{"book":"adl0009","page":1022,"text":"( ٩٩٣ )\n( جلد سوم ) ( شرح سلطنت اعلیحضرت امیر عبد الرحمن خان ) ( سراج التواريخ )\nعزل خواجه\nمحمد خان\nتحصیلدار\nقندهار\nوالا بنام خواجه محمد خان تحصیلدار وجوه بقایای قندهار که وجوه دولت را بواسطه رشوت معطل داشته\nحصول نمیکرده بود اصدار یافته و ارسال پذیرفته امر شد که در کات حواله و برات ابواب جمع خود را\nتفویض محمد انور خان و دیگر ممیزان کرده از قندهار رهسپار کابل شود و از بیم وصول افکندن اینشور\nو خرم حرکت کردن او کسانیکه رشوت بوی داده بودند آگاه شده طالب وجوه خویش گردیدند و او را چنان در کشاکش\nانداختند که ناچار گردیده در پست خرقه شریفه پناه گزید و در ایام کار چنانچه باید شب هنگامی گریخته\nدر کابل آمد و از انجاست که عرفاء در تهذیب اخلاق گفته و در معنی را در باره اینگونه اشخاص چنین سفته اند\nشرح نفاق\nممیزان\nقندهار\n( مکن بد که بدبینی از یار نيك ) نيم و بدارتخم بد بارييك ) ومحمد جلال مقال مذكور بوقد، و وعیدکار کناان خداوند\nپیشه خیانت اندیشه قندهار اختلالی که در حال ممیزان چنانچه گذشت راه یافته بود محکم و استوار تر گشت و با هم از در\nنفاق پیش آمده طریق شقاق پمودن و بد یکدیگر را بپایه سریر خلافت نگار دادن آغاز کردند و از جمله قاضی عبد\nالشکور خان که با محمد نادر خان یا رومدد کار بود و در خفا با او موافقت نيافته و مقاصد میپیمود دیگر ممیزانرا زیاده\nتر بر شقاق در حرکت اند و حضرت والا هر چند مراسم اندرز و نصیحت را بپای برده خامه موعظت برای ایشان رقم\nفرمود چون محرك نفاق در میان بود سودی نبخشود تا که رفته رفته خود ممیزان چنانچه بیاید معزول و دیگران\nشرح محمد\nمستمره\nنوروز خان\nبلوچ\nهمه محبوس آمدند و از آنسوی در اثنای این گفتگوی نوروزخان بلوچ خارانی بعادت مستمره خویش چیزی\nاز انواع خرمای گونه و عتیق و مربای باهشاد من دو شاپ خرما و غيره اشياء واشتران مهاری از راه هدیه حضور\nوالا بشيراد كان سهم مکان سردار حبیب الله خان و سردار نصر الله خان در قندهار فرستاد و آنگاه که حکمران\nقندهار از انجا با بیست تك روبيه قندهاری و چهل و سه هزار و هفتصد و نود و نه لوله و یکنیم مثقال نقره جایدی\nموازن و مساوی پنجاه و چهار هزار و هفتصد و چهل و هشت و نیم روپیه کابلی و هفتصد و سی و نه تخته نمد کردی\nقندهاری از مال دولت مصحوب عبد الغفور خان جامه دار و لمقلم محمد خان دفعدار ارسال داشته بکابل رسیدند\nحضرت والا و هردو تن شهزاده ممدوح نیز در ازای آن بعادت مستمره و آداب مقرره اثواب كملواب و شالهای\nشرح\nخسارت\nدیوان لعل\nچند\nنسج كشمير بعنوان عطا بنوروز خان فرستاده شاد خاطرش ساختند و همدر هنگام و از وقتیکه بشرح رفت میرزا محمد\nحسن خان سر دفتر وجوهات قندهار اوراق باطله زمان کار داری دیوان لعل چند را برای تطبیق دادن با ثبت\nدفتر از وی خواسته واو چون خیانت اباد کرده بود ابا و اعراض نمود و میرزا محمد حسن خان عریضه نگار پیشکاه\nعتبه علیا شده ماجرا مكشوف داشت و حضرت والا ممیزان را فرمان کرد که باطله های دیوان لعل چند را\nگرفته و علم برخسارت و خیانتش حاصل نموده معروض حضور دارند و اکر از دادن اباهمسر باز زده روی بکرداید\nمحبوس وزجر و توبيخش کرده بستانند و مميزان بر طبق امر اقدس باطله ها را از وی بخواستند و او انکار آورده\nاظهار نمود که تا کنون از بدهمال وضباط نگرفته ام و اقرار نکرد تا که بر طبق امر اقدس محبوس گشت و میرزا\nمحمد حسن خان فوراً چندتن از عمال را که در شهر حاضر بودند نزد ممیزان حاضر اورده از ایشان باطله خواست\nوایشان که باطله را بلعل چند داده بود رسید او را براوردند بعد لعل چند خود را ملزم دیده از در دیگر سخن\nکرد و گفت در عمل و جوهات زمان کارداری من کسر و نقصی روی نداده است و میرزا محمد حسن خان در پاسخ\nان گفتار اوسجل كسرات سه ساله زمان کار داری او را که مشتمل بردوازده لك وهشتاد هزار روپیه قندهاری بود\nبممیزان نموده بعد اترا ارسال پایه سر پر سلطنت داشت و چون لعل چند نیز عریضه کرده بود که قبل از مأمور شدن\nو وارد قندهار گردیدن میرزا محمد حسن خان دو لك و پانزده هزار روپیه برعمل بیمساعیة ساير اضافه شده چنانچه\nجمع و خرج آن تفویض میرزا محمد حسن خان گردیده اگر اینوجه از عمل میرزا محمد حسن خان وضع گردد\nافزونی عمل او مكشوف خواهد گشت و حضرت والا از عریضه میرزا محمد حسن خان وسجل ارسالی او وعريضة\nدیوان لعل چند بر اشفته ارقام فرمود که چون کارداران خیانت شعار قندهار واهیات و ترهات می نویسند اعتماد","chars":3681,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0009/01022.jpg","first_page":1,"last_page":1270,"title":"Kitāb-i musṭatāb-i sirāj al-tavārīkh ‏كتاب مسطتاب سيراج التواريخ‏‏","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0009/1022","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0009/canvas/1022","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0009/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0009_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}