{"book":"adl0009","page":1106,"text":"(١٠٧٦)\n( جلد سوم ) ( شرح سلطنت اعلیحضرت امیر عبدالرحمن خان ) ( سراج التواریخ )\nتن لفتنت چون لفتنت فورد ولفتنت ماسك ولفتنت هرسلی ولفتنت داسو و یکتن دا كتر و پنجاه وشش تن\nخادم مامور جهاز ران بودند خلاصه جهاز را رهسپار سمندر (۱) گردانیده در يكروز و روز سه شنبه\nو چهار شنبه پنجم ماه مذکور از جائیکه در پای واقع مابین بمبئی و كراچی همواره متموج ومتلاطم است بعضی از\nسپاهیان را تغیر طبیعت رو داده دیگر آسیبی عارض حالت كسی نشد و روز ششم ماه نیز بهیچ مذکور گذشت\nو روز جمعه و شنبه و هفتم و هشتم ماه بیرون از مشاهدۀ کثرت آب چیزیکه قابل تحریر باشد روی نداد و جهاز در\nبحر غرب الهند سر گرم طی طریق همی بود تا که در روز يك شنبه نهم ماه ديهقده بساعت دوازده از نصف النهار\nجهاز واصل خلیج عدن (۲) شد و از بمبئی تا آنجا هزار و ششصد میل مسافتست و شهزاده بر سطح جهاز\nصعود داده بدوربین مشاهدۀ معمورۀ عدن کرد و جبال واقع سه طرف عدن را که باطرف دریا و اطراف سه\nگانه دیگر آن همه کوهست و بفراز قلل آنها دولت انگلیس بروج مشيده برافراخته و بانوآب بزرگ استحکام داده\nو پرداخته است مشاهده نمود و بساعت نه از شب دوشنبه دهم ماه مزبور جهاز عالی بکنار جزیرۀ پرم که در بین\nبحر غرب الهند وبحر احمر واقعست و دولت انگلیس این جزیره را باعداد سپاه نظام واثواب استحکام داده است\nرسیده عبور نمود و بساعت شش از بامداد این شب از باب المندب مرور کرده داخل بحر احمر (۳) شد و بساعت\nیازده و ربع وارد ساحل يلملم که جای احرام اهل اسلام شرفست گردیده و روز سه شنبه یازدهم ماه در حالتیکه جهاز\nدر بحر احمر قطع مسافت میکرد جهازهای بسیار از تجار دول یوروپ و انگلیس که جانب هند و چین و حجاز در رفت و آمد\n١٠٧٩\nذکر منازعة\nچند تن از\nمردم نوزاد\nپشت رود\nبودند مشاهده افتاد که انشاءالله ازینجا ببعد در بخش رقم شده می آید و از قضاوی در خلال این نیگاپوی شهزاده\nممدوح شهنواز خان وغلام حیدر خان و عبدالرحمن خان برادران او و جهانگیر خان و عبد انور خان و عطا محمد\n(۱) سمندر مراد از محیط هند است و اسم او بلفظ انگلیسی اندین اوشن است روی یکی از محیط های پنجگانه دنیا\nچون پسیفیك و اتلنتيك و اندین اوشن و نارترن اوشن و سوترن دوشن میباشد و در بین سواحل مشرقی افریقا\nو جزائر مشرقی هندوستان و نیوهالند و غیره اغراق افتاده و گسترده شده است و پهنای آن چهار هزار میل و امتدادش\nاز سواحل جنوبی آسیا بحسب تخمین سی و نجدرجه بطرف جنوب خط استواست و : عنهای دیگر این محیط\nبحر احمر ست که در بین افریقا و عربستان واقع است و خلیج پرشیه و خلیج ارموز است که در بین ایران و عربستان است\nرین بنگار و خلیج صیام است که در ساحل هندوستان است و دیگر در یای عربست : که در بین عربستان و هند و ست قصب\nو چل موت ومينيك است که در بین افریقا و مادگسگر است و در شرق این محیط دریای سومتر او و سایه جزائرهای\nملاکا و در میان سوماترا و جاواه بوغاز سوند اتفاق افتاده است (۲) عدن در سابق مکان معروفی بوده و در ساحل\nمحيط هند بقرب بوغاز باب المندب واقعست و عریان گویند بانی این شهر عدن بن سبا بوده که نوادۀ حضرت ابراهیم\nعلیه السلام است و اکنون در تصرف دولت انگلیس است (۳) بحر احمر رابحر قلزم و بحر سویس و بحر جده و بحر نو به نیز\nخوانند و قلزم بلده ایست در ساحل شمالی این دریا که نام موسویشده و ایندریا از سواحل حیده امتداد دارد تا کانیگوه مندب\nمیرسد و در طرف جنوب اخیر بحر قلزم است و مقابل افریقای عدنیست و دریا درینجا کمال تنگی دارد و این تنگنا را\nباب المندب گویند و بحر سویسش از ان گویند که بلده سویس در طرف شمال اخیر این دریا اتفاق افتاده است و ایندریا\nبطرف شمال دو شعبه میشود كه يك شعبه آن جانب شمال و اندکی مایل بمشرق ممتدست که منتهای او ببندر عقبه\nاست که اورا خلیج عقبه خوانند و طول این شعبه تخمیناً صد میل و بزرگترین پهنای او بیست میل است وشعبۀ\nدیگر جانب شمال مغرب ممتداست که منتهای او بندر سویزاست که او را خلیج سویس گویند و گاهی اسم جزعلمه\nدریا را بحر سویس گویند و این شعبه از شعبه مقدم الذکر درازتر است زیرا که طول این قرب یکصد و هفتاد میل\nو بزرگترین پهنایش سی و پنج میل است وحو رب وچهل سينا ست و طول بحر احمر از شمال بجنوب تخميناً\nیکهزار و سه صد میل است و در بین افریقا و عربستان واقعست و بزرگترین پهنایش دو صد میل است","chars":3611,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0009/01106.jpg","first_page":1,"last_page":1270,"title":"Kitāb-i musṭatāb-i sirāj al-tavārīkh ‏كتاب مسطتاب سيراج التواريخ‏‏","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0009/1106","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0009/canvas/1106","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0009/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0009_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}