{"book":"adl0009","page":1100,"text":"(۱۰۷۰)\n(جلد سوم) (شرح سلطنت اعلیحضرت امیر عبدالرحمن خان) (سراج التواریخ)\nبانجام رسیده نقشه که در دست انگلیسان بود مساعی جمیله و کوشش نبیله با در قطعه نامه دستخطی کمشنر پشاور که\nکافرستان ولندی وساو و ناری وغیره مواضع را در آنها از خاك افغانستان نوشته بودند بدست سپهسالار افتاده\nوتوجه را در صندوقچه انداخته و قفل زده مصحوب احمد جان خان طبیب کابل در گاه عالم پناه نمود و هم شرحی\nاز خدمت و صداقت طبیب مذکور و ملا امیر الله خان قاضی کنر معروض پایه اریکه خلافت داشت وحضرت والا\nطبیب مزبور را که بعز بساط بوس نایل آمده بود از عطای خلعت گران بها و افزونی تنخواه ومنصب کرنیلی\nامتیازی سرافراز فرموده دلشاد رخصت داده اسپاز کشش نزد سپهسالار غلام حیدر خان نمود واز آنسوی مستر\nاونی افسر کمیشن دولت انگلیس در وقت وداع وراه مراجعت جانب پشاور برگرفتش تجهیزار وششصد وسی\nروپیه چیره شاهی انگلیسی و پنج میل تفنگچه و دو دستگاه ساعت و یکطاقه شال برسم انعام بمنصبداران واعداد\nمنصب افتا سپاهیان نظامیه تحت رایت سپهسالار راه خدمت تعین حدود می نمودند عطا کرده در پشاور رفت و همدرینوقت\nملا محمد قاسم خان قوم اسمعیل خیل میدان از فوت ملا عبد العزیز خان مامور افتای محکمهٔ شرعیهٔ اشکار آباد\nشدن ملا محمد هزاره دایزنگی شد و هم عبدالکریم خان حاکم یکاولنک هزار وششصد وشصت و هشت روپیه از محصول صکوکات\nقاسم خان و نود روپیه از زکوة دواب ومواشی مردم هزاره آنجا با نام، و یکمیل تفنگ ونه میل تفنگچه که از هزاره گان\nمخفی داشتن خسارت نشان گرفته بود بکابل کامل کرد و هم در خلال احوالیكه بشرح رفت ملاسر بلند خان قاضی ومیرزا کل\nقاضی سربلند امیر نویسنده هزاره دای زنگی که خواهران میرحسین علی بيك وغلام بيك وغلام حسین بيك را بنامز باشوقی در آغوش\nچند تن هزاره خویش کشیده وهمسه تن را بادو نفر زن ویکتن پسر دیگر نگاهداشته در کابل نفرستاده و بنایب پادشاه کل خان\nرا التزام فوت ایشانرا داده بودند پس از عرصه سه ماه زنده بودن ایشان مكشوف افتاده بفرمان طلب در کابل آمدند\nو قاضی سر بلند خان روی روز افتادن این امر را بعبد الکریم خان حاکم حمل کرده طریق عناد وی برگرفت\nذکر خیانت و مجال سازی وحیله بازی اورا چنانچه بیاید متهم نموده از حکومت معزول ساخت و از جانب دیگر میرزا سعید\nمسیر ز اسعید محمد خان عامل وضابط اراضی ضبطی مردۀ مجرستان دست خیانت بدخل مزارع آنجا دراز کرده یکصد\nمحمدخان و پنجاه خروار از حبوبات را داخل دفتر نموده و هفت صد خروار را بغیر از تخم و خو را که مردم\nآنجا که فروخته بود بفروخت وازین تصرفات او درمال دولت بود که با وجود تنخواه نگرفتن\nاز روز مأمور شدن خویش تا اینوقت مالف دوازده تن کنیز از دختران هزاره و شش راس اسپ\nمحصول قرار و هشت تن خادم شد و در پایان کار گرفتار کردار ناهنجار خود گردیده محبوس در کابل آمد و مقارن اینحال دیوان\nدادن رنگین رنگین داس هندو که منصب سردفتری وجوهات داشت و هم دفتر جنون در دستش بود بعزم خدمت دولت بر مواشی\nداس بر دواب و دواب مردم هزاره که در مرغزارهای مملكه خود ایشان چرایش میکردند و محصول تا اینوقت نمیدادند محصول\nو مواشی نهاده قرارداد که از هر فردماده گاو پنجاه فلوس وماده گاو بی شیر چهل و پنج فلوس و خریم روپیه و خرکره ده پول\nهزاره و ماده گاو دو ساله نیم روپیه وکوساله نیم روپیه و اسپ ر وماده هم يك يكروپیه و كره اسپ نیم روپیه و هر صد راس گوسپند\nشرح عروسی ده روپیه و بزيكروپیه و هر غری از اشتر نیم روپیه عوض جای علف مرغزارها و جبال بدولت بدهند و همدر خلال\nدختر برادر اینحال عریضه ببرك خان که در اوایل حال پیشه سرقت ورهزنی داشت و از توجه خاص حضرت والا كه ببدول حال\nببرك خان جد او آمد تایب گردیده چنانچه گذشت مشمول عواطف خسروانه گشت و دختر وادرش را حضرت والا بنام خویش\nرانی نامزد فرمود بپایه سریر سلطنت رسیده چون استدعای عروسی او را کرده بود حضرت والا مکتوب بالا پوش\nمعروف بسرداری از اره کرمان با یکطاقه لنگی زرین پشاوری مصحوب حامل عریضه برای ببرك خان فرستاده\nسردار شیریندل خانرا فرمان واعر کرد که عروسی دختر برادر او را برطبق عروسی دختر ملك زحمت شاه خان\nدزیری بپای رده رهسپار کابل نماید و او بتعمیل امر حضرت والا پرداخته دختر برادر ببرك خانرا کابل کابل نمود\nو هم عریضه مشتمل برخسارت و خیانت ملا آقا محمد ومفتى عبدالغفور که با شصت و چهار تن از بزرگان مردم خوست","chars":3650,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0009/01100.jpg","first_page":1,"last_page":1270,"title":"Kitāb-i musṭatāb-i sirāj al-tavārīkh ‏كتاب مسطتاب سيراج التواريخ‏‏","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0009/1100","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0009/canvas/1100","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0009/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0009_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}