[BLANK PAGE] نظامنامه، د رسوم تعزیه داری په (٢٦) د سنبله پر سنه ١٣٠٦ هجری شمسی پر مطبع کښی د "شرکت رفیق" په ماشینخانه د کابل کښی چاپشوید (قیمت یه جلد (١١) پول) شماره چاپ .................... (٢٠٠٠) طبع اول نظامنامۀ مذکور برسم تفتیش کماحقه طبع و بموجب اشنکاه بتصدیق طبع و عده م... [BLANK PAGE] بسم الله الرحمن الرحيم نظامنامه د رسمون تعزيه داري هغه وقت چه په یوه كورنۍ كښې څوك نارينه یا ښځه مرے خواه مخواه له جهته د دینداری اَ د رواج له پاره هسایگان او خپلوان ددې كورنۍ له نارینه او محرمی ښځو څخه له پاره د په ځای راوړو د دود د فاتحې او تسلّی وركول خپتن د مړي ته په دغه كور كښې سره ټولیږی:- ۲ قاعده (۱) : که مرگ د یو چا د صباحی له مخی مشهور شی ۔ نو د اتولیدل د نارینه او د ښځو چه ښمی ذکرشو له هغه وقت د صباح څخه تر نیمی ورزی چه وقت د توپ د غرمی دی ـ د مړی د ښښتن په کور کښ روا دی ـ وروستی له نیمی ورزی نه له هغه کوره د ووژی ، چه د مړی ښښتن باندی په مكروهه ميلمستيا سره جبرو نه سی ـ غیر له بعضی نژدی قومونه چه په (۶) قاعده کښ بیانیږی . (۲) : که مرگ د چا په نیمه ورز کښ ، یا ورستی له نیمی ورزی پیش شی نو توليدل د نارینه او د ښځو، له هغه وقت نه تر ماښامه پوری روا دی ـ پس له هغه د مړی د ښښتن له كوره دورزی . (۳) : دویمه او دریمه ورز چه د مړی ښښتن له ۳ پاره د د فاتحه اخستو کښی ــ تن او راتن د نارینه او ښځو،کور د هغه ته له وقته د صباح نه ترنیمی ورزی روا دی ــ پس له هغه هیچوک لپاره د فاتحی راتلی نه شی او نه څښتن د مړی پاره د فاتحه اخستی کیناستی شی ــ مکر که وارث او اختیار دار د مړی غائب وی، هغه وقت چه حاضر شی ــ اخسته د فاتحی ورته روا دی (٤) ــ په کورکښی د څښتن د مړی کښی ــ له نارینه او د ښځو د شپی هیڅوك نه شی پاته کیدی ــ مکر هغه کسان چه (٦) قاعده کښی ښودل کیږی. (٥) ــ نژدی قوم د مړی چه (٦) قاعده کښی یادیږی او دری شپی او ورز په دغه کورکښی وی ــ طعاما او چي یا نور شیونه د خوراك د دوی او د مړی د څښتنو په اندازه د توان خلاص له تکلیفه له خپلو کورونه به ئی د مړی کورته راوړی. ٤ (٦) :- نژدی قوم او خبلق د مړی چه تر دری ورځو پوری دغه کورکښ پاته کیدلی شی په دی قرار دی :- خبلق د مړی عبارت دی له پلار ، او مور ، او زوی ، اد لور ، او عورتی ، او میړه ، څخه او په صوّت د نشته والی د هغه کسانو کښ ؛ تره ، ماما او نور هغه څوك چه په قرار د شرعی اختیاردار او وارث د مړی شمیرل کیږی ، دی - نژدی قوم د مړی د خبلق مطلب دی له پلار ، مور ، ماما آکا . ورور ، زوی ، لور ، ترور ، توړی ، خور ، نیا ، عورته ، زوم ، زامن اونوسی د دو کسانو . (۷) :- ترتیب اوحکم د دی فقرو محض لپاره د دی شویدی :- چه تر دری ورځو پوری ، د مړی د خبلق په کورکښ ، باالکل میلمستیا نه کښیږی - چی اوږه وږی او نورشیان د خوراك د ده له خوا خلگونه د نه ورکوی ځکه چه شرعاً ( برهان جامع ص ۱۱۷) ۵ مکروه اوسیاس‍تًا موقوف دی . (۸) :‌ـ‌ لکه چه په اوّل م‍رگ د چا دپری شپی ورځ پخ‍لی او ورکول دچي او نور خوراکه په طو د میلمستیا سره منع دی دغه رنګه تریو کاله پوری تمامی فلقی اخستل ،‌هچشمی ، سیالی پنځمه شپه وومه شپه ، نهمه شپه څلويښتمه ، د جمی شپی ، د اختر شپی ، برات تлін د کال ، او نور رواجونه (غير له خيرات څخه) شرعاً مکروه او بدعت او سياستا موقوف دی . (۹) ږ خرڅ د کفن ، د خښولو ، او نور شرعی خرڅونه په قرار د لاره د پاک شریعت سره له مال متروکه د مړی څخه و کره شی خ‍ی توان شی کفن د کرباس څخه وی . (۱۰) ږ اچول د شال ، ابری او د غو په شان قیمتی ( د پردی کالی کی ایښودل منع دی ) ۶ و ریشمین رختونه په جنازه د مړی باندی منع دی له قسمه له کرباس او پریولی محن د پری واچوه شی (۱۱): - كه مړی وصيت د قرضداری د نمانځه و دروژی او د باقی شرعی کفارتو کړی وی ، او متروكه مال زیاد له پور او حقدارى دخلقو لری په قدر د دريمه د متروكى مال نه بی له اجازه د ورثى او زیاد په دریمه باندی په شرط د اجازه د بالغانو ورثی په قرار د شرعی حکم سه پوره فدیه، د پاره دغاړه خلاصو لو د مړی کښی فقط په اندازه د وصیت نامه وركړه سی، او شرعی اسقاط عبارت دی له دغه وركولو شرعى فدیی قاضی څخه کرزول د قرآن شریف ته حاجت نشته، وصی او اختیار دار د مړی په قرار د وصیت د مړی وجل د فدیی برابر له شرعی قاعدہ سره، اوله د ناتوانه فقیرانو، ته چه په کسب و کار باندی قدرت نه لری ورکوی ، او بیا هغه فقیرانو ته چه په اندامو روغ وی - سمه پوره فدیه په بدل د هر نمانځه او روزی او سوگند کښ نیم خورد کم یو چارك غنم يا قيمت د دوي دی . (١٢) بپہ جمله د اسقاط کښ باید چه کلام الله شريف نه وی ، ځکه چه قرآن عظيم الشان لاس په لاس ورکول ـ او بيا د آخستو نکوله خواه بازاو کښ خرڅا له پاره ګرځول ( اَسْتَغْفِرُالله ) يو شانی سپک واله دلوئی ، قرآن شریف باله شی . (١٣) بكه مړی وصيّت د پورو د نمانځنه ، د روژی او د نورو شرعی کفارتو نه وی کړی ؛ دوكول د نيلے ګرځول د اسقاط ضرور نه دی ـ که بالغاتو ورثى له خپلی ښيګڼي ور كوله بهتر دى (١٤)بـ مال د فدئی او د خیرات ، چه فقیرانو ته الي ( یعنی نیک بیانی) نومیږی ، بكه ثوابا ورکوی، باید چه مسجدکښ يا اوديره باندے نه وی ـ ځکه چه غیر له فقيرانو هم ورته آړوی په ورکولو د مال د فدئی او د خیرات دوی ته بلکه بی له مسجد او ادیری نه بل مناسب ځای کښ لکه میدانی او صفه چه لپاره د نمونځ د جنازی جوړه شوی وی فقیرانوته دورکړه شی ـ او غنیانو دولت منوته دورکړه نه شی! (۱۵) بدا پاس څورلس قاعدی لپاره د رواج او دستور دغټو او وړو، نارینه او ښځو مرو دئ (۱۶) بـکه ځښتن د مړی چپ له دو پنځلسو قاعدۀ څخه ، دود د مړی وکړی پخپله دی ـ او که قریبان ، همسایکان ، آشنایان ، او نور کسان، په خلاف د پاس قاعدو په دۀ کورکښ ، طعام او چى !و نور دخوراك شيونه ۹ وخری ؛ تعزیردشی (۱۷) – تعزیرونه د قاعد و ددی نظامنامی، قاضی د ابتدائی ئی معلوموی – او حکم د قاضی قطعی دی (۱۸) – په جاری كول د حکمونو د ی نظامنامی وزارت عدلیه مامور دی قاعدی د دی نظامنامی برابر له حکمو د شرع شریفی او سم له پاك مذهب د حنفی او بنا په قویه مفتیٰ بها روایتو سره دی نقل د سخط د علما د عالته هیئت د تمیزیه غور شوی مجلس گورکی قضاة الامانية تمييز – مولوی ميا براهيم مؤلف مولوی عبدالحی رئيس مولوی محمد رفیق مولوی عبدالخالق المصدق مولوی عبدالغفور معاون مولوی گل دست په شمیرلو د دی نظامنامی له نظامنامو د دولت څخه ، او په اجرا کولود حکم د دی سره امر و اراده کوم . حکم د پخوانی نظامنامی د تعزیه داری پس له خپوریدلی د دی نظامنامی منسوخ دی. دغلطنامی هخیاینه د نظامنا تعزیه داری چی چا کینی غلطی به تصحیح وکری شی مخ سطر دا ځها شودی داد ولوست سطر دا چها شوی داد ولوست ١ ٨ لوتسلی او تسلی ٥ ٨ نورد واخوبه نور رواجونه ٢ ١ قاعده قاعده ٨ ٢ ځکه ځکه // ١٣ روادی هلته روا دی ٨ ٨ کره نه شی کړه نه شی ٣ ١ د دفاتحه د فاتحه ٦ ١٢ وکړی خپل وکړی خپله ٥ ٥ اخستی اخستو ٩ ١ وخری وخوړی // ٨ مری کین له مړی ، له // ١٣ اوو رزی اوورځی // ١٤ توان خلاص لره توان خلاص لره ٤ ٥ د هغو کسا د هغو کسانو ٥ ٢ اول چا کین اول د چاکین مطبعۀ (ارتيمر) مطعۀ حربيه طبع ۱۰۰۰ ټوک په ۱۱ قوس ۱۳۰۳ ښکلى سید میرزا کتبه دارد طبع .. .. [BLANK PAGE] نظامنامه مراسم تعزیت که علی العموم در حوادث ناگوار تصدیف میدهد