اضطراب افتاده امان\nخواستند و مسؤل شان شرف قبول یافته روز سه شنبه چهاردهم ماه مزبور شیر محمد خان با محمد سلیم خان و محمد\nطاهر خان از قلعه بیرون گردیده شرف باریابی مورد عفو شدند و محمد شاه قلعهٔ غوریان را متصرف گشته اسدالله\nخان قاینی را با يك فوج خراسانى مامور نگاهبانى آن نموده روز بیست و سوم ماه شعبان وارد هرات شده\nبقرب مصلی و مزار ابوالولید فرود آمده لشکرگاه ساخت و شهزاده کامران ابواب شهر را بر بسته استوار نشست.\n\nذکر تدابیر دولت انگلیس و روس \n(ومال اندیشی ایشان و رسول فرستادن ایشان نزد امیر کبیر)\nمفصل این مجمل اینکه مستر مکنیل نام وکیل دولت انگلیس محرك توجه شاه ایران جانب هرات دولت روس\nرا دانسته از نامه و رسول فرستادن اعلیحضرت امیر دوست محمد خان و سرداران قندهار نزد شاه قاجار کشور\nهند را در معرض خطر ملاحظه کرد که مبادا افغان با ایرانیان متحد شده از راه آنکه کشمیر و لاهور و پنجاب\nو پشاور را از دست تغلب رنجیت سنگه برگشتند داخل هند نیز شده بشاهء بابر شاه و احمد شاه نادهلی بتازند پس\nدر وقت حرکت شاه ایران جانب هرات باليس نام ایلچی دولت انگلیس که برای رفع خطرات مذکوره جدید وارد\nطهران شده بود شاه ایران را دیده از حرکتش جانب هرات منع کردند و در ظاهر اغتشاش هند را بزبان آورده\nباطناً سعی شان بدان بود که دولت ایران با افغان متفق نشوند و سخنها رانده دلیلها گفتند اما شاه ایران نظر بنامه\nو قاصد فرستادن امیر کبیر و سرداران قندهار ایشان را در باب هند که داخل عهد نامه ایشان بود اطمینان خاطر\nداده محض تسخیر هرات باعث حرکتش را اظهار و بیان کرده چنانچه مذکور است راه هرات برگرفته وارد\nآنجا شد و مستر مکنیل در چاره کار شده پی هم مکتوب بکار گذاران دولت انگلیس فرستاده خود همراه شاه قاجار\nجانب هرات راه برگرفت و ارباب پالیتکل دولت انگلیس بنا بر مکاتیب مستر مکنیل الکسندربارنس نامی را بسفارت\nنزد امیر کبیر فرستادند که بهر حیله و واسطه که بتواند اعلیحضرت امیر دوست محمد خان را از اتحاد بادولت ایران\nباز آرد و روی دلش را جانب دولت برطانیه کند و همچنین مستر لیچ نامی را نزد سرداران قندهار فرستادند\nو از دیگر جانب شاه شجاع را که در لودیانه بود دیده وعدها دادند که مملکت افغانستافرا که ارثاً حق اوست\nاز تصرف امیر کبیر و سرداران قندهار کشیده درین باب او را یاری دهند که شرح حال او عنقریب مذکور میشود\nانشاء الله وجندی پیشتر ازین مستر پاتیجر نامی را بلباس ملای اسلامی روانهٔ هرات نموده بودند چنانچه او خود را\nدر آنجا مولوی هندی گفته حجرهٔ درس برگشوده بتدریس و تعلیم طلاب پرداخت و چنان در دل شهزاده کامران\nو وزیر یار محمد خان جای کرد که هر چه میگفت ایشان بگوش قبول میشنیدند و هرچه امر میکرد ایشان از امر او\nعدول نکرده بجا میاوردند و علاوه بر محفل درس مقتدای مسجد جامع هرات نیز شده خلق در نماز بدو اقتدا\nمینمود و اظهار کرامات از مکنوناتیکه مخفیاً بدو میرسید نیز در نظر مردم میکرد چنانچه از روز خروج شاه ایران\nاز طهران تاورودش بهرات يك يك منزلرا خبر میداد و شهزاده کامران را تخویف و تحذیر نموده امر بتهیه اسباب\nقلعه داری میکرد و نیز چون دولت برطانیه را در دفع شاه ایران محکم و استوار دانسته بود تسلی تسلط و استیلا\nذکر تدابیر\nدولتین روس\nو انگلیس","chars":3663,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0009/00136.jpg","first_page":1,"last_page":1270,"title":"Kitāb-i musṭatāb-i sirāj al-tavārīkh ‏كتاب مسطتاب سيراج التواريخ‏‏","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0009/136","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0009/canvas/136","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0009/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0009_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}