{"book":"adl0009","page":1258,"text":"( ۱۲۲۸ )\n( جلد سوم ) ( شرح سلطنت اعلیحضرت امیر عبد الرحمن خان ) ( سراج التواريخ )\nکابل خواست که انشاء الله آمدن واظهار حق وابطال ناحق نمودن ایشان در موقعش رقم خواهد گشت\nومقارن اینحال سپهسالار اول غلام حیدرخان بفرمان حضرت والا که نقشه کهسار مردم مهمند را مفصل\nومشروح ازوی جهة نسخ و برای چنانچه گذشت خواسته بود و وعده ذکر آن داده آمد در روز هفدهم\nمذکور ماه صفر معروض پیشگاه حضور حضرت والا داشت که نوشته ویرا مفهوم ومعلوم میشود که طوائف\n( اتمان زائی ) و ( عیسی خیل ) و (روی زائی ) و ( حلیم زائی ) را بلا واسطه از دولت انگلیس پنداشته\nونگاشته است اما از همه طوائف مذکوره مهمند به مقصد اصلی بار کشان دولت انگلیس در تصرف و تصاحب\nحدود موطن ومسکن مردم (عیسی) خیل و برهان خیل ساکیان موضع پند علی . و داناکول . و روی زائیست\nزیرا که محل عبور وامتداد راهیکه مدنظر دارند که از پشاور جانب ناو گی و باجاور کشیده ساخته و پرداخته\nکنند مواطن همین طوائف و دیگر عزم دارند که حدود بیتی تمام در تصرف دولت انگلیس در آید که مردم\nترك زائی همه در تحت فرمان آن دولت رو براه عبور طریقی که اراده ساختن انرا دارند از موضع منه واقع علاقه\nپشاور در موضع لكندى والم واقع حد قوم ترهان خیل واز انجا در موقع پند علی موطن قوم عیسی خیل واز\nآنجا بداناکول وازانجا در آبداب کرنك وازانجا درکوه تارپ واقع وسط مسکن مردم عیسی خیل مهمند\nواتمان خیل باجاور وازانجا برودخانه مردم آماخیل وازانجا در موضع سرلاره ولوی سر که تعلق صفدر خان است\nکشیده خواهند ساخت و از جهة همین دوقوم عیسی خیل، وبرهان خیل. از طائفة ترك زائی اند وموطن ومسكن\nقوم برهانخیل در دو جانب اینراه واقع میگردد و موطن قوم عیسی خیل گذرگاه راه میشود و مواطن و مسا کن هر دو\nقوم روی زائی و اتمان زائی مهمند بقرب و جوار اینراه افتق می افتد و آنچه از حدود میتنی را که اضافه\nاز حصه معینه سابقه خود دعوی دارند که از خاک افغانستان جدا کنند محض برای تصور وتفکر آنست که تمام\nموطن مردم ترك زائی را در تصرف خود آورده بعد در ضمن متصرف شدن آن موضع کنداپ را تصاحب کنند\nوچون همه مواضعی که تا اینجا برطریقی که تر شد سراپا نوشت در قبال آن رقم کرد که همین طوائف عیسی خیل و برهان\nخیل واتمان زائی وروی زائی که در حدود پندعلی و داناكول و موطن ومسكن قوم روی زائی ، واتمان زائی\nمتوطن و متمکنند تمام در قرب حدود باجاور اتفاق افتاده اند و بخواه از بیدولت و چندان در خاک اینجا نگذرند\nو آمده اند واگر چنانچه در خاك حصه افغانستان داخل آیند نفقه اش اینست که تمامت مساکن و مواطن طایفه مهمند\nضمیمه خاك افغانستان میگردد و آنچه اضافه از حدود متعینه سابقه میتی بدولت انگلیس تعلق پذیرد زبان زیار\nدر حدود مهمند متعلق بافغانستان روی میدهد چه موطن همه مردم ترك زائی و حلیم زائی داخل خاك مقبوضه ومتصرفه\nدولت انگلیس میشود و اگر انگلیسیان بهمان خطیکه در مکنون خاطر دارند رو ببالا آیند از حدود مواضع\nمتوطنه قوم خوی زائی و مال زائی قطعه بزرگی را از خاك ايندولت جدا كرده بخاك دولت خود ملحق خواهند کرد\nوغير از شهته حالیه ویسرا و امتداد اشتهار سابق انگلیسیان قدری از موطن مردم مهمند بافغانستان مانده دیگر همه\nبدولت انگلیس تعلق میگیرد بل خط ونقاط فاصله در قرب حدود کامه وتنگی توغجی و کنرو کاشکوت علیا وسفلى\nواقع میآید واگر تنها حدود مردم اتمان زائی و روی زائی وعيسى خيل و برهان خیل وحد فاصل سابق ميتنى\nمتعلق بدولت انگلیس گردد زیان ونقصانی در حدود مهمند افغان وارد نمیشود فقط وحضرت والا ازین\nتشریح وتفصیل سپهسالار وتوضیحاتی که بعد ازین چنانچه بیاید معروض پایه سر یر سلطنت داشت نوشته انگاشته\nوی از مذاکره مکنون لیبفر و بسته خواهش کاشتن مهندس قوم برای تعیین آن حدود کرد تفدر موقعش عله کود\nخواهد شد انشاء الله تعالی اما در بدوت بخلال احوالیکه بشرح رفت مستر مرن کمشنر پشاور مکتوبی در پاسخ\nنامه مردم ترك زائی که بخدامه لا به نوشته صلاح کار و صواب زیست روز کار خود را از وی خواسته\nبودند که چه کنند آیا خود را رعیت دولت افغا لستان شمارند یا تابع دولت انگلیس پندارند نگار\nداده مصحوب بریدی نزد ایشان فرستاد که بر طبق حکم سرکار عالیه هند اطلاع میدهم که طایفه شما بموضو دت","chars":3525,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0009/01258.jpg","first_page":1,"last_page":1270,"title":"Kitāb-i musṭatāb-i sirāj al-tavārīkh ‏كتاب مسطتاب سيراج التواريخ‏‏","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0009/1258","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0009/canvas/1258","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0009/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0009_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}