{"book":"adl0009","page":1032,"text":"(۱۰۰۲)\n( جلد سوم ) ( شرح سلطنت اعلیحضرت امیر عبدالرحمن خان ) ( سراج التواریخ )\nذکر تمهید\nحضرت والا\nدر باب نساجی\nاشیای پشمی\nشرح خدمات\nمیرزا محمد\nحسن خان\nو ممیزان\nقندهار\nمشمول\nعواطف\nخسروانه\nشدن میر افغان\nایبك هزاره\nو غیره\nمشمول عفو\nخسروانه\nشدن ملا\nیوسف\nرستاقی\nکار گذاران دارالانشاء که بایشان آشنابود دیگر در معرض پرسش نیامد و همدر روز مذکور ماه مزبور حضرت\nوالا دیوان سدانند ـ دفتر تشخیص قندهار را فرمان فرستاده نگار داد که گوسپندان قوچ لیدنی بفرمان طلب آزراه کشور\nهند در کابل رسیده اند و پشم آنها بمصرف ماهوت سازی و فلالین بافی میرسد و میباید صوف زیاد در کارخانه\nنساجی دولت فراهم آید پس دوصد و پنجاه رأس گوسپند سپید وماده و جوان از رمه داران کوچی قندهار خریده\nاز راه هزار جات بکیل کابل نماید اما بنیاد این کارخانه نساجی و غیره صنایع جدیده را حضرت والا بجهت فوائد\nعموم ملت افغانستان نهاده در پلان کار چنانچه بیاید اعلیحضرت سراج الملة والدین بسباق ، پدر اساس نهاده بـسر\nتمام نمود . اجرا فرمود وهمدر خلال واقعاتیکه بشرح رفت بمـساعی جمیله ممیزان و کوشش میرزا محمد حسن\nخان اضافه از وجوهیکە سابق ازدرك افزونی عمل املاك خالصه و ضبطی قندهار و غیره برذمهٔ میرزا غلام صدیق\nخان سر دفتر مقری آنجا چنانچه بگذشت ثابت وحواله شده بود بیست و هشت هزارو چهار صد و پنجاه و پنج\nروپیه نقد و سیزده تن از دختران هزاره که بکنیزی بدون اشترا و ادای محصول ازباب ملك یمین متصرف شده بود\nبرذمهٔ محمد صدیق خان حاکم تیرین ثابت گشت و هم میرزا محمد حسن خان پنهانی چهل و دوهزار روپیه از درك\nافزونی عمل وجوه شاه گنج وسوق الدواب وصابون خانه و ده هزار روپیه در عمل کفش و کلاه و دو هزار و\nدو صد روپیه در عمل نصوار فروشی وابریشم فروشی و یکهزار روپیه نقد و پنج صد خروارغله در عمل خالصه و ضبطی\nبروی روز آورده بالاتفاق خدمات خود را معروض پایهٔ سریر سلطنت نمودند و حضرت والا فرمان کرد که وجوه\nخیانت محمد صدیق خانرا حواله و حصول کنند و در باب خدمت میرزا محمد حسنخان رقم فرمود که حضرت والا\nاز حسن خدمت گذاری وصداقت شماری او مشعوف شد ومقارن اینحال محمد نادر خان بمیزان عرض واستغاثه\nرعایای مردم اچك زائی که محمد یعقوب خان اچكزائی نسبت بایشان جور وستم زیاد از قوه بفعل آورده بود\nمحمد صادق خان برگد نظامی را بحسب احضار او کرد واوسه تن از سواران نظام را کشته وی از حکومت سر برتافته\nنیامد تا که سربلند خان ممیر با پانزده تن سوار رفته اورا در قندهار آورد و درینبان کار از چاکی وصفائی هار دوعالم\nگردیده بامر وفرمان حضرت والا محبوس گشت و هم در روز بیست و دویم مذکور حضرت والا در فیض و مرحمت\nبروی اقیا لبيك هزارهٔ سه پای دای زنگی و پسر و برادر زادگان و عموزادگانش که از راه وصلت دختری را از\nایشان برای خدمت حرم محترم پادشاهی چنانچه بگذشت گرفته بود کشوده درسالی هزاره و دوصد روپیه برای خوداو\nو در ماهی هفتاد روپیه برای هر واحدی از محمد محسن خان پسر او و محمد حسین خان ومحمد یوسف خان برادر\nزادگان او وعلی اکبروسکندر عموزادگان او وقنبربيك و محمد حسن بيك پسران علی اکبرمذکور ودرماهی سیزده\nروپیه وثلث یکروپیه برای هر يك ازسه تن نوکران او مجموع سالیانه همکنان ششهزار و پنجصد و چهار روپیه باسم\nتنخواه معین فرموده امر کرد که ماه در ماه نقد از خزانه ببرند و همدریتروز دو هزار روپیه برای محمود\nخان بن رسول خان کاکری که فرار سند بود و از آنجا بفرمان اجازت چنانچه بگذشت در کابل آمــد\nباسم تنخواه سالیانه مشخص نمود وهم درسالی سه هزار روپیه برای محمد اسمعیل خان بن سردار سلطان محمد خان\nمرحوم که فرار هند بود وبفرمان اجازت در کابل آمد معین گردید واو در پلان کار مامور سفارت هند گردیده\nآنگاه که بفرمان طلب از راه لغمان چنانچه در جلد چهارم این تاریخ رقم خواهد گشت در کابل خواسته شـد\nکفران نعمت کرده نیامد و در هند با انگلیسان وهندوان همجوار ومقیم گردید وهم مقارن اینحال در روز\nبیست و پنجم ذیقعده ملا یوسف خان رستاقی کوتوال سابق قندهار که مامور تحویل داری اسباب کارخانه نجار\nشده مصدر خیانت و خسارت بسیار گردیده معزول ومواخیش موقوف گشته بود مشمول عفو شهریار جریم\nبخش عذر پذیر آمده هزار روپیه تنخواه سالیانه اش برحال و بکتاب خوانی محفل حضور انورمامور وسرافراز\nگردید و در شبها بمجالس خاص کتب تواریخ وغیره را او قرائت همی نمود تا که باز مرتکب امر خلاف شـده\nپس از چندی منکوب ومخذول بار شده افقر طالمش در حضیض وبال افتاده از کتاب خوانی محفل حضور","chars":3762,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0009/01032.jpg","first_page":1,"last_page":1270,"title":"Kitāb-i musṭatāb-i sirāj al-tavārīkh ‏كتاب مسطتاب سيراج التواريخ‏‏","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0009/1032","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0009/canvas/1032","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0009/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0009_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}