{"book":"adl0009","page":1139,"text":"( ۱۱۰۹ )\n( جلد سوم ) ( شرح سلطنت اعلیحضرت امیر عبدالرحمن خان ) ( سراج التواریخ )\nهر واحدی از مزدور روزی نیم روپیه مزد معین کرده ماجرا بپایه سریر خلافت نگاشتند و حضرت والا همه را\nمنظور فرموده درباب آب فرمان کرد که از رود کنر آب برداشته دیوار قلعه و خانهای اندرون آنرا بشکل جبه ول\nنظام باد و در بند انبار غله آباد کنند و خود محمد عمرخان بنابر آنکه با مکمیان در باب اراضی و مزارع و مراتع مردم\nگوجی زائی و علیزائی که سالها ده دفتر قندهار بودند و در نقشه تصفیه مواضع سرحد داخل خاك متصرفه دولت انگلیس\nگردیده بودند مذاکره و مناظره نموده و او از جواب اصواب عاجز آمده و نویبر انکار داده باصرا و کار تعیین حدود\nرا معطل داشته در سمله رفته بود بازمان باز گشتن او در مواضع شور آبك فروکش کرد که انشاالله بکار پرداختن\nاو در موقعش رقم خواهد شد\n\nوقایع سال هزار و سه صد و سیزده هجری نبوی صلعم\n\nدر روز دوشنبه غره محرم شهزاده آزاده سردار نصر الله خان که سرگذشتش در لندن از پیش وعده داده آمد\nنخواهض ( پرنس آف ویلز ) و اعیان ملت انگلیس که مزگوز خاطر داشتند و میخواستند که با بتوامند خیرانداد\nو وداد ملت افغانرا با ملت انگلیس در تمامت کره ارض سمر و مشتهر سازند و میلان خاطر اعلیحضرت پادشاه\nافغانستانر انسبت بدولت انگلیس زیاده رزیده در افواه اندازند پس از آنکه از صنایع جدیده مخترعه که در نظر او تدر ندیدند\nخرم تماشای آلات و ادوات فلاحت که باعث رفاهیت مؤنت و معیشت عالم انسانیست جزم فرمود ، توسن اقبال را جانب\nشهر ( دارلنگتان) که مرکز فن صنایع زراعتست سبك دوال ساخت و بسواری کالسکه تا ایستگاه ریل اسپ تماشا\nرانده بعد بریل نشسته وارد ایستگاه شهر ( دارلنگتان) شد و رؤساء و بزرگان شهر که از راه پذیره کرد آمده\nبودند مراسم اعزاز و اکرام بتقدیم رسانیدند و در وقت فرود شدن شهزاده از ریل دسته سواره و پیاده نظامی که\nصف احترام مقدم عالی آراسته بودند لوازم امر سلامی بجای آوردند و شهزاده از ایستگاه بسواری کالسکه در منزلی که برایش\nآراسته و تزیب داده بودند رفته نزول اجلال فرمود و شب دران عمارت تا باغ دلگشای روح افزا داشت بسر برد و بساعت\nده از روز سه شنبه دویم محرم با دسته سواره و پیاده احترامی از فوج نظامی که باعیان شهر و کما ندهاریت حاضر آمده\nبودند روی مشاهده بسوی موضعی که آلات زراعت و غیره صناعت همه ساله در آنجا عرض و سان دیده میشود نهاد\nو عمارات این عرض گاه را چوتزه (۱) آسا و مطول و مرتبه دار ساخته و پرداخته اند تا تما شائیان سه نظر\nیکدیگر نشوند خلاصه شهزاده موصوف در حجره که برای نشستنش آراسته بودند تشریف نزول فرموده تخمها\nگاوان نر و ماده بزرك شيره را از اعلی و اوسط و ادنی درجه بدرجه از نظر عالی گذرانیده از قدای آن اسپانیوا\nکه برای کره گرفتن فراهم داشته اند با ما نیایهای کره دار عبور دادند و چون این عمارت عرض گاه مربع شکل\nو دارای مسافت چهار میل راهست شهزاده آزاده پس از تماشای گاوان و اسپان پیاده گردش و تماشا کردن را\nباعث خسته گی و متعدر پنداشته بسواری کالسکه طریق تماشای صنایع بر گرفت و ماشینهای شخم (۲) کردن\nزمین و غیره آلات متعلقه زراعت و فلاحت را با حبوبات و نباتات و فواکه و مفردات و مرکبات و حیوانات از\nوحش و طیر که در آنجا فراهم نموده بهم آورده اند تماشا کرد و همه اسباب کار آمد زیست و زندگانی انسانی را\nاز جزئی و کلی از قبیل ماشین مسکه کشی و قیماق کشی و شیر دوشی و غله کوبی و جدا کردن دانه از کاه و آرد نمودن\nو بختی و مقراض کردن پشم گوسپند و موی بز و غیره دران مجمع بنظر دقت ملاحظه نمود و آنچه از ما يحتاج انسان\nکه درینجا حاضر و موجود بود و چشم از دیدن آنها خیره میگشت همه را از نظر گذرانید و شهزاده را حیرت\nدست داده بخود اندیشید و گفت سبحان الله هر صانعی را که بمصنوع خویش تا کدام پایه قدرت پر ایجاد صنائع\nعجیبه و اختراعات غریبه موهبت فرموده است که گویا مشت خاك را از راه دانشگا بآن عطا نموده بفلک برده\nاست و پس ازین تفکر کا اندیشه جای داد متاسف و متحسر حالت اسلام گردیده کف تلهف بهم سائید و بدل\nگفت که موهبت ایزدی عامست و ممکن که هر فردی از افراد انسان بسياق ( من طلب شيئا وجد وجد ) دارای\n\nوقایع\nسنه ۱۳۱۳\nهجری\n\n(۱) چوتزه\nموضعي را\nگویند که\nقدیم ثم کریا\nبشتر از زمین\nلند میسازند\nو لغت هند یست\nفارسی\n\n(۲) شخم\nبمعنی شیار\nکردن","chars":3615,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0009/01139.jpg","first_page":1,"last_page":1270,"title":"Kitāb-i musṭatāb-i sirāj al-tavārīkh ‏كتاب مسطتاب سيراج التواريخ‏‏","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0009/1139","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0009/canvas/1139","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0009/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0009_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}