ذكر سيرة جلالت مآب اميريت مآب
نظامنامه خارجي
در مطبع دار السلطنه كابل طبع شد
وَمَنْ يَتَوَكَّلْ عَلَى اللهِ فَهُوَ حَسْبُهُ
بحمدلله والمنة که در آوان سعادت اقران از فرمان واجب الاذعان پادشاه
جم جاه این رسالۀ ملبوسیه که
مسمی است به
تعلیم نامۀ خیاطی
از ترجمۀ فصاحت
نشان منشی سلطان محمد خان باهتمام
عالیجاہ گل محمد خان درانی بارکزائی محررۀ ۱۳۱۰ هجری نبوی صلی الله علیه وآله وسلم
در مطبع دار السلطنۀ کابل طبع شد
این کتاب از مرزاجان
خیاط در شخص
گرفته بس است
M Khan
از جانب برادرم مرزا جان
برای شیخ احمد بخش است
[ILL]
mirzakhan
بسم الله الرحمن الرحیم
حمد مر خالق علی الاطلاق و قادر مطلق و صانع جمیع مصنوعات علوی و سفلی را واجب و زیباس
که لباس وَلَقَدْ كَرَّمْنَا بَنِي آدَمَ و لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسَانَ فِي أَحْسَنِ تَقْوِيمٍ را
بر قد مشت خاک پوشانده امر ربی را در پرده ای ملبوسات و انواع اشکال پوست و گوشت
و استخوان مستور ساخته فرمود قُلِ الرُّوحُ مِنْ أَمْرِ رَبِّي وَمَا أُوتِيتُمْ مِّنَ الْعِلْمِ
إِلَّا قَلِيلاً تا که بر استادان و واقفان نکته ای لباس صوری و معنوی ماهیت لباس
و صانع آن ظاهر و هویدا و بر مخبران مخفی و ناپیدا میباشد و نعت بیغایات و التحیات
علی التواتر و الدوامات بر فخر الاولین و الاخرین رحمة للعالمین سید المرسلین و الکروبین
میرزا خان [handwritten]
۳
محمد المصطفیٰ واحمد المجتبیٰ صلی الله علیه و آله المطهرین واصحابه اجمعین لکرامین المعظمین المحترمین شمس الدین ونادی الامه شایانست که تاج لولاک لما خلقت الافلاک شمه ایست از خلعتهای لا احصای او اما بعد میگوید حقیر پر تقصیر کمترین خدام سلطان محمد منشی که چون جناب فلک انتساب گردون رکاب بندگان خدیو دوران ظل الله و نایب رسول الله حامی و محافظ دین متین امین الدوله والمله منظر الدین امیر کردون سریر امیر ابن الامیر ابن الامیر امیر عبدالرحمن خان خلد الله ملکه وسلطانه پادشاه و فرمان فرمای دولت قوی شوکت خدا داد افغانستان و ممالک محروسه آن پادشاهیست اولوالعزم و خداوند کمالات علومات و فنونات هر انواع و اصناف که علم وکمالات را درین ملک افغانستان بآب توجهات ظاهری وباطنی خود حیات مستمری بخشید چون خیال مبارک همایونی بدین قرار یافته است که جمیع رعایا و برایا از جمیع اصناف وانواع علوم وفنون واقف و بهره مند شده مرفه الحال فارغ البال بوده بادوستان خود لایق مراسم دوستی و با دشمنان قابلیت مقابله پیدا کنند بنابرین سالهای سال در لیل و نهار ساعتی نیارامیده و از زحمتهای جانی و مالی پروا نکرده در ترقی مملکت واهالیان مملکت همه تن مصرف مشغول بوده اند تا الحمد لله والمنه هر گونه رونق در همه اقسام اقوام دیده میشود چون از منجمله قدن یکجز و ضروری سر رشته کار خانجات خیاطی بوده که لباس افغانستان تا زمان جلوس میمنت مانوس والاقریب قریب همان بود که از وقت آفرینش دنیا مروج بوده بنا برین حدا
۴
شریف زینة الناس مع اللباس را از جمله فرضیات ولازم دانسته صناعت نشان مسٹر فرنگ
والٹرو م عیسوی را که زبده همعصران خود بود ه بروز نوروز سال توشقان ئیل سنه ۱۳ هجری
از لندن ملک در سلک خدام علوم و فنون نموده بر تصنیف کتاب و تعلیم طایفه
خیاط با مقرر و مامور فرمودند و در عرصه و مدت دو سال بروز نوروز سال ۱۳۴۰ نامبرده
حصه اول کتاب مذکور را با تمام رسانیده برین غلام با الاخلاص امر شد که بترجمه کتاب یاب
مذکور پرداختم و کتاب مذکور منقسم ست بر دو حصه که حصه اول آن تعلیم نامه خیاطی
و حصه دوم آن به تحفه امیری موسوم است چرا که در حصه اول قواعد و اصول تعلیم و تعلم
فن خیاطی و در حصه دوم ملبوسات دربارهای و دربار همه گونه شاهی و روسای عظام و منصب داران
ملکی و نظامی مندرج خواهد شد و اگر چه کمترین علم ولیاقت این حرف را ندارم که لایق خدمت
جناب پادشاه قبله عالم و تصنیف یا ترجمه این گونه کمالات می بودم اما چون بفقوای مضمون آیه
کریمه ذلِكَ فَضْلُ اللهِ يُؤْتِيهِ مَنْ يَشَاءُ وَاللَّهُ ذُو الْفَضْلِ الْعَظِيمِ و بمقوله اهل دل
آنانکه خاک را بنظر کیمیا کنند * آیا بود که گوشه چشمی بما کنند * چون فضل خداوندی جل
جلاله و نظر کیمیا اثر مرحمت پادشاه حضرت خلیفه الله دام الله مملکته و شانه یاوری نمود
بساحل مقصود رسیدم اَللَّهُمَّ انْصُرْ وَافْتَحْ لَنَا بِالْخَيْرِ آمین
ديباجه فن خیاطی وفق کز انگریزی در کابلی مروجه حال
۵
باید دانست که هر گز کابلی مروجه حال که خیاط ها دارند چهل و دو انچه انگریزی میباشد و گز انگریزی
سی و شش انچه میباشد گویا گز انگریزی بقدر گز کابلی چهار یک کم چهار ده گره کابل می شود و هر انچه
هشت حصه تقسیم میها که هر حصه را هشتم حصه انچه یا یک سوٹ میگویند گویا بدین حساب در سوٹ
برابر چهار یک انچه می شود و چهار سوٹ نیم انچه می شود و درین کتاب هر قدر نقشه های همه گونه
که چاپ شده اند همه در نقشه ها دو سوٹ را برابر یک انچه مراد گرفته ایم یعنی به اسکیل دو سوٹ
نقشه برابر یک انچه اصل خیال کرده شده است که از ابتدا تا انتهای کتاب همه نقشه ها
بهمین اندازه حساب محسوب خواهد شد و گز خیاطی باید که چوبی یا آهنی نباشد و گره وانچه وغیره
نوشته باشد تا که برای اندازه گرفتن هم مقدار گز یا انچه خوانده شود و هم دور هر اجرای
بدن که اندازه گرفتن آن بکار باشد بآسانی کشانده شود نقشه نسبت مذکور بدینقرارت
نقشه سوٹ نقشه کواٹر نقشه نیم انچه نقشه یک انچه
قواعد اندازه گرفتن برای برش لباس
اول اندازه گرفتن بر چند قسمت از آدم راست قد و آدم کوز پشت یا هر گونه عیب
دار بدن که همه اعضای او درست و سالم نباشد خواه بباعث پیری یا عارضه و غیره
در حال مختلف بودن اعضائی احتیاط خاص و هوش داری بسیار بکارست و قدر بیان
قواعد اندازه گرفتن این قسم اشخاص هم حتی الامکان درین کتاب بیان خواهد شد اما
در بتد أ قواعد اندازه گرفتن اشخاص صحیح البدن و راست قامت بیان میشود بدین تفصیل
قواعد اندازه گرفتن بجهته برش کوٹ
اول در اندازه گرفتن بجهته کوٹ یکسینه یا دوسینه یا چپه کردن یا استاده کردن
وغیره تفاوت ندارد گرفتن اندازه بهر قسم خواهد بود فرق آن در برش و دوختن خواشدا
چنانچه از نقشه های کتاب بیان واضح کرده میشود و اندازه گرفتن کوٹ اول از مهره
پشت کردن تا مرکز میان کمر دویم از مرکز تا هر جائیکه درازی کوت بکار باشد اندازه گرفته شود
اما اگر بخن پشت گردن زیاده یا کم بلند بکار باشد از مهره گردن همانقدر بالا یا پائین اندازه بگیرند
چراکه لحاظ آدم گردن دراز و پست کردن بکار است و اندازه درازی کمر هم بدین باعث
دو جای گرفته می شود که لحاظ کمر دراز و کوتاه باشد : دویم از استخوان تیرکمر
تا بجد شانه اندازه گرفته شود تا که وسعت پشت معلوم شود واز همانجا تا بجد آرنج و از انجا
تا بجد آستین اندازه که بند دست است گرفته شود یا تا بجایکه آستین کوٹ بکار باشد
سوم از زیر هر دو شانه اندازه دوسینه و پشت گرفته اما فیتہ بوقت اندازه گرفتن بزیر بغل و شانه بشی
قاعدة اندازی گرفتن واسکٹ
قاعده
قاعده اندازه گرفتن واسکت یک سینه و دو سینه اختلاف ندارد اما فرق آن در برش
و دوختن کرده می شود اول از مهره پشت گردن تا بحدیکه سر سینه واسکت بکارست اندازه
گرفته شود دوم از همین حد سر واسکت تا بجائیکه درازی واسکت بکارست اندازه گرفته شود دور
کمر و سینه همان اندازه کاغذیباشد که برای کوت گرفته شود قاعده درازی واسکت از طرف
پشت درازی کمر و از پیش روی دو انچه دراز تر بکارست اما اگر شخصی بسیار قوی باشد
و معده بلند داشته باشد همانقدر درازی واسکت از پیشروی زیاده کرده شود علی العموم تا
شش انچه هم زیاده دراز بکار می شود
قاعده اندازه گرفتن پطلون
اول از سر استخوان تهیگاه دو انچه بالاتر یا هر قدر بالاتر که پسند صاحب لباس
فیته گز را گذاشته از انجا تا زمین پشت پای اندازه بگیرند لاکن در صورتیکه شخص
بوٹ پوشیده با شد تا زیر پاشنه بوٹ اندازه بگیرند سوم اندازه کمر از حد مرکز کمر بگیرند
لاکن این اندازه بالای کوٹ یا واسکت گرفته نشود چهارم رن کلانی هر دو پٹ
ران یکطرف از استخوان زیر تهیگاه تا دیگر طرف استخوان تهیگاه اندازه دور گرفته شود
پنجم لاکن این اندازه پٹ ران را خوب کش کرده گرفته شود ششم دوره پٹ ران ،
سی وشش انچه باشد باید که دور هرران بیست و چهار انچه تخمینا کم شده کم شده
دور پیاله لک زانو نوزده انچه و دور دهن پاچه پنج انچه باشد اگر بباعث کدام عارضه رانها
لک یا نازک شب با هم برابر نباشد تفاوت آن کشیده شود لاکن اندازه سوم از هر ران گرفته
شود تا اگر بباعث عارضه وغیره رانها برابر نباشد تفاوت برآید
قاعده اندازه گرفتن برجز
اول از سر استخوان سوجی دو انچه بالاتر گرفته از انجا تا بند زانو واز انجا تا بزیر ماهی لک
پای که از حد بسیارتر لک حصه ان تخمیناً چهار انچه پائین تر میباشد اندازه گرفته شود
یا تا بحدیکه شخص درازی آنرا بخواهد دوم اندازه دور مرکز کمر و دور پٹ کلان رانها بمیثل
پطلون گرفته میشود سوم دورۀ عینک زانو اندازه گرفته شود چهارم دورۀ
لک ترحصۀ ماهی لک پای اندازه گرفته شود لاکن اینهم اندازه بالای پطلون و غیره
گرفته نشود و از بالای زیر جامه خوب چست و تنگ اندازه گرفته شود ششم اگر همراه بر جز
موزه دراز بپوشند و کیش بپوشند اند ازۀ گرفتن کیش بدینقرارست که چهار انچه
از زانو پایان تر کز را بگذارند واز انجا تا بجک پای درازی آن گرفته شود یا تا بحدیکه
شخص بکار دارد و اندازه دوره آن را بالای برجز از دوره لک حصه ماهی لک پای
دراز دورۀ دهن پاچه تا بحد یکه بکار باشد گرفته شود
قاعده اندازه گرفتن پیراهن
اول
۹
اول از پشت مهره گردن تا زانو یا تا بحدیکه شخص بکار داشته باشد اندازه درازی گرفته شود.
لکن پیش روی پیراهن از پشت آن دو انچه کوتاه باشد دوم سینه آن هشت انچه از صل
اندازه دور سینه شخص کلانتر گرفت شود سوم دهن آستین چسپان یا فراخ بقرار خیال
شخص اندازه گرفته شود لاکن باید دهن آستین پیراهن از دهن آستین کوت یک انچه تنگ
تر باشد چهارم اندازه گردن گرفته شود پنجم اندازه درازی آستین از بند شانه تا بند دست
گرفته شود قاعده یخن و کف که اندازه گرفته شود بدینقرار ست که بالای پیراهن اندازه
گرفته میشود نه بسیار آویزان و نه بسیار تنگ لاکن مفصل شرح این کار در نقشه خوب فهمیده میشود
قاعده انداره زیر جامه سفید
اول از کمر بالای استخوان تهیگاه تا بالای بجک پای یا تا بحدیکه شخص بکار داشته باشد
اندازه گرفته شود دوم با قی مانده همه اندازه ها بقرار پطلون گرفته شود لاکن از ماهی لگ زیر
زانو تا بند پای برو چسپ تنگ تر شود زیاده مفصل شرح این از نقشه فهمیده میشود
در بیان برش ملبوسات
الحال بعد از قواعد اندازه گرفتن ابتدا در برش لباس میکنم و بطور مثال یکشخصی را که صحیح البدن
باشد و سی و شش انچه دور سینه داشته باشد و سی و دو انچه دور کمر باشد در نقشه ها نمونہ بطور
مثال همین سی و شش انچه را مراد میگیریم و از همین لحاظ خورد و کلان گرفته می شود
۱۰
اندازه های برش لباس مذکور بدین تفصیل است
از مهره پشت گردن تا مرکز کمر هزده انچه و از مرکز کمر تا نوک زیر کوٹ پانزده انچه که از مهره گردن
تا زیر درازی کوٹ جمله سی و سه انچه و از زیر گردن استخوان میان هر دو شانه تا زیر نوک هر دو شانه
هفت و نیم انچه و از انجا تا آرنج پانزده انچه و از آرنج تا مهره دست دوازده انچه که جمله سی و چهار
و نیم انچه عرض پشت کمر معه درازی آستین ها می شود که درین تجویز همین قدر تکه اضافه گرفته
می شود که برای آرنج گنجایش پس و پیش کشتاندن باشد و دور سینه سی و شش انچه و دور کمر سی و
دو انچه گرفته خواهد شد الحال اوّل نقشه کوٹ را میکشم
اوّل یک خط راست از یک تا دو بالای کاغذ بکشید و بالای همان خط نقشه را کشیده از روی نقشه کوٹ
را از کاغذ لک برش کنند و از روی همان برش کاغذ جنس را برش کنند - بالای همین
خط راست باید که نیم اندازه دور سینه را بنویسند و خط بکشند و بالای همین خط شکل مربع بالای
نقاط یک دو سه چهار بکشید در لباس خرد و کلان اشخاص همین قاعده عمل نمایند - و همین
شکل مربع را باز به چهار اشکال مربع مساوی تقسیم نمایند بقرار نقشه ذیل و بالای مربع
مذکور از نقطه دو تا پنج و از نقطه چهار تا شش سه انچه برای دوخت و درز و استر و غیره
اضافه کنید و درمیان نقاط دو و پنج و چهار و شش خطوط وصل کنید نقشه ذیل و جمله نقشه
های کوٹ های خورد و کلان در اول بقرار نقشه ذیل کشیده شوند
اول
اول نقشه کوت
۵ ۲
۶ ۴ ۳
بیان نقشه دوم از یک نقاط تا دو مثل نقشه اول برابر نیم اندازه دور سینه که مراد از پرده انچه باشه
خط کشیده بالای آن بر نقاط یک دو سه چهار مربع بکشید و همین مربع را بر چهار مربع برابر تقسیم
کنید و خط از یک تا دو که نیم سینه پیدا شد طول آن پرده انچه می شود و از سه تا بچهار سهم پرده
میشود از یک تا سه سهم پرده انچه میشود و از دو تا چهار هم پرده انچه می شود و بالای نمبر پنجم
۱۲
خط از یک تا سه را نصف کنید و از یک تا شش یک ثلث یک پانج بگیرید و از یک تا هفت همان
فاصله بگیرید که از یک تا شش است و از نمبر یک بطرف نمبر شش نیم انچه پائین بروید و بر در بنمبر
هفت وصل کنید از نمبر سه تا هشت بر در یک انچه درون بروید و بر در این خط را بر نیم انچه
از نمبر یک پائین تر وصل کنید از هشت تا نه باید که برای عرض کمر هر پشت دو نیم انچه باشد از نمبرش
تاده که عرض پشت بحد شانه میباشد اندازه کنید که درینجا هشت انچه خواهد شد باز از نمبرهفت
برای ساختن در زشانه خط بکشید خط از نمبر ده تا یازده دو انچه پائین بروید دانه نمبر یازده تا نه زیرا
قوس بکشید این خط باید خط نمبر پنج را برنصف تقاطع کند یعنی هر طرف آن چهار و نیم انچه با
از نمبر یازده تا دوازده باید که نیم انچه درون بروید از نه تا سیزده باید که دو انچه در ون
بروید که از کمر کشیده شود از نمبر دوازده بقرار نقشه بر در تا سیزده خط وصل کنید
که قریب سه انچه پائین شده به خط یازده و نه وصل شود و از دوازده تا چهار ده مقیم
قوس بدهید که بالای نقطهٔ میانهٔ هر چهار مربع عین برابر بیاید از چهارده تا
پانزده خط مستقیم راست بکشید لاکن این خط را بقرار نقشه از هر طرف نیم انچه خالی کنید
از نقاط دو تاشنزده به نسبت فاصله در میانه
نقاط هفت و یکبقد رنیم انچه کم که دویم
انچه میشود و هر چه فاصله نمبرهفت تاده اس
عرا
همانقدر از شانزده تا هفده خط بکشید و از هفده تا هجده خط بکشید از هجده تا نوزده که همین فاصله
عرض زیر بغل انشان میدهد باید که برابر هشتم حصه اندازه سینه باشد یعنی چهار و نیم انچه باشد
از نمبر نزده تا چهارده قوسی وصل کنید که این قوس از خط پیچ قریب سه چارک انچه پائین باشد از دو تا بیست
همان تکه است که پیش روی کوت برای گنجایش درز سه انچه مانده میشود لکن اگر قد شخص کلان باشد این
سه و نیم انچه هم افزون کرده میشود از خط بیست بر نقطه بیست و یک یک انچه در دن بروید از
نمبر شانزده تا بیست و یک خط قوس بکشید ازین کوبا تکه دور کردن خواهد برآمد خط بیست و دو تکه
چپه کردن است که بقدر سینه شخص خورد و کلان کرده میشود و درینجا از نمبر بیست و یک تا نوک بر خط
بیست و دو فاصله شش انچه میباشد از نمبر بیست و سه باید که یک و نیم انچه دراز و نیم انچه بر تکه
بکشند تا که دور کردن کوت خوب چست بیاید اگر شخص در کمر نازک باشد بالای نمبر بیست و
چهار بقرار نقشه قریب پنج انچه دراز و یک انچه بر تکه بکشند و هر قدر که شخص نازک یا لک باشد این تکه
هم خورد و کلان می شود نمبر بیست و پنج برای جیب است که باید پنج انچه دراز و یک انچه بر داشته
باشد و مقابل زیر بغل باشد تکمه برای پیش روی باید که از یکدیگر دو دو انچه دور باشند و تکمه سر باید که نیم
انچه از خط نمبر بیست و دو زیر باشد بقرار نقشه از نمبر سیزده تا بیست باید که سه چارک انچه افزود
کنید بعد ازین بمرو راز نقطه بیست تا پانزده و از انجا بمرور مقابل چهار سه چارک انچه از ان
پائین تر خط بکشید که این خط بر نمبر بیست زیرینه بیست انجا خط وصل شود ازین کوبا پیش روی
کوت
۱۵
کوٹ تمام شد
بعد ازین کو یا شروع در دامن میکنم
بعد ازین باید که از نمبر سیزد هم تا نمبر بیستم اندازه کرده برای معلوم کردن پیش روی
دامن همین فاصله در میانه دوازده تا بیستم یک انچه افزوده کرده برابران یک تا دو خط بکشید
واز دو تا سه برابر درازی دامن که شانزده انچه میشود خط بکشید واز سه تا چهار و از چهار تا یک
خطوط متوازی و متساوی به خطوط یک تا دو و تا سه بکشید و از سه تا پنج سه انچه خط بکشید واز پنج تا
دو بمرور خط قوسی بطور نقشه وصل کنید و از پنج تا شش و تا شش بالایک انچه افزور کنند برای کشتاین پلیت
واز نمبر یک تا هفت یک انچه درون بروید واز هفت بمرور بر نقطه چهار خط وصل کنید واز نمبر هفت تا نمبر
دو بر و رنیم انچه در میانه خط بطور نقشه خالی کنید همین نیم انچه را در زیر دامن از نقطه چهار تا شش افزود
کنید تا که دامن کرد بیاید از ین ترکیب کو یا دامن تمام شد بعدازان از نمبر نه تا نمبر سی خط بکشند
خط دو تاسه برابراست به خط میانه نقاط نه تا سی واز نمبر سی تا سی وسه مقابل نه و سی و یک انچه افزود
کنید تا که پلیت دامن بالای این کشانده شود واز نمبر سی تا سی و یک سه و نیم انچه خط بکشید
وازین نقطه سی و یک تا نقطه سی و یک بالا خط موازی و متساوی به خط نه وسی بکشید واز نقطه سی و یک
تا نقطه سی و دو نیم انچه بیرون خط بکشید و از سی و دو تا سه خط وصل کنید که این کمه
طرف درون کشانده
می شود ۱۲
نقشه سوم که مشتمل است بر سه تقسیم آستین
نمبر سوم
نمبر دوم
نمبر اول
۱۷
بیان آستین کوٹ که بریده میشود
اول باید که بقرار نمبر اول شروع کنند و نمبر دوم نشان میدهد که طرف بالای آستین
چه طور تمام شود و نمبر سوم نشان میدهد طرف زیر آستین را که چه طور این را ثبت یکجا کنند
بیان نقشه اول اول خط راست از نمبر اول تا دو بکشند و از نمبر اول تا سه خط راست بکشند
که درازی چهارم حصه اندازه دور سینه آدم باشد مثلاً درین کوٹ نه انچه از نمبر اول تا سه باشد
و اگر فاصله دور سینه زیاده بود بهمین قسم چهار حصه فاصله از نمبر اول تا سه خواهد بود و از سه و چهار
خط موازی و متساوی بخط یک تا دو که درازی آستین است بکشند و خط راست در میان دو و چهار
بکشند و از نمبر دو تا پنجم دو انچه درون درون بروند و برای دریافت همواری آستین واز
نمبر پنج تا نه دوره آستین از کف دست بگیرند و خط بکشند و در میان نیم فاصله در میانه نمبر
یک و سهی نمبر هفتم بنویسند و برابر فاصله خط در میانه یک و هفتم بطرف خط یک و دو نمبر شش بنویسند
و از نمبر شش تا شش خط راست بکشند و خط از هفت تا ده راست خط عمودی بالای خط شش
بکشند و از نمبر سه تا هشت یک انچه پائین بطرف پشت بروند بیان نقشه دوم
بعد ازین شکل دوم را بگیرند بقرار نقشه از نمبر هشتم تا هفتم و از انجا تا ششم خطوط قوسی
وصل دهند از ین دوره طرف شانه آستین معلوم میشود و از نمبر شش تا پنج قریب چهار
انچه یا یک انچه خالی مانده خط بکشند بعد ازین از هشت تا شش قریب نیم انچه درون بروند
۱۹
و باز تا نمبر ده قریب نیم انچه بیرون بروند و باز بمرور بر نمبر نه وصل دهند ازین گویا طرف
بالای آستین تمام شد
این نقشه در باب آستین نشان میدهد که نمبر چهارم است
بعد از شکل سوم در باب آستین شروع میشود
برای نشان خالی کردن مادۀ آستین از نمبر هشت تا شش خط نمبر یک برای آسان کردنش بازو بقرار نقشه بکشند و بشکل دو اوسط و بشکل سه بسیار چسپ کردنش بازو میشود ازین گویا آستین
[ماده?]
۱۹
تمام شد الحا ل شروع میکنیم که چقم آستین همراه کوٹ پیوند شود بقرار نقشه نمبر چهارم باید که
آستین همراه کوٹ وصل شود و از طرف پیش روی بقرار نمبر سوم یک انچه از نمبر
بالا وصل شود و بالای نمبر چهار سرشانه دوخته شود و خور داده می شود و نمبر یک درز
سرشانه و نمبر دو درز کمان پشت میباشد و از نمبر دو تا سه مادکی آستین شانده می شود
بیان نقشه پنجم کوٹ د وسینه
این کوٹ هم بمثل کوٹ نمبر اوّل است که در ین کتاب بیان شده لاکن همیقدر تفاوت است
که کوٹ نمبر اوّل یکسینه بود واین د وسینه میباشد اوّل باید که نیم اندازه د وسینه راکه
هژده انچه است از یک تا دو خط کشید بالای آن نقاط یک د وسه چهار مربع بکشید و همین
مربع را بر چهار مربع برا ب تقسیم کنید بالای نمبر پنج نیم فاصله یک تا سه باشد و از یک شش
یک ثلث خط یک تا پنج است از یک تا هفت همان فاصله است که از یک تا شش است از نمبر
یک بطرف نمبر شش نیم انچه پائین بروید و بمرور بر نمبر هفت وصل کنید از نمبر سه تا هشت
بمرور یک انچه درون بروید و بمرور این خط را بر نیم انچه از نمبر یک پائین وصل کنند از هشت
تا نه باید که برای عرض کمر بر پشت دو نیم انچه باشد از نمبر شش تا ده که عرض پشت بحد شانه میباشد
اندازه کنید که در پنجا هشت انچه خواهد شد باز از نمبر ده تا هفت برای ساختن در زشانه خط
بکشید و خط از نمبر ده تا یازده دو انچه پائین است از نمبر یازده تا نه زیر قوس کشید این خط باید
۲۰
خط نمبر پنج را بر نصف تقاطع کشید یعنی بر طرف آن چهار و نیم انچه باشد از نمبر یازده تا دوازده
باید که نیم انچه بدرون بروید از نه تا سیزده باید که دو انچه درون بروید که از کمر کشید شود
از نمبر دوازده بقرار نقشه بروید تا سیزده خط وصل کنید که قریب سه انچه پائین شده بخط
یازده و نه وصل شود از نمبر دوازده تا چهارده این قسم قوس بدهید که بالای نقطه میانه
هر چهار مربع عین برابر بیاید از چهارده تا پانزده خط مستقیم است بکشید لاکن این خط را بقرار
نقشه از هر طرف نیم انچه خالی کنید از دو تا شش فاصله در میانه از یک و هفت نیم انچه کم بگیرید
که دونیم انچه میشود و هر چه فاصله از نمبر هفت تاده باشد همانقدر از شانزده تا هفده خط بکشید و از هفده
تا هژده خط بکشید از هژده تا نوزده که همین فاصله عرض زیر بغل را نشان میدهد باید که برابر شش حصه
اندازه دور سینه باشد یعنی چهار و نیم انچه باشد و از نمبر هژده تا چهارده قوس وصل کنید که این قوس از
خط پنج قریب سه چارک انچه پائین باشد و از دو تا بیست بالا و از چهار تا بیست زیر باید که دونیم انچه
برای درز نمانده شود از شانزده تا بیست و یک قوس بدهید که از خط بیست یکنیم انچه درون نمبر
بیست و یک بماند برو را زمبیست و یک تا نیم خط بیست خط وصل کنید ازین پیش روی کوٹ میشود
و از نمبر بیست و یک تا بیست و دو باید که یک انچه درون بروید و از بیست و دو بقرار نقشه خط مستقیم
بکشید که از مقابل نمبر شانزده بگذرد این نمبر بیست و دو باید بالای کُه تا ئیکه به پیش روی دوخته
خواهند شد بقرار نقشه بالای بیست و دو نمبر آن تکه نا براید بیاید اگر گردن شخص بسیار نازک باشد
۲۱
بقرار نقشه از نمبر بیست سه تکمه کشیده شود از نمبر سیزده بالا تا نمبر سیزده پایان سه چهارک انچه
افزود کنید بعد ازین بمرور از نقطه زیر نمبر سیزده تا پانزده و از انجا بمرور تا مقابل بیست پایان چهار
انچه خالی کنید بقرار نقشه بالای نمبر بیست چهار یک انچه در برو چهار انچه دراز تکه را بکشید اگر مگر شخص بار یک
باشد لاکن اگر تک باشد کشیده نمی شود بالای بیست و پنجم بقرار نقشه یک انچه برو چهار و نیم انچه دراز پاکت
بکشید که نوک بالای پاکت برابر مقابل زیر بغل باشد بعد ازین بیان پیل یعنی تکمه های ذبل در سینه پیش
روی کوٹ میشود که فالتو بالای نمبر بیست یک حصه میشود تا که کوٹ رویه شود درین تکمه بقرار
نقشه علیحدہ آن یک و دو باید که نیم انچه کم دراز باشد از انچه که در کوٹ از بیست زیر تا بیست یک است همه
تکمه سه چهارک انچه که در زیر انقره دست و از یک تا سه باید که تکه فالتوی مذکور دو نیم انچه در عرض باشد
باید که از سه تا چهار خط مستقیم کشد که یکنیم انچه از خط یک تا دو در از تر باد از چهار تا پنج یک انچه خط کشیده
از نمبر پنج بمرور تا دو خط بکشید که ازین حصه گردن پیش روی میشا و می برآید از نمبر پنج تا شش پرور خط
وصل کنید که هفت و نیم انچه با یا بمرور تا بحدی که شخص پیش روی کوٹ را و از ماندن پسند کند از نمبر شش تا
و دو مقابل بیست و دو نمبر کوٹ خط بکشند باید که بالای نمبر شش یک کاج تکمه نمایند و از ان جا تا نمبر سه چهار
تکمه بسازید که از یکدیگر دو انچه دور باشند و کاج زیر بالای نمبر سه بیاید و باید که تکمه ها مقابل کاجهای بقدر
از درز دور باشند که صحیح با یا کمی و زیادی وی بقرار پسند شخص تعلق دارد بعد ازین
دامن پاین کوٹ شروع میشود در نقشه دامن از یک تا دو باید که یک انچه در از تر با از انچه که از نمبر سیزده
۲۲
تا نمبر سه کشمیش و سی فاصله با د از دو تا سه باید که در ازی دامن باشد که درینجا چهار ده انچه است یا هر چه که در ازی کوٹ
شخص میپوشد از نمبر سه تا چهار هم فاصله باشد که از یک دو تا نمبر سه تا پنج باید سه انچه باشد از نمبر پنج تا دو بمرور خط اتو
بکشید نمبر پنج تا شش یک انچه بیرون افزون کنید و از انجا تا نمبر دو خط بکشید در میان نقطه بالای اینخط
کوشش است در خط وصل کنید این تکه یک انچه گشتانده شود که پلیت ساخته شود از نمبر یک هفت یک پنجم
درون بروید که تا پیش روی کوٹ و از نماینده بمر در خط چهار وصل کنید و از نمبر دو تا هفت بمر در دوره جا بکنید
که حصه کلان نیم انچه برداشته باد همین تکه را کشیده بالای نمبر چهار تا پنج بمر در انزود کنید تا که دامن برابر بیاید
تکه پلیت کوٹ را که زیرین حصه پشت کوٹ زیر کمرست از نمبر نه تا نمبر سی خط کشیده که برابر دو تا سه که در امین
باشد باید که یک انچه از نمبر نه دسی برون بکشید که بالای دیگر که گشتانده شود از سی تا سی یک یا سینه و نیم انچه خط
بکشید و از انجا راست خط موازی مساوی بخط نه و سی بکشید و از سی و یک تا سی و دو تا بالا بیاید که نیم انچه برون
بمانید تا که باز گشتانده شود ازین پلیت هم تمام شد بعد ازین بخین همن کوٹ بیان میشود از کیک دو باید که انچه
باشد یا هر چه بلندی گردن شخص که از یک تا سه باید که در ازی کین با بر بر دور کردن کوٹ یعنی فاصله در سنجا یک هفته شانزده
تا هیت یک تکه بعد از کشیدن در یکجا برابربین دور کردن کوٹ میشود از سه تا چها باید که سه چهارک انچه بالا برد تا که گردن
ساخته شود و از چهار برپنج که در نصف خط یک سه است بمر در خط وصل کنید از یک تا شش یک انچه باد از نمبر شش تا هفت
بمر در خط وصل کنید که در پنا بچن گشتانده میشود از هفت تا چهار همانقدر فاصله باشد که زیر میت یک تا میت سه
بالای کوتشت لاکن ازین شرایط اگر سر موغلط و تفاوت کردند کوٹ درست نمی آید تا میشود کوٹ پهن و مجن
۲۳
نقشه کوت دو سینه نمبر پنجم
۲۴
دربیان کوت دُوسینه یکتکّه بعنوان نقشه ششم
و برش کوت دو سینه یعنی یک تکه بدون دامن از یک تا دو که در نقشه این کتاب نیم سینه میباشد
خط بکشید که مراد از نصف دور سینه باشد و از یک تا سه درازی کوت خط بکشند از دو تا چهار برابر یک تاسه
خط بکشند و در میان یک و دو سه و چهار خط وصل کنید که مستطیل پیدا شود و از دو تا پنج و از چهار تا شش
فاصله پنج انچه باشد برای گنجایش دور سینه و درز و پنبه و غیره و در میان پنج و شش خط وصل کند
و از یک تا هفت چهارم حصه دور سینه قطع کنید در نمبر یک و هشت یک ثلث فاصله در میانه یک تا هفت
را بگیرید و نمبر نه از نمبر یک نیم انچه پائین باشد والا نه کوت بالای گردن بسیار بلند خواهد بود از
نه تا ده همانقدر فاصله باشد که از یک تا هشت است از هشت تا یازده باید که فاصله در میان تیرکمر
و بند شانه که برای آدم سی و شش انچه قد هشت انچه خواهد شد از یازده تا سیزده برای معلوم کردن
سلامتی شانه بالا بروید و از ده تا نه خط بکشید و از نمبر هفت تا سه نیم انچه درون بروید و از نمبر یازده
تا دوازده چهار انچه فاصله باشد یا بقرار اندازه خورد و کلان کرده میشود و از نمبر دوازده تا سیزده
ببرور خط بکشید که این سیزده از خط یک تا سه شش انچه در باشد و باز از سیزده ببرور تا چهارده درون
خط بروید که از سه تا چهارده هفت انچه باشد و از دو تا پانزده دو نیم انچه باشد یعنی از فاصله در میانه
یک تا هشت نیم انچه کم باشد از یازده تا ده هرچه فاصله است همانقدر از پانزده تا شانزده بکشید و بروی
خط در میان هر دو نشان بکشید برابر نیم فاصله در میانه یک و هفت و یا برابر هشتم حصه دور سینه
از هفده
۲۵
از هفده تا هژده خط بکشید و بعد ازین از نمبر شانزده تا هفده خط بکشید و بعد ازان از هفده تا هژده
و از هژده تا دوازده و یازده خط قوسی بکشید که بالای نمبر نوزده نیم انچه از خط هفت پائین تر برود
و از نوزده تا بیست قریب یازده انچه میبرد و بمرد و یک انچه از میانه بکشید بقرار نقشه و از نمبر دوازده تا
نمبر بیست و یک تا بیست دو بمرو و از میانه خایکه کینه که بر حد سیزده یک انچه درون و بر نمبر بیست و دو
یک انچه درون برود ازین کویا پهلو تمام شد بعد ازین دو یخن و کردنس از نمبر پانزده
تا بیست سه بقرار نقشه برای کردن قوس بدهند از بیست سه تا بیست چهار باید که از دونیم
تا سه انچه بقرار پسند شخص باشد و نمبر بیست چهار باید که در میان هر کز دو نیم باشد و از بیست و چهار
بمرو بقرار نقشه تا نمبر شش خط وصل کنید از نمبر پانزده از میانه نمبر بیست وپنج تا جائیکه چپه کردن بکار است
خط بکشید و بالای نمبر بیست و شش قریب نیم انچه بروید کینیم انچه در انز که بقرار نقشه بکشید تا که دور کردن درست بیاید
از نمبر نوزده باید که پاکت قریب سیزده انچه پائین تر بکشید و کلانی پاکت بقرار اندازه قد شخص باشد پاکت خورد
از کلان چهار انچه بالا تر باشد و دیگر پاکت بالا که از طرف بالا بزیر بغل و از زیر سلامتی دار
میباشد تا که دست آسوده بگردد و پاکت کلان در قدسی و شش انچه قریب شش و نیم انچه و خورد
چهار انچه و پاکت باید قریب پنج و نیم انچه در از و قریب یک انچه در بر باشد بیان یخن کوٹ
یخن و آستین این کوٹ بقرار کوٹ دوسینه مذکوره نقشه پنجم ما قبل مطابق است
بهمان قرار عمل نمائید
٢٦
نقشۀ ششم نمبر کوٹ يك تكۀ دو سينۀ
بیان بالاپوش زمستانی که بفارسی دراز کوٹ میگویند
از نقاط یک تا دو نیم دوره سینه میباشد درازی کوٹ هر قدر که صاحب لباس پسند کند گرفته میشود لکن در اینجا چهل و یک انچه مراد است برای برش اینقسم کوٹ بالای دیگر اندازه گرفته می شود که بالای آن پوشیده خواهد شد از یک تا سه درازی کوٹ میباشد از یک تا دو نصف سینه همین کوٹ که مراد از نوزده انچه باشد یعنی بالای کوٹ که دور سینه آن سی و شش انچه باشد باید که بالا کوٹ مذکور دور سینه تخمیناً سی و هشت انچه داشته باشد از نمبر سه تا چهار و از دو تا سه باید که خط ها وصل کرده چهار و نیم انچه که به پیش روی برای درزه دکمه وغیره شود از یک تا پنج یک چهارم حصه دور سینه شخص است یعنی نه و نیم انچ است از یک تا شش یک ثلث فاصله در میان نقاط یک و پنج است از یک تا هفت همانقدر فاصله است که از یک تا شش است از شش تا هشت برای عرض پشت اندازه کنید که برای کوٹ که هشت انچ عرض بکار دارد عرض پشت بالا کوٹ آن هشت و نیم انچ خواهد شد از هشت تا نه باید که چهار و نیم انچه پائین باشد از هشت تا هفت بقرار دیگر نقشه ها خط قوسی بدهید و بقرار نقشه نیم انچ از زیر نقطه یک گرفته بر نقطه هفت ببرد خط وصل کنید از نصف خط یک سه بقدر شش انچه درون نقطه ده فرض کنید و از نه تا ده و از انجا تا یازده بقرار نقشه خط کشید که از نمبر سه تا یازده هشت و نیم انچه باشد از سه تا دوازده دوازده انچه و از مانده می شود از نمبر پنج تا دوازده بر در سه چهارک انچه درون بروید از دو تا سیزده
۲۸
دو انچه و سه و چهارک انچه پس بروید از سیزده تا چهارده همانقدر فاصله کنید که از
هفت تا هشت است از پانزده تا شانزده باید که پنج انچه باشد از چهارده تا نمبر پانزده از انجا
تا هفده که بالای خط پنج است خط قوسی وصل کنید که قریب سه چهارک انچه پائین تر باشد
از نه تا هفده قوسی خط بکشید از نصف نمبر هشت و نه و از انجا تا نمبر پانزده برای شاندن زیر
آستین است از نمبر نه خط بکشید که سه انچه پائین تر از خط ده پیدا شود که از نمبر ده تا ثرده قریب
یکینیم انچه درون برود و از ثرده تا نوزده خط بکشید که برود از یازده دو انچه درون برود
که نمبر نوزده نیم انچه از خط زیر بالا بماند و بمرور بخط سه زیر سینه وصل کنید نمبر بیست و ایف
از مرکز شانه سیزده انچه پائین بکشید که بمرور بالای کمر قریب یک انچه خالی شود که نیم انچه
بهر طرف خط باشد ازین گنجایش برای پاکت میشود که پاکٹ یک انچه زیر اینخط خواهد آمد
و از نمبر سیزده تا بیست یک بمرور قوس بکشید که بقرار نقشه نمبر بیست و یک قریب نیم انچه از
خط شش زیر بماند و از خط چهار تا بیست و یک یک انچه از درون باشد و این
خط بیست و یک بمرور بر نصف خط چهار وصل شود و تا زیر خط برابر برود نمبر بیست و
یک خط است که چپه کردن می شود و گشتاندن چپه کردن بپسند شخص تعلق دارد مگر
درینجا درازی اینخط هفت انچه است و بر نمبر بیست و سه قریب یک انچه دراز و قریب
نیم انچه عرض برای چپ کردن گردن پائین ترکستند و نمبر بیست و چهار که دو نیم انچه
از انجا
۲۹
از خط پیش روی کوٹ است آنرا بمرور تا حدیکه شخص کاج پسند دارد کرده شده
وصل میشود که قریب دو انچه از کاج تکمه پائین ترست این تکه خالیه بغیر تکمه وغیره پیش
روی کوٹ دوخته می شود مثل یک تکه میانه پیش روی پطلون میباشد
پاکٹ ہا باید قدری از پاکٹ ہای زیرینه کوٹ پائین تر باشند هر دو پاکٹ
های زیر چهارده انچه از بغل پائین تر باشند و هفت انچه دراز و دو نیم انچه بر داشته
باشند و پاکٹ ہای خورد چهار انچه در از ویک انچه وسہ چہارک انچه در بر
باشند و چهار انچه از پاکت ہای زیرینه بالا باشند و پاکٹ سینہ
بقرار نقشه یک انچه در عرض و چهار و نیم در از باشند تکمه های این کوٹ از
نوک دو نیم انچه پس باشند و تعداد تکمہ ہا بقرار
پسند صاحب لباس ست لاکن در پنجا پنج تکمه
خوب خواهد شد فقط ازین گویا
کوٹ مذکور تمام شد
نقشه کوٹ مذکور
پائین فقط
نقشه در بیان درازکوت
پوش زمستانی
کالج پٹی دار یک تکه که بالا
هم میگویند نمبر هفتم
۳۱
بیان نقشه هشتم در باب کوت پوستین
این کوت باید که به نسبت اصل کوت چهار انچه کشاده تر باشد یعنی چهل انچه باشد باید که
تمام قواعد این کوت بمثل دیگر کوت های مذکور سابقه باشند بجز اینکه از زیر بغل هیچ نایف
گرفته نشود و قدری سست به نسبت دیگر کوت ها باشد و استین این کوت ها کشاده تر با
که دور شانه بآسانی بگردد و بالای کف باید که شش انچه پوست باشد و یخن هم
باید که صاف قوسی و چپه گردن باش که از زیرو بمرور تا پشت کردن چهار انچه برداشته
باشد و تکمه های این کوت هم باید گلگی و مادگی از قیطان همرنگ تکمه باشد
و باید که از نوک چهار انچه دور باشد و چهار انچه از یکدیگر دور باشند
درازی کوت مذکور بر پسند شخص است لاکن باید
اگر دراز باشد از زانو نیم فاصله
ببجلک پای پائین باشد و الا نه
بقرار کوتاه باشد تمام
شد نقشه مذکوره
تمت
فقط
۱۲
نقشه هشتم بیان کوت پوستین
۳۳
قاعده برش یلان سوای قرار نقشه
اینجا دو نقشه در یک کاغذست که یکی از پیش دیگری از دنبال یلانست از یکتا دو از سرشانه پیش
روی اندازه بگیرید هر قدر شخص درازی پسند کند لاکن باید که تا زیر زانو باشد باعتق نقشه کاغذ خورد
کشیده شده است از یکتا دو درازی یلانست لاکن از بی جایداوی کوتاه کشیده شده است از
یکتا چهار باید که سه انچه پائین بیا و از یکتا سه سه و نیم انچه خط بکشید از سه تا چهار خط قوسی بکشید یکه
چهارم رانیم انچه درون کنید و بر وریه نیم نمبر دو و چهار خط وصل کنید اول از مرکز دو بر
دوری سه قوس بکشید و باز از مرکز سه بر محیط دو قوس بکشید که این هر دو قوس با هم
وصل کند قرار نقشه اول تکمه باید که نیم انچه پائین باشد و دیگر تکمه ها بر فاصله دو دو
انچه باشند تا بحدیکه شخص پسند کند لاکن درینجا هفت تکمه است که یا طرف پیش از تمام شد
بیان طرف پشت یلان
از یک تار و اینقدر درازی باشد که طرف پیش روی بود از یکتا سه دو نیم انچه و از یکتا
چهار دو انچه باشد در نقاط سه چهار قوس بدهید برای گردن و هر دو طرف قوس مثل
بیان پیش روی بکشید و یخن باید که خواه استاده باشد یا چپه
کشانده مضایقه ندارد ازین تمام شد
کوٹ یلان فقط
۳۳
نقشه نهم بیان پتلان سواری
۳۵
بیان کوٹ که نیم کوٹست و نیم یلان
در بیان کوٹ مذکوره که نیم کوٹ میباشد چونکه این کوٹ بالای دیگر کوٹ
پوشیده می شود باید که سه انچه از دیگر کوٹ کلانتر باشد یعنی برای شخصی که
سی شش انچه سینه دارد باید که سی و نه انچه اندازه گرفته شود از یک دو
مثل دیگر کوٹ ۴ نیم اندازهٔ سینه است از یک تاسه درازی کوٹ است
که چهل انچه است و از دو تا چهار همانقدر فاصله که از یک تاسه است از
یک تا پنج چهارم حصهٔ دور سینه است که قریب ده انچه باشد از یک
تا شش باید که ثلث آن باشد که از یک تا پنج است از یک تا هفت همانقدر
فاصله است که از یک تا شش است باید که نمبر هفت را برور از نمبر یک
بطرف نمبر شش نیم انچه پائین بخط درازی یک تا سه وصل بدهید از شش
تا هشت باید که هفت و نیم انچه باشد که نیم عرض پشت می شود از هفت تاهشت
خط قوسی بدهید بقرار نقشه وصل کنید از هشت تا نه باید که قریب دوازده
ونیم انچه باشد بالای مقابل نمبر نه باید که عرض پشت قریبا شش و نیم انچه با
از سه تا ده باید که هشت انچه باشد از هشت تا نه و ده خط وصل کنید که ازدو
تا یازده باید که قریباً دو انچه و سه چهارک انچه باشد از نمبر دو درون بروند
۳۶
از یازده تا دوازده تقریباً چهار و نیم انچ اندازه کنید و نمبر دوازده باید که از خط نمبر شش تقریباً
یک انچه بالا باشد از نمبر دوازده تا نه قوس بکشید که از نمبر سیزده تا نمبر چهارده
که بالای خط نمبر پنج است هشت انچه باشد از نه تا پانزده باید که خط بکشید
پانزده از نمبر ده دو انچه طرف درون باشد درینجای نقشه پانزده بالای نمبر ده می آید
باید که وقت بریدن جنس یک کاغذ را بالای دیگر کاغذ چسپانده پیش روی باید که
سه و نیم انچه تکه از نمبر ده تا شانزده بالا و از نمبر چهار تا شانزده زیر افرد و کنند
برای درزها و غیره از نمبر هفده تا هژده باید که چهارک کم دو انچه درون باشد
از هژده تا یازده خط قوسی بکشید که اندازه گردن شود از هژده
برو تقریباً شانزده انچه میان خط شانزده و شانزده زیر
بر و خط بکشند بعد ازین نقشه دوم حصه
دیگر این کوٹ بیان می شود
که یلان همین کوٹ
گفته می شود
فقط
نقشه دوم
نقشه نمبر دهم بیان نیم کوت و نیم پلان
۱۵
۳۸
بیان نقشه یلان همین کوٹ
از نمبر یک دو درازی پیش روی یلان تا بند دست است از نمبر یک سه همانقدر فاصله است که بالای نقشه
نمبر اول از یک تا شش بود از نمبر سه تا بالای نمبر هر ده که در نقشه اول از یک تاشش بود از نمبر سه تا بالای نمبر هژده
که در نقشه اول آمده است نیم انچه درون برونده بمرور به نیم خط درازی وصل فرمایند از هژده تا یازده
باید که همانقدر فاصله باشد که بر کوٹ اول بیان شده چرا که بالای آن دوخته خواهد شد و از یازده تا
دوازده همانقدر در از باشد که از هفت تا هشت بر نقشه اول از دوازده تا سیزده باید که قریب سه
انچه پایان ببرند از دو تا چهارده باید که قریب سی انچه بیرون باشد و از خط نمبر دو باید که نمبر چهارده
قریب هشت انچه بالا باشد از چهارده بمرور بقرار نقشه بالای نمبر سیزده خط قوسی وصل کنند از چهارده
تا پانزده قریب پنج انچه باید که در از باشد نمبر پانزده باید که درون نمبر نوزده کوٹ اول دوخته شود
تا نمبر هشت و بقرار نقشه بالای نقشه نمبر شانزده یلان مذکور قدری خور داده می شود و نمبر یازده و دوازده
هم بالای نقشه اول دوخته می شود و صرف یلان بالا میماند دو پاکٹ بالای کوٹ بقرار نقشه از علیحده
تکه دوخته می شوند که هشت انچه و قریب هفت نیم انچه عرض داشته میباشد و تکمه ها قریباً چهار چهار انچه
از یکدیگر دور شانده می شوند هر قدر تعداد که شخص پسند کند و یخن دور گردن چسیده
و کشانده که میباشد و اگر شخص پسند کند در یلان هم تکمه شانده می شود و این کوٹ برای
آسایش باین قسم بریده می شود تمام شد
۳۹
نقشه یازدهم یلان کوت مذکور
بیان نقشه دوازدهم لباس کوز پشت
این کوٹ است برای آدم کچک که پشتش بیرون برآمد یکی و گردنش پیش روی پائین تر باشد
که کوز پشت هم گفته میشود این شخص را بطور مثال بقرار دیگر نقشه ها سی و شش انچه
دور سینه و سی و دو انچه دور کمر فرض میکنیم از یک نمبر دو نیم اندازه دور سینه میباشد
که هژده انچه باشد از یک تا سه هم همانقدر ست که از یک تا دوست تمام این نقشه بقرار نقشه
اول کوٹ که در اول کتاب بیان شده مطابق است بجز اینکه در پیش روی نیم انچه کم است
چرا که شخص سینه کم دارد از یک تا پنج نیم فاصله آنت که از یک تا دوست و از یک
تا شش یک ثلث آن اندازه است که از یک تا پنج باشد از یک تا هفت باید که
سه چهارک انچه درون بروند چرا که شخص گردن خود را پیش آویزان میدارد باید که کوٹ
هم پیش آمده باشد از هفت تا هشت همانقدر فاصله است که از یک تا شش ست
در زیر حصه باید که از سه تا نه یک انچه درون بروند و از نه تا ده دو نیم انچه درون بروند
و از نه تا نمبر شش خط وصل کنید که مرور هیچ نماند و از شش تا هفت خط وصل کنید
که برای پشت شخص تکه کجرو پیدا شود از شش تا یازده باید که هشت انچه وسعت پشت
باشد از یازده تادو ازده دو انچه باشد از دوازده تا یازده وازانجا تا نمبر هشت خط وصل
کنید برای در ز شانه از نمبر دوازده تا ده خط وصل کنید که تکه پشت تیار شود
از رقم الفقیر
۴۱
از دوازده تا سیزده باید که برابر نیم انچه کشند اگر شخص بسیار پشت برامد که داشته باشد سه حصه یک انچه
بکشند ده ماده ازده باید که دو انچه بیرون بکشند از سیزده تا چهارده بقرار نقشه خط بکشند از سیزده تا پانزده تقسم کرده
دیکر خط ها وصل شده اند خط وصل کنید از پانزده تا شانزده که خط است باید که از هر طرف آن بالای کر نیم انچه خالی کنید
از دو تا هفده باید که صرف انچه باز به مقعده تا ثمره همان قدر فاصله که از هشت تا یازده میبازد ثمره تا نوزده از انجا
تا پانزده خط وصل کنید که از نوزده تا بیست و یک حصه یک انچه به نسبت دیگر کوت ها زیاده باشد یعنی سه چهار
بالا چهار انچه باشد از دو تا بیست و یک سه انچه پیش روی اضافه انداخته صفحه برای در ز ها و پنبه ها و آستر
وغیره بالای نمبر بیست و دو باید که سه حصه یک انچه درون بروند از نمبر بیست و دو تا هفده برای گردن نشان کنید
از نمبر بیست و دو تا نمبر بیست و یک زیر سینه برود خط وصل کنید نمبر بیست و سه همان تکمه است که چپ کردن
نشان میدهد که تا کجا کشانده شود از نمبر بیست و چهار نیم انچه عرق ها بکینم انچه دراز که کشیده میشود برای
چپ کردن کردن شخص اگر شانه شخص بسیار بلند و سرش میان ته تنک باشد باید که از نمبر هفده تا بیست و
پنج نیم انچه زیر بکشید در مجرد بر نمبر ثمر ده بقرار نقشه خط وصل کنید از نمبر چهارده تا بیست و شش سه چهار
از و از بیست و یک تا بیست و شش یکی ایک انچه زیر افرو کنید و از بیست و شش تا شانزده برور بالا
خط وصل کنید و از نمبر شانزده بر رو یکمارک انچه از نمبر بیست و یک پائین خط وصل
کنید بالای نمبر بیست و هفت پاکت بکشید بقرار نقشه دیگر کوٹ ہا و تکمه هم بقرار نقشه دیگر کوٹ ہا بکشید یکت این
کوٹ باید که بسیار تنک کش کرده و خوره باشد این کوت ها پیشت بقرار دیگر کوت ها بریده میشود فقط
۴۲
نقشهٔ نمبر دوازدهم کوت کلپاک میباشد
بیان کوت شخصیکه سینه اش کم و شکم بسیار برامده باشد
فرض کردیم که این دور سینه این شخص چهل انچه و دور کمر چهل و پنج انچه میباشد از یک تا دو نیم
اندازهٔ سینه میباشد که بیست انچه باشد از یک تا سه باید که یک انچه و بعضی اوقات دو انچه
از اندازه
۴۳
از اندازهٔ نیم دور سینه کم باشد بشرطیکه اگر شخص پست قد باشد یعنی درینجا نوزده انچه یا
هژده انچه باشد و از دو تا چهار همانقدر فاصله است که از یک تا سه است از یک تا پنج یکچبارک
دور سینه میباشد یعنی ده انچه میباشد از یک تا شش یک ثلث آن است که از یک تا
پنج است از یک تا هفت باید که نیم انچه درون بروند چرا که آدم لک گردن خود را پیش
روی میگیرد از هفت تا هشت همانقدر فاصله است که از یک تا شش است از سه تا نه
باید که نیم انچه درون بروند و بروز از نمبر نه تا شش و باز تا هفت خط وصل کشید
از نه تا ده سه و نیم انچه است چرا که این شخص لک است از شش تا یازده باید که نه انچه باشد
از یازده تا دوازده چهارک بالا دو انچه زیر با از نمبر دوازده تا یازده و از انجا تا هشت
خط وصل کنید از دوازده تا سیزده باید که یکچارک انچه زیر بکشند و از ده تا چهارده
باید که صرف نیم انچه بکشند در سیزده و چهارده بقرار نقشه خط وصل کنید از سیزده تاپانزده
که در انجا چهار زاویه تقاطع میکنند از چهارده تا شانزده باید شش و نیم انچه باشد
از پانزده تا شانزده خط وصل کنند نمبر شانزده باید بقرار نقشه سه و نیم چارک انچه
از خط بالا بانداز دو تا هفده باید سه انچه دنبال بروند یا نیم انچه کم فاصله انچه که از یک تا
شش است از هفده تا هژده همانقدر فاصله که از یازده تا هشت است از هژده تا نوزده قدری
قدری به نسبت دیگر کوٹ درون تر بقرار نقشه خط بکشید تا که بالای شانه مک شود از نوزده
۴۴
تا پانزده خط وصل کنید از نوزده تا بیست باید که چهار کم شش انچه باشد و از دو تا
بیست و یک باید که چهار انچه به پیش روی بیفزایند برای استر و غیره نمبر بیست دوم
باید که از خط بیست یک نیم انچه درون باشد از نمبر بیست دو تا هفده برای اندازه
کردن خط بکشید از بیست و یک بیرون تا بیست و سه باید که یک انچه افزود کرد شود
برای معده شخص و نمبر و را از نمبر بیست و همر تا بیست و سه خط وصل کنید نمبر بیست و چهارتا
همان حدست که چپه کردن کشمانده میشود بالای بیست و پنج باید که نیم انچه برد یکنیم انچه راز
تکه کشیده شود بقرار نقشه بالای یک پهلوی خط نمبر پانزده تا بیست و هفت همانقدر تکه
افزود کنید که بر پهلوی دیگر تا نمبر شانزده افزوده شده است از چهارده تا بیست و هشت
یک بکه زیر سه چهارک انچه افزو د کنید از بیست و هشت تا شانزده خط وصل کنید بلند چهارده بیست
نه باید که چهارک بالایک انچه افزود کرده شود از نمبر بیست و هفت تا بیست و نه و از انجا تا بیست
و سه خط وصل کنید بقرار نقشه دو دامن و دیگر حصه کوٹ بلا فرق مثل دیگر کوٹ ها
بریده می شود و پاکت و تکمه ها هم همانقدر باشد ازین کو با این کوٹ تمام شد در از کٹ
این کوٹ هم قدری تکه به مثل کوٹ به پیش روی افزود انداختن میخواهد که از کٹ
فهمیده شود پاکت این کوٹ هم به نسبت دیگر کوٹ ها قدری دراز تر باشد یعنی پنج و نیم
انچه دراز و یک انچه در عرض میباشد لاکن در همان جای کوٹ پاکت کشیده می شود
که از دیبا
۴۵
که از دیگر کوٹ ها بیان شده
این نقشه کوٹ ادمیكه سينه اش کم و شكمش بسيار برامده با
نمبر سيزدهم
۴۶
بیان کوٹ مجلس شب یا مجلس مهمانی یا مجلس باغ
درین لباس سنگل کوٹ و واسکٹ قدری از دیگر لباس ها مختلف است و پطلون اختلاف
ندارد همه کوٹ مذکور بمثل دیگر کوٹ های دوسینه برش می شود اگر چه خود کوٹ دو سینه
نیست بجز پیش روی و دامن کوٹ مذکور که از دیگر کوٹ ها مختلف است بدین تفصیل
باید که بالای کمر برای درزی ها بر نمبر یک زیر بغه تا دوائی زیر بغه میکنیم انچه برون بروند
و از نمبر دو تا سه بر در خط وصل کنند همراه خط نمبر اول که از سه تا نمبر اول باید که قریب
سه و نیم انچه فاصله باشد از دو تا نمبر چهار همان فاصله است که برای دامن بکار است که از دو تا چهار
فاصله دامن هم باید که همانقدر باشد از چهار تا پنج درازی دامن است و بدانند که از چهار تا
پنج هفده و نیم انچه است و دامن این کوٹ ها قریباً سه انچه بر پشت از دیگر کوٹ ها دراز
میماند یا آنچه که درازی دامن شخص پسند کند از پنج تا شش سه انچه است بقرار
دیگر ها و بالای آن یک انچه بطور دیگر کوٹ ها برای پلیت اضافه کرده می شود و از
یک تا دو میکنیم انچه خط بکشید و از دو تا چهار باید که بالای اصل خط دامن نیم انچه
گولائی بدهید از یک تا هفت باید قریب سه و نیم انچه درون بروند از پنج تا هشت باید که
قریب سه انچه بیرون خط بکشند و از هشت تا هفت بر در خط وصل کنید ازین دامن
تمام شد الحال بابیان لیپل یعنی فالتو تکه پیش روی را میکنیم باید که درازی
لیپل
۴۷
لیپل از یک تا سه همانقدر باشد که از نمبر یک دامن تا نمبر سته بعد از بالای در ختن
میباشد یعنی شانزده انچه در پنچا می باشد از یک تا دو فاصلهٔ زیرئته لیپل باید که یکنیم انچ
باشد از سه تا چهار باید که دو انچه باشد از دو تا چهار قدری طرف بیرون گولائی داده
بقرار نقشه بمر در خط وصل کنید از نمبر دو تا پنج یا تا بجدیکه تا آنجا و از مانده میشود
باید که سه و نیم انچه باشد باید که خط نمبر پنج این تکه به خط نمبر پنج خود کوٹ برابر بیاید
درین تکه دو کاج دکمه برای نمودیش بالا کن تکه بسته نمی شوند که زیر سینه آن
یک انچه از درز بیرون میماند و بالای دو انچه از اول بالاتر و برای کالر
یخن این کوٹ باید که بر خاتمهٔ کتاب درین بیان
کالرها ملاحظه کنند درین کوٹ
پاکٹ نمی باشد تمام شد
بیان کوٹ
فقط
۴۸
این نقشه نمبر چهارم
بیان کوٹ مجلس شب
و یا مهمانی یا مجلس باغ
است
۴۹
بیان واسکت برای کوٹ مچھلے مذکوره فوق
این واسکت هم مطابق دیگر واسکت ها میباشد بجز پیش روی واسکت که مختلف است
بدین تفصیل از یک تا نمبر دو باید که پانزده و نیم انچه دراز میباشد یا بقرار یکه شخص
پسند کند از نمبر دو تا سه باید که چهارک بالا یک انچه یکنیم انچه پیش روی اضافه
انداخته شود که برای درز ها گنجایش از نمبر یک زیر سینه تا نمبر چهار
باید که یکنیم انچه باشد از نمبر یک تا چهار و از چهار تا سه بقرار نقشه خط
وصل کنید و از انجا برود تا نمبر پنج برای پیش روی
و از ماندن خط وصل کنید این
واسکت ها بقرار پسند شخص
کالر دار
یا بدون کالر
هم پوشیده میشود بالای نمبر شش
کالر میباشد درین واسکت بقرار دیگر واسکت ها دو بغل جیب میباشد و جهاتیکه
دکمه میباشد که قریباً یک انچه از یکدیگر دور میباشد ازین کویا واسکت تمام شد
۵۰
تصویر واسکت براي كوت مهمانی نمبر پانزدهم
۵۱
بیان واسکت معمولی نمبر ۱ نقشۀ شانزدهم
از یک تا دو نیم اندازۀ دور سینه میباشد یعنی ثلثه انچه میباشد از دو تا سه درازی
واسکت که بیست و دو انچه میباشد یا هر قدر شخص بخواهد از سه تا چهار همانقدر فاصله است
که از یک تا دو است از یک تا پنج از چهارم حصۀ دور سینه یک انچه علاوه میباشد
یعنی ده انچه از یک تا شش سه انچه است برای اندازۀ شانه این خط ۴ همه را دراز بکشید
نمبر پنج در زیر بغل را و نمبر شش اندر ز یعنی سلامتی شانه را نشان میدهد از یک تا نمبر
شش بالای یکی یک انچه درون رفته در هر دو شش خط وصل کنید از یک تا هفت همان
فاصلۀ است که از یک تا شش است یعنی سه انچه باشد از شش تا هشت برای عرض پشت
واسکت اندازه کنید که در پنجا شش انچه و سه چهارک انچه میباشد از نمبر هشت تا هفت
برای ساختن شانه خط بکشید از دو تا نه برای پیش روی گردن واسکت دو نیم انچه درون
بروید از نه تا ده همان قدر فاصلۀ باشد که از هفت تا هشت است از ده تا یازده و از انجا
تا هشت خط قوسی بکشید برای دور شانه که از خط نمبر پنج قریب نیم انچه بالای یازده
پائین بیاید و دور شانه برای واسکت باید که بنسبت کوت سُست و کشاده تر باشد
از دو تاد و از ده و از سه تا دوازده باید که دو انچه بردن بروید و خط وصل کنید تا که
برای درزها و پخته و غیره گنجایش بماند از نه تا سیزده کشادگی واسکت از پیش روی
۵۲
ده انچه میباشد یا هر قدر که شخص پسند کند از سیزده تا چهارده خط بکشید که دوره
واسکٹ معلوم شود از کنج دوازده تا چهارده زیر سینه باید که قریب یک انچه بریده شود
از چهارده تا پانزده زیر واسکٹ است که بقرار لگی شخص میباشد مگر در پنجاده انچه
است از پانزده تا شانزده باید که دو انچه باشد از پانزده تا هفده بھر در خالی کنید
که حصہ بسیار کلان آن بر یک پنچه خالی باشد طرف پشت هم باید که بقرار نقشه یک خط از
نمبر شانزده برون باشد درازی پشت باید که یک انچه از نمبر شانزده بالاتر با یا هر قدر شخص
درازی از پشت بکار داشته باشد و این خط را تا نمبر ہژده که بر پشت است وصل کنید
از ہژده تا پنج باید که بقرار اندازہ کمر شخص از یک انچه تا نیم انچه کشیده شود یعنی اگر کمر
نارک باشد باید زیاده کشیده شود پاکٹ باید که از زیر چهار انچه بالا باشد
و پنج انچه در از و یک انچه بر باشد و پاکٹ بالا قریب چهار انچه از پاکٹ زیر
بالا باشد و سه انچه دراز و یک انچه بر باشد و بقرار نقشه هر قدر که شخص بکار
داشته باشد بنشانید باید قریباً دہ انچه فاصله در میان
تکمه ها باشد زیاده احوال مفصل از نقشه
معلوم می شود تمام شد
فقط
۵۳
واسکت معمولی عام که بهمراه کوٹ پوشیده میشود بجز کوٹ ممانی نمبر شانزدهم
۵۴
بیان احوال برش پطلون پیش روی بدون پشت
از یک تا سه چهل و دو انچه درازی قد پطلون و چاٹ سی انچه و کمر سی و دو انچه سوجی ران سی و شش انچه سرانیک زانو هژده انچه دهن پاچه هژده و نیم انچه این نقشه پطلون از شخصی است که سی و شش انچه سوجی ران بکار دارد از نمبر اول تا سه چهل و دو انچه بگیرید از سه تا دو چاٹ بگیرید سه انچه بگیرید از دو تا یک چاٹ پاک بگیرید که کاج پتی و تکمه پتی بیرون شود از دو تا چهار چهارم حصه دوره سوجی یعنی نه انچه دراز خط بکشید و بالای همین نقطه سه خط متوازی و متساوی به خط یک تا سه هر دو طرف خطوط درازی بکشید و خط دو چهار را یک ثلث آن دراز کشید تا پنج یعنی سه انچه دراز کنید و از چهار تا شش یک انچه و سه چهارک انچه دراز خط بکشید و از نمبر پنج تا هشت بر در بقرار اندازه دهن پاچه تا هر چه که دهن پاچه شخص پسند کند خط بکشید از نمبر پنج و از میان نمبر شش بر در تا نمبر هفت خط بکشید که ازین پیش روی پطلون یعنی کاج پتی و بتن تک حصه می شود و از هشت تا سه بقد ر نیم انچه از طرف درون قوس بدهید و از نمبر اول قریب یک انچه یا یکنیم انچه درون بروید بقرار کمر شخص یعنی اگر کمر کم یا زیاده درون بروید که بالای شکمچه یا زیاده تر شده نیم انچه علاوه شود و بجر در به نمبر دو وصل کنید و از دو تا سه یک انچه درون خط قد بکشید دهن پاچه و یک انچه از دهن پاچه علاوه بگیرید که کشانده شود پیش روی پطلون تمام
۵۵
این نقشه
پیش روی
پطلون بدون
پشت نمبر هفدهم
۵۶
این نقشهٔ پشت پطلون در باب برش آن
از یک تا سه مثل پیش پطلون که درازی پطلون میباشد از یک تا دو هم درازی مثل که
پیش روی پطلون میباشد و از دو تا چهار هم مثل درازی همان تکه بر پیش روی
پطلون میبا[شد] از چهار تا پنج همانقدر فاصله است که از دو تا چهارست از چهار تا شش
پنج انچه میباشد یعنی به نسبت تکه پیش روی دو انچه علاوه تر میباشد برای درز وغیره
چرا که پیش پطلون دوازده انچه و پشت پطلون چهارده انچه از شش تا هفت یک انچه
قوس بدهید از هفت تا پنج راست خط بکشید و از پنج تا هشت هم راست خط بکشید
چرا که از هفت تا هشت نیم دورهٔ سوجی یعنی شِردِه انچه میب[اشد] از هشت تا پنج نیم انچه درون
بروید و از هشت تا نه دو انچه خط بکشید که تکمه کا لجیش مانده میشود از یک تا ده دو انچه
برون خط بکشید از نه تا ده قوس بکشید از ده تا دو برون خط بکشید از دو تا یازده
یکبارک انچه درون خط بکشید از سه تا دوازده یک انچه بیرون کشیده شود
از یازده تا دوازده خط کشیده شود که دهن پاچه پشت پطلون میبا[شد] از یازده
تا سیزده پانزده انچه می شود و از پیش پطلون یکنیم انچه پشت کلان می شود از
دوازده تا چهارده دوازده و نیم انچه مانده میشود که دهن پاچهٔ پشت میباشد
از چهارده که چات پشت پطلون میباشد از چهارده تا سیزده از سیزده
تا سیز[ده]
نشستش قوس بدهید
که چاک پطلون شود
از چهارده تا دوازده
که درین پاچه پشت پطلون
از خط درازی نیم انچه
بیرون بکشید که نمبر
پانزده که در نقشه کمر
میباشد شش انچه دراژی
قد فایف میشود و یک انچه
عرض می شود و بمثل پیش
روی پطلون بر پشت پطلون
هم یک انچه افزون کرده
شود برای گشتاندن
درون پاچه بر پشت
تمام شد
نقشه پشت پطلون
بدون پلیش نمبر هژدهم
پاچه باید در پیش روی یک کمر نمبر سوم در ۱۲
پشت پطلون درازی سه ربع کم اند در طول ۱۳
و تا فایف چسب میگردی ۱۲
گشادی دوازده ۱۴
احوال پطلون پانزدهم نمبر که از دیگر پطلونها کلان میباشد
قد این پطلون سی و نه انچه می باشد چاٹ بین پطلون بیست و شش انچه میباشد
و دوره کمر پطلون چهل انچه میباشد و در سوجی ران ؛ چهل انچه میباشد از یک تا سه که
قد پطلون است سی و نه انچه میباشد از سه تا دو بیست و شش انچه میباشد از دو تا یک
سیزده انچه میباشد و به نمبر سه باید که نیم انچه از خط راست درون بروید و بمبر دو تانمبر دو
بروید که در انجا همراه خط راست وصل شود از دو تا چهار چهار یک سوجی بیرون میباشد
یعنی ده انچه میباشد از چهار تا پنج که ثلث فاصله در میانه دو و چهار است یعنی سه دو نیم
سوٹ انچه میباشد از چهار تا شش ده انچه خط بکشید از پنج تا شش و از انجا تا بمبر هفت
خط بکشید که بر نمبر هفت از اصل خط راست بمبر هشت قریب نیم انچه برون باشد و از نمبر کندیم
تا نمبر هشت یک انچه بالا بروید و از نمبر هشت تا یک بمبر دو خط وصل کنید از پنج تا نه چاٹ میباشد
که هر قدر صاحب لباس پسند کند از نه تا سه قریب نیم انچه بطرف درون قوس بکشید
ازین کو یا پیش روی پطلون تمام : بعد ازین کویا طرف زیر پطلون شروع می شود
از نمبر پنج تا ده باید دو انچه درون بروید بعد ازین بر پنج تا ده نمبر یازدهم برنصف
از چهار تا دوازده همین قدر در از خط بکشید که از دو تا چهار میباشد از نمبر یازدهم تا دوازدهم
و تا سیزدهم راست خط بکشید که برابر به نصف دوره سوجی می شود و از میانه نمبر دو داند نیم
۵۹
بگذرید از سیزده تا چهارده قریب دو انچه باشد و از یک تا پانزده برخلاف مذکور پطلون ساقی
سه انچه بیرون بروید از پانزده هم تا چهاردهم باید که بمرور بطور قوس خط وصل کنید
و از نمبر پانزده هم تا نیم فاصلۀ در میانه پانزده و شانزده زیر نمبر دو خط وصل کنید
از دو تا شانزده این قسم خط بکشید که اول بمرور قریب نیم انچه درون برود
و باز بمرور از نمبر سه قریب یک انچه بیرون بروید که بزانو وصل می شود و از نمبر پنج
تا ده فاصلۀ دو انچه است از نمبر نه تا نمبر هفده ده انچه بگیرید و از ده تا هفده خط بکشید
ازین چاټ می برآید و بقرار پسند شخص این فاصله ده انچه کم و بیش هم کرده
می شود و از نمبر هفده تا شانزده قریب سه چهارک انچه
پشت دن پاچه زیر قوس وصل کشید که بالای بوٹ بیاید
در پطلون های سابقه برش های خیاط های کابل همین عیب کلاً
بود که باین طور آدم هم از نمبر پانزده یک
انچه علاوه گنجایش نمیدادند
تمام شد پطلون
مذکور فقط
۶۰
نقشه کامل پطلون نمبر
نوزدهم
نقشه بر جز و گلبندیس که سه نقشه میاثلا
احوال پیش بر جز بدون پشت از یک تا دوسی و هفت و نیم انچه درازی از بعضر جزر
برای قد شخص مذکور خواهد بود از یک تا سه چهارم حصه دور سوجی خواهد بود یعنی نه انچه
از سه تا چهار خط متوازی مساوی به خط یک تا دو بکشید از یک تا پنج برای درازی
کاج بتی دوازده انچه است از پنج تا شش چهارده و نیم انچه است که تا سر پاچه لگ
زانو باشد از نمبر شش تا هفت سه انچه است از هفت تا هشت سه و نیم انچه است
از هشت تا نمبر دو زیر دهن پاچه چهار انچه است از پنج شش هفت هشت خط های مستقیم
به خط سه چهار وصل کنید خط نمبر پنج از بالای خشتک تا حد بالای بر جز درازی بیان
میکند نمبر شش اندازه دوره پاچه لگ زانو است نمبر هفت سه انچه از نمبر شش
پائین تر حصه باریک زانو رانشان میدهد نمبر هشت از نمبر هفت سه و نیم انچه پائین تر است که کتر
ترین حصه پای لگ زیر زانو را نشان میدهد نمبر دوز یر دهن پاچه را دوره آن نشان میدا
و این از نمبر هشت چهار انچه پائین ترست بقرار قاعده باید که درازی بر جز قریباً سیزده و نیم
انچه و به نمبر هفت دوازده انچه و به نمبر هشت چهار ده انچه و زیر دهن پاچه به نمبر دود نه انچه
خواهد بود از نمبر یک باید که یک انچه از خط راست بطرف درون خالی کنید که بنمر در برنضف
خط پنج وصل شود و باز بالای نمبر پنج چهارم حصه انچه بیرون روند و باز از پنج بمرو بیرون
۶۲
بروند تا که بالای شش تا نه و دو انچه درون برود و از هفت تا ده دو نیم انچه درون برود
و از هشت تا یازده چهارک بالا دو انچه از دو تا دوازده سه و نیم انچه درون بروند
و در میان اینهمه از نمبر دوازده بپنج خط وصل کنید از سیزده تا چهارده یک ثلث خط به پنج
و سیزده را بیرون بکشند یعنی سه انچه بیرون بکشند از سیزده تا پانزده از زاویه دو انچه
است از چهارده تا پانزده و از انجا تا سه قوسی خط وصل کنند و این خط از سیزده تا پانزده
باین غرض است که قوس خورد و کلان نشود از چهارده تا شانزده خط درون ران را تا مقابل
زانو که خط شش بکشید که از شش تا شانزده بطرف درون سه چهارک انچه باشد از هفت
تا هفده چهارک بالا یک انچه درون بروند از هشت تا هجده سه چهارک انچه درون بروند از چهار تا نوزده
یکینم انچه درون بروند از نمبر چهارده تا نوزده در میان این پنچ مقاط خطوط وصل کنید بالای نمبر شش کیک
انچه زیر و بالا هر دو طرف کش کرده طرف زانو بدوزند تا که برای زانو کجائی بشود بالای نمبر دو سر زانو مثل پیاله لگ استاد
کرده شود و بمهر اه آهن که هم استاد کرده شود و از قرار نقشه در میان خطوط نمبر نسبت بجهت یک کمه که در پیاله لگ زانو
میباشد که در جای جنبه جمع کرده میشود تا که سر زانو آسوده بماند و چین نخورد اول تکمه باید یک انچه از خط نمبر شش پائین تر باشد
و سه تکمه دیگر باید که سه چهارک انچه از یکدیگر دور بماند باز چهار تکمه دیگر از یکدیگر دو دو انچه دور تر باشد و این
چهار تکمه پائین باعث آسان رو در هم میستند که تا نمبر هفت بالا سر انها بگشیری آیند لاکن در جمع کردن دور
زانو و پیاله لگ استاد کردن بالای زانو احتیاط بسیار بکارست از ین طرف بالای برجر تمام فقط
۶۳
این نقشه پیش بر جُز نمبر بیستم
۶۴
بیان نقشه بیست و یکم این نقشه دو مطرف نی بر برجست
از نمبر یک تا دو همان خطیست که بطرف بالای بر جز بیان شده است از نمبر یک تا پنج
همانقدر فاصلهاست که طرف بالا بود یعنی دوازده انچه ست از نمبر پنج تا شش نیم انچه
کم همانقدر فاصله است که طرف روی بر جز بود از شش تا هفت هم به نسبت طرف
بالا نیم انچه کم است یعنی دو نیم انچه از هفت تا هشت برا بر طرف بالائی با یعنی وسیم
انچه از هشت تا نمبر دو چهار انچه ست یعنی طرف بالای بر جز جمع کرده شده اند و از
طرف زیر کش کرده شده و باین باعث این فاصله ها طرف زیر کم هستند از یک تا
نوک بالا را سه انچه بیرون بروند از پنج تا ده یکنیم انچه از خط بیرون بروند از شش تا یازده
دو انچه بالای زانو از خط درون بروند از هفت تا هشتم دو انچه و از نمبر هشت تا سیزده نیم
نچه و از نمبر دو تا چهارده زیر دمن پاچه سه انچه درون بروند و از نمبر نه تا چهارده در میان همه
نقاط یک خط وصل کند از نمبر پنج تا پانزده باید که چهارم حصه دور لکی سوجی در نقشه
میباشد یعنی نه انچه باشد از پانزده تا شانزده باید که همانقدر فاصلهباشد که از پنج
تا پانزده است یعنی نه انچه باشد نمبر پانزده درینجا همان جای مراد است که بر طرف
بالای نمبر سیزده میباشد از پانزده تا هفده باید که شش انچه بیرون بروند یعنی
نیم فاصله آن از سیزده تا چهارده بود بر طرف بالای بر جز و این چهارده نمبر درینجا همام
چهارده
۶۵
چهارده که در نقشه طرف بالا بیان شده است و گویا از چهارده تا هفده سه انچه بیرون کشته ایم که برابر فاصلہ میان
یک پر باشد از هفده تا برده بین که پتلون را یک انچه درون برف از برده تانوزده خطا راست میکشند که از میانه بر شانزده
بگذر از نمبر بنده تا نوزده باید که نیم دوره سوج پا باشد یعنی پرده انچه باشد از نمبر هفده قریب نیم انچه بزاویه نمبر نزده
قوسی مید از نمبر شانزده تا نوزده هم باید قریب نیم انچه برای طرف پشت خالی کند از نوزده تا بیست که جای
کتمه کالیس میباشد گرده انچه باشد از نمبر بیست بمبرر قوسی خط به نمبر نه وصل کنید از سر نمبر یک بالا نمبر بیست
و یک قریب یک انچه در عرض شش انچه بد رازی خالی کند بقرار نقشه از خط بالای خط نمبر شش
چهارک بالا هفت انچه از نمبر یازده تا نمبر بیست و دو باشد با هر چه که دوره زانوی شخص از بالای
پای لک زانو اندازه کرده شود بالای خط هفت از نمبر دوازده تا بیست سه شش انچه و سه چهارک
انچه باشد و بر خط هشت از نمبر سیزده تا بیست و چهار هفت انچه و سه چهارک انچه باشد از خط زیر نمبر
چهارده تا بیست و پنج پنج انچه باشد از نمبر هفده تا بیست و پنج در میان همه نقاط خط
وصل کنید اگر دامن پاچه کشاده بیاید قریب نیم انچه عرض یا هر چه لازم باشد از بیست
پوش بقرار نقشه یک کتمه بسته انچه در از کشیده می شود لکن بالای کش کردن کمر
آن اتوی گرم ماندن و سخت کردن بسیار احتیاط لازم است مگر انکه برای تکمه ها از
نمبر یازده تا چهارده بقرار خط نقطه دار
یک انچه برای تکمه بگذارند تا برخیر تمام شد
نقشه پشت بر جز نمبر بیست و یکم
۶۷
بیان نقشه بیست و دویم که دو نقشه دارد اول پیشروی کوٹش دویم پشت کیش
بیان کیتس برای برخر از یکتاره سیزده و نیم انچه درازی کیش از طرف پشت ایار جه که شخص پسند کند نقشه اول
از یکتا سه نیم اندازه ماهی لک پا ی شخص انح بالای خبر است که شش و نیم انچه باشد با قرار قد شخص از نمبر سه تا چهار خط
متوازی متساوی به خط یکتادو بکشید و از نمبر چهار تا پنج سه چهارک بچه و یک انچه قوس بدهید تا که بالای بوٹ
پیشروی کیٹس پائین برود و از نمبر سه تا شش نیم انچه پائین شود و بیرو را نمبر یک صل کنید از نمبر یک تا دو کنیم
انچه درون وریب سه انچه پائین که را بکشید تا که سرکیٹس تنگ کند تکمه سر باید که نیم انچه از سرکیٹس پائین باشا
و دیگر دو تکمه باید که سه چهارک انچه از یکدیگر دور باد دیگر چهار تکمه از تکمه سرد و انجه یکدرد و انچه دور باشند
ازین کویا پیش روی تمام شد نقشه دویم طرف دنبال برخر از نمبر یک تا دو
فاصله بقرار نقشه اول و از نمبر یک تاسه یکنیم انچه به نسبت پیش روی دراز تر است تا که
درز و تکمه گنجایش شوند از چهار تا پنج بقرار پیش روی گرد کرده شود از سه تا شش باید
بقرار پیش روی نیم انچه پایان بیاید از نمبر یک تا شش بقرار پیش روی خط بکشید و بالای
امبر یک بقرار پیش روی نیم انچه درون و سه انچه پایان تکمه بکشید و تکمه بقرار نقشه از
سر درز درون شانده میشود تکمه با بقرار کاجهای تکمه که به پیش روی همان شده
شانده می شود ازین نقشه گه خوب صحیح می شود ازین بیان کو پاکیٹس
تمام شد ۱۲
۶۸
نقشه کش نمب بیست و دویم
نمبر اول
نمبر دویم
۶۹
بیان برش پیراهن
نمبر اول
پیش روی پیراهن
نمبر دوم
پشت پیراهن
نمبر سوم
آستین و کف و یکین
نمبر چهارم
یوک یعنی شانه پٹی
بیان پیش روی پیراهن
از یک دو که سی و دو انچه است یا هر چه درازی بکار باشد ڈبل یعنی دولای پیش روی باشد
بوقت برش پیراهن از یک تا چهار باید که چهارم حصهٔ دوره سینه باشد بطور مثال برای سی
شش انچه نه انچه از یک تا سه از نیمه اندازه چهارم حصه یک انچه کم باشد که برای انقدر چهار انچه می شود
و از نمبر پنج که یک انچه از خط یک دو طرف دست تا خط یک و چهار نقطه دار باشد از نمبر پنج تا نمبر شش
باید که دوازده انچه باشد که در پنچا وصل همراه خط ڈبل میشود از شش تا هفت باید که دو نیم انچه باشد از هفت تا هشت
باید که ڈبل باشد از سه تا هشت قریب یک انچه باشد که این تکه سخت پیش روی میباشد
درین پیش روی باید که سه کاج برای تکمه باشد معهٔ یک کاج یخین که بران تکمه می شود از
چهار تا نه یک انچه کم باشد از انچه که از یک تا چهار است که در پنجا هشت انچه می شود
از نه تا ده باید که چهار انچه با شد یعنی نیم فاصله درمیان چهار تا نه با شد از نمبر چهار
تا نمبر ده بمرور قوس بسازید بقرار نقشه از نمبر ده تا یازده و از انجا تا نمبر دو قوس باسید
که قریب نیم انچه از کنج نمبر دوازده با شد یا هر قدر که شخص پسند کند از ین
گویا پیش روی پیراهن تمام شد
۷۰
نقشه پیش پیراهن نمبر بیست و سوم
۷۱
بیان پشت پیراهن
از یک تا سه درازی پیراهن از پشت است یعنی دو انچه از پیش روی دراز تر است
که در پنجا سی و چهار انچه می شود بعد نگه شانۀ پشتی از یک تا دو چهارم حصۀ دور سینه
است که مراد از نه انچه باشد از یک تا چهار سهم همانقدر است یعنی نه انچه از چهار تا پنج
همان فاصله است که از یک تا دو است از پنج تا شش چهار انچه است مثل که از نه
تا ده بد یگر نقشه پیش روی بیان شده است از نمبر چهار تا شش قوس بدهید یکه
از پنج تا هفت زاویه قریب دو انچه باشد از نمبر شش تا هشت و تا
نمبر سه قوس بدهید که از هشت تا نه زاویه فاصله آن قریب
دو نیم انچه باشد از نمبر چهار قریب نیم انچه
پایان بکنید یکه آهسته
آهسته
تا نیم خط یک و چهار وصل شود که شانه پشتی نقشه سوم وصل میشود تمام شد
۷۲
نقشه پشت پیراهن نمبر بیست چهارم
۷۳
بیان استین پیراهن
از یک تا دو دولائی است از نمبر یک تا سه باید که یازده انچه باشد از سه تا چهار باید که سه انچه پائین
بروند که صحیح دوره استین از طرف بالا معلوم شود و از نمبر چهار که سه انچه از نمبر سه پائین آ باید که برور
نمبر یک خط وصل کنید از نمبر دو تا شش برای استین میانه باید که قریب شش انچه باشد از نمبر شش
تا دو عرض نیم آستین است از طرف بالا و از نمبر شش تا هفت بالای خط سه انچه باشد که و از خواهد ماند
از نمبر شش تا هفت و چهار خط بکشید که از هفت تا چهار دوخته خواهد شد ازینجا آستین تمام شد
و کف بالای نمبر دو و شش دوخته می شود درازی کف درازی کف باید که دو چند دو تا شش
باشد که مراد ازم انیم انچه در پنجا می شود و عرض آن چهار انچه باشد و برای تکمه هر دو طرف کاج باشند که این
کاجها از طرف دهن استین یکانچه بطرف درون باشند ازین گویا کف تمام شد بیان شانه پتی
از یک تا دو عرض آن دو انچه است و از یک تا سه هم چهار انچه است و از دو تا چهار دو انچه است و از چهار تا دو
قوس بدهید و از دو تا پنج ده انچه است از پنج تا شش دو انچه است و از نمبر شش تا چهار خط وصل کنید
ازین گویا بقوار نقشه شانه پتی تمام شد بیان یخن پیراهن از یک تا دو درازی
یخن است هر قدر که کردن شخص باشد لاکن هشت انچه درازی در پنجا مراد است و از یک
تا سه باید که بر پشت کردن یکانچه استاد که یخن باشد از نمبر سه تا چهار و بمرور بر نمبر دو
قوس انرا تمام کنید ازین گویا یخن پیراهن تمام شد
۷۴
نمره بیست و پنجم
نقشه آستین
یخن
شانه پتی
کف
۷۵
بیان یخن برای پیراهن که علیحده از پیراهن استعمال آن میشود
همتر از یک تکه بریده میشود این نقشه یخنها بقرار اندازه مقرر نیست فرضی میباشد لاکن باید که تمام
یعنی یخن مذکور از یک تکه تا دیگر تکه نیم انچه از دوره گردن پیراهن دراز تر باشد و باید که کشیم انچه
استاده با یا بقرار پسند شخص خورد و کلان کرده میشود نمبر دو هر دو تکه بریده میشود که جبه
گشانده می شود درین نقشه دوم باید که تکه اول بقرار نقشه اول نیم انچه از کردن
پیراهن دراز تر باشد و باید که از میانه قریب نیم انچه خالی کرده شود و بمرور بسته و چهار
نمبر بقرار نقشه تمام شود و باید که در جای کلانتر قریب یک انچه و در جای تنگ تر که
تکمهها می باشد قریب نیم انچه عرض داشته باشد و نقشه نمبر سوم بالای نقشه نمبر ۲
مذکور پیوند می شود و نمبرسته و چهار این نقشه در میان نمبر سته و چهار نقشه نمبر دوم دوخته می شود در نمبر
چهار تا پنج باید که قریب دو انچه از یک نوک تا دیگر نوک بلندی داشته باشد و از شش
تا هفت بر پشت کردن باید که چهارک بالا یک انچه در عرض داشته باشد و از سه تا
چهار همانقدر خالی کنند که در نقشه نمبر دوم فوق الذکر خالی کرده اند و باید که بر هر دو نقشه به پشت
برای تکمه کاج ساخته شود و باید که بعد از کاج تکمه یک یک انچه هر دو طرف مانده شود ازین
کو یا برش کار یخن تمام شد اقسام کار یخن بسیار است لاکن
بطور مختصر دو یخن اعلی بیان شد فقط
٧٦
نقشه نمبر بیست و ششم
نمبر اول
نمبر دوم
نمبر سوم
بیان یخن های کوت ها
شکل کالر های کوت ها باید که بقرار نقشه های ذیل باشد یخن نمبر اول برای کوت یکسینه میباشد
که درین نقشه باید از نمبر یک تا دو باید که چهارک کم دو انچه و از دو تا سه دو انچه باشد و باید که برپشت
کردن بلندی یخن بر نمبر چهار کنیم انچه باشد یخن نمبر دوم برای کوت دو سینه میباشد
باید که درین کوت از نمبر یک تا دو نمبر سه و نیم انچه از نمبر دو تا نمبر سته باید که چهار کم سته انچه باشد
بر پشت کردن این کوت بر نمبر چهار باید که یخن دو انچه بلند باشد یخن نمبرسته برای
پوستین میباشد این شکل یخن میباشد لاکن درازی آن پسند شخص است و بقدر
که کلان باشد آسوده و خوب میباشد فقط یخن نمبر چهارم برای کوت مجلس شب
میباشد این کالر باید که از یک تا دو در فاصله عرض دو انچه باشد و بر پشت بر نمبر سته
باید کنیم انچه باشد یخن نمبر پنجم یخن گرد میباشد باید که بعد از تمام شدن بقرار نقشه
این یخن از نمبر یک تا دو بقدر یکنیم انچه از پیش روی واز باشد واز دو تا سه پیش روی
آن سته انچه و پشت آن دو نیم انچه باشد یا بقدر پسند شخص این نقشه های یخن
که در برابر نیستند صرف برای نشان شکل کالر ها
یعنی یخن ها کشیده شده اند ازین شکل
یخن ها بیان شد فقط
٧٦
نقشه نمبر بیست هفتم بیان یخن ها
که از کوت علیحده نمی باشد
نمبر اول
نمبر دوم
نمبر سوم
نمبر چهارم
نمبر پنجم
Att mirza Khan
براوت اجناس بمعرض بخش مستوفی الممالک سراج خیاط
شخصیکه در لیشی کار داشته باشد سینه ۳۳ انچ
قد پطلون ۴۲ انچ
کثیره یا پا پوت مقرره ۳/۴ ۸ انچ
۲ ذرع ۱۱ کره
در از کوت
سینه ۳۴ انچ
قد ۴۳ انچ
کثیره یا پا پوت ۲۳ گره بر
۱ ذرع ۲ گره
برادر در لیشی میانه اندام
سینه ۳۵ انچ
قد ۴۰ انچ
قد پطلون ۳۹ انچ
مقرره پا پوت یا کثیره ۲۳ گره بر
۳ ذرع و ۸ گره
در از کوت همین شخص
سینه ۳۴ انچ
قد ۴۳ انچ
مقرره کثیره یا پا پوت
۲ ذرع و ۴ گره
نیم کوت و نیم طاق سینه ۴۰ انچ
قد ۴۵ انچ
مقرره ۲۲ گره بر
۲ ذرع و ۸ گره
پتره مالیده و کرک برک سینه ۴۰ انچ
قد ۳۳ انچ
مقرره گره بر ۱ ذرع
در لیشی میانه اندام کرک برک و پتره مالیده و پیراهن سفید که پیش کار پردازد
سینه ۴۰ انچ
قد ۳۰ انچ
مقرره ۲ گره بر
۱ ذرع و چهار گره
در از کوت کلین
سینه ۴۳ انچ
قد ۴۵ انچ
مقرره ۲ گره بر
۷ ذرع
در از کوت سینه ۳۸ انچ
قد ۴۰ انچ
مقرره ۲ گره بر
۷ ذرع
کوت یک کمه دو سینه
قد ۳۶ انچ
سینه ۳۶ انچ
قد پطلون ۴۲ انچ
بند و پیش واسکت پا پوت یا کثیره مقرره ۲۲ گره بر
۳ ذرع ۱۱ کره
رویه پوستین انکر نیز
سینه ۴۰ انچ
قد ۴۵ انچ
مقرره ۲۲ گره بر
۱ ذرع ۱۴ گره
پیراهن و پطلون سان سفید
قد پطلون ۴۰ انچ
قد پیراهن ۴۰ انچ
۵ ذرع
جراب کشی ضخیم
قد ۳۶ انچ
سینه ۳۴ انچ
مقرره ۲۲ گره بر
۱ ذرع
کیش
قد ۱۴ انچ
مقرره ۲۲ گره بر
۱۳ انچ
The drawings of this Book are correct & also
the lengths for suits & Overcoats.
Frank. A. Walhin
Kabul Afglamis[?]
2/5/1893
خاتمة الطبع من کلام میر سیف الدین المتخلص بعزیزی ملازم مطبع
بیمن خدای معین مجید
بانجام و ختم این رساله رسید
ز هی فن خیاطی و دوخت
که پوشیده یک عالم اندوخته
کتابے سراسر ز فن و هنر
برش های ملبوس با زیب و فر
ز یمن عنایات شاهنشهی
که ستاریش داشت ظل الهی
شهنشاه بافرو دیهیم و گاه
پدر بر پدر خسرو پادشاه
جهانبخش و کشورستان دادگر
امیر عبدالرحمن والا گهر
ز هر لباس صلابت نشان
گروه مسلمان افغانیان
برآراست این نسخه دلپذیر
ز فرمایش شاه روشن ضمیر
بجد تمام و بخون جگر
بکر دست تصنیف او والگهر
چو در فارسی لفظ ابجد گرفت
ز تالیف سلطان محمد گرفت
به سرکردگی محمد عظیم
که دارد نسب از رسول کریم
چو مطبع ز هر فن مؤید بود
دران مهتم کل محمد بود
به تصحیح او شد محمد رفیق
به کوشش گرمی خدمتش را الیق
به کلک عزیزی دعاگوی شاه
رقم گشت این نسخه دلکشاه
بوقت همایون بطبع متین
بمطبع بشد لایق آفرین
بروز سه شنبه به نصف شوال
هزار و سه صد بوده ده دور سال
که در کابل این نسخه مطبوع شد
ز صنعت گران پایه مرفوع شد