{"book":"adl0009","page":1089,"text":"(١٠٥٩)\n( جلوسوم ) ( شرح سلطنت اعلیحضرت امیر عبد الرحمن خان ) ( سراج التواریخ )\nمردم نواحی پشترود را از آزار واذیت دزدان انداخته وحضرت والا از عرایض وقایع نکاران آنجا بر کردار\nآنها آگاه گردیده در روز دوم رمضان حاكم پشت رود را فرمان نموده همه را در کابل خواسته محبوس زندان\nسیاست فرمود وهم درینروز يك لك روپیه کابلی از درك عين وحيات ميرزا حیلان خان که سابق میرزا محمد ابراهیم\nخان بمنصه ظهور و بمحل حصول آورده و حکمران هرات با هفتصد جلد پوست بز جهة كارخانه چرمکری وهفتاد\nمن تنباكوی شیرازی مصحوب حبیب الله خان بارك زائی ارسال داشته بود در كابل رسیده تفویض خزانه دار وكار\nکداران سلطنت شدند وازینوی نامه حضرت والا که در باب نزاع حسين قلى خان وعلى بيك ياور که برسر يغد شمشیر ذکر وصول\nبا آخند زاده فقیر محمد خان سرحنددار چخانسوی و مولاداد خان حاکم فراه کرده چنانچه گذشت بوالی خراسان نامه حضرت\nوالا در مشهد\nفرستاده بود بعیدالله خان رسیده و او بوالی نموده والی آنرا مصحوب تفنك دار خود نزدحاكم قاین ارسادداشته\nپاسخ نامه حضرت والا را معطل بجواب حاكم قاین کذاشت وازالوی در اثنای ارسال ومرسول نامه مذكور\nمحمد عمر خان نورزائی که در روز بیست و هشتم شعبان وارد کذنی شده چنانچه اشارت رفت بکار زراعت بوتا ز آنجا ورود محمد\nباتفاق زیرک بیکه همراه داشت براه مشاهده مواضع قاصد سر حدر ا که درج نقشه امضائیاته بودند بر داشت واز حدود عمر خان در\nمنزل کافی\nميرغه تا نقطه اعطاع و انتهای خط فاصل که سردار کل محمد خان در میان قرار داده بود دیده وعلم حاصل کرده در روز\nهفتم رمضان وارد منزل كافى واقع مقابل ایسنکا، ریل دولت انکلیس که موضع چمن است کردید. مساح مأمور\nپیمایش اراضی متعینه نمود و علم براراضی که سردار کل محمدخان از تصرف دولت انگلیس کشیده تفراز نقشه داخل\nخاك افغانستان آورده بود حاصل کرد و مقارن اینحال سردار کل محمد خان که احکامش چنانچه کذشت تعیین حدود\nمراجعت سر\nکرده و خط و نقاط فاصل بته کتل را معین نموده و وارد سرتنه چمن شده و از آنجا در کنار رود کدنی دار کل محمد\nفرود آمده میجر نورعلم خان وقاضی ومفتی کندنی را مأمور پیمایش اراضی واقعه بپین ایست کاه ریل خان بجانب\nو پلاك كرده وعلايم فاصله را نصب نموده بود راه باز گشت بر گرفته روز نهم رمضان وارد تاوه تری شده کابل\nواز آنجا منصور خان حاكم مقر را جانب مقر حكم و منش رخصت کرد و خودش از راه واز خوا\nوکشواز در کابل آمد وهمدرین ایام مردم منکل از ادای مالیات دوساله که سپالار غلام حیدر خان بتوسط\nنزدیکان مردم طور کند در سالی دو هزار روپیه قرار داده بود سرباز زده و حضرت والا منشور استمالت بنام سرباز زدن\nایشان رقم فرموده از راه هدایت مصحوب عبد المجید خان فرستاد و ملك اسیل خانرا با تمامت بزرگان آ نقوم مردم منكل\nاز ادای مالیات\nدر کابل دعوت نمود و آنگاه که ایشان در کابل آمده شرف بار حاصل کردند حضرت والا بتدبیر اینکه از ایشان اراضی خویش\nکردکان بگیرد از ندادن مالیه و سرباز زدن ایشان هیچ یاد نکرده هزاران جوان جرار سزاواز كار جبهة فوج\nپیاده نظام خواستار شد و ایشان این امر را احسان دولت و فخر خویش و خدمت ملت پنداشته خوش مخانه\nپذیرفتند و از بنروز فوج پیادة منكلى رو يفراهم شدن نهاد تا که در سلك سپاه نظام منسلك و منخرط كشت\nو همدرین ایام رشوت خواری ورعیت آزاری و ستمكاری حکام وعمال وضباط وغيره كار گذاران صفحه\nو سامان (١) ترکستان با فراط رسیده وحضرت والا از عرایض وقایع نکاران پیرامونرا آکاه کردیده در روز\nسیزدهم رمضان اشتهار ذیل را که وعده ذکرش در واقعه تبذیر عبدالغفور خان پسر حاكم بلخ داده شد ارقام\nفرموده در تمامت ولایت انتشار داد که دولت را آگهی حاصل کردیده است كه هريك از حكام وضباط وقضاة صدور اشتبا\nوعمال واهل ديوان و حرسه بنادر ومستاجران و خرج کیران و پیشکاران وغیره از خدا نیتد یشیده بالغواى نفس ريكه از پیش\nوشيطان براه عمل شر يمت سيد مراخمر الزمان عليه الصلوة و السلام كرده حلال را از حرام فرق نموده و به بخواهیک وعده داده\nاز بیت المال مسلمانان دازند و درجه ادعای آن در سالی از دوصد الی هزار و اعلایش از يك الى ده و دوازده هزار شده\nروپیه کم نیست قناعت نمیکنند و از وجوه دولت ورعیت اقطاع واراضی و عقار زیادی را مالک کردیده فلاح\nو عمارات خیانت براوج خسارت بر می افرازند و بنیاد وجود ملت را از صفحه ممالک شیشه جود و ستم تراشیده\n(1) سامان یسنی معانی دارد در اینجا مراد مرز وقصبه وحد است","chars":3713,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0009/01089.jpg","first_page":1,"last_page":1270,"title":"Kitāb-i musṭatāb-i sirāj al-tavārīkh ‏كتاب مسطتاب سيراج التواريخ‏‏","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0009/1089","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0009/canvas/1089","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0009/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0009_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}