Niẓāmnāmah-ʼi marāsim-i taʻziyahʹdārī نظامنامۀ مراسم تعزيه‌دارى نظامنامه د رسمو دتعزيه‌دارى

بسم الله الرحمن الرحیم نظامنامه مراسم تعزیه داری نظامنامه د رسُمو د تعزیه داری وقتیکه در یک خانواده شخصے خواهد مرد خواه زن یامرد وابسته دین او اصطلاحاً همسایه ها و اقارب از خانه او از مرد و زن محرم برای ایفای مراسم مرده داری و تقدیم تسلیت برآمده بخانه مرده دار اجتماع میکنند. قاعده ۱۱. اگر فوت شخص بوقت صبح مشهور گردد پس این اجتماع مردانه و زنانه که در بالا ذکر کرده شد، از همان وقت صبح تا نصف روز که عبارت از توپ چاشت باشد هغه وقت چه په یوه کورنئ کښی، څوک نارینه یا ښځه مړه سوه یعوا له جهته د دینداری او رواج له پاره همسایګان او خپلوان دی کورنی له نارینه او محرمی ښځو څخه له پاره د په تنګیه راوړلو د د ؤ د فاتحی او تسلی ورکول د ښتن په دغه کور کښی شړتولیږی: که مرگ د یو چا د صبا له مخی مشهور سې نو د اتولیدل د نارینه او د ښځوچه پاس یأسوله هغه وقت د صباح څخه ترنیی شحه وقته د توپ د غرمی دی

در خانه مرده دار جائز است ، بعد د مړی د خښتن په کښي دواد - ورو از ان از خانه مرده دار خارج شوند له نیمی ورځی نه له هغه کوره دوونی که تا بضیافت مکرده مرده دار مجبورنشود چه د مړی خښتن کښۍ مړو سیل مستیا بند خپر باستثناء بعض قوم قریب که در غیر له بعضی نزدی قومرنه - چه په قاعده (۶) بیان میگردد. (۶) قاعد کښی بیانیږی (۲)- اگر فوت شخص نصف روز یا بعد کهرګ د چا په نیمه ورځ کښی یا و رسټی از ان واقع شود پس اجتماع مردانه نیمی ورځی کښی شی نو تولیدل د نارینه و زنانه از هما نوقت تا بوقت شام اود ښځو، له همغه وقت نه تر ماښا مپه در خانه مرده دار جائز است بعد از ان په کور د خښتن د مړی کښی رو هغېدی ده از خانه مرده دار خارج شوند. د مړی خښتن له کوره دوو نزي (۳)- روز دوم و سوم که مرده دار برای دویمه او دریمه ورځ چه د مړی خښتن له پا فاتحه مینشیند رفت و آمد مردانه و زنان د فاتحے کیښاخستلو - تګ او را تګ د نارینه روښځو بخانه او از صبح تا بوقت نصف روز جائزاست کور دهغدته له وقته د صباح نه تر نیمی ورځی بعد از آن هیچکسی بآنجا خود را مرده نمیتوانند پس له هغه هیڅوك لپاره فاتحے راتل نه شی و نه مرده دار فاتحه گیری کرده میتواند ا و نه خښتن د مړی پارد فاتحے اخستل کینسۍ شی

۳ مگر که وارث و ولی مرده غائب باشد مگر که وارث واختياردار د مړغائب وی در وقتیکه حاضر شود فاتحه گیری جائزاست هغه وقت چه حاضر سشے فاتحه روا ده (٤) ـ شبانه هیچکس در خانه مرده دار از دشپی هیڅوک دخښتن دمرکښ ـ له مردانه و زنانه بوده نمی تواند نارینه او دښځونه شی پاته کيدی وهمدار مگر اشخاصیکه در قاعده (٦) نشد اند مګر هغه کسانچه (٦) قاعدہ کښی ښودل کیږی است (٥) ـ قوم و قریب مرده دار که در قاعده (٦) ذکر نوږدی قوم چه (٦) قاعده کښی یاد شدی شدند و سه شب و روز که در خانه مرده دار میماند اودری شپی او ورځی په دغه کور کښی دی انها طعام و چائی غیره کار آمد خوراکه خودشان طعام او چائی انور شيونه دخپراکا د دی و از مرده دارانرا حتی الوسع خالی ازتکلیف اودمړی خښتو په اندازه دتواب خلاص له از خانه خود با نجا نه مرده دار تدارک کنند له خپل کورونه بۀ دمرکورته راوړی. شین (٦) ـ قوم قریب مرده دار که تا به سه روز و تړدی قوم ا وخښتن دمړی چه تر دی ورځی اوشپو ست درخانه مرده دار مانده میتواند قرار ذیل پوری دغه کورکښی پاته کیدلی شی په دی قرار دی مرده دارعبار است از پدر و مادر خښتن مړی عبارت دے ۔ له پلار ، اومور، نشته مګر و پسر و دختر و زن و شوهر و در نبودن اوزوی، اولور، او ښځی ، او ميړه څخه او په داراو آنها عم و خال و غیره بقرار شرع، و ما در دهغو تره، ماما اونور هغه چه بقرار شرع اختیار

یالد دارد مړی کیوژ نزدی قوم د مړی د خښتنی مطلب پلار، مور، ماما، اکا، ورون، زوکور تروو، توړی خور، نیا، عمه، زوم، زامن او نور کسانو ترتیب دا حکمود دغی دی حصّی پدی ودّ شویدی چه تر درو ورځو ا و شپو پوري د مړی خښو نکی کور کښی بالکل میلمستیا پخیر چی دډوډی او نوشیات دخوړلو دده له خواخلقو ته د نه وکړلی شی ځکه چه شرعاً مکروه او سیاسۃً موقوف دی. لکه چه په اول مرگ د چا د شپی ودّ بخلی منع دی او ورکول ئي اونوړ څوکدی په طور د میلمستیا دغه رنکه تر یوکاله پوري د فاتی اخستل همچنمی دسیالۍ پنځمه شپه، و ومه شپه نهمه شپه څلو یښتمه، دجمعی شپی، داختر برات تلین دکال او نور ر واجونه غیر له خیراخه شرعاً مکروه دي او سیاسۃً موقوف دي (٧) - ترتیب احکام این فقرات حصی آیست که تا سه روز و سه شب قطعاً در خانهٔ مردهٔ طبخ ضیافت نشود، چای و غیره خوراک از طرف او بمردم داده نشود زیرا که شرعاً مکروه و سیاسۃً موقوف است (٨) - همچنان که در سه شب و روز اول شخص طبع و چای دادن غیر بطریق ضیافت ممنوع است کذا بعد از سه روز تا بیک سال مجموع فاتحه مجمعی سیالی مثل شب پنج و شب هفت و شب نهه و چهل شبهای جمعه و عیدین و برات سال غیره باستثنای خیرات شرعاً مکروه بدعت است سیاستاً موقوف است وارث مرده میشوند قوم قریبی ده دار طلب است پدر، مادر، ماما، کاکا، برادر، پسر، دختر عمها خواهران، عروس داماد، پسران، دختران محلاتی نظامنامه تعزیه داری (روم) 66

(٩) از مال متروکه متوفی مخارج تجهیز تکفین بموافق بقرار مسنون شریعت مطهره کرده شود و کفن حتی الامکان از کرباس باشد (١٠) بر جنازه مرده شال و ابره و امثال آن زریفتها قیمتی ابریشمی انداختن ممنوع است از قسم کرباس و صحن شسته انداخته شود (١١) اگر متوفی وصیت قرض دار ندارد و روزه و باقی کفارات نیز عهده دار نمود مال متروکه اضافه از حقوق عباد داشته بانقدر باشد ثلث مال متروکه او بی اجازه ورثه و اضافه از ثلث بشرط اجازه ورثه کبار او بقرار حکم شرعی فدیه حقیقیه در ادای لوازم سه گی او بقدر وصیت داده شود و بس اسقاط شرعی عبارت از همین ادای فدیه واجبه است له متروکه مال مې څخه خج د کفن تجز بموجب او نوریتی مخى خڅونه په قرار د لاره د پاك شریعت شویی توان شي کفن د کرباس څخه وی. په جنازه د مړی باندی شال او ابره او دغد په شان قیمتی ریښمين ختونه اچول منع دی له قسم د کرباس او پريولى صحن پري واچول شي که مړی وصیت د قرضدار د غاړه د روزى او د باشی شرعی کفارتو کړی وی او متروکه مال ې زیاد له پوره حقه د خلَقو لری په قدره دریمه د متروکی مال نه له اجاز د ورثی او زیاد په د ریمه باندې په شرط د اجازه دبالغان ورثي دده په قرار د شرعی حکم سره پوره فدیه ، د لپاره د غاړې خلاصولو د مړی څخه فقط په اندازه د وصيت ورکړه شي ، او شرعی اسقاط عبارت له دغه ورکولو د شرعی فدیي څخه دے

حاجت دور قرآن شریف ندارد و وصی و ولی بقرار وصیت نامه میت وجه فدیه را مطابق اصول شریعت او لا بفقیر معذور ضعیف که قدرت کسب نداشته باشند برسانند و بعد بفقرا سالم الاعضا وفدیه حقيقة درعوض هر نماز و روزه وقسم سه پاو و سه ونیم خور گندم و یا قیمت ان (۱۲)- در جمله اسقاط باید کلام الله شریف نباشد دادن زیرا که قرآن عظیم الشان را دست بدست سے گشتاندن و بازار طرف قابضان بازار به افروختن استغفرالله ) یکنوع اهانت بظعمران شرعیت (۱۳) اگر متوفی وصیت حصه دار نماز و روزه و یا کفارات شرعی را نکرده باشد ادا فدیه و در و ر اسقاط لازم نیست. اگر ورثه گهیا میکردند تبرعاً بهتر است . وصی ګرزول د قرآن شریف ته حاجت نشته او لختیار دار د مړ په قرار د وصیت مړی جه د فقیرانوته د فدیی برابر د شرعی قاعد و شر اوله د ناتوانه چه په کسب و کار باندی قدرت نه لری ورسوی فدیه او بیا هغه فقیرانو ته چه په اندامونو غی روغ و سمه پوره په بدله هر نمانځه او روژا و سوګند کښ نیم خویز کم یو چارک غنم یا قیمت د دغه دی وی په جمله د اسقاط کښ باید چه کلام الله شو یونه کول څکه چه قرآن عظیم الشان په لاس در ګرزول او بیا د اخستونکو له خوا د بازار کښ بیعانه له پاره باله شی (استغفرالله ) یوشا سپک واله دلو قرآن شریف که مړی وصیت پور د نمانځه اوروژا ونو شرعی کفار تونه وګړی ورکول د فدیی ګرزول د اسقاط ضرو رینه د که بالغا نوری له خپل ښیګڼی وکوله بهتر دی

(١٤)- وجه فدیه خیراتی که مستحقین مذکورین میدهند باید در بین مساجد و یا قبرستان نباشد زیرا که اشخاص غیر مستحق هم دران جا بدان وجه برادر و شان هجوم مینمایند بلکه در مساجد قبرستان دیگر حالات مثل صحن و صفه که برای نماز جنازه ساخته شده برای مستحقین کور بواره شوه و اغنیا داده نشود مال دفعهٔ او د خیرات ، چه فقیر انو ته ئی ورکوی، باید چه مسجد کښي او یا باندی نه وی ځکه چه غیر له فقیر انو هم ورته آروی په ورکولو د مال فدئی او د خیرادوی بلکه بی له مسجد او هدیر ته بله مناسب ځای کښی لکه میدانی او صفه چه د لمونځ د جنازتی لپاره شوی وی فقیرانو ته دور کړای شی دولت منوته دور کړای نه شی (١٥)- این چهار ۶ قاعدهٔ فوق برای مراسم مرده داری اموات کبیر و صغیر و کبیر و صغیره است دا پاس څلور السیقاعدی لپاره د رواج دغتوا و و ړی نارینه ا و ښځو مړو د پاره دی (١٦)- اگر مرده دار تخلف ازین پانزده گانه نموده و ار اگر اقارب همسایها و آشنایان مرده دار و غیره نفرین خلاف قاعدهٔ فوق در خانه مرده دار طعام و چای و غیره خورده بودند تعزیر شوند. که خښتن دی مړی چپ له دو پنځه لسو قاعدو څخه خپلدی - او که قریبان، همسایګان، آشنایان د خښتنی د مړی ی نور سړی په خلاف د پاس قاعدو په کور کښی ، طعام او چی او نور خورا ک څښینه وخوری، تعزیر د شی (١٧)- تعزیرات مواد این نظامنامه را قاضی ابتدائیه تعزیرونه د قاعدو دد نظامنامه قاضی د ابتدائی

تعیین میدارد و حکم قاضی قطعی است معلومی او حکم د قاضی قطعی دی (۱۸) - به اجرا احکام این نظامنامه په چاپ کول دحکمود دی نظامنامی وزارت عدلیه مأمور است. وزارت عدلیه مأموردی . مواد نظامنامه هذا موافق احکام شرع قاعدی ددی نظامنامی برابردله حکم د شرع شریف و مطابق مذهب مهذب حنفی شریفی او سم له با مذهب دحنفى و مبنی بروایات قویۀ مفتی بها است) او بنا په قویه مفتی بها روایتو سیره دی ادخال و اجرا احکام این نظامنامه را در داخلول او اجراء د حکم د دی نظامنامی خپله نظامات دولت امرواراده مینمایم، نظامنامو د دولت کښی امر و اراده کوم و حکم نظامنامه تعزیریه سابقه بعد از او حکم دیخو انظا منامه تعزیریه د أمری پس نشر این نظامنامه منسوخ است له اخپو رید لو ددی نظامنامی منسوخ دی