{"book":"adl0009","page":1108,"text":"(۱۰۷۸)\n( جلد سوم ) ( شرح سلطنت اعلیحضرت امیر عبدالرحمن خان ) ( سراج التواريخ )\nو یداخش را سخن نخستند وسرش را نیز بشکستند بعد میرزا عبدالرحمن خان سبب این لطمه و ضرب را از مجنون\nدر کتاب سوال وجواب نوشته پرسید و ایشان جواب نوشتند که چون قاضی ومفتی را بخیانت نسبت داده است\nشرعاً تعزیر کرده ایم و میرزا عبدالرحمن خان صورت سوال وجواب خودرا بامکتوبات ملیشاء ملوك ارسال پايه\nسریر سلطنت نمود و حضرت والا سید شاه جان جنرال را فرمان کرده او بامر حضرت والا سید عبد القيوم\nو قاضی را تحت الحفظ بمحافظت پنج سوار انظام بکابل گسیل آورد و در بیان کار مفتی شاه ملوك\nمحبو س وطلب کابل شد ومحمد بن ايام عريضه زد بخشم محمد بن محمد اسمعیل نام هراتی از توهین در کار خانه دولتی\nواقعه قایل کار وشتنگری میگزد بپایه سریرسلطنت رسیده و از مطالعه ساطعه حضرت والا شرف گذارش یافته\nبمحمود بن قاضی عبد الرحمن خان خان علوم ۱ فرمان رفت که توهین برضا را نزد خودطلبیده مطابق امر شرع شریف باخارج نفقه\nوكسوه وبإطلاق از او گرفته ارسال هرات نماید و شوهران مذکوره که استطاعت و بضاعت نفقه و کسوه دادن را\nنداشت طلاق نامه داده خویش را فارغ ساخت و چون این امر در عهد و حضرت والا بخلاف سلاطین سلف افغانستان\nبعهده سلطنت خویش در مملکت جاری و ساری ساخته بود از جمله یکی است بکار میشد که دلیل متشرع بودن این پادشاه\nسیاسی آگاه اند و هم در انقاصیف واقعاتيکه بشرح رفت سی و دوتن اززیره دستان طوایف موسی خیل وز مری و عیسی\nخیل وعده خیل وپلیل خیل وعل خیل ومندی خیل و مياخيل ومقته تی وحزوقی و آره ميل چون لعل خان ودلي\nمحمد وسعد ت موسى واشرف ورخل وبلا كی غنی ومیان دین من وجمعه خان ومحمد میر وا کبرخان و نظر و خادی\nگزی و عیسی و دلوتی و بهادر رحم م ومندی وطورکل وكل محمد و اسلم شاه وصدوگل و دوست محمد و بوستان و جتمامه\nونجيم ومؤمن واز وسپره شاه وطالب خان ومير ولی وشامان وبختيار ومحمد افضل از راه اطاعت ایندولت وارد\nکابل شده از تقدیم عقبة غليا مستسعد گشتند ومیر زا محمد حسین خان کوتوال بامر حضرت والا ناروز رخصت\nمراجعت یافتن برطبق بزرگان دیگر طوائف ساکنه جيان سرحد از جانب دولت مخارج ایشانرا رسم مهمانی داد\nو محمد دین وقوت محمد ونیرخان و محمد امير خان ومحمد قادر خان و جمال شاه و محمد نادرخان ومحمد ناظر خان پسر و برادران\nمحمد طيب خان شقاقی هم بزادگان نایب سالار پروانه خان مرحوم از راه تقبیل سده علیای سلطنت وارد کابل وشرفیاب\nبار شده از جمله محمد نذیر خان از عطای سالی سه صد روپیه و هر واحد از دیگران سه صدو چهل رو پیه و هر یکی از دوتن\nخادم ایشان صدو د یه مجموع دوهزارو مجصدو چهل روپیه مستمری سر افراز و بخار گردیده شادخاطر بازگشتند\nو محمد دین ایام محمدعثمانخان لاله پسران سردار محمد اسحق خان از سمرقند در بخارا آمده بتوسط ملا رحیمداد\nوقایع نگار آنجا وفرنتی عریضه نگار پایه سریر سلطنت شده عفو تقصیر واجازت آمدن کابل خواست و عرضش\nپذیرفته کشته با اهل وعيال خویش در کابل آمد و مجدد بنوقت یازده هزار و هفتصد و هفتادو دو روپیه\nاز باقی و بر جاماندگان مردم موضع سلطان احمد که در وقت بغاوت ايشان صد تن پیاده\nنظام را کشته واسلحه همه را غارت کرده بودند باسم تاوان سلاح بحصول پیوست ومقارن اینحال بزرگان\nقوم منگل که از قبیله غلجیه مرز امارت مستسعد کشته و چنانچه گذشت هزار تن مرد پیکار برای فوج پیاده\nنظام برعهده گرفته مراجعت کرده بودند سر از جیب تمر و تمرد بر آوردند و درم وضع خوله انجمن کشته آماده\nفتنه شدند وملا مشك نامی را در کرم نزد مردم طوری فرستاده سلاح جنك ومدد خواستند وطوريان اورا\nنزد حاکمیکه از طرف انگلیس در کرم اقامت داشت برده نغان و تفنگ برای اشرار منگل خواهش نمودند واو\nملتمس طوریان وملا مشک را نپذیرفته ليكن تسلی و وعده داد که هر وقت صدمه از جانب دولت افغانستان بر\nمردم منگل تنك أيد واز جنك چنانچه باید نتوانسته عاجز آيند داخل خاك مقبوضه دولت انگلیس شوند\nهم آئينه ایشا نرا مسكن و ماوی عنایت خواهد شد وملا مشك از سلاح مايوس وازوعده جاو پناه مستظهر وقوی\nپشت گردیده باز گشت و مردم منگل از وعده ملنجا دادن دولت انگلیس قوی دل شده و ایلیسی را که بایشان\nترغيب وتحريض نموده بفتنه برانگیخته خجل ومنفعل نکرده خانهای کسانرا که درفتنه با ایشان انباز نشدند\n\nشرح اجرای\nحکم شرعی\nبمحمود بن\nحضرت والا\n\nشرف اندوز\nتقبیل سده\nعلیا شدن\nبزرگان قوم\nدری\n\nمشمول\nاحسان\nدولت شدن\nهم زاده گان\nپروانه خان\n\nعفو تقصیر\nیافتن محمد\nعثمان خان\n\nجریمه شدن\nسلطان احمد\n\nتمرد ورزیدن\nمردم منگل","chars":3790,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0009/01108.jpg","first_page":1,"last_page":1270,"title":"Kitāb-i musṭatāb-i sirāj al-tavārīkh ‏كتاب مسطتاب سيراج التواريخ‏‏","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0009/1108","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0009/canvas/1108","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0009/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0009_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}