{"book":"adl0009","page":1237,"text":"( ۱۲۰۷ )\n( جلد سوم ) ( شرح سلطنت اعلیحضرت امیر عبدالرحمن خان ) ( سراج التواریخ )\nفرمان یعنی مرعومان سه روپیه و سه ربع یکروپیه کابلی نقد و سه صد و هفتاد خروار و نود وهشت من بوزن هرات\nجنس از حبوبات بنام نیاز او چون هردو ( میرزا محمد عمر ) و ( میرزا عبدالقادر ) و ( میرزا ابوبکر ) و ( میرزا\nحیدر ) و ( میرزا عبدالحمید ) و ( میرزا عبدالصمد ) و ( میرزا محمد ) ( ومیرزا عبد الباقی ) و میرعطا\nو ( میر سلیمان ) بر حال فرموده فرمان کرد که دخل و کشت و مالیه اراضی خالصه دیوان را که از قدیم باسم\nجایداد وعوض وظیفه ایشان در دیوان سلطنت معین است کارمانیکه مامور است بدهند و ایشان اختیار فروختن\nزمین را نداشته باشند و هر زمانیکه پادشاه اسلام خواسته باشد از ایشان گرفته بدیگری بدهد مختار است چه\nاملاک خالصه زر خرید ایشان نیست و پادشاه را در ملک زر خرید ایشان دخلی نیست و هم امر کرد که میرزا\nمحمد عمر و میرزا عبدالقادر پسران خلیفه الله وردی و میرزا ابوبکر و میرزا حیدر پسران میرزا محمد عمر که در\nکابل امده اند مقیم کابل بوده در هرات نروند که از نوایه ساز شقاق نشوند واهل وعیال ایشان را که از پیش\nچنانچه گذشت حکم در کابل آور دن کرده بود عفو فرموده امر کرد که همچنانکه هستند در هرات باشند\nو میرزا عبدالحمید و میرزا عبدالصمد پسران میرزا محمد عمر را بجهة سرپرستی عیال و اطفال ایشان مامور\nهرات نمود و هم در تضاعیف بواقعات مسطوره جنرال شیر محمد خان بفرمان حضرت والا که بنامش\nشرف اصدار یافته بود باغی در هریک از عرض وطول ششصد ذرع بدور سه پشته که جانب شرق\nو جنوب لشکر گاه ارگ کلان واقعند بنیاد نهاد و از آب دره ( شتل ) که قبل ازین در همه جایشان شاه علی\nرقم شده است و آب دره ( دق ) نهری درین باغ جاری ساخته اندرون باغ را بشانزده قطعه مربع قرار داده در بین\nهر قطعه بشانه باغ مجله واقع عرض راه کابل و جلال آباد که بشهاب الدین ملقب بشاه جهان از سلاطین مغولیه\nدر وقت آمدنش از دهلی در کابل و باز گذشتن جانب دهلی در روز هفدهم شعبان سال هزار و پنجاه و شش هجری\nاحداث باغ مذکور ونهری بعرض چهار ذرع دران امر اجرا کرده دو صد رفت که هنوز باقی و از ترمیم و تربیت\nاعلیحضرت سراج الملة و الدین که عمارات عالیه از بیت الحرم وغیره در اندرون آن مرتب فرموده از حالت اولش\nاگرچه کسی ندیده بنظر مشاهده، قیاس اینکه همواره تحت نظر پادشاهانه ایشانست وعشرتگاه خاص و عام میباشد\nگذر هرسال سه چهار بار بساط بزم سبزه تماشا دران می گسترند بدرجات اوفق واولاست خیابانها ترتیب داد و ان باغ\nبزرگان در موقعی اتفاق افتاده که حد شرقی و جنوبی بمسافت و فاصله يك كرده از کوه دور است و جانب شمال\nمغربش نیز از کوه دور است و از جمله پشتهای سه گانه یکی بخاروی دیوار دور است در خارج متصل دیوار\nشرقی باغ اتفاق افتاده است خلاصه بفرمان حضرت والا چهل و سه هزار اصل نهال چنار عریص ویکهزار و یکصد\nاصل تاك انگور و یکصد و چهل اصل نهال زرد الو در نيمسال با ر باغ غرس نمود و هم در خلال احوالیکه\nبشرح رفت حضرت والا عبدالله خان وكيل التجار مقیم مشهد مقدس را فرمان کرده در کابل خواست وقبل\nاز شرف وصول افگندن این منشور ملارضا نامی از کروه ضاله نجدیه در روز جمعه هفدهم ذیقعده اعلیحضرت\nناصر الدین شاه قاجار را بعرض راه طهران و مزار بزرگوار حضرت عبدالعظیم (۱) بن عبدالله الحسنى که پادشاه مذکور\nبقعة آنرا در سال یکهزار و دو صد و هفتاد از آجر مذهب ساخته و برافراخته بپرداخت هدف گلوله تفنگچه تمام مصرع\nشش لوله کرده بقتل رسانید و حضرت والا از قتل او بغایت متأسف گشته عبدالله خان را معطل فرمود و حاجی ثانی بیت اخیر\nعطاؤ الله خان تاجر ارباب مقیم بمبئی مرثیه در تاریخ قتل او از طبع نقاد بپرورده انشاد کرده که از جمله سه بیت بحساب جمل\nجهة تاريخ قتل او ضبط و ثبت گشت یکهزار و سه\nبروز جمعه و هفده ز شهر ذیقعده بوقت عصر چوشد کشته شاه با تمکین صد و سیزده\nکفت حاجی عطا والله سال تاریخش سؤال کرد ز پیر خرد بقلب حزین منتهی میشود\nجواب گفت تحقیق هاتف غیبش که بودی جای شهادت نصیب ناصر دین و بی کستین\nبرای استمرا\n(۱) السيد عبدالعظیم ابن عبدالله بن علی الشديد بن حسن بن زيد بن حسن بن علی کرم الله وجهه ومكنی راست چون\nبابو القاسم ومضجع مبارکش در ارض ری در مسجد شجره و زیارت گاه اقاصی و ادانی است تنافی و\nکردی","chars":3598,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0009/01237.jpg","first_page":1,"last_page":1270,"title":"Kitāb-i musṭatāb-i sirāj al-tavārīkh ‏كتاب مسطتاب سيراج التواريخ‏‏","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0009/1237","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0009/canvas/1237","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0009/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0009_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}