{"book":"adl0009","page":118,"text":"( ۱۱۱ )\n( جلد اول ) ( ذکر ایام فتور و زوال سلطنت شاه محمود ) ( سراج التواریخ )\n( ذکر رسول و نامه فرستادن قزلباشیه کابل )\n( نزد فتحعلی شاه و شورش سید احمد )\nذکر آمدن رسول\nفرستادن\nقزلباشیه\nکابل در ایران\nاز روی داد اغتشاشات و انقلابات داخله مملکت افغانستان که مذکور شده آمد کنایةً بتور از سال هزار و دویست و سی و چهار\nهجری تا قریب یکحول و مقتول شدن وزیر فتح خان اجرا یافته تا اینوقت و بعد ازین نیز بر قرار بود چنانچه مرقوم شده\nمیآید ان شاء الله مردم قزلباشیه کابل نیز پسران سردار پاینده خان را در حکومت هم بدین جهة کانه با هم متحد و در امر\nسلطنت استبداد مخالف دیده واقعه را بیزاده از خون میرزا راد و هرات شنیده عرصه مرقوم در رسال هزار و دو صد و چهل\nو سه هجری همدست حسین قلیخان جوانشیر نزد اعلیحضرت فتحعلی شاه قاجار ارسال داشتند که هر گاه یکتن از شهزادگان را\nبالشکر مأمور افغانستان نماید هم آینه تا که راه بدیه قام نزدیک کنند ایشان دامن خدمت برمیان زده پسران سردار\nپاینده خانرا دستگیر کرده بسپرد او مینمایند و شاه موصوف از جهت آنکه بادولت انگلیس پیشتر طریق موالات\nبرگزیده بنا بشورش هندوستان از لشکر کشیدنش جانب افغانستان ممنوع گشته بود در تسلای حاجت قزلباشیه کابل\nتقاعد ورزیده بالیاس حسینقلی خان مذکور نامۀ به میران سند مسطول نموده رخصت مراجعت از راه سند داد که شرح\nورود او در آنجا و معاودتش بکابل رقم شده میآید ان شاء الله تعالی و هم در اثنای واقعات مذکوره رنجیت سنگهه لوای\nاستیلا را اعتلا داده ولایت نجراب و کشمیر را بمالک متصرف شده و سید احمد که بر غمش از پیش رقم گشت بعد از عزیمت\nیافتن داخل علاقۀ پیرشده مردم آنجا را بر انگیخت که بقوت بازوی ایشان قلعۀ اتک را از تصرف رنجیت سنگهه\nباز کشد و شادیخان مهمند که در ینوقت از طرف رنجیت سنگهه قلعه دار آنجا بود بدفع سید احمد برخواست و او\nباتفاق میرا بو و غیره شادیخان در آویخته کاری از پیش نبرد تا که شادیخان را بواسطۀ ملا عبد الغفور نام ببهانه\nصلح خواسته هلاکش ساخت بعد از نیز راه جبال خند و خیل پیش گرفته بصوابدید فتح خان بخیار بحکومت قوم یوسف\nزائی قرار یافت ولیکن مردم آنجا از صمیم قلب بحکومت او رضا نبودند زیرا که دختران مردم یوسف زائی را جبراً\nو کرهاً نجدید الاسلامان اهل هنود و مردم مسلمان هندی که باوی همراه بود زناشوئی میداد و ازین کردار سید احمد\nسردار یار محمد خان برآشفته با سه هزار تن مرد پیکار و شش عراده توپهای آتشبار بعزم بزم سید احمد از پشاور\nجانب علاقۀ یوسف زائی راهی شد و از انصو مولوی اسمعیل که مشیر و مرید سید احمد بود باششصد تن از مردم هند\nوستائی اهلك مدافعه کرده چون اعداد لشکرش کمتر از سپاه سردار یار محمد خان بود توان مقابله را در خود ندیده\nحیلت انگیخته شب هنگام هیزم مقابر دیاران خون آشام را بسردار یار محمد خان فرمود در بینصان درازی را قطعه قطعه کرده\nباندك اندك فاصله قرار داده امر نمود که سر آن رشتها را آتش زده جانب لشکرگاه سردار رهسپار شوند و همراهان او\nهمچنانکه مأمور شدند فتیله های آتش زده بدست گرفته روی بسوی اردوی سردار یار محمد خان نهادند و افواج او\nاز مشاهده شعلۀ فتیلها هراسناله گشته سر اسیمه سان دست بآلات جنگ برده و در ان ظلمت شب که راه از چاه مفهوم\nنمیشد بکشاد دادن توپ و تفنگ پرداخته از خود و بیگانه را زیر و زبر کردند و در غین گیر و دار سردار یار محمد خان\nبگلولۀ جان ستان مرگل دو چار شده نزلت زندگی کرده لشکریانش از دیدن او هزیمت یافته جسدش را بر داشته بکمال\nبی نظامی راه فرار جانب پشاور بر گرفتند و اکثر کشته گشته اندکی جان بسلامت بردند و اینواقعه در اوائل سال ١٢٤٤\nهزار و دو صد و چهل و چهار هجری بوقوع پیوسته سردار موصوف بعمر سی و نه سالگی دست از جان شسته در مزار\nشیخ حبیب نجف مشجع سردار عطا محمد خان برادرش مدفون گردید\n( ذکر حکومت سردار سلطان محمد خان )\n( در پشاور و نامه فرستادن سید احمد نزد او )\nذکر حکومت\nسردار سلطان\nمحمد خان\nدر پشاور\nو پس از کشته شدن سردار یار محمد خان مرحوم سردار سلطان محمد خان برادرش که از کابل چنانچه مذکور شد\nدر پشاور رفته بود بمسند حکومت آنجا نشسته حکم روا گشت و کین گین بخون خواهی برادرش بروثه با سید احمد\nطریق مقاتله پیش گرفت و عبدالرسول خان بن عبدالواحد خان بن سردار رحیمداد خان شوهر همشیرۀ سردار","chars":3610,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0009/00118.jpg","first_page":1,"last_page":1270,"title":"Kitāb-i musṭatāb-i sirāj al-tavārīkh ‏كتاب مسطتاب سيراج التواريخ‏‏","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0009/118","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0009/canvas/118","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0009/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0009_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}