{"book":"adl0009","page":1168,"text":"(۱۱۳۸)\n(قسم سوم)\n( وقائع ماه ربیع الاول سنه ۱۳۱۳)\n( سراج التواریخ )\nلقب بیعت گرفته اند در چهار طرف قبر ناپلیون همه را دسته دسته باهم بسته ایستاده کرده اند و این عمارت اول\nبگرجه نیل پرحیل معروف بوده اکنون بقبر ناپلیون که متصل بکوچه انقاق افتاده معروف و موسوم گردیده\nاست ناپلیون بغایت از غروریکه در نهاد داشت عزم جهانگیری و کشور کشائی اورا بران واداشت که کل دول\nاروپا بمخاصمه او برخاسته تن بسلاح محاربه او آراستند و او از عدم چاره ازیکه سلطنت فرانس و ایطالیه را\nفرو گذاشته در پنجم اپریل سنه ١٨١٤ میلادی مطابق چهار دهم ربیع الثانی سنه ۱۲۲۹ هجری بجزیره الیه رفت\nو در اول ماه مارچ سنه ١٨١٥ عیسوی مطابق چهار شنبه نوزدهم ربیع الاول سنه ۱۲۳۰ هجری در فرانسه\nباز آمد و در هجدهم جون سنه مذکور عیسوی مطابق دوم رجب سنه مزبور هجری شکست یافته در روز بیست\nو دوم جون خود را از سلطنت خلع کرد و در ماه اگست مطابق رمضان سال مسطور اورا بسنت هینه بردند\nو در آنجا بروز پنجم ماهی سنه ۱۸۲۱ عیسوی مطابق دوشنبه چهارم شعبان سنه ۱۲۳۶ هجری پس از سلطنت\nهفده سال بدرود جهان کرد و از غرائب این بقعه چهار ستون از سنگست که از مملکت ایطالیا آورده اند\nوهر يك سی فیت طول و سه فیت در سه فیت قطر دارد و هم چهار را در چار طرف يك رواق از رواقهای مقبره\nکه آنرا معبد قرار داده اند برپاداشته اند خلاصه شهزاده سراج ملته پس از دیدن بقعه قبر ناپلیون روی تماشا\nبسوی عمارتیکه در اول مخصوص پادشاهی بوده و ایدون (۱) آنرا تماشا جاه قرار داده آلات عجیبه و ادوات غریبه\n(۱)\nایدم بل الفتح\nو تاج و اسلحه ناپلیون را در ان نهاده اند نهاد و پس از مشاهده و نظاره این تماشا گاه در روز چهار شنبه بیست و دوم\nربیع الاول تشریف فرمای تماشای شهر (ورسیلز) که فاصله دوازده میل قرار گوشت صاحب جامع جم میل در بین جنوب\nو مغرب پاریس واقعست گشت و تخمین قصر (ترنه بون) را که از ابنیه ناپلیون اولست با هجره خوابگاه او و زوجه\nبمعنی اکنون اش مشاهده فرموده بستر خواب ایشانرا که روی تخت جداگانه گسترده و لباس خواب و شب پوشی ایشانرا\nآراسته اند چنان ملاحظه نمود که گویا در حال از خواب برخاسته اند و همچنین در عمارت (اسپال تریون) تشریف\nبرده تختها و رختهای خواب گسترده و آراسته دید سپس در عمارت دیگر که بانی آن (لوی کیب) است و در عرصه\nبیست و دو سال بصرف یکهزار و دویست کرور فرنك انجام و اختتام پذیرفته است رفته بنظر تماشا افگند و درین\nعمارت نیز تخت و رخت و لباس خواب ناپلیون و زنش را بر طبق خوابگاه اول بدید و در یکی از حجره های این\nعمارت مجسمه ناپلیون را بهیئتی که در انگلستان محبوس گردیده و بر کرسی نشسته دست از جان شسته و زندگی را\nوداع گفته از جهان رفته است بنگاه عبرت تماشا کرد و وسعت سلاحجاه و دارباء این عمارت دویست و چهل فوت در\nطول و پنجاه فوت در عرضست و در اطراف در و دیوار آن اشکال محاربات مفتوحه (ناپلیون) را کشیده اند و کرسیها\nدر اندرون آن بدرجات و مراتب افسران چیده نام هر کدام را بکرسی خودش نوشته اند و همدرین عمارت قیصر\nجرمن در وقت استیلای خویش بر دولت فرانس بزم تاج گذاری شاهنشاهی را بنام خویش بپای برد و نیز در\nحول و حوش این عمارت کالسکه خانه که تا حال کالسکههای ناپلیون اول در ان حاضر است بنظر شهزاده در آمد\nو از جمله يك عراده کالسکه که از طلا و مکلل بجواهر ثمین ساخته اند پدیدارش پیوست که بیست کرور فرنك بهای\nآنست و هم کالسکههای زن و فرزندان او که در آنجا بودند از نظر شهزاده گذشتند و شهزاده پس از تماشای عمارات\nمذکوره در روز پنجشنبه بیست و سوم ربیع الاول بکارگاههای نساجی و پرده بافی تشریف برده با خذ مقرکاب قالین\nهائی را که یکصد و بیست و سه سال قبل از تنسیق و تخیق این کتاب بافته شده بودند دیده و از صنعت پرده بافی رسیده\nبشنید که سه تن در عرصه پنچسال يك تخته پرده را میسازند و بهای این پرده را دولت روپیه میگذارند بعد شهزاده\nاز تماشای کارگاه پرده سازی جانب پارلمنت خانه خاص که ( اسمش سنت ) و مشورت گاه وزراء وامنای دولتست\nگذر و صرف نظر فرموده از آنجا در کشکاش جای وکلای عموم ملت رفته و تماشائی کرده بمنزل خویش معاودت نمود\nو روز جمعه بیست و چهارم ربیع الاول را از ساعت يك تا ساعت چهار بتحریر عرائض پیشگاه حضرت والا بسر برد و بعد","chars":3561,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0009/01168.jpg","first_page":1,"last_page":1270,"title":"Kitāb-i musṭatāb-i sirāj al-tavārīkh ‏كتاب مسطتاب سيراج التواريخ‏‏","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0009/1168","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0009/canvas/1168","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0009/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0009_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}