{"book":"adl0009","page":1268,"text":"( ۱۲۳۸ )\n(جلد سوم ) (شرح سلطنت اعلیحضرت امیر عبدالرحمن خان ) ( سراج التواريخ )\n(۱) بیده\nباصطلاح\nاهل این دیار\nعلف سبزی\nرا که برای\nخوراک\nزمستان\nچهار پایان\nخشک\nمینمایند\nمیباشند\nشرح حال\nبقیه کفار\nکافرستان\n(۲) مالا مال\nیعنی بسیار\nو مجازا بمعنی\nپرو مملو\nوعلف وتلف دواب و مواشی خویش کرد و بعضی از مالکان متنازع و صاحبان مراتع فرار اختیار کرده و\nبرخی که فی الجمله توان استقامت ودرنك داشتند از راه استغاثت نزد عبدالوهاب خان حاكم شده داد خواستند\nو او سیف آخته زابده را نزد خود خواسته نظریه نمود و چون وجوه علف چرائیدن را که در صد راس\nگوسفند دو روپیه و صدراس بز یکروپیه و هر اشتری نیمروپیه از طرف دولت مقرر گردیده و قبیله او تا کنون\nهیچ نداده بود محاسبه بداشت که جابریان ایشانرا از اشتر و گوسفند وبز بشمار آورد چنانچه يك هزار و پنجصد اشتر\nرا در قید حساب آورده سرکرم شمار مابقی بود که دفعه سیه وزن اهل قبیله بسنیز برخاسته نگاشته حاکم\nرا باهمراهانش بضرب سنگ و چوب سخت بخستند و از بین اشتران خویش ایشانرا شهر وقسر براندند و آنگاه\nکه بان خسته و سروپای مجروح وشکسته نزد عبدالوهاب خان باز گشتند وی بنا بر عدم اجازت از جناب دولت\nبسرزنش وسیاست و محاویت آنقوم ماجرا معروض پایه سریر سلطنت داشت وحضرت والا در روز پنجشنبه\nهفدهم ربیع اول توقيع رفيع ومنيع اصدار وارقام فرمود که بوجه علف چری را حکماً وجزماً بانوان علف\nچرا گاه و زراعت مردم هزاره از ایشان گرفته و حصه مردم هزاره را بخود ایشان داده وجه دولت را به\nخزانه برساند و چراگاه و بیده (۱) جای مردم هزاره را هر قدر که تلف شده باشد چون مالیه ووجه شاخ شماری\nرا میدهند باید بقرار ممیزی و سنجش حاکم وقاضی و مفتی و دفتری آنجا از مردم کوچی تاوان گرفته بمردم\nهزاره داده شود و امر کرد که مردم کوچی را از چراگاه و بیده جا و کشت هزاره باز دارد تا از\nکوههای دور که دواب و مواشی مردم هزاره بآنجا رسیده نتوانند پیشتر پای مدا خلت نگذارند\nوایذا و آزار بایشان نرسانند و مقارن این حال سلطان علی خان بن سردار شیر علی خان هزاره جاغوری را که\nاز ابتدای شورش مردم هزاره تا این وقت در کابل نیامده مواظب خدمت دولت بود در روز یکشنبه بیستم\nربيع الأول فرمان آمدن وی بکابل شرف اصدار یافت واو که از گرفتاری در خصمات سر کاری درین وقت از\nآمدن معذور بود نیامده پس از چندی که شرفیاب حضور گشت از سبب واسطه بودن رشوت هائیکه جنرال\nمیر عطا خان از مردم هزاره گرفته بود چنانچه از پیش بطریق یاد داشت نگاشت یافت محبوس گردیده\nآخرالامر بقلویه تصدیقات خدماتیکه از هواخواهان دولت حاصل نموده و در دست داشت از حبس رها و بتخواه\nتمام خانواده شیرعلی خان و خود او از مراحم ملوکانه حضرت والا بر حال شد وهمدرين هنگام از عمالش و فتح\nنگاران کافرستان بگوش را ست نیوش حضرت والا رسید که چهل خانوار در موضع اونیر و چهل خانوار\nدر مو توم واقع دره کلوم با کلم و بیست خانوار در پشرو شش خانوار در سورنج وشصت خانوار در قلعه واقع\nدره شتکر و پنجاه خانوار در انلوری و سی خانوار در منجا و پنجاه خانوار در دره بارگل واقع دره بارگل و بیست\nخانوار در کوم دو پوشش خانوار در دره پیکل براده وصد خانوار درستر گرام وشش صدو چهل خانوار دراستر\nمكروم و شصت خانوار در درۀ رام کل كرك واقع بریال و هشتاد خانوار در لشت گم و چهار خانوار در ترین و چهار\nخانوار در بیجاه وشش خانوار در را و بیست خانوار در گدو و هشتاد خانوار در شنور و پنجاه خانوار در جای\nدیگر که اسم آن معین نیست همچنان در ضلالت وجهالت خود باقی مانده نپذیرای شریعتند و نه جاده پیمای\nاطاعت دولت و حضرت والا از استماع این عریضه وقایع نگار در روز دوشنبه بیست و یکم ماه ربیع الاول محمد\nعلیخان حاکم لغمان را فرمان کرد که این هزار و سه صدو شصت خانوار متوطنه مواضع مذکوره را با دهات\nیازده کانه اپرواخته کروم وندمل و پارول و نورت واییش و کراج و مکنا و کن کُل وكليت وماهوم که از وجود امم\nو من این تهست تفحص و تجسس کرده و سرزنش و گوشمالی داده کفار را منقاد و مسالمه وجهات مسطوره ر از جای دادن\nاشخاص قدم الاسلام عمال لغمان ذی اهل و عيال مالامال (۲) کند و هم در خلال این احوال عرایض بزرگان همه قبایل قوم\nمهمند که انکلیسیان ایشانرا چنانچه گذشت بفرستادن نامه و پیام و نوید ومژده وعدة انعام دلالت و ترغیب اطاعت\nدولت خود کرده و میکردند مشعر براطاعت وانقیاد ایندولت بپایه اورنك خلافت رسیده حضرت والا بنج نفررا","chars":3697,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0009/01268.jpg","first_page":1,"last_page":1270,"title":"Kitāb-i musṭatāb-i sirāj al-tavārīkh ‏كتاب مسطتاب سيراج التواريخ‏‏","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0009/1268","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0009/canvas/1268","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0009/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0009_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}