{"book":"adl0009","page":1255,"text":"( ١٢٢٥ )\n( جلد سوم ) ( شرح سلطنت اعلیحضرت امیر عبدالرحمن خان ) ( سراج التواریخ )\nخان استفسار فرمود، وی اقرار واظهار نمود که آری این پیغام از طرف انگلیسان بواسطهٔ همان جاسوس\nبمن رسیده و این را نیز جاسوس مذکور بمن گفت که انگلیسان بصفدر خان پیام داده اند که مردم مهمند را\nترغیب و تحریص نموده بجنگ لشکریکه سپهسالار در بین مردم متی انداختت کرده است برانگیزد و سپهسالار\nاینرا شنیده غیرت خان و عبدالواحد خان را در تحت نظر دم اعتماد برایشان قید فرمود و هم در خلال اینحال\nمحمدعمر خان شینوالی و صاحبزاده عبدالرشید خان با بزرگان مردم نیازی ومروتی و پنجاه وسه تن پیاده نظام\nازفوج هرات که بجموع همه به پیصد تن مرد مسلح میرسید پاس محمد علی خان حاکم لغمان راه مشاهدهٔ طریق\nکابرستان که مردم آن نواحی بفرمان حضرت والا وامر کرنیل فیض الدین خان بساختن آن پرداخته بودند\nبر گرفته واشگاه که وارد موضع دوآبه شدند آگاه گشتند که کفار سکنهٔ درهٔ پله گل دروقت گشتن و کوششن\nافواج پادشاهی فرار اختیار کرده از دم تیغ جان بسلامت برده حالا باز گردیده در موطن خود جای گزیده اند پس\nاز آگاه شدن بدین حالت رهنورد درهٔ پله گل شدند و چند تن از مردم پله گل را نزد آنها فرستاده پیام دادند\nکه پیش امده مطیع ومنقاد دولت شوید و آنان صر از اطاعت باز زده بجهالت و ضلالت خود محکم واستوار\nشدند و محمدعمر خان عزم تدمیر آن جماعة شریر کرده و روزهمه را دائره آسا تنك كرفته ايشان را آماج كَلوله\nتفنگ ساخت و کرغار که قبل از پیکار بهمان پیام محمدعمرخان قلاع و خانهای خود آتش زده تن بمرگ داده\nبودند از جمله نفوس یکصدو بیست خانوار یکصد و ده نفر سوخته و کشته گشته سی تن اسیر ودست گیر شده\nسه تن از اسیران نیز بمردند و مسکن ایشان در تصرف لشکر تحت رایت محمدعمر خان در آمد و از انسوی\nکارکشان دولت انگلیس پس از پیامیکه بصفدو خان چنانچه گذشت دادند مکاتیب بچند نزد بزرگان وعموم مردم\nطوائف حلیم زائی ، و ترکزائی ، وعیسی خیل ، و برهان خیل ، وبته علی ، فرستاده پیام دادند که کوهستان\nمردم مهمند از دولت انگلیس است با هوا خواهان دولت افغانستان مراوده ومخالطه نکنند و پذرای اطاعت\nدولت افغانستان نشوند واکثر از بزرگان مردم مهمند از وصول این مکتوبات انگلیسان اظهار اطاعت و انقیاد\nآندولت نموده بمراسلات فرمان پذیری نزد مستر مرک دکشنر پشاور فرستادند و از جملهٔ مردم حلیم زائی نامهٔ انگلیسانرا\nنزد جناب (ملا نجم الدین آخندزاده) برده از وی مشورت و استصواب رأی جستند و او ارباب سعید محمد خان و پسر\nملاخلیل را امر کرد که با سلطان محمد خان رئیس قوم متی در اندرز ونصیحت مردم مهمند همدست و همداستان\nگردیده ایشانرا از اطاعت دولت انگلیس باز دارند و اگر از گفتار ایشان سر باز زنند در تنبیه و تهدید\nوسرزنش مهمندان ترك كوشش نکنند و همچنین سردار وطلبهٔ خود را بموعظت ونصیحت آمرده گماشت و از آنسوی\nمکاتیب مردم مهمند که بمستر مرک چنانچه آنفاً گذشت فرستاده بودند بدست هوا خواهان ایندولت افتاده\nبپایهٔ سریر سلطنت رسیدند وحضرت والا محمدرا نزدسپهسالار فرستاده نگار داد که از دو روئی مردم مهمند\nغافل نبوده فریفته مكيدت ومخادعة ایشان نشود و او همه را به پسر ملا خلیل که نزد خود خواسته بود نموده از\nدوروئی و غرض جوئی مردم مهمند آگاهش کرده گفت که دیگر اعتماد بر آنها نمودن وکلام آنمردم را شنودن\nنیست و اینرا گفته همرايضيرا که مایه سریر ایندولت کرده و سپهسالار فرستاده بودند که نسیل درگاه عالم پناه نماید\nنیز بايك بوى نشان داد و از دو روئی آنمردم نيك مطلعش ساخت و هم سلطان محمدخان سرکردهٔ قوم متی را\nاز مقابلهٔ سرفرازخان كه بتحريك انگلیسان روی بکین جانب قوم متی نهاده بود منع کرد اما (ملا نجم الدین آخند\nزاده) و پسر ملاخليل مهمند ودیگر علما با کسآنیکه تابع شرع شریف بودند و امر و نهی علماء را می شنودند\nدربین آنمردم از نصایح ومواعظ ترك اطاعت دولت انگلیس مدا کرده مقالهٔ زیادی انداختند و مقارن اینحال\nنامهٔ ویسرای کشور هند که در پاسخ نامهٔ حضرت والا در باب تپسار مردم مهمند فرستاده بود بمطالعهٔ حضرت\nوالا پیوسته چون بعضی از مواضع را بخلاف نقشهٔ متعهده نگاشته از دولت انگلیس پنداشته بود حضرت والا\nنقل آنرا بسپهسالار ارسال فرموده از وی حدود آن کهسار را که باهستراونی معین وتقسيم وجدا كرده بود","chars":3591,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0009/01255.jpg","first_page":1,"last_page":1270,"title":"Kitāb-i musṭatāb-i sirāj al-tavārīkh ‏كتاب مسطتاب سيراج التواريخ‏‏","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0009/1255","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0009/canvas/1255","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0009/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0009_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}