{"book":"adl0009","page":1112,"text":"(۱۰۸۳)\n( جلد سوم ) ( شرح سلطنت اعلیحضرت امیر عبد الرحمن خان ) ( سراج التواريخ )\nدر کیش عیسوی در فوم ایتالوی اند الغرض جهاز عالی بساعت چهار و دو دقیقه پس از نصف النهار روز مذکور\nدر مقابل جبل کیپ بن که بتاری رأس الجن گویند پر تو افگن وصول گشت و طول سلسله این جبل بیست\nمیل و هلالی شکل افتاده است چنانچه دریا در اندرون آن بشکل قوسی داخل شده خلیج آسا\nبنظر میآید و این جبل متصل ساحل افریقا واقع میباشد و در تصرف فرانس است و در کوه واقع مشرق\nاین جزیره بروج مرتفعه افراخته چراغی برای افروختن در شب در یکی از بروج ساخته اند که اهل\nجهاز بتجلی شعاع آن جهاز را از مصادمه کوه محافظت کرده منحرف عبور دهند خلاصه جهاز عالی\nبساعت هشت و ده دقیقه از شب پنجشنبه بیستم ماه ذیقعده در حدود تونس که از قسمت مملکت افریقاست شرف\nوصول افگند و اینولایت در سابق جزو مملکت دولت عثمانیه بود و حالا در زیر حمایت دولت فرانس است و یوروبینان\nبك تونس را بیولس میگویند و مردمش دین و آئین اسلام دارند و در میان دریاسنگ بزرگیست و برجی بر آن ساخته\nچراغی بدان برج قرار داده اند که قرب دوازده میل در بحر نور و ضیاء میدهد و دانسته میشود که در مخدوم\nکوه زیاد در زیر آبست و بواسطه این چراغ جهاز را در شب بخطی میرانند که با کوه تصادم و تماس ننماید و از\nکیپ بن همه جا ساحل افریقا دیده و دانسته میشود و بحسر و تاسف زیاد از دیدن آن سواحل و نواحی دست میدهد\nکه قبل از ین هزار سال اعراب چه زحمتها کشیده فتوحات باهره حاصل کرده اند و حالا از عدم حمایت و وجود\nغفلت گروه اسلام که همه تن پرور و استراحت طلبند مواضعیکه ذکر شده همه در تصرف مخالفان دین احمدی خاتم\nآمده و میآید و هنوز فرقه اسلام در خواب متساهلت خود را آرام پنداشته نمیدانند که دوچار مکروهات و مذلات\nشده اند و جاهلانه خویش را بدام و کام اژدهای عالم خوار آرمی آزار انداخته و بچشم سر می بینند که چنان\nاشیا را خدیعت و حیلت می بلعد و فرو برده و میبرد و رؤسا و بزرگان اسلام که خویش را حامی بیضه اسلام می پندارند\nفریفته مکائد و مفاسد مخالفين ملت و آئین متین محمدی شده کردار و گفتار و رفتار ایشانرا نيك و مستحسن\nمیشمارند و ایشان اسلامیان را گرفتار دام تزویر ساخته جاهل و وحشی بحساب میآرند و اعمال وافعال نيك\nایشانرا که اتفاق و اتحاد و عمل بآیات محکمات قرآن مجید و احادیث نبی مرسل با تکریم و تمجید است در\nنظر تا عاقبت بین ایشان زشت می نماینـد و منهيات را جلوه داده بنکو میپسندند طبایع ایشان کرده\nو میکنند چنانچه روز نامه نگار شهزاده ممدوح در ذیل کلمات و عبارات حسرت آیات خود بخامۀ\nتأسف می نگارد که دولت علیه عثمانی را بقول کردن او امر و نواهی شریعت رسالت پناهی ترغیب\nو تحریص نموده قوانین وقواعد فرنگستانی را در مملکتش جاری ساخته کار را بجائی رسانیده\nاند که همـان ترکان حنفی مذهب مسلمان را نسبت نصراینت میکنند و اسباب وسامان فراق ملتی را\nچنان آماده و استوار گردانیده اند که بجز از فضل و مرحمت خداوند راه چاره و علاج آن مسدود است و ابداً\nاین جراحت صورت التیام نخواهد پذیرفت مگر خدای که تبارك و تعالی قلم ریشه تفرقه را از دلهای مسلمانان\nفرموده رشته اتفاق را مرتبط و مستحکم کند تا خاص اهل قبله یکدل و یکجهت فکری در پاداش کار خویش کرده\nدنیا و عقبای خود را ضایع نسازند الغرض جهاز بسرعت و استراحت ممتاز عالی مسافت شش قبل از نصف روز\nپنجشنبه بیستم ذیقعده در مقابل خاك الجزاير هم وصول افگند و جانب جنوب بحر ابیض را بسوی خاك الجزاير\nخلیجی بمشاهده شهزاده در آورد که در اطراف این خلیج جبال واقعند و در پنجا جهاز شهزاده بفاصله شش\nمیل از ساحل عبور نمود و الجزائر جز مملکت افریقاست و در سابق از خود حکومت و ریاست جداگانه بوده\nو از عرصه چهل سال است که در تصرف دولت فرانس آمده است و مردم سکنه آنجا عرب و مسلمانند و فرانسویها\nنخست باظهار دوستی پای تصاحب پیش نهاده حراست ولایت را بر عهده حیات گرفت و در نیاب عهدنامه موفق\nنمود که دست تصرف دول را از این جزیره بازدارد و در باطن کار که بنیاد حیلت خود را محکم و استوار ساخت\nربقه انقیاد برقبة قاطنین آنجا انداخته همه را اسیر اطاعت خویش کرد و با آنکه دولت فرانس در استوار داشتن","chars":3497,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0009/01112.jpg","first_page":1,"last_page":1270,"title":"Kitāb-i musṭatāb-i sirāj al-tavārīkh ‏كتاب مسطتاب سيراج التواريخ‏‏","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0009/1112","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0009/canvas/1112","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0009/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0009_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}