{"book":"adl0009","page":1201,"text":"( ۱۱۷۱ )\n( جلد سوم ) ( شرح سلطنت اعلیحضرت امیر عبدالرحمن خان ) ( سراج التواریخ )\nوشصت تن زارع و بزر گر بکار دارد که آباد و معمور شود و بهمین منوال دارای سه فصل زمین\nاست که من حیث المجموع دویست و بیست و پنج خروار تخم افگن میباشد و از قطعه ابتدای این زمین\nتا بمتصل جوی چمچه مه که رود دوريست و نوروز خان ادعای ملکیت هم را دارد بیست و هشت کروه مسافتست\nو از کنار اراضی مشروحه زیر این جوی جنگلستان اتفاق افتاده که همه ساله هزاران هزار بار چوب ازین\nجنگل در قندهار حمل و نقل میدهند خلاصه چون حضرت والا از عریضه میرزا محمد حسن خان که بشرح و توضیح\nداد از حالت و کیفیت نهر چمچه مه و اراضی آن مستحضر گردید همچنانکه در پاسخ عریضه نوروز خان که ادعای\nاسترداد آن کرده و حضرت والا چنانچه گذشت نگار داده بود که مبلغ مندرجه قباله آنرا دولت ادا کرده\nزمین را بمردم خارج مملکت نمیدهد فرمان کرد که هر وقت وکیل نوروز خان وارد قندهار شود وجه آنرا\nبقرار مندرجه قباله که با خود می آورد داده قباله جدید بنام دولت بگیرند و ازینوقت تا اوایل جلوس میمنت مانوس\nاعلیحضرت سراج الملة والدین بجلّه ثابت و مقاولات بسر رفته اعلیحضرت ممدوح چنانچه در جلد چهارم مشروح\nو مذکور خواهد شد حق و حصه نوروز خانرا از زمین مذکوره بهشت هزار روپیه قندهاری که چهار هزار و\nششصد و شصت و شش روپیه کابلی و دوثلث يكرو پیه شود خریده ادافر مود و همدر خلال احواليكه بشرح\nرفت میرزا محمد حسن خان شرحی از خسارت و خیانت میرزا غلام صدیق خان و شصت و پنجهزار روپیه عین\nاو که حضرت والا چنانچه از پیش گذشت معزولش فرموده این مبلغ را که بثبوت پیوسته بود امر حصول\nکرده و امیر محمد خان حاکم قندهار ترك تعمیل حکم اقدس نموده او را مامور سر دفتری ضبطی ووجوهات\nکرده وی سیزده هزار روپیه دیگر از عمل و جوهات برداشته بود بعرض شهزاده آزاده سردار نصر الله خان\nدر حین ورود و توقفش در قندهار رسانید و شهزاده مجموع هر دو مبلغ را که هفتاد و هشت هزار روپیه بشمار آمد\nامر حواله و حصول کرده چنانچه گذشت بکابل آمد تا اینوقت ا كثر بوصول پیوست و هم درینوقت از عریضه\nبرگد محمد صادق خان بسمع فيض مجمع حضرت والا رسید که بیست و پنج هزار روپیه از هستی و استعداد قندهار\nسردار عبدالله خان حاکم سابق آنجا که معزول و چنانچه گذشت محبوس شده بود و شانزده هزار روپیه از مال\nوملك هراتش حصول وتحويل خزانه گردیده دیگر چیزی و پشیزی ندارد و حضرت والا فرمان فرستاده انکار\nداد که عبدالله هر آش خود را پهلوی افلاس انداخته میخواهد که وجه بیت المال را نداده صرف روز گار\nخسران شعار خویش کند و اینرا نمیداند که دولت از یکروپیه حق بیت المال نگذشته آنرا ضائع نمیکند و از وی\nبرسیده و گرفته میشود و چرا مبالغ کلیه را که از سالها در کابل و قندهار برشوت و خیانت اندوخته است ظاهر\nنمیکند و مقارن اینحال حکمران هرات ناظر در محمد و آقا محمد و ناظر شیر محمد نوکران سردار عبدالله خان\nمذکور را که بچند تن از دختران و زنان هزاره را بامبالغ گزاف از قندهدار در هرات برده نهفته\nبودند بفرمان حضرت والا محبوس و روانه کابل کرد و همدرین ایام میرزا محمد یوسف خان سارجین میجر\nمأمور امور محبوسین اشرار هزاره و میرزا عبدالاحد خان سر دفتر مقربی هر دو تن از قوم تاجيك غزين مصدر\nخیانتی که در موقعش بشرح خواهد رفت گردیده مورد عتاب و محبوس شدند و همدر خلال حوادث\nمذکوره اکثر از مردم هزاره محمد خواجه و چهار دسته و جيتوى غزنین كه يك لك و پنجاه و چهار هزار و هفت\nصد و نود و نجرو پیه از درك مساحت اراضی ایشان که حاجی محمدی خان ممیز چنانچه گذشت از مزروعی و غیر مزروعی و قید\nجریب آورده اضافه از مالیات مستمره مقرره حواله شده بود و نیز نود و نه هزار و هشتصد و پنجاه و نجروپیه دیگر که\nغلام حسین خان پیشخدمت باشی از درك افزون بودن جوو کاه و سقط شدن دواب و مواشی دولت بنام قومداری\nاصطبلداران پادشاهی که اکثر از طوائف سه گانه مذکوره بودند وجوه کاه را قرار بست دفتر که افزون از\nکفاف بور برده بودند باقیمت سرگین اسپان که به حمامها فروخته از سالها وجه آنرا خورده بودند حواله کرده","chars":3417,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0009/01201.jpg","first_page":1,"last_page":1270,"title":"Kitāb-i musṭatāb-i sirāj al-tavārīkh ‏كتاب مسطتاب سيراج التواريخ‏‏","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0009/1201","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0009/canvas/1201","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0009/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0009_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}