{"book":"adl0009","page":1266,"text":"( ١٢٣٦ )\n( جلد سوم ) ( شرح سلطنت اعلیحضرت امیر عبدالرحمن خان ) ( سراج التواریخ )\nونوشت که دهقانان میگویند که به هريك از کار گذاران دولت که عرض حال کردیم نپرسیدند وحضرت والا\nدر روز دوشنبه هفتم ماه ربیع الاول فرمان فرستاده نگاردند که چون کارداران قندهار بعرض و اظهار\nدهقانان انجا که باربار پیشتر از نزد ایشان کرده‌اند نداده و باز پرس نکرده اند حالا زمین دولتی را از تصرف\nموسی خان بارکزائی کشیده تفویض عاملان خالصه نمایند و هم از روی سنجش وحساب ربع و دخل زمین و آب را\nهر قدر سالی که موسی خان بتصرف کردیده ازوی گرفته با ملانی که آب را بوی فروخته اند باندازه استعداد جرم\nاز ایشان حصول کرده تحویل خزانه نماید و همدرین روز از عریضه و استدعای محمد علی خان حکمران قندهار بسمع\nفیض مجمع حضرت والا رسید که میرزا عبدالعزیز خان نبیره میرزا عبدالغفار خان مرحوم که نزد نادر شاه افشار و پسرش\nمیرزا عبدالله خان در نزد اعلیحضرت احمد شاه و پسرش تیمور شاه سدوزائی و بعد ازوی میرزا جان میرزاخان نواسه\nاو در نزد وزیر فتح محمد خان مرحوم بارکزائی روز خدمت بسر برده هم تمام در زمان خود دارای رتبه و مقامی بوده‌اند از\nحضور حضرت والا با سردار محمدعلی خان که از پیش گذشت مامور مکتوب نویسی در بسیار قندهار شده، پس از سرفراز\nمرحوم مذکور با سردار عبدالله خان حکمران انجا طریق خدمت دولت سپرده بود و در سالی یکهزار و پند دو شصت و\nشش روپیه کابلی، دولت یکره به از دولت تنخواه میبرد و پس از تفویض سردار عبدالله خان ملك امیر محمد خان مأمور حکومت\nقندهار گردیده و میرزا عبدالعزیز خان از عریضه واستدعای خودش طلب کابل شده در سلك مکتوب نویسان حضور\nانور مسلك گشت پس ازوی ملك امير محمد خان موصوف ميرزا محمد يوسف نام قوم خود را بکار کتابت محاصلات\nحكومتي قندهار كاشته و در سالی یکهزار و پنجاه روپیه مواجب از دولت برای او معین داشته است و اکنون\nمحمد علم خان بعوض میرزا محمد یوسف خان لهو کردی میرزا امیر محمد خان نام افغان را مأمور کار مذکور\nکرده استدعای تعیین مواجب او را از حضرت والا نموده است و حضرت والا در روز مذکور ماه ربیع الاول\nکه اشارت شدهمان تنخواه میرزا محمد یوسف خان را بازمان برسال خدمت بودن بنام میرزا امير محمد خان معين\nفرمود و چون نام میرزا عبدالعزيز خان و مرحمت حضرت ( ضياء الملة والدين ) نسبت بدو برده شد لازم آمد که\nسیاهم اعلیحضرت (سراج الملة والدین) را که مبذول حال ميرزا عبداللطيف خان پسر اوست رقم کند که از زمان\nشهزادگی اعلیحضرت ممدوح تا کنون سی سال است که طریق خدمت بصداقت پیموده واشك بمنصب کیدان\nاعتباری وعطای سالی چهار هزار و هشتصد و سی وسه روپیه کابلی وثلاث يك روپیه و لقب منشی حضور سر\nافرازی دارد و بر علاوه کاری که از دولت بوی مفوض است تصریح عبارات و كلمات فارسی سراج التواریخ نیز\nبر عهده اوست که پس از ترتیب وتأليف سراپا قرائت کرده و جك و اصلاح نموده تقریظ صحت میگدارد سپس از مطالعة\nساطعة اعلیحضرت ذی درایت ممدوح شرف نگارش و اصلاحات مدققاته عالمانه یافته داخل طبع میشود که تویا\nدر حقیقت ونفس الامر همة این کتاب بخامة خاص اعلیحضرت ایشان زیب ترقیم پذیرفته و میپذیرد و حیوة\nجاودان را ازین تحریر عاید حال اهل مملکت افغانستان فرموده و میفرماید و همدرین هنگام حضرت والا در\nملاطفت بروی محمد اعظم خان اسحق زائی متوطن هرات کشوده مأمور خزانه داری میمنه اش فرمود و در\nروز چهار شنبه نهم ربيع الاول فرمان خزانه داری انجا را بوی تفویض نمود وهم در اثنای واقعات این ایام\nغلام نبی خان کرنيل و سرتیپ رضا علیخان که در مرار شريف روز خدمت دولت بسرمی بردند بدرود جهان\nکردند و در روز پنجشنبه دهم ربيع الاول حضرت والا از مخیل ملا سعید محمد خان که گرفتار مرض بواسیر و از کار\nعاجز وقاصر بود ملاعبدالله خان چهار بکاری را از عطای منصب قضای محکمه شرعیه تالقان سر افرازی داد\nو همدرین روز میرزا محمد حسين خان سردفتر سنجش و کوتوال را فرمان رفت که يك لک و بیست هزار تنگه\nوجه دولت را از اصغر نام ترازو دار ومستأجر بلخ که از درک اجاره‌اش باقی مانده است تحصیل و تحویل خزانه\nکنند و همدرین وقت محمد علم خان حکمران قندهار بشتاب خیمه پنج ذرعی چلوالی و هشت باب چهار ذرعی\nكرنيل ويك باب چهار ذرعی بركدى ودوسدو هفتادو هفت باب دلاور که سپاهی کری از جمله خياميکه از هند","chars":3603,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0009/01266.jpg","first_page":1,"last_page":1270,"title":"Kitāb-i musṭatāb-i sirāj al-tavārīkh ‏كتاب مسطتاب سيراج التواريخ‏‏","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0009/1266","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0009/canvas/1266","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0009/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0009_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}