# Uṣūlnāmah-i taqāvī-i tijāriyah dar Afghānistān اصولنامه تقاوى تجارية در افغانستان # adl0731 # Kābul, Mudīriyat-i ʻUmūmī-i Maṭābiʻ, 1319 [1940] کابل :مديريت عمومى مطابع،, . ١٣١٩. # Transcribed by gemini-3.1-pro-preview, 2026-08-09. # Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting. # Text: CC0. Images: New York University Libraries, public domain. --- page 1 --- [BLANK PAGE] --- page 2 --- هو الله نمبر ٣١ / ٢٤ ١٣٤٨ اصولنامۀ ( تقاوی تجاریه ) در افغانستان تار یخ طبع : — ٤ عقرب ١٣١٩ تعداد طبع سوم ( ٣٠٠ ) جلد در مدیریت عمومی مطابع طبع شد --- page 3 --- [BLANK PAGE] --- page 4 --- بسم الله الرحمن الرحيم اصولنامه تقاوی تجاریه سودا گرو د تقاوی اصو لنامه : ۱ : ـ پول تقاوی که حسب مقررات اصولنامه هذا برای تجارت امتعة داخله و خارجه با هالی داده میشود مرجعش وزارت تجارت است . وزارت معزی الیها با ندازه احتیاجات مرکز و ولایات از پول منظوری بودجه تخصیص میدهد . دتقاوی پیسی چه به قرارد مقرراتو ددی اصولنامه له پاره دسو دا ګری دد ننی اود باندنی مال ـ اهالی ته ور کول کیژی ځای وزارت دتجارت دی . وزارت دتجارت هغونه پیسی چه مرکز او ولایات ورته اروی له منظوری څخه د بودجی تخصیص ور کوی . ۲ : ـ در مرکز اندازه تادیه پول تقاوی باشخاص مستدعی ازطرف انجمن وزارت تجارت و در ولایات وحكومات اعلی و کلان از مجالس مشاوره تعین میگردد . ( تبصره ) په مرکز کښی دتقاوی دپیسو دو ر کولو اندازه د وزارت تجارت د انجمن له خوا څخه او په ولایاتو کښی داعلی او لويو حکومتونو دمشوری دمجلس نه تا کله کیږی . ( تبصره ) پول تخصیصه تقاوی که بولایات و حكومات اعلی منظوری داده میشود نائب الحكومه ها وحكام اعلى احتیاجات تمام مناطق مربوطه دارالحکومه کی تخصیصه پیسی د تقاوی چه ولایاتواو اعلی حکومتونو ته منظورى ور کوله کیږی ـ نائب الحكومه كان ا وا على حاكمان احتیاجات دټولو ځايو دخپلی دارالحكومه کی --- page 5 --- را در نظر گرفته بقدر لزوم برای مر کز دارالحکومه گی وحکومتی اعلی و همچنان برای حکومات کلان و حكومات ثلاثه وعلاقه داری های متعلقه خویش از پول منظور شده تخصیص میدهند. ۳:- مبلغ تقاوی در هر سال بشرایط آتیه داده میشود تادیۀ آن را بسالهای آینده بهمان ماه هائیکه تقاوی گرفته باشند مینمایند. ٤:- اشخاصیکه از دولت وجه تقاوی استدعا مینمایند اگر جایـداد غیر منقـوله بانـدازۀ فی سـد بیسـت زاید از مبلغ مطلوبه داشـته باشـند و بـرهن و ضمانـت نبا شـد حاجت بضامن عليحده نيســت همان اعتبار جایداد آنها کافیست؛ در جایداد تصدیق کلانتر گذر و ریاست بلدیه و در اطراف از قریه دار و مأمور ماليـه مربـوطۀ آن حتمی اسـت مواضعائیکه رأساً بولايت و يا حكومت اعلى و کلان مربوط اند تصدیق جایداد آنها بمديريت مالیه یا سر رشته داری و مستوفیت منسوبۀ آن مفوض است و بصورت عمومی په نظر کښی نیسی په قرار دلزوم سره له پاره د مرکز اودا رالحکومه ګی او اعلی حکومت او همدارنګه لویو او دری ګونو حکومتو او علاقه داریو ته چه په دوی اړه لری له منظور سوی پیسی څخه تخصیص ور کوی . د تقاوی مبلغ هر کال په کښته شرطو سره ور کول کیږی ادا کول ئی په راتلو نکو کلو کښی په هغو میاشتو کښی چه تقاوی ئی آخستی ده کیږی . هغه کسان چه له دولت نه تقاوی غواړی که غیر منقوله جایداد د ده په سلو کښی شل زيات له هغه مطلوبه مبلغ څخه وی او ګرو یا په ضمانت کښی دچانوی حاجت بل ضامن ته نلری هغه دجایـداد اعتبار ئی کافی دی په جایداد کښی تصدیق دکلانتر اور یاست د بلدیئی او په اطرافو کښی تصدیق د ملک او مامور د مالیی دهغه ځای حتمی دی هغه ځایونـه چه رأساً په ولایاتو او اعلی حکومتو مربوط دی تصدیق د جایداد ئی په مد يريـت د ماليی يا سررشته داری او مستوفیت دهغه ځای اړه لری په عمومی صورت سره دارنک جایداد --- page 6 --- ترزمانه پوری دادا کولود تقاوی دوجهی په مرکز کښی په ئی کلانتران د محلو او ریاستونه د بلدیئی او په اطرافو کښی په ئی ملکان او مامورین د مالیئی مراقبت کوی خاوند ئی حق دخرڅولو او گروی او ضمانت نلری. اینقسم جایداد تا زمان اکمال تادیه وجه تقاوی در مراکز زیر مراقبت کلانتر آن گذر و ریاست های بلدیه و در اطراف تحت نگرانی قریه داران و مامورین مالیه بوده مالک حق فروش و رهن و ضمانت را ندارد . هغه کسان چی سم له (٤) اصل سره خپل غیر منقوله جایداد نلری په سلو کښی شل زیات له وجهی څخه دتقاوی آخستو ضامن شرطدی او باید تصدیق او نگرانی دضامنانو د جایداد هغه مامورین چه په (٤) اصل کښی بیان سوی وکی ه : - کسانیکه موافق اصل ٤ از خود جایداد غیر منقوله نداشته باشند فی صد بیست اضافه از وجه تقاوی گرفتن ضامن شرط است و باید تصدیق و نگرانی جایداد ضامنان آن ها را مامورین مندرجه اصل ٤ بنمایند . هغه کسان چه تقاوی آخلی شرعی حجت دتقاوی د مبلغ چه وقت دادا کولویۀ کښی معلوم وی سره له ضمانت خط او پاسیاهه دخپل جایداد چه سم له (٤) او (٥) اصل سره تصدیق د مصدقینو ولری متعلقه دوائروته سپاری. ٦ : - اشخاصیکه تقاوی میگیرند حجت شرعی مبلغ تقاوی را که دران میعاد تودیعش معین باشد باضمانت خط و یا سیاهه جایداد شخصی او که موافق باصل ٤ و ٥ تصديق مصدقین را دارا باشد بدوائر متعلقه اش می سپارند. په مرکز کښی وزارت د تجارت او په ولايتو او اعلی اولويو حکومتونو کښی مستوفیان او اعلی سررشته داران او مدیریت دمالیی پس له آخستو څخه د حجت شرعی او ضمانت خط او یا منلی سوی جایداد داسامیو چه په پورته موادوکښی تصریح سوی مبلغ د تقاوی په خزانو د دولت حواله ورکوی . ۷ : - در مرکز وزارت تجارت و در ولایات و حكومات اعلی و کلان مستوفیت ها و سرشته داریهای اعلی و مدیریت های مالیه بعد از گرفتن حجت و ضمانت خط و یا جایداد مصدقه اسامی که در مواد فوق تصریح شده مبلغ تقاوی را بالای خزانه دولت حواله میدهند . --- page 7 --- ٤ ۸ -: میعاد رسانیدن وجه تقاوی بتصویب وزارت تجارت و دیگر مقاماتیکه بتادیۀ پول تقاوی صلاحیت دارند قرار تفصیل ذیل است . میعاد درسولود تقاوی دو جهی په تصویب دوزارت تجارت او نور مقامات چه په ورکولو سره د تقاوی دیسی صلاحیت لری په کښته تفصیل سره دی . الف :- تقاوی که برای تجارت اجناس داخلی و اشیای پیداوار مملکت افغانستان داده میشود بمیعاد ۶ الی ( ۱۲ ) سال است اشخاصیکه تقاوی میگیرند باید پول تقاوی گرفته گی خود را سال بسال بموعد معینه برسانند تا در سال آخر قسط كاملاً مبلغ تقاوی برد گی شان بخزانه دولت توديع شده باشد . د افغانستان دمملکت د پیداوار او داخلی اجناسو دسوداگری له پاره چه تقاوی ورکوله کیږی میعاد دادا کولوئی ۶ تر ۱۲کلو دی هغه کسان چه تقاوی آخلی باید چه پیسه دآخستلی سوی تقاوی کال په کال په معین موعد سره ورسوی چه په آخر کال کښی ټوله مبلغ د آخستلی سوی تقاوی د دولت و خزانی ته رسولی سوی وی . ب : - تقاوی که برای تجارت امتعۀ خارجه داده میشود بموعد پنج الی ده سال است شخص متقاوی باید سال بسال بموعد مقرره مبلغ تقاوی بردگی خود را بخزینۀ دولت تحویل کند . تقاوی چه د خارجی مال د سوداگری له پاره ورکوله کیږی موعد ئی ۵ تر ۱۰کلو دی متقاوی سړی باید کال په کال په مقرره موعد سره خپلی آخستلی تقاوی په خزانه د دولت کښی تحویل کی . ۹ : - افرادیکه وجه تقاوی را بمیعاد معینه نرسانند باقی اقساط مقرره بشدت از آنها تحصیل میشود . هغه کسان چه وجه د تقاوی په معینه وقت کښی و نه رسوله نور مقرر سوی اقساط په شدت له دوی نه حصولیږی . ۱۰ : - کسانیکه باقساط معینه وجه تقاوی بردگی خود را تودیع خزانه می کنند حسب سرشتۀ وزارت تجارت تکت هغه کسان چه خپله آخستلی وجه د تقاوی خزانی ته سپاری سم له سررشتی سر . دوزارت تجارت تکت د صكوك له خزانی --- page 8 --- صكوك از خزينه خريده بر رسيد قسط تقاوی خود نصب و بملاحظۀ دائرۀ متعلقه اش میرسانند . څخه راسی او په رسید باندی ئی د خپل رسولی قسط د تقاوی نښلوی او په ملاحظه داره لرونکی دائری ئی رسوی . ۱۱ : ـ مبلغيكه برای تقاوی تجارتی داده میشود ، سوای تجارت بدیگر امور معامله و صرف كرده نميتوانند و همچنان در مبلغيكه بنام تجارت اجناس داخله میگیرند تجارت امتعهٔ خارجه را مجاز نیستند . هغه مبلغ چه لپاره د سوداگری په تقاوی ورکول کیږی، بیله سوداگری په بل کار کښی معامله او خرڅیدای نسی، او همدارنگی مبلغ چه په نامه سره د داخلی مال د سوداگری اخلی په سوداگری سره د خارجی مال واك نلری . ۱۲ : ـ اشخاصیکه تقاوی میگیرند اگر تا سه سال متواتر در تجارت و محصول دهی شان نسبت به تعامل تجارتی ترقی مشاهده نشود دائرۀ متعلقه اش بعد از معلومات ادارۀ گمرك مبلغ تقاوی برده گی اینچنین اشخاص را بقسط ٢٤ ماهه از خود آن ها و یا ضامنان شان تحصیل و تحویل خزانه میدارند . هغه کسان چه تقاوی اخلی که دری کاله بله پسی په سوداگری او محصول ورکولو د دوی کښی، په نسبت سره د تجارتی معاملو ترقی نه ولیده سی، د تړونکی دائری پس له معلومات څخه د گمرك د اداری مبلغ د تقاوی لدی رنگه کسانو په قسط د (٢٤) میاشتو پخپله لدوی نه یاله ضامنانو څخه د دوی تحصیل او په خزانه کښی ئی تحویلوی . ۱۳ : ـ اشخاصیکه برای تجارت اصول شرکت که اساس و تشکیل آن باصولنامه های موضوعه تصریح می شود از دولت خواهش تقاوی نمایند در هر سالیکه تقاوی داده میشود تأدیۀ اقساط آن را به سالهای آینده بهمان ماهائیکه تقاوی گرفته باشند می نمایند . هغه کسان چه له پاره د سوداگری په اصول د شرکت چه اساس او تشکیل ئی په وضع سوی اصولنامو سره تصریح کیږی که له دولت څخه خواهش د تقاوی وکی په هر کال کښی چه تقاوی ورکوله کیږی ـ قسط به ئی په راتلونکو کلو کښی په هغو میاشتو کښی چه تقاوی ئی اخستی وی ـ ادا کوی . --- page 9 --- ١٤ :— اشخاصیکه برای تجارت اشتراکی تقاوی گرفته اند باقساط معینه همه ساله ده یکه تقاوی را باصولیكه در ماده (۱۰) توضیح شده بخزینۀ دولت تحویل می كنند . ١٥ : — تقاوی دارا نيكه فوت شوند قبولی ورثه شان در رسانیدن اقساط تقاوی شرط است اگر ورثه قبول نكند و برای کار تجارت حاضر نشود و یا ضامنان شخص متوفی نسبت به عدم اعتماد بورثه ارادۀ فسخ ضمانت خود ها را نمایند دوایر متعلقۀ اش پول تقاوی را از جای داد شخص متوفی و یا ضامنان آن اصولاً تحصیل و تحویل خزانه مینمایند اگر ورثه صغیر باشد تکلیف آن ذریعه وصی شرعی او ادا میشود . ١٦ : — اشخاصیکه ازدر ك تقاوی با قیدار بوده فرار نما یند در صورتیكه پول تقاوی باعتبار جایداد شخصی آنها داده شده باشد جایداد این چنین اشخاص را تاسه سال دوایر متعلقها ش تحت مراقبت گرفته و پس ازان نسبت به تحصیل پول بیت المال شرعاً اجراء شود و اگر تقاوی شان باعتبار ضمانت هغو کسانو چه د شریکی سودا کړی له پاره تقاوی آخستی ده په معینه اقساطو سره هر کال لسمه برخه د تقاوی په هغه اصول سره چه په ١٠ ماده کښ توضیح سوی په خزانه د دولت کښ ئی تحویلوی . تقاوی آخستونکی که مړسی قبولی دورثه ئی په رسولو سره د تقاوی د اقساطو شرط دی که ورثه ئی قبوله نکی او د سودا کړی و کار ته حاضر نسی او یا ضامنان دمړه په نسبت د بی اعتباری سره په ورثه باندی. دخپل ضمانت د فسخی اراده وکی اړه لر ونکی دائری د تقاوی پیسی له جا یداد څخه د مړی يا ضامنا نوئی اصولاً تحصیل او په خزانه کښ ئی تحویلوی که ورثه صغیروی تکلیف ئی په ذریعه د شرعی وصی سره ادا کیږی: هغه کسان چه له ورک څخه دتقاوی باقيداروى او فرار سی که پیسی د تقاوی په اعتبار سره د ده یو د جایداد ور کړی سوی دی جایداد ئی تر درو کلو پوری هغه اړه لرونکی دوائر تر مراقبت لاندی نسی او پس له هغه د بیت المال د پیسو تحصیل دی شرعاً اجراسی که تقاوی د دوی په اعتبار د ضمانت --- page 10 --- داده شده با شد از ضا منان شان پول تقاوی تحصیل میشود . ۱۷: شخصیکه از جمله پول تقاوی خود اقساط معینه را رسانیده و بخواهد که باندازه پول رسانید گی جا یداد خو د را از تحت نظارت حکومت خارج نماید پیشنهاد خویش را بدائرة مربوطه تقدیم کرد. دایره مذکور میتواند که از جمله جایداد شخص مذکور مقداری را که بحصه مبلغ رسانیده گی آن مساوی با شد از تحت نظارت امر خلا صی داده و بقیه جایداد اورا تا رسانیدن پول تقاوی تحت مراقبت بگیرد . ۱۸: باجرای ا حکام اصو لنامه هذا وزارت تجارت مسئول و مکلف است ادخال اصولنامه هذا در جمله اصولنامه های دولت منظور و باجرای آن امر واراده مینمایم مورخه ۱۰ سرطان ۱۳۰۳ مطابق ۲۹ ربیع الاول ١٣٤٣ ورکړی سوی وی له ضامنانو څخه ددوی پیسی دتقاوی حاصلیږی . هغه سړی چه له جملی څخه دخپلو تقاوی پیسو - معینه اقساط رسولی وی او وغواړی چه په اندازه درسولوييسو خپل جایداد د حکو مت له مراقبت څخه وباسی - خپل پیشنهاد اړه لرونکی دائری ته وړاندی کوی مذکور سوی دائره کولای سی چه له جملی څخه دده دجایداد هغونه چه ئي در سولی مبلغ سره برا بروی له نظارت څخه ئي امر دخلاص والی ورکی و باقی جایدادئی تررسولو دتقاوی دپيسو ترکتنه لاندی ونیسی. په اجرا سره دحکم ددی اصو لنامی وزارت تجارت مسئول او مکلف دی . ادخال ددی اصولنامی په جمله د نورو اصولنامو کښی ددولت منظور او په اجرائی امر او اراده کوم . --- page 11 --- [BLANK PAGE] --- page 12 --- [BLANK PAGE] --- page 13 --- [BLANK PAGE] --- page 14 --- ماده واحده يوه ماده مامورین و مستخدمینیکه از مراجع صلاحیت دار اصولا انتخاب و مقرر میشوند از تاریخ اشغال وظیفه حق معاش دارند با مستخدمین تبعه خارجه حسب قرار داد آنها رفتار میشود. هغه مامورین او مستخدمین چه دصلاحیت لرونکوځایونو څخه اصولاً انتخاب او مقرریږی د کار دلاس پوری کولو له نیټی څخه دمعاش حق لری دهغو مستخدمینوسره چه خارجی تبعه وی ددوی دتړون سره سم چلند کیږی. تبصره معاملات سفر خرج و کرایه مامورین مطابق لایحه خصوصی که بوزارت خانه ها موجود است اجرا میشود. مورخه ۲۴ حوت ۱۳۲۲ مطابق ۱۸ ماه ربیع الاول ۱۳۶۳ تبصره د مامورینو د کرایی او سفر خرچ معاملی دخصوصی لایحو سره سم چه په وزارتونو کښي موجودی دی اجرا کیږی. نیټه دحوت ۲۴-۱۳۲۲ دلمری خور ۱۳۶۳ - ۱۸ --- page 15 --- [BLANK PAGE] --- page 16 --- ماده واحده یوه ماده اسقاط جنين قصدى شرعاً وقانوناً ممنوع قصداً دجنين آچول شرعاً او قانوناً منع دى او بوده وهيچيك از منسوبين فن طبابت دطبابت دفن دمنسوبينو څخه هيڅوك بي باستثنای وقایع و حالاتیکه برای حفظ دهغو وقایعوا و حالاتو څخه چه د حاملي دسلامتی سلامت حامله وزارت صحیه در تعلیمات نامه دساتنی دپاره صحيه وزارت ددي موضوع عاید باین موضوع اجازه داده است په تعلیمات نامه کی اجازه ورکړی ده دغه کار ته باین عمل مبادرت کرده نمی تواند مبادرت نسی کولای دخلاف رفتاری په در صورت خلاف رفتاری مرتکب اصولاً صورت کی مرتکب اصولاً په تعزیر کیږی تعزیر می شود مورخه ١٧ دلو ١٣٢٤ نېته ١٧ دلو ١٣٢٤ مطابق د ٤ دلمړی خور مطابق ٤ ماه ربيع الاول ١٣٦٥ ١٣٦٥ --- page 17 --- [BLANK PAGE] --- page 18 --- ماده واحده صدور هر نوع اتومبیل ، وهر گونه لوازم آن ، از داخل مملکت بخارج ممنوع است هیچکس اعم از اتباع داخله ، وخارجیهای مقیم افغانستان که خواه قبل از شروع جنگ وخواه بعد از شروع جنگ از داخل مملکت اتومبیل خریده باشند، بخارج کردن آن وبالوازم آن از افغانستان مجاز نیستند . اشخاصیکه ذریعهٔ اتومبیل ، سامان مال التجاره و یا مسافرین را بخارج حمل ونقل مینمایند ، برای اینکه اتومبیل خود شانرا پس بداخل بیاورند . باید قبلا ضمانتی بحکومت بدهند واز مقامات صلاحیت دار اجازه بردن حاصل نمایند. مورخهٔ ٣١ سنبله مطابق ١١ رمضان المبارک یوه ماده له دننه مملکت څخه دهر قسم اتومبیل او داتومبیل دلوازمو لیږل خارج ته منع دی هیچا ته اجازه نشته ، داخلی وی او که خارجی چه په افغانستان کښی اوسی ، او دلته ئی دجنګ دشروع کیدونه مخکښی اوباوروسته اتومبیل اخستی وی چه هغه اتومبیل او یا دهغه لوازم خارج ته وکاذی هغه څوك چه د اتومبیل په واسطه کوم سامان یاد سودا ګری مال او یا مسافرین خارج ته وړي . باید چه مخکښی حکومت ته ددی خبری ضمانت ورکړی چه خپل اتومبیل به بیرته راولی اود صلاحیت لرونکو ځایو نو څخه به د اتو مبيل د بیو لواجا زه اخلی. : ٣١ د سنبلی ١٣٢١ = ١١ ١٣٦٢ --- page 19 --- [BLANK PAGE]