{"book":"adl0009","page":1177,"text":"( ١١٤٧ )\n(جلد سوم) (شرح سلطنت اعلیحضرت امیر عبدالرحمن خان) (سراج التواریخ)\n(با توسكنی) و بحر (مد ترنين) (١) تاخته و پاپ ( پائيف ) يعنى خليفۀ رومك را حيران آن مملكت بيرون كردند که در\nغربت بمرد و ( پيوس) هفتم را در جای او خليفه قرار دادند و از ناپلیون بشارت کمال اهانت و خواری بپاپ رسید\nو از جسارت او دیگر سلاطین نیز درین کار جری و جسور شدند و احترام پاپ را بکاستند و مكشوف داشتند که پادشاهان\nسلف پاپ را مرجع ومآب جمهور عوام دانسته اورا اعزاز و اكرام میکرده اند که خلل در سلطنت ایشان روی\nندهد والا هيچ اعتقاد بپاپ نداشته اطاعتش را صواب نمی پنداشته اند اكنون باز بر سر سخن شویم و ذكر سر گذشت\nشهزاده آزاده سردار نصر الله خان را رقم کنيم كه پس از مشاهده ساعت چونينکه بذریعۀ آب حرکت میکند چنانچه\nاز پیش اشارت شد شهزاده ممدوح در منزل بازگشته و شب را بسر برده بساعت هشت قبل از نصف روز چهار شنبه\nششم ربیع الثانی با خدمۂ رکاب بسواری کالسکهر اه بیرون شده از شهر روم در نور دید و چون در وقت رفتن بدانجا\nشب بود اراضی ومقار عرض طريق بمشاهده اش نرسیده بود پس از انکه از کالسکه فرود گفته در ریل بنشست\nوراه ( نيپلس ) در نوشت ایستگاهای آراسته در مواضع متعدده بديد و بساعت يك پس از نصف روز مذكور\nوارد ( نیپلس ) گردید و از ریل فرود آمده تشریف فرماى جهاز شد و جهار تابشاعت دوازده از نصف شب جهة\nحل و نقل احمال و اثقالیکه ببایست درین جهاز انداخته شوند همچنان لنگر افکن توقف بود وبساعت مذكور\nحركت كرده ببرجا گشت و در روز پنجشنبه هفتم ربیع الثانى جهاز شهزاده در بين دو معموره كه در تصرف دولت\nايطاليا اند شرف بخش وصول كفت يكى جزيرۀ (کلابره)که بجانب شرقی شمالى جهاز شهزاده واقع بود و ديگرى جزيرۀ\n(سيسيلي) كه بجانب غرب جنوبى آن بنظر همی آمد و جزيرۀ کلابره متصل بكنار خاك ايطاليه وجزء ساحل مملكت آن\nبحساب میآید و عمارات این جزیره بشكل مستطيل در كنار بحر اتفاق افتاده است و در عقب عمارات شهر کوهی که دارای\nاشجار زياد است واقعست و در بعضى از مواضع اینکوه عمارت نيز ساخته و پرداخته و جزیزه (سيسيلي) قريب بشكل مثلث\nواقع از كشور ايطاليه با بوغاز تنگیکه او را ( استريت آف مسينه ) گويند جدا شده است و بزرگترین پهنای این\nبوغاز ازده تا یازده میل است و تنگترین آن قریب سه میل خواهد بود و پستنجشیکه جدید کرده از برج فرؤ تا(سنك\nسيلاه) بحساب آورده معلوم داشته اندسه ميل و هفتصد و شصت برد (٢) انگلیسيست و هوای جزيرۀ (سيسلى) خوش\nو ساز كار وزمستانش مثل بهار انگلستانست و در تابستان نيز از نسيم دريا هوای آن چندان كرم نميشود وولايت\nمرغوبیست كه اهل اوروپا اورا باغ فرنگستان میگویند و عمارات آن مطبوع و پسندیده اند و کوه آتش فشان\nموسوم (بمونت اثنا) در ساحل شرق این جزیره واقع ودورۀ اين كوه از مركز ش قريب شصت ميل است و ارتفاع\nآن از سطح دريا يازده هزار فوتست و در شب شعله آتش كه ازان كوه همیشه در درخشيدنست حيرت انگیز\nبینندگان میشود خلاصه جهاز شهزاده سرگرم عبور بود این جزیره را کما كان مشاهده نفرمود و در روز جمعه\nهشتم ربیع الثانى بدون از موج آب ديگر چيزيكه قابل ثبت كتاب باشد بنظر شهزاده و خدمۀ رکابش در نيامده\nبساعت ده ونیم از روز شنبه نهم ماه مذكور جهاز سردار باوقار ممدوح بقريب ساحل ( کریب ) ياكريس که جزء خاك\nمملكت اروپاي دولت عليه عثمانيست پرتو افكن وصول كرديده برجی را که دولت انگلیس در جزيرۀ كوچكيكه\nدر مقابل ساحل واقعست بنا نهاده بنظر شهزاده در آورد و دولت مذکوره چند تنی را بنام حارس دران برج\nداشته و در شب چراغی میفروزند ومردم سكنۀ كريپ نصرانی و يونانى مذهبند واز دولت عثمانی بیست هزار تن\nاز سپاه نظامی درینجا مامور اقامت و حراست دایمیست که بنوبت تبدیل میابند و هم بعضی از جهاز های جنگی\n(١) بحر مده ترنين تقسیم ميكند اوروپا را از افریقا و این بحر در میانۀ اروپا وافريقاوآسيا واقع است و وجه تسميه آن\nبه مده ترنین آنست که بلفظ لتين مده وسط و ترنين زمين را گويند و ان در میان اراضی واقع است باین نام موسوم كرديده\nاست و در كتب قديمه انرا بحر روم و بحر مغرب ذكر کرده اند و انرا در عربی بحرابيض و به فارسی دريای سفيد و به\nترکی آق و نیکز گویند (٢) پردسه فيت و هر فوتى دوازده انج و هرانج مقدار سه جواست که از طول بيكديگر ملصق كنند","chars":3585,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0009/01177.jpg","first_page":1,"last_page":1270,"title":"Kitāb-i musṭatāb-i sirāj al-tavārīkh ‏كتاب مسطتاب سيراج التواريخ‏‏","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0009/1177","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0009/canvas/1177","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0009/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0009_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}