{"book":"adl0009","page":1111,"text":"( ۱۰۸۱ )\n( جلد سوم ) ( شرح سلطنت اعلیحضرت امیر عبد الرحمن خان ) ( سراج التواریخ )\nنارنج ولیون و ستره درین بلد بعمل می آید و نفوس سکنه این شهر بیست و پنج هزار تن است و حرفه وران ارارض\nاکثر از مردم یوروپ و اقل از اهل هنود هند وغیره مردماند و بساعت سه پس از نصف امروز شهزاده جهاز را نص\nحرکت کرده داخل بحر ابیض شد و این بحر را بحر روم نیز میگویند و در ساحل واقع شمال این بحر اكثر خاك\nیوروپ واقعست چون اراضی روم و پرتقال و ايطاليا وفرانس و جزيره سيسيل در بحر ابیض واقع و جزیره مالطه\nکه شصت میل دوره آنست و در بین سیسیل و افریقا اتفاق افتاده است وقتی در تصرف دولت عثمانی بود و بتصرف\nفرانس در آمده بعد دولت انگلیس آنرا در سال هزار و دویست و پانزده هجری بحیلت و خدیعت تصاحب کرد\nچنانچه سردار محمد حسن خان روزنامه نگار سفر علت تمر کدن شهزاده سپهروساده سردار نصر الله خان می نویسد\nکه جزیره پریس در بحر ابیض واقعست و سابق جزء خاك مقبوضه دولت عثمانیه بود و در محاربه اخیره روس و ترق\nدولت انگلیس بزبان دوستی اظهار کرد که در ظاهر دولت برطانیه بدولت عثمان نمیتواند معاونت کند اما حراست\nولايت دولت موصوفه را میکند و بدین اظهار قوة عسكری و حربی ترک را متوجه بمقابله افواج روس ساخته\nولشکر خود را بنام محافظت داخل آن جزیره کرد و پس از انعقاد رشته صلح دولتین ترک وروس جزیره سلیس\nرا فرو نگذاشته بدولت عثمان گفت که اهل جزیره حکومت شما را نمیخواهند و نگذار خلت را مبدل باظهار تصرف\nولایت نمود و همچنین عدن را که در بحر عرب بندری ازان مستحکم تر نیست بحیلت تصرف کرد چنانچه نخست\nبدولت عثمان اظهار خلت کرده التماس نمود که دولت برطانیه بجهة آباد ساختن ممالک ترکیا تجارت خانه میخواهد\nدر عدن بنیاد نهاده آباد کند و دولت عثمان از وخامت عاقبت کار نیندیشیده اجازت داد و پس از چندیکه تجارت\nخانه را استوار کرده بکار انداخت باز التماس کرد که از جهة داد دهی و غور رسی تجار و اعشار رعایای خویش\nمیباید در عدن قونسلخانه احداث و آباد کنیم و دولت عثمانى قبول اینمعنی نیز فرموده سپس برطمع خودافزوده\nاستدعا نمود که چون در اطراف عدن و حشی صفتان اعراب سکنی دارند باید چندتن از سپاهیان نظام\nدولت برطانیه جهة حراست قونسل در عدن اقامت ورزیده آیند و وزارت رشوت خوار دولت\nعثمانی این امر را نیز پسندیده فوراً تجارت خانه باقامتگاه سپاه صورت تبدیل یافت و سنگر های\nمتین و انواب خارا شکن برقلل جبال آماده گشت تا اینجا از نوشته روزنامه نگار مذکور ثبت کتاب آمد که شاید\nاستقصا را از تاریخی در روزنامه شهزاده ممدوح نقل کرده باشد والا جزيرة سيسيل كه بمسافت يكهزار و سه صد ميل\nاز پورت سعید دور و در شمال بحر ابیض بشكل مثلث اتفاق افتاده از خاك مملکت دولت ایتالیا محسوب است خلاصه\nدر روز شانزدهم ذیقعده که جهاز شهزاده بحر پیما بود چون چهار روز قبل دریا طوفانی شده و هنوز از تلاطم باز\nنمانده بود بعضی از سپاهیان هم رکاب شهزاده را دوران سر روی داد و در روز دوشنبه هفدهم ماه ذیقعده جهاز\nعالی که در بحر ابیض آب پیما بود بفاصله صدمیل از جزیره کریت که در تصرف دولت عثمانیست رسیده و عبور کرد\nوروز سه شنبه هیجدهم ذیقعده دریا از تموج بازمانده آرام گشت و جهاز عالی بساعت دوازده از شب چهار شنبه\nنوزدهم ماه مذکور بفاصله چهارده میل از جزیره مالطه که شرحش گذشت عبور کرد واز مالطه تالندن دوهزار\nو دو صد و هشتاد میل مسافت باقی ماند که شهزاده باید آنرا طی نمود و دولت انگلیس موضع مالطه را لشکرگاه محکمی\nساخته اتواب بزرك در آنجا آماده کرده و دو جهاز جنگی برای حراست و كشيك بحر مقرر نموده اند وجهاز\nعالی در روز شب مذکور در مقابل نون ویله که از خاک دولت ايطالياست پر تو وصول افگنده و درين جزيره جبال\nمرتفعه شامخه معلوم میشد و گویند این جزیره عیون و چشمه سار جاری و عذب(۱)رادارانست و در زمان باستانتش\nکوه آتش فشان در آنجا بوده وحالا خاموش شده اند و از دامنه کوه تا قله آن عمارات عالیه ساخته و پرداخته اند\nوطول این جزیره از جنوب و مشرق تا شمال و مغرب بیست میل و عرضش هجده میل است و تعدا دنفوس آن ده هزار\nومحیس دولت ايطاليا نیز درین جزیره واقعست و اقسام فوا که دارد و زمینش زرخیز وقابل زراعتست ومردمش\n( ۱ )\nعذب بمعنی\nآب شیرین","chars":3535,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0009/01111.jpg","first_page":1,"last_page":1270,"title":"Kitāb-i musṭatāb-i sirāj al-tavārīkh ‏كتاب مسطتاب سيراج التواريخ‏‏","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0009/1111","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0009/canvas/1111","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0009/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0009_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}