{"book":"adl0008","page":20,"text":"بیان مخارج اصول حروف قرآنی بخلاف\nفرعی که آن فروع مخرج اصول است\nشد مخارج هفده بر قول خلیل خلیل\nکان بود مختار اکثر نحویان قاریان\nپس حروف جوفی و مد مخرج حرف ہواه\nمیشود مفهوم از لفظش برای عاقلان\nهمزه و ها اقصای حلق و عین حاء وسط بود\nغین و خا ادنای او قاف است اقصای\n\nمخرج بفتح میم و راء مهمله\nیعنی موضعیکه آواز حرف مبداء\nو انجام نام شود در عدد مخارج اقوال بسیار\nاست مراد از خلیل ابن احمد که اوستاد سیبویه\nدر این باب است در علم نحو و نیز قاری است\nبر قول او شان هفده است هم چنین\nمختار اکثر اهل لغت و قاریان نحویان\nحروف قرآنی از اصل سی است\nو ازان سه حرف از مخرج مقدر است و بیست\nحرف را محقق مخرج مقدر آن است که هوای\nبار ارادۀ نفس ناطقه خارج شود اعتماد در جوف سینه\nباشد بلکه در هوای حلق و دهن تمام شود و محقق\nآن است که هوای مذکوره بر دو جسم تصادم\nداشته باشد و آن دو جسم اطراف حلق بازبان\nهمراه کام بالا و یا دندانها و یا\nدو لب خواهد بود و بهمین دو قسم\nمخرج محقق می گویند\nیعنی مخرج حروف مد مقدر است زیرا که اعتماد\nبر دو جسم از اجسام مذکوره ندارند بلکه در بین\nهوا و فضای مذکوره تمام میشوند بنا بر ان این\nحروف را مدی و جوفی و هوائی میگویند و ذوات\nآنها بمد صوت حرکت حرف محقق در مخرج\nهر حرف و هوای مذکوره است\nو آن حرف عقد مخرج اواست هوائی\nمتحرک که در مجری هوا ساکن گردد\nحرف مسموع میگردد چنانکه بیای مکتوز\nحرف است غین و خاء از حنجره\nحلق است قاف از بین عقده ها\nمخرج زبان است تا مخرج قاف\nزبان و کام براورد در حرف\nمخرج داد را ثانی نزدیک کام\n۱۷","chars":1323,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0008/00020.jpg","first_page":1,"last_page":48,"title":"Zubdat al-tajwīd ‏زبدة التجويد‏","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0008/20","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0008/canvas/20","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0008/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0008_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}