# Uṣūlnāmah-ʾi idārah-i masākin dar Afghānistan ‏اصولنامۀ اداره مساكين در افغانستان # adl0759 # Kabul], Maṭbaʻah-ʾi ʻUmūmī, 1323 [1944] ‏[Kabul] :‏‏مطبعۀ عمومى،‏‏, . ‏١٣٢٣. # Transcribed by gemini-3.1-pro-preview, 2026-08-09. # Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting. # Text: CC0. Images: New York University Libraries, public domain. --- page 1 --- [BLANK PAGE] --- page 2 --- هو الله نمره ۲۷ ۲۹ اصولنامه اداره مساكين در افغانستان تاريخ طبع :- ٣٠ - جوزا - ۱۳۲۳ تعداد طبع ثانی (۳۰۰) جلد در مطبعه عمومی طبع شد --- page 3 --- [BLANK PAGE] --- page 4 --- بسم الله الرحمن الرحیم اصولنامهٔ ادارهٔ مساکین د مسکینانو دادارې اصولنامه ۱:- مساکین بدو صنف منقسم اند: - قسماً اشخاصیکه بنا بر علل و اسقام و یا شیخوخیت و یا صغارت تحصیل معاش نمیتوانند . قسماً کسانیکه قابل کار هستند ولی از روی تنبلی و کهالت گدائی را پیشه قرار داده‌اند . صنف اول :- مسکینان پر دوه ډوله ویشل شوی دی :- یودول هغه سړی دی چه په سبب دعلتویاد ناجوړیو یازړوتیا یا د کچنی والی تحصیل د معاش نشی کولای. بل هغه کسان دی چه د کار وړدی مگرد کهالی او سستی له جهته ئې سوال کسب گرځولی وی . لمړی دول :- ۲:- برای تأمین اعاشهٔ اینقسم مساکین به مراکز ولایات و حکومت اعلیٰ و کلان یك یك اداره تشکیل وتحت امر رؤسای بلدیه اجرای وظایف می‌نمایند بعضی دپاره دپراهنړی د گذارې دداډول مسکینانو دولایاتو او اعلیٰ اولو یو حکومتو په مرکز وکښې یوه یوه اداره تشکیل او دبلدئی د رئیسانو ترامر لاندی به اجرا دوظیفو کوی. ځنی لوی --- page 5 --- حکومت کلان که تشکیل بلدیه نداشته باشند مراقبت و انتظام ادارۀ مساکین بحكومات کلان مذکور مفوض است. حکومتونو نه چه تشکیل دبلدئي و نه لری دمسکینانوساتنه او داداري انتظام ئي وذکر شوی لوی حکومت ته سپارلی دی. ٣:. در حکومتی های ثلاثه و علاقه داری هائیکه ریاست های بلدیه موجود است نيز يك يك ادارۀ مساکین تشکیل وتحت امر رؤسای بلدیه ایفای وظایف میدارند حکومات ثلاثه و علاقه داری هائیکه تشکیل بلدیه را دارا نباشند ادارۀ مساکین آن ها به حکومات ما فوق منسوبۀ شان متعلق است. په درو حکومتونو(حکومات ثلاثه)او علاقه داریو کښي چه دبلدئي ریاستونه ئې شته، هم دغه رنگه یوه یوه اداره دمسکینانو تشکیل اود بلدئي درئیسانو ترامر لاندی به خپلی وظیفي پرځای کوی، او هغه دري حکومتونه او علاقه داری چه دبلدئي تشكيل ونه لری، د مسکینانو اداره ئې په لوړو منسوبه حکومتونو اړه لری. ٤:. هیئت ادارۀ مساکین عبارت است از يك نفر منتظم، يك نفر كاتب وبقدر لزوم مستخدمین مواضعائیکه عدۀ مساکین مذكور قلیل بوده و ادارۀ آن لزوم استخدام مامورین علیحده نداشته باشد مستقیماً توسط ریاست های بلدیه و یا حکومتی های مربوطه اداره میشوند. هیئت دمسکینانو د اداري عبارت دی دیوه منتظم اویوه كاتب اود ضرورت په اندازه دخدمتگارانو څخه په هغه ځايو کښي چه تعداد دمذکورسوی مسکینانو ئې لږوی او اداره ئې دبېلو مامورینواو استخدام ته ضرورت نه ولری، خاص دبلدئي درياستو یامربوطه حکومتونو په توسط سره اداره کیږی. ٥:. مصارف ادارۀ مساکین در مواضعائیکه ریاست های بلدیه تشکیل دارد از عائدات بلدیه و مواضعائیکه تشکیل بلدیه را دارا په هغه ځايو کښي چه دبلدئي دریاست تشکیل وی دمسکینانو داداري خرڅ دعائداتو څخه دبلدئي اوهغه ځايونه چه دبلدئي تشكيل ئې --- page 6 --- نیستند و با اینکه بودجه بلدیه های حکومات ما فوق مصارف اداره مساکین حکومات و علاقه داری های ماتحت خود را متکفل شده نتوانند مصارف مذکور در بودجه حکومات متعلقه تکلیف و منظوری حاصل میشود . تبصره بلدیه هائیکه عایدات آن ها متکفل اعاشه مساکین نبوده و مصارف آنرا در بودجه تکلیف می نمایند نایب الحکومه ها وحکام اعلی و کلان راجع بموازنه و اقتصاد بودجه بلدیه های مذکور تدقیقات لازمه بعمل آورده اگر اعاشه مساکین را از عایدات بلدیه مکفی نشمارند البته در بودجه حکومت تکلیف می کنند . ۶ ــ ریاست های بلدیه و حکام · مساکین را بتفریق صنوف مندرجه اصل اول باسم و شهرت و محل اقامت و کیفیت احوال شان معلوم و تحقیق نموده يك جدول مفصل ترتیب و بقرار مواد آتیه تعمیل میدارند : نه وی یانی دلوړو حکومتو دبلدئي بودجه د کښتو حکومتڼو او علاقه داریو د مسکینانو داداري پراهنړ ه نشی کولای ، ذکر شوی خرڅ دمتعلقه حکومـاتو په بودجه کښي تكليف ، او منظوری ئې اخسته کیږی لاریښوونه هغه بلدئی چه به عایداتو ئې د مسکینانو د ګذاري چلاونه کیږی او خرڅ ئې په بودجه کښي تکلیف وی’ نائب الحکومه ګان او اعلیٰ اولوی حاکمان يئ دذکر شو’ بلدیو دبو دجې دموازنی ا واقتصاد په باره کښي لازمه تدقیقات کوی که دبلدئي دعایداتو څخه گذران د مسکینانو پوره ونه کړی البته دحکومت په بودجه کښي ئې تکلیفه‌وی . دبلدئي ریاستونه او حکام به ـــــ دلمړی اصل دليك سره مسكينان په تفریق دصنفو او نومو او شهرت او ځای داستو ګی کیفیت او حال د ذوی معلوم او تحقيق کړی یو مفصل جدول ترتیب او په قرار دلاندی موادو يی تعمیله وی : --- page 7 --- ٤ ۷:- مساکین صنف اول اگر اقاربی که شرعاً دلمړی صنف مسکینانو که داسی خپلوان با نفاق آن ها مکلف با شند دا شته در لوده چه شرعاً ئې به نفقه مکلف وی و خپلو باشند باقربای شان سپرده خط گرفته خپلوانو ته سپارل شوی او خط لحنی اخست می شود . کیږی . تبصره لارښوونه اگر صغیر و یا صغیره باشند از اولیای که وړا یا وړو کی وی د کالخوایانو څخه آنها خط گرفته میشود که ایشانرا بمکاتب ئې خط اخست کیږی چه په مکتبو یابل کار و یا دیگر کار اشغال دارند اگر اولیا کښی مشغوله کړی ، او که کالخوایه او و هم اقارب نداشته باشند بدار المساکین خپلوان نه در لود و نائویی ته دمسکینانو ادخال میشوند ، دار المساکین دا ځلیږی دار المساکین به هغه وړو کی اطفال صغیر یرا که سن شان قابل تعلیم کچنیان چه سن ئې د تعلیم وړوی د محل په باشد بمکاتب رسمی و یا خانگی قریب نژدی رسمی یا کورنی مکتبو کښی شاملوی محل شامل نموده اعاشه و مراقبت شان چلاو او کتنه یی کوی یاد یتیما نو را می نماید و یا بدار الایتام سپرده و نائویی نه سپارل شوی ، پس دمر انی دوهلو بعد اکمال سن بلوغ خارج میشوند . (اکمال سن بلوغ) به وزی . ۸:- اشخاصیکه اقارب نداشته باشند و هغه څوك چه خپلوان نه لری او د محلی اهل محله متکفل اعاشۀ آنها بشوند بموجب خلق ئې دچلاو ذمه واره شی سم د(۷)اصل اصل (۷) باهل محله سپرده میشوند سره دمحلی خلقو ته سپارل کیږی . ۹:- ریاست های بلدیه وحکام محلی دبلدئی ریاستونه اومحلی حکام به وخت وقتاً فوقتاً از حسن گذاره و تامین پر وخت دهغو مسکینانو دښی گذاری اعاشۀ مساکینی که باقارب و یا اهل او پوره چلا و چه وخپلوانو یا دمحلی --- page 8 --- محله شان سپرده میشود قد مراقبت مینمایند. ۱۰ :۔ کسانیکه اقارب ندارند و هم اهل محله متکفل اعاشهٔ آنها شده نتوانستند بادارهٔ مساکین مربوطه ادخال میشوند . ۱۱ :۔ در حکومتی های ثلاثه وعلاقه داری هائیکه تشکیل ریاست های بلدیه موجود نیست حکام وعلاقه داران مذ كور مساکینی را که اقارب و یا اهل قریه متعهد اعاشهٔ آنها شده نتوانند بدارالمساکین حکو مات ما فوق مربوطه میفرستند ، مصارف خورا که ارض راه این نفری في روز يك افغانی و کرایه حمل و نقل شان بقرار معمول داده میشود . ۱۲ :- کسا نیکه بموجب این اصو لنا مه بدارالمساکین پذیرفته میشوند دربارهٔ عائلهٔ شان که آن شخص موقوف عليه نفقهٔ آنها شناخته شود قرار ذیل اجرا میگردد : الف: ذكور که از حیث معیوبی و یا شیخوخیت تحصیل معاش کرده نتوانندواناث كه شرعاً قابل تحصیل معاش و یا شوهر کردن نباشند و همچنان صغار اناث تازمان بلوغ که خلقوته سپارل شوی وی پام لرنه كوى . هغه کسان چه خپلوان نه لری او د محلی خلق ئې هم دچلاو ذمه وا ره کیدای نه شی دمسكينانو و مربوطه اداری ته داخلیږی . په هغه درو حکومتوا وعلاقه داريو كښي چه دبلدئي درياست تشکیل نشته ذ کر شوی حاکمان او علاقه داران به هغه مسکینان چه خپلوان اود كلی خلق ئي ددوی دمعاش ذمه واره نشی کیدلای دخپلو لوړو مربوطه حكو متو د مسكينا نو وقا تو ښه استوی ، ددی سړو دلاری دخورك خرڅ در ورځی یوه افغانی ، او د کوچ و با ره کرا ه، په قرار د معمول ور كول كيږی . هغه کسان چه په موجب ددی اصو لنامي دمسكينانو په قا تو بى كښي قبليږی په باب كښي دعيا ل ئې چه هغه سړی ددوی دفقق موقوف عليه و بلل شی په لاندی ډول سره اجرا کیږی : حقه نا ر بنه چه د عیب یا د زور تیاله جهته تحصیل دمعاش نشی کولای او هغه ښځی چه شرعاً دمعا ش دتحصیل اود ميړه قابلی نوی، اوهم دغه رنگه کوچیانۍ نجونی دبلوغ --- page 9 --- ٦ شوهر نمایند وصغار ذکور که سن‌شان قابل تعلیم نباشند به دار المساکین پذیرفته میشوند. ب: صغار ذکور که سن‌شان قابل تعلیم باشد بمکاتب رسمیه و یا دارالایتام شامل و تامین اشاعه و مراقبت شان بعهده دارالمساکین و دارالایتام بوده بعد اکمال سن بلوغ خارج میشوند. ١٣:- بدارالمساکین جای رهایش مردها وزن ها جدا جدا تعین میشود. ١٤:- کسانیکه بدارالمساکین ادخال شده‌اند اگر از اقارب و یا اهل محله و قریه متکفل اعاشهٔ آن‌ها شود از دارالمساکین خارج و برای شان سپرده میشود. ١٥:- اصول ترتیبات ومقدار خوراکه و پوشاکه مساکین مطابق تعلیمات نامهٔ که از طرف انجمن ریاست های بلدیه و با مجالس مشورهٔ حکومات مربوطه تعین می شود اجرا می یابد. تروخته خو مهره کوی، اوورو کی هلکان چه سن ئي قابل دتعلیم نه وی دمسکینانو په خانوکی کښي قبلیږی. ذکر شوی نارینه کچنیان چه سن ئي دتعلیم وروی ورسمی مکتبو یا دیتیمانو په خانو کی کښی داخلیږی او پوره چلاواو ساتنه یی دمسکینانو اويتيمانو دخانوپی پر ذمه وی، اوپس دعمراني وهلو (سن بلوغ) به وزی دمسکینانو په خانو کی کښي دنرواو دښځود استو کی ځایونه بیل بیل ورټا کل کیږی هغه کسان چه د مسکینانو په خانوکی کښي داخل شوی دی که خپلوان یا دمحلی یا کلی خلق ئي دچلاوذمه واره شی دمسکینانو دخانوپی څخه استل کیږی او و هغو ته ورسپارل کیږی اندازه دخورا کی اوپوشاك اواصول دترتیباتو دمسکینانو سم دبلدئي درياستو دانجمن یاد مر بو طه حکو متو د مشوري د مجلسو دتعليم نامو سره له خواتعین اواجرا کیږی. --- page 10 --- ١٦:- مصارف دارالمساكين ذريعهٔ منتظم تصدیق ریاست بلدیه و یا حکومت مربوطه اجرا میشود. ١٧:- منتظم و كاتب دار المساكين حساب مصارفات اداره را تنظيم نموده اصولاً بـا دارهٔ محاسبه منسوبه تقديم می کنند. ۱۸:- منتظمين مطابق تعليمات نامهٔ رياست های بلـدیه و حكومت مربوطه بامور تنظيفيه وحسن اداره وصرف خورا که وپو شا که مساكين مكلف اند. ۱۹:- ریاست های بلدیه و حكام مربوطه بايد وقتاً فوقتا مراقبت نمایند که خورا که و پوشا كـه مسـا كـين بمقدار واو قات معینه برای شان برسد. ۲۰:- معالجه وتداوى مساكين مريض بشفا خانه محلی آن عاید است. ٢١:- خيـرات و تبرعـا تیکـه اغنیای مملكت وسا ير اهـالی بـر ضـای خود شا ن بـا دا رات مسـا كـين تقديــم می کنند از طرف ادارات مذ كور دمسكينانو دتاقوبو خرڅ دبلدئي درياستو يا د مر بو طه حکومت په تصدیق د منتظم پذریعه اجرا کیږی. دمسکینانو دټاټو بی منتظم او کاتب داداری دخرڅو حساب ترتيب کړی اصولا یی ومنسوبـه ادا ری ته دمحا سبي ورا نـدی کوی. منتظمان سم دبلدئي درياستو اود مر بوطه حکومتـو دتعليم نامو سره دمسکینانو دخوا پا کی اوښی ادا ری اودخو را کی وخرخ اوخای په چارو مکلف دی. دبلدئي رياستو نه او مر بوطه حاكمان بايد تل پام لر نه و کوی چه د مسکینانوخورا که او پو شـاک پر خپله اند ازه اوپـر ټـا کلی وخت ورور سیـږی. دمسكينانو مريضانو علاج اود واور کول په محلی شفا خانه پوری اړه لری. دمملكت بنايان اونور اهالی چه خیرات اوښي ګڼه ری پخپله رضاد مسکینانووټاټویی ته ورا نـدی كـو ی دذ كـر شوو ادارو له خوا څخه قبلـیږ ی؛ او عملا وه پـر دی --- page 11 --- قبول ر علاوتاً در ین خصور بغرض پسدی باره کښې دخلقو دمیل د پاره تشویق اهالی از طرف ریاست های دبلدئی دریاستو ، او محلی حاکمانو بلدیه وحکام محلی توسط اعلان وذرایع له خواڅخه اعلانو اونورو لازمه ذريعو په لازمه ترغیب وتحريك كرده میشوند. واسطه ترغیب او تحريك ور كول كیږی. صنف دوم :- دوهم ډول:- ٢٢ت اشخاص قابل کار که از روی هغه د کار خلق چه د کهالی او سستی له جهته کهالت و تنبلی گدائی را ئې خواست ( گدائی) کسب کړ زولی دی پیشه خود قرار داده اند تنبیه واز آنها ا خبر شرط ( تنبیه ) ور كړه شوی خط گرفته شود که بيك كسب او خط ځنې اخست کیږی چه د یوه مشروع مشروع اقدام کنند، هر گاه دوباره کار ته پیل(شروع) وکړی او که بله پلاو بگدائی اقدام نمایند تا زمان حصول خواست ته بل ور اخستی وو د اطمینان اطمینان بخدمات شاقه مقرر ومعاش دحاصلی دو تر وخته په سختو خدمتو مقررۀ او همان کار برای شان داده میشود . معاش دهغه کارور کول كیږی . ٢٣: به تطبیق و اجرای احکام این دبلدئی ریاستونه او منسوبه حاکمان اصولنامه ریاست های بلدیه و حکام په تطبيق او اجرا ددې اصولنامي دحكمو منسوبه مسئول ومكلف اند. مكلف او مسئول دی . ادخال واجرای اصولنامۀ هذا را در جملۀ ادخال او اجرا ددي اصولنامي ددولت دنورو اصولنامه های دولت امرو اراده مینمائیم . اصولنامو په جمله كښي امر او اراده فرمایم. مورخه ١٨ عقرب ١٨ – دلړم ١٣١٤ سم مطابق ١٣ شعبان سره دبرات ١٣٥٤ --- page 12 --- [BLANK PAGE] --- page 13 --- [BLANK PAGE]