# Niẓāmnāmah-ʼi tafrīq-i vaz̤āʼif-i kātibān-i dākhil-i qiṭʻāt va dāʼirah-ʼi lavāzim-i firqahʹhā va qawl-i urdū va Vizārat-i Jalīlah-i Ḥarbīyah نظامنامۀ تفريق وضائف کاتبان داخل قطعات و دائرۀ لوازم فرقه‌ا و قول اردو و وزارت جليله حربية
# adl0685
# Kābul, Maṭbaʻ-i Vizārat Jalīlah-i Ḥarbīyah, 1302 1923
# Transcribed by gemini-3.1-pro-preview, 2026-08-09.
# Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.
# Text: CC0. Images: New York University Libraries, public domain.


--- page 1 ---

نظامنامه
[مدیریت؟]
[مستوفیت؟]
[ILL]

--- page 2 ---

نظامنامه
تفریق وظائف کاتبان داخل قطعات
و دائره لوازم فرقه ها و قول اردو
(و وزارت جلیله حربیه)
(در مطبع وزارت جلیله حربیه طبع گردید) ۳۱ میزان ۱۳۰۲
تعداد طبع ............... (۵۰۰) جلد

--- page 3 ---

[BLANK PAGE]

--- page 4 ---

( ١ )

بسم الله الرحمن الرحیم

( نظامنامه )
تفریق وظائف کاتبان داخل قطعات
و دائرهٔ لوازم فرقه ها و قول اردو
و وزارت جلیله حربیّه

وظائف کاتب تولی

قاعده
( ۱ ) :۔ در هر تولی یکنفر کاتب تولی موجود است ــ کاتب تولی با مور شخصیه
افراد و ملاحظه حاضری و ساختن قوه عمومیه تولی منسوبه خود مشغول است

۲ :ـ کاتب تولی در هر روز بملاحظه حاضری منسوبین تولی خود از تولیمشر
الی سائر سپاهی موظف است .

--- page 5 ---

(۲)
۳:- کاتب تولی در هر روز یک راپورت حاضری و غیر حاضری و مریض و
فوت و فرار و موقوف و پهره و خدمت نسوبین تولی را نوشته
در کتاب خود ثبت و قید کرده بعد امضاء تولیمشران و بلوکمشران
اصل آنرا بکاتب کندک سپرده در همان کتاب رسید حاصل دارد
۴:- کاتب تولی در هر ماه یک راپورت مفصل آلات و اسلحه و سامان
تحویلی تحویلداران تولی را با مضار تولیمشر و بلوکمشران بکاتب
کندک میسپارد.
۵:- کاتب تولی در حین اجرای تنخواه با تولیمشر خود از شروع تنخواه تعلقه
خود الی زمان اتمام آن در اقامتگاه هیئت کندک که تنخواه داده
میشود حاضر باشد.
۶:- کاتب تولی سر خط نفری تولی نسوبه خود را مشغول است که برساند
در سر خط تنخواه و غله گی و کسرات و غیر حاضری و همه کوائف آنها درج
باشد حساب خصوصی سپاهی همان سرخط است.
۷:- کاتب تولی از امور حسابیه مسئول نیست مواد فوق الذکر را رسماً
پابند است تنها برای استحضار تولیمشر و بلوکمشران و حالی نمودن
افراد تولی در حالیکه خواهش حساب معاش خود را نمایند یک کتاب
بقسم تشخیص بوجوه و داره و معاش هر قسط را یا کسرات غیر حاضری

--- page 6 ---

( ٣ )

درج کتاب مخصوصهٔ خود میکند این کتاب بقسم یادداشت است
برسمیت شناخته نمیشود.
٨ :- کاتب تولی همه سلاح و سامان و لوازم تولی منسوبهٔ خود را بقسم
جدول تحویل تحویلدار تولی حساب داشته باشد.
٩ :- اسباب را که نفری غیر حاضر با خود میبرند داخل راپورٹ
یومیه مینماید.
١٠ :- تولی هائیکه از کندک ها خارج و مربوط غند و یا فرقه باشد راپورٹ
و اجراآت خود را بقسمیکه کاتب تولی به کاتب کندک میدهد به کاتب
غند و فرقه سپرده و خود را به کاتب غند و فرقه مسئول میداند.
١١ :- کاتبان تولی صنوف راکبه یعنی از صنف توپچی و سواره که اسپ های شان
از طرف دولت است امور تحریریه حیوانات تولیهای منسوبه خود را عیناً مطابق
کاتبان تولی نقلیه ایفا مینمایند.

( وظایف کاتب کندک )

١٢ :- در هر کندک یکنفر کاتب کندک موجود است.
١٣ :- کاتب کندک بیکجای کردن حساب معاشیه و لوازم و راپورٹ
حاضر و غیر حاضر کندک متعلقهٔ خود مسئول است.

--- page 7 ---

(۴)

۱۴- کاتب کندک یک راپورت حاضر و غیرحاضر و مریض و غیره کوائف قطعه منسوبه خود را از قرار راپورت های کاتبان تولی با مضاء کندکشر رسانیده یومیه بدفتر غند میسپارد .
۱۵ - کاتب کندک قبل از اجرای تنخواه از قرار راپورت هائیکه از کاتبان تولی برایش میرسد یکورق تنخواه تعداد و خلاصه حاضری همان قسط را ساخته بمجلس کندک میسپارد مجلس کندک در ان غور و دقت نموده بهمان ورق امضاء و میزان مبلغ آنرا در کتاب مجلس قید میکند کاتب کندک برای سند خود همان ورق را ضبط نموده برات تنخواه را بمهر منصبداران بسلسله مراتب و ثبوت و مهر رئیس لوازم و قوماندان و مهر مستوفیت ولایت و مهر رشته داریهای اعلی و کلان همان موضع میرساند .
۱۶ - کاتب کندک برات تنخواه را بعد از ثبت و امضاء تسلیم یکنفر ضابطیکه از طرف مجلس کندک تعیین شده باشد نموده نام او را در کتابچه خود قید کرده در ختم کار حساب همان وجه را که ضابط از خزانه آورد تصفیه مینماید .
۱۷ - کاتب کندک در مجلس اجرای معاشات حاضره باز روی تشخیص اسم نفر خوانده اینکه اسامی تنخواه خود را گرفت در جدول تشخیص همان مبلغ را در خانه مخصوصش اسم همان نفر داخل میکند

--- page 8 ---

(۵)

۱۸ :— هرگاه بعد اتمام تنخواه خرچ جبا زقرار مندرجه برات اضافه بماند کاتب کندک
تحویل خزانه نموده رسید برای خود حاصل میدارد و الّا ده روز برای
اینکه غائبین روز تنخواه حاضر شده تنخواه خود را بگیرد صلاحیت نگہداشت
وجه را دارد بعد از انقضای ده روز باید وجه اضافه بنام اسامی
تحویل خزانه شود.
۱۹ :— کاتب کندک در اخیر روز مبلغ معاشات را که در همان روز برای
نفرها داده از قرار تشخیص میزان کرده در کتاب روز نامچه تنخواه خود از
بلوکمشران و تولیمشران و کندکشران تصدیقاً امضا میگیرد.
۲۰ :— کاتب کندک را لازم است که برای امور معاشیه تعلقه خود مطابق
اصول حساب خود را تنظیم داشته باشد.
۲۱ :— کاتب کندک در هردو ماه بعد اجرای تنخواه یک راپورت مفصل حاضر
و غیر حاضر و معاشات و لوازبات خود را جُزو و ار جدول ساخته
بامضاء مجلس کندک و ملاحظه و غور دفتر غذا و امضاء غذا مشر دفتر دیپتر
بدائره لوازم قول اردو میدهد و رسید اوراق را در کتاب خود
میگیرد.
۲۲ :— کاتب کندک در اخیر سال یک حساب معاشات یعنی کتابهای
محاسبات خود را بعد تدقیق مجلس کندک و امضای اعضای

--- page 9 ---

(۶)

مجلس مذکو و تصدیق مجلس غند بعد ملاحظه فرقه مشرع بدائره لوازمات
قول اردو میسپارد .
۲۳ :- کاتب کندک از قرار رپوت کاتبان تولی فوقی و موقوفی و غیر حاضر
وغیره را داخل تشخیص مینماید .
۲۴ :- کاتب کندک قیمت اجناس را که برای افراد داده میشود دقت نماید
که به تنخواه اسامی رسیده از قلم نماند .
۲۵ :- کاتب کندک تفری نفوسی جدید را که از طرف غند بکندک میرسند
تولیها تقسیم کردن و اسم آنها را داخل کتاب خود نمودن
موظف است .
۲۶ :- کاتب کندک همه سلاح و سامان کندک محسوبه خود را بک حساب
بقسم دخل و خرج داشته باشد .
۲۷ :- کاتب کندک اسبابیکه اضافه از بست در کندک متعلقه اش باشد
آنرا تحویل تحویلداران نموده هر گاه از اصل بست چیزی کمبود داشته
باشد از دائره لوازم قول اردو برات حاصل داشته تکمیل آنرا نماید.
۲۸ :- مبایعات که در کندک باستیدان قائد همان قطعه میشود حساب
نقدی و جنسی و ساخت و مصارف آنرا کاتب کندک مسئول است
که ساخته بدائره لوازم بسپارد .

--- page 10 ---

( ۷ )

۲۹ :- مبایعات که در قول اردو و فرقه و یا غند مستقل میشود حساب نقدی
آن به کاتب کندک عائد نیست در خود لوازم قول اردو و فرقه و غند مستقل اخراجات با نجا
حساب جنسی را که به تحویلخانه کندک میسپارند کاتب کندک مسئول است
۳۰ :- کاتب کندک در امور حسابیه خواه از شعبه معاش باشد و یا تجمیلات
براه راست بریاست لوازم قول اردو و یا لوازم فرقه و یا غندهای مستقل
مسئول است بفرقه و غندهای غیر مستقل هیچ حسابیتی ندارد تنها قوه عمومیه کندکها
خود را در ماه ( یکمرتبه ) بدفتر غند میسپارد کندکهای که را ساً بفرقه
مربوط اند قوه عمومیه خود را بدائره ارکان حربیه فرقه میسپارند.
وظیفه کاتب تولی نقلیات

۳۱ :- در هر تولی نقلیه یکنفر کاتب تولی نقلیه موجود است.
۳۲ :- کاتب تولی نقلیات مشغول است به ملاحظه حاضری نفری متعلقه
خود و ناموجود را می در لحاظه جو خوره .
۳۳ :- یومیه حاضری نفری را دیده را پور ت حاضری و غیر حاضر نفری را
به کاتب کندک خود میسپارد.
۳۴ :- کاتب تولی در وقت جو خوره اس اسپان موجود بوده از رسیدن و
نارسیدن جو یعنی ناغگی جو را پورت به کاتب کندک میدهد.

--- page 11 ---

(۸)
۳۵ :- کاتب تولی از طرف عصر ملاحظه اسپهای تعلقه خود را نموده تعداد
موجود و ناموجود را سی را راپورٹ ساخته بکاتب کندک میسپارد.
۳۶:- کاتب تولی نقلیه اسباب و سامان نقلیه متعلقه خود را ماهوار اصل
بست و موجود و کمبود راپورٹ ساخته بکاتب کندک نقلیه میسپارد.
۳۷:- کاتب تولی نقلیه در امور معاش نقدی تعلقه خود مثل کاتبان تولی سکیّر
نزد کاتب کندک نقلیه مسئول است .
۳۸ :- قطع حساب جو خوره و اسباب و راسی به کاتب تولی عائد نیست
و نه از امور حسابیه آن مسئولیت دارد .
(وظائف کاتبان و معاونین کندک های پیچی
و کندکهای نقلیه و کندکهای سواری)
(که اسپ سواری از طرف دولت دارند .)
۳۹ :- در کندک نقلیه و دیگر کندکهای اسپ دار یکنفر کاتب کندک و یکنفر کاتب
ثانی بقسم معاون موجود است .
۴۰ :- کاتب و کاتبه ای ثانی کندک مذکور یکجا کردن راپورٹ و تدقیق امور
حسابیه موظف و سامان و امور تحریریه حیوانات قطعات مسؤل
اند.

--- page 12 ---

(۹)
۴۱ :- كاتب ثانی مذکور راپورت های حیوانات راکه از کاتبان تولی برایش
میرسد ضبط وقید نموده کسران ناغه گی جوخوره و غیر حاضری نفری
را تشخیص پای شان میرساند.
۴۲ :- كاتب اول وثانی مذکور برای امور حسابیہ معاش نفری قطعات
منسوبہ خود جداول تشخیص و از مال مواشی را مطابق اصول دفتری صیغه
حاضر و سامان و راسی موجود دارند.
۴۳ :- کاتب اول و ثانی مذکور برات جوخوره را در هر سال در ماه اول بهاری
بقسم على الحساب و در هر ماه مطابق اصول برات جزو ا تحریر و بسلسلۂ
مراتب به امضای صاحب منصبان مرجوعه اش میرساند و همین مقدار
علی الحساب را در اخیر سال از برات جزوار ماه ۱۲ وضع مینماید .
۴۴ :- كاتب اول و ثانی مذکور در هر ماه یک را پورت حاضره غیر حاضر وجود
و کمبود و بخش تنخواه نفری نقدیه با حاضرة غیر حاضره طی راسی و ناغه گی جوخوره
را بمعه موجود و کمبود سامان مطابق اصول بامضا و سلسله مراتب
بدایرة مصارفات قول اردو میسپارد .
۴۵ :- کاتب اول و ثانی مذکور برای ثبت را پورت های مذکور مطابق
اصول کتاب موجود دارند .

--- page 13 ---

(۱۰)
٤٦:- کاتب اول و ثانی مذکور اسباب و سامان را باسم تولیمشران و بلوکمشران و پرکمشران متعلقه خود کتاب دخل و خرج مطابق اصول موجود دارد اسباب و سامانی که بموجب برات میگیرد در قلم دخل آن درج نموده خرج آنرا بموجب میعاد معین در رسید های خزانه که از قیمت لیلامی اسباب داغمه حاضر کنند مجرا دارد.
٤٧:- اسباب داغمه را کاملا مطابق نظامنامه که برای لیلام تعیین گردیده شده بعد پوره شدن موعد معینه بسلسله مراتب باستیدان قوماندان قول اردو لیلام نموده قیمت آنرا بخزانه تحویل کرده رسید میگیرد.
٤٨:- کاتب اول و ثانی نقلیه امور معاشیه نفری منسوبه خود را مثل کاتبان کندک ها مسئول است.
٤٩:- کاتب اول و ثانی کندک های مذکور از حساب بر اورد و جزوار خرچونه و خریداری راسی و اسباب و سامان مسئول است که بقرار اصول در محل اجرا آورده جداول مرتبه آنرا تنظیم داده حساب خود را تصفیه نموده به شعبه نقلیات قول اردو بسپارد.
٥٠:- کاتب اول و ثانی مذکور در امور محاسبه معاشیه و ماکولات و لوازم متعلق خود براه راست بمدیریت مصارفات دائره لوازم قول اردو مسئول است.

--- page 14 ---

(۱۱)
غندهای غیرمستقل
۵۱:- در غندهای غیر مستقل یکنفر سرکاتب و یکنفر کاتب موجود است .
۵۲:- سرکاتب و کاتب غند یکجا کردن راپورت هائیکه از کندکهای فرقه اش
میرسد و در اجرای کتابت مجلس غند و غیره امور تحریریه آن مسئول است.
۵۳:- اجرای مکتوب نویسی غند را سرکاتب مینماید .
۵۴:- سرکاتب غند در مجلس غند حاضر بوده کار کتابت مجلس را مینماید و همه
تحریرانی را که در مجلس غند اجرا شود مسئول است .
۵۵:- سرکاتب غند یکجا کردن راپورت هائیکه از قطعات میرسد مسئول است
که بعد غور و تدقیق یک راپورت ساخته بدائره ارکان حربیه فرقه
بعد امضای غندمشر بسپارد راپورت مذکور تنها قوه عمومیه را
نشان میدهد .
۵۶:- سرکاتب غند برات معاشات و غیره را که کاتب کندک می آورد
بتشخیص کاتب کندک تطبیق داده برات را قلم آوری کرده امضای
خود را نموده با مضای غندمشر برساند .
۵۷:- کاتب غند بمعیت سرکاتب غند موجود بوده ایفای وظائف فوق را
قانونا که از طرف سرکاتبش امر داده شود نموده - علا بران حفظ اوراق

--- page 15 ---

(۱۲)

و کتابها و ترتیب دادن آنرا مسئول است .
۵۸ :- بدفتر غند حساب لوازم و تشخیص معاش جزوار اسامی و آلات حربی
موجود نیست در حال تفتیش غندمشر و سرکاتب غند صلاحیت دارند
که در کتابهای تشخیص جزوار اسامی و حسابات آلات حربیه و لوازم
عسکریه که در کندکها موجود است تفتیش و تدقیق نمائید.
۵۹ :- سرکاتب غند نفری نفوسی را که از دفتر فرقه با سیاهه علحده جدید
برای ملازمت میرسد سیاهه مذکور را از ملاحظه غندمشر گذرانیده
بعد ملاحظه و تصویب و تقسیم غندمشر نفری را که بکندکها میسپارند
سیاهه نام نویس نموده بعد از ثبت بکندکها سپرده رسید بامضا
کندکشر و کاتب کندک حاصل دارد.
۶۰ :- تکت های موقوفی سپاهی را که بعد ثبت و امضاء کندک مشر
و کاتب کندک میرسد سرکاتب غند امضاء نموده و بامضاء غندمشر
برساند و با کمال تاریخ ملازمت نفری نیز تدقیق نموده در کتاب تشخیص
کاتب کندک موقوفی افراد را تصدیقاً امضاء نماید.
فرقه های غیر مستقل
۶۱ :- در فرقه های غیر مستقل یک دائره ارکان حرب موجود است.

--- page 16 ---

(۱۳)

۶۲ :- دائره ارکان حربیه فرقه علاوه بر اصل وظیفه دائره ارکان حربیه
که درج نظامنامه خدمات داخلیه است امور تحریریه فرقه منسوبه خود
را عیناً مطابق قائدۀ که در وظائف غند غیر مستقل مذکور است
اجرا میدارد .
۶۳ :- تنها تکت موقوفی نفری را که در غند امضا نموده تمام میکند بفرقه عاید
نیست معامله آن در غند بعد از امضاء غندمشر تمام میشود قتراهای
حسابیه فرقه و غندهای غیر مستقل همان دفترهای کاتبان کندک است
که در وقت لزوم از دفترهای مذکور معلومات میگیرند .

قوماندانی قول اردوی مرکزی

۶۴ :- در هیئت قول اردو یک دائره لوازم موجود و مرکب از دو مدیریت
است اول مدیریت معاشات این مدیریت مامور است بامور
حسابیه معاشیه منصبداران و سلاح اندازان قول اردو .
۶۵ :- در مدیریت معاشات تشخیص دوائر قول اردو موجود است از قطعات
در هر کندک تشخیص جزوار اسامی موجود است در غندها و فرقه قول اردو
ضرورت تشخیص جزوار سلاح اندازان نیست از سلاح اندازان
را به تعداد نفر و بر اورد معاش شهریه و صاحبمنصبانرا الی درجه

--- page 17 ---

(۱۴)

دلگی مشر بنام نویس تشخیص داشته باشد که کار شخصیه را نیز معلومات
بدهد .
۶۶ :-- تنخواه قطعات منسوبه قول اردو که بذریعه کند کشران و کاتبان کندک
و از تولیها ئیکه بکاتبان کندک مربوط نمیباشد بذریعه تولیمشر و کاتب تولی
در اقامتگاه همان کندک و تولی توزیع گردیده جدول حساب عمومی
تشخصیہ تصدیق منصبداران از کاتب تولی الی قوماندان فرقه دار
غند ها به تصدیق منصبداران الی غند مشر بمدیریت دائره معاش
قول اردو میرسد و مدیریت معاش جداول مذکور را با ثبت برات و پورت
های نفری تطبیق داده غور و تدقیق نماید .
۶۷ :-- مدیریت معاشات به تنخواه و غله داده شدگی قطعات منسوبه خود دقت
و علم آوری مینماید اگر برای بعضی نفر خلاف نظامنامه تنخواه و غله دا
شده بود تحقیق و باز خواست آنرا قاعد تاً قرار تصویب قوماندان
قول اردو نموده داخل دفتر مینماید .
۶۸ :-- اگر در تنخواه و غله خوردگی تفاوت پیدا شود همه منصبدار انیکه تبویع
معاش مامورند مسؤل اند .
۶۹ :-- بعد از تحقیق و تفتیش معاشات در صورتیکه جدول معاشات بر رپورتها
موافقت کند منصبدارانیکه در مجلس توزیع تنخواه مامور اند از لست و

--- page 18 ---

(۱۵)

خلاص شمرده میشوند هر گاه مغالطه یعنی دست بازی ظاهر شود منصبداران
مشترکاً نظربه نظامنامۀ جزای عسکری مسئول اند.
۷۰ :- مدیریت معاشات مأمور است که حساب سالیانۀ منسوبین متعلقۀ خود را از کلی
وجوه می انفصال و اتمام نماید که اصل بست معاش کندک بکندک را
تعیین کرده وجه برده گی جمع افراد را که نقداز درک معاش و یا جنسی مثل
بوت و غله و غیره گرفته جمع کرده کسرات مثل غیر حاضری و کسر تنخواه نفری
کمبود را مفصل بجد اول مجموع داشته فاضل و باقی نفری منسوبین
را جمع نموده باصل بست تطبیق و معادل نمایند.
۷۱ :- مدیریت معاشات محاسبات امور معاش قول اردو را انفصالاً
کرده به موقیت ولایت بسپارند.
۷۲ :- یک کندک و یا یک تولی و خواه اضافه و کمتر از ان از یک قطعه بدیگر قطعه و از
یک موضع بدیگر موضع برود رئیس لوازم حساب معاش و لوازم شانه را قطع کرده
بدائرۀ لوازم همان موضع که کندک و تولی مذکور در آنجا رفته اشعار نموده
رسید حاصل دارد.
۷۳ :- مدیریت معاشات یک را پورت خلص تنخواه داده گی را در هر دو ماه بدائرۀ
معاش و لوازم وزارت حربیه بقسم میزانی صرف برای استحضار
وزارت حربیه ارسال دارد.

--- page 19 ---

(۱۶)
(دوم) مدیریت مضارعات
۷۴:-- این مدیریت مشغول است بتکمیل لوازمات عسکریه و آلات حربیه
و انفصال امور حسابیہ آن و بدو شعبه منقسم است.
۷۵:-- شعبه اول تحویلات این شعبه با جرای امور حسابیہ مخازن و مبایعه
و تحویلی خانه‌های داخل قطعات و ساخت ملبوس موظف و بدو قسم
منقسم است.
۷۶:-- قسم اول مخازن و تحویلی قطعات.
۷۷:-- الف، مخازن تحویلخانه‌های قول اردو.
۷۸:-- علی العموم تحویلخانه‌ها و گدامهای مذکور که عبارت از تحویلخانه تجهیزات
و جباخانه و ذخائر ارزاق یعنی گدام گندم و جو و کاه باشد حساب خصوصی
آنرا کاتب‌های خود تحویلخانه با ذمه داراند که مسؤلاً تصفیه نموده حساباً
منتظم آنرا بهمین شعبه بسپارند چنانچه در وظیفه مأموریت مخازن
تفصیل داده شده.
این شعبه تدقیق حسابیہ آنرا حسب آتی مینماید.
۷۹:-- راپورت هائیکه از تحویلخانه باین شعبه میرسد آنرا غور و تدقیق میکند.
۸۰:-- رسیداتیکه از تحویلخانه می آورند بر راپورت‌های تحویلخانه ها تطبیق داده
بعد صحت لفظ ملاحظه شد و تاریخ ملاحظه را پورت را در عقب رسید

--- page 20 ---

( ۱۷ )

نشان داده امضاء مینماید .
۸۱ :-- برای ثبت بروات بقسم روز نامچه در همین شعبه جداول مرتبه بوجود است برواتیکه باسم تحویلداران میشود در جداول مذکور ثبت و امضاء مینمایند .
۸۲ :-- این شعبه مقدار کارآمد غله را از قرار تعداد و داخله ورقه که در باب دادن غله دائره ارکان حربیه و کار آمد کاه وجو را که از شعبه نقلیه برایشان میدهد تعیین میکند .
۸۳ :-- این شعبه مقدار تعیین شده را بذریعه مدیر و رئیس لوازم از ملاحظه قوماندان گذرانیده عیناً همان حکمنامه قوماندانرا بشعبه مبایعات بسپارند .
۸۴ :-- مقداریرا که نظر به ورقه اطلاع همین شعبه ـ شعبه مبایعه تهیه مینماید بعد از انکه به تحویل تحویلخانه ها کرده شد بموجب رسید خود تحویلدار و راپورتهای خود تحویلخانه تطبیق داده ملاحظه مینماید .
۸۵ :-- این شعبه در هر سال معلومات دادن غله کی قطعات را از دائره ارکان حربیه برای خود حاصل میدارد بعد تحصیل معلومات مقداری تهیه غله را برآورد مینماید بدون معلومات دائره ارکان حربیه خودسرا مبایعه را خبر داده نمیتواند .

--- page 21 ---

(۱۸)

۸۶ :— ذخیره تجهیزات که عبارت از تحویلخانه سامان و لوازم قول اردو باشد
از حساب خصوصی آن خود کاتب تحویلخانه مسئول است که ترتیب
داده بهمین شعبه بسپارد چنانچه در فصل خود آن تفصیل داده شده
این شعبه از تدقیق و تفتیش آن مسئول است که غور نماید .
۸۷ :— این شعبه ملاحظه حساب تجهیزات و اجرامی مساعیه را بقسمیکه از فله گی
در ماده (۱۲۵) تفصیل داده شده ایفا میکند .
۸۸ :— این شعبه امور حسابیه تحویلخانه جات را از تحقیق و تدقیق مسئول است
که در آخر سال بعد صحت از ملاحظه مدیر و رئیس لوازم گزارش داده
بعد امضای مدیر و رئیس بدائره اوراق قول اردو بسپارد .
۸۹ :— این شعبه در امور حسابیه براه راست مستوفیت ولایت مسئول است
(ب) تحویلی قطعات داخل فرقه :
۹۰ :— این شعبه مشغول است بامور حسابیه آلات حربیه و لوازمات عسکریه
قول اردو و تکمیل آن .
۹۱ :— درین شعبه جداول همه سامان حربیه و لوازمات عسکریه موجود است .
۹۲ :— این شعبه در هر سال از قرار جداول قوه عمومیه که از دائره ارکان حربیه
قول اردو برایش میرسد آلات حربیه و تجهیزات و لوازم عسکریه را
تعیین نموده جداول آنرا ترتیب نماید .

--- page 22 ---

(۱۹)
۹۳:- این تجهیزات و لوازمات را از قرار جداول مرتبه مذکور که کمبود شود
جدول ساخته بذریعه مدیر مصارفات و رئیس لوازم از ملاحظه
قوماندان قول اردو گذرانده احکام اجرای انرا حاصل دارد.
۹۴:- بعد حاصل نمودن سررشته و منظوری قوماندان حصه را که تعلق
به شعبه مبایعات داشته باشد انرا به شعبه مبایعات میسپارد
تا شعبه مبایعات تهیه انرا بدارد و حصه که تعلق به مبایعات نداشته
باشد حواله و برات دادن آن تعلق بخود همین شعبه است.
۹۵:- در هر سال آلات حربی قطعات و تحویلخانه قول اردو را یک جدول
ترتیب داده نسبت جداول قوه عمومیه که از دائره ارکان حربیه
قول اردو برایش میرسد تطبیق داده تصحیح نماید.
۹۶:- هر قدر سامان و تجهیزاتیکه بموجب برات عوض کمبود به کاتبان کندک
داده میشود قلم دخل همان قطعه میدارد.
۹۷:- برای ثبت بروات بقسم روز نامچه جداول موجود داشته برات را
ثبت میکند تا نظر بروز نامچه مذکور داخل دخل جدول خصوصی
همان قطعه گردد.
۹۸:- هر قدر سامانیکه از گذشته نظر به میعاد معینه آن داغمه و بیکاره شو
مقداری آن را تعیین کرده بعد صحت مدیر و رئیس لوازم بمنظوری

--- page 23 ---

(۳۰)

قوماندان جهت لیلام به تحویلخانه تحویل میکند.
۹۹ : حسابات هر قطعه را در اخیر سال تصفیه مینماید.
۱۰۰ : این شعبه در امور حسابیه براه راست بموقفیت ولایات مسئول است
۱۰۱ : قسم دوم مبایعات و ملبوسات نادوز.
۱۰۲ : الف مبایعه عبارات از خریداری سامان و لوازم کارآمد عمومی قطعات
و هیئت قول اردو است که نظریه قبولی بودجه اکمال کرده میشود از ان ممر
علی العموم سامان و لوازم از وجه قبولی بودجه مبایعه میشود لهذا احسان
نقدی بودجه باستثنای معاش همین شعبه است تا مسئولاً ایفا
نماید اصول مبایعه حسب اتیه است
۱۰۳ : مبایعه آذوقه را حسب نظامنامه مخصوص آن اجراء نموده مقدار
مبیعه را بموجب رسیدات گدام بعد ثبث و امضاء سر کاتب شعبه
اول و مدیر و رئیس لوازم بخرج نقدی محسوب میدارد.
۱۰۴ : اقدام به مبالغه آذوقه حسب اطلاع شعبه اول مینماید.
۱۰۵ : مبایعه سامان دو صورت دارد.
۱۰۶ : صورت اول خریداری اجناس کارخانه جات.
۱۰۷ : اجناسی را که ضرورت خریداری از کارخانه جات باشد قرآداد
نمودن و تعیین قیمت آن بعد ملاحظه و منظور می قوماندان

--- page 24 ---

(۲۱)

تعلق بخود همین شعبه دارد.
۱۰۸:- صورت دوم خریداری از تجاران و دکانداران .
۱۰۹:- اجناسی را که بکار داشته باشد تعیین آنرا نموده بعد ملاحظه مدیر
مصارفات و رئیس لوازم از ملاحظه قوماندان قول اردو میگذراند.
۱۱۰:- اجناسی را که قوماندان قول اردو منظور نماید با تجار و کسبه قرارداد
میکند صحت قرارداد بعد منظوری قوماندان است .
۱۱۱:- اجناسی را که با تجار و یا غیر تجار قرارداد میکند یک نمونه آن را
قید و ضبط مینماید .
۱۱۲:- نمونه را بعد ملاحظه مدیر و رئیس و منظوری قوماندان با یکورقه اطلاع
که خلص صورت خریداری را نشان بدهد به شعبه متعلقه اش
سپرده رسید میگیرد .
۱۱۳:- این شعبه اجناسی را که باستثنای قسم اول بدون قرارداد
خریداری حسب اطلاع شعبات باستیزان مدیر و رئیس منظوری
قوماندان خریداری مینماید آنرا نیز به شعبه متعلقه اش با یک ورقه اطلاع
حواله و سپرد میکند.
۱۱۴:- جمیع مبایعات که بقول اردو میشود سند منظوری امضاء خود قوماندان
قول اردو است که بعد ملاحظه و امضای مستوفیت بلاامضا

--- page 25 ---

(۲۲)
وزارت حربیه اجرا کرده میتواند .
۱۱۵:- اگر خرید اسلحه و سامان کارآمد از خارج که احتیاج افتد بفرمان و یاسند وزارت حربیه باشد بسلسله مراتب بوزارت حربیه اطلاع داده از وزارت حربیه در اجرای معامله استیدان حاصل دارد .
۱۱۶:- سرکاتب این شعبه برای تنظیم بودجه در ماه دهم سال جاری از همه شعبات مدیریت مصارفات اوراق تکلیف بودجه را گرفته بودجه قول اردو را تنظیم میدهد.
۱۱۷:- سرکاتب این شعبه بودجه مذکور را تنظیم داده بود ملاحظه مدیر و رئیس با مضاء قوماندان بدائره معاش و لوازم وزارت حربیه میدهد.
۱۱۸:- این شعبه حسابات نقدی را از قرار بودجه در اخیر سال تصفیه مینماید
۱۱۹:- این شعبه در امور حسابیہ براه راست بمستوفیت ولایات مسئول است.
۱۲۰:- همه مبایعات که باین شعبه میشود پس از ملاحظه مدیر مصارفات و رئیس لوازم و سند منظوری قوماندان قول اردو اجراء گردد.
۱۲۱:- مبایعات که از ماشین خانه و تحویلخانه های سرکاری میشود اصول خریداری آن مطابق ماده های فوق است .
۱۲۲:- اجناسی که از بازار خواهش خریداری میشود نمو نه ندارد مثل بینه و میخ و صحن و کرباس و غیره که قرار داد نمیشود قیمت آنر احسب رضاء

--- page 26 ---

(۲۳)

طرفین و منظوری قوماندان حواله و برات میدهد.
۱۲۳:- ادویه و اسباب کار آمد طبیه و بیطاریه حسب اطلاع و نگرانی
خود طبیب اول و بیطار اول از شعبه مبایعه خریداری و تحویل
تحویلخانه میشود.
۱۲۴:- مبایعه مال مواشی در یک انجمن انتخابیه قول اردو اجرا میشود امور
حسابیه آن از نقدی بهمین شعبه مبایعات عاید است هر قدر مال که
خریداری میشود میگوقه اطلاع به شعبه نقلیات اطلاع بدهد که از قلم
دخل نقلیه نماند.

ذخائر غله یعنی گدام ها

۱۲۵:- امورات حسابیه ذخائر مثل تحویلخانه ها است که قاعدتاً همه ساله تصفیه
نموده به شعبه اول بسپارد. کاتب گدام در همه امور به شعبه اوّل
مسئولیت دارد.
۱۲۶:- شعبه دوم اخراجات این شعبه موظف است با مور مخارج قولاردو
و تصفیه محاسبه آن منقسم است بدو قسم.
۱۲۷:- قسم اول تعمیرات و مصارفات متفرقه این قسم مسئول است
با مور حسابیه تعمیرات و اخراجات متفرقه.

--- page 27 ---

(٢٣)
١٢٨ :- تعمیرات حسب نظامنامه مخصوص آن اجرا میشود.
١٢٩ :- اخراجات متفرقه عبارت است از صرف نمودن محروقات قرطاسیه و مصارفات متفرقه. مثل پاک کردن آلات حربی و کرایه و دیگر مصارفات متنوعه.
١٣٠ :- اجراآت امور حسابیۀ آنرا مطابق اصول دفتری ایفاء مینماید این قسم نیز در امور حسابیۀ براه راست به مستوفیت مسئول ست.
قسم دوم نقلیات
١٣١ :- شعبۀ نقلیات به تکمیل لوازم وراسی و یکجاء کردن راپورت و تدقیق حساب لوازم و جوخوره متعلق قول اردو موظف و مسئول است که حساب ساخته شعبۀ نقلیۀ کاتبان کندک اسپ دار را غور و دقت نماید.
١٣٢ :- در شعبۀ نقلیات قول اردو جدول ثبت برات جوخوره و سامان لوازم دراسی کندک نقلیه و دیگر قطعات قول اردو موجود است.
١٣٣ :- شعبۀ نقلیات در ابتدای هر سال مقدار جوکاه و سامان کارآمد نقلیات تعلقه خود را به برآورد مقرره معین نموده بقسم دوم شعبه تحویل سپرد تاریخ اخذ سامانرا نیز اطلاع بدهد.

--- page 28 ---

(۲۵)

۱۳۴ - تصفیه حساب دخل و خرج جنسی جو خوره و اسباب تعلق بخود همین شعبه دارد که حساب قطع شده کاتبان کندک را که برائیش میدهد غور و دقت نموده جمع و خرج ساخته آنرا بعد ملاحظه مدیر مصارفات و رئیس لوازم بمستوفیت ولایت بسپارد .
۱۳۵ - شعبه نقلیات ماهوار یک معلومات خصوصی از اصل بست و موجود و کمبود و رخصتی و سالان آن از قوه عمومیه که بدائره ارکان حربیه میرسد گرفته راپورت کندک ها تطبیق میدهد .
۱۳۶ - شعبه نقلیه راپورت نفری قطعات نقلیه قول اردو را صلاحیت دارد که بسلسله مراتب از کاتبان کندک گرفته ماهوار پس از ملاحظه و امضاء مدیر مصارفات بمدیریت معاشات بسپارد.

۱۳۷ - شعبه نقلیه در امور حسابیه باتفاق رئیس مستوفیت ولایت مسئول است.
۱۳۸ - از حسن اداره همه شعبات مدیریت مصارفات بخود مدیر و مدیر برئیس لوازم مسئولیت دارد.
۱۳۹ - پس از اتمام قسط پنجم ریاست لوازم قول اردو که ماه دهم سال باشد معاش قسط ششم را از روی تخمین با مصارفات شعبه لوازم یک حساب خلص تقسیم بودجه مطابق اصول نظامنامه بودجه ساخته

--- page 29 ---

(٣۶)

به اداره مستوفیت ولایت بسپارند.
١۴٠:- امور حسابیۀ فرقه و غندهای مستقل عیناً مثل محاسبۀ معاش و مصارف
قول اردو است در امور حسابيه براه راست بمستوفیت ولایت
و سر رشته داریهای اعلیٰ و کلان مسئول اند.
١۴١:- بودجه های قوماندانیها بماه دهم سال جاری برای تنظیم بودجه عمومی
مطابق نظامنامه بودجه بدائره مستوفیت و سر رشته داری
اعلی برسد و نیز یک نقل بودجه را مطابق اصل برای استحصار وزیر
حربیه و تنظیم بودجه عمومی وزارت حربیه بدائره معاش و لوازم وزارت
حربیه در ماه دهم سال جاری ارسال میدارد.
١۴٢:- در وزارت حربیه یک مدیریت معاشات و لوازم موجود است.
١۴٣:- مدیریت معاشات و لوازم امور معاشات خود دوائر و تولی وزارت
حربیه و لوازمات آنرا بالوازم احتیاطی که برای اردوی افغانستان
تهیه میشود مسئول است.
١۴۴:- درین دائره یکنفر مدیر بدرجه کندکمشتر و پنچنفر کاتب موجود است.
١۴۵:- معاشات خود وزارت حربیه -
این معاشات محصول را مامورین و تولی خود وزارت حربیه منصبداران فالتو خارج قطعات
عسکریه و مامورین مخازن مربوطه خود وزارت حربیه است که تشخیص جزر وار

--- page 30 ---

(۲۷)
ساخته باقساط معینه در خود وزارت برای مأمورین برسانجمع و خرج
معاشات دوائر وتولی وزارت حربیه و منصبداران فالتورا ذمته‌اً
است که مسئولاً تمام نموده مرتباً به وزارت مالیه بسپارد .
۱۴۶: معاشات باقی قطعات عسکری،
معاشات دیگر صنوف و قطعات عسکری وظیفه این دائره نیست
و نه از حساب اجرای آن سئوالست قطعات هر موضع مسئول
امور حسابیة خوداند و بالرأس مستوفی‌گری‌های ولایات سرشته
داریهای اعلیٰ حساب خود را میدهند چنانچه در فصل خود قطعات
تفصیل داده شده تنها یک راپورت خلص میزانی تنخواه دادگی
خود را قطعات برای استحضار وزارت حربیه بذریعة همین دایره
میفرستند.
وجه که برای معاشات دوائر خود وزارت حربیه گرفته میشود از قبولی
بودجه خود برات آنرا باسم وزیر مالیه تحریر نموده بعد از امضای
وزیر حربیه به ثبت وزارت الیه رسانیده وجه مندرجه برات را
از خزانه تسلیم شده اجرای معاشات را میدارند .
شعبه لوازم :-
لوازم بدو قسم بایناطریق گردیده

--- page 31 ---

(۲۸)
۱۴۷ - قسم اول لوازم مأمورین دوائر وتولی خود وزارت و ملحقات آن این
لوازم بقسم معاشات جزوار در دائرۀ مذکور به شعبۀ لوازم اجرا میشود
مبایعات و دادن وجه و حساب نقدی و جنسی تحویلی تحویلدار
تولی وزارت و برات نقدی و قطع و اتمام حساب و ساختن جمع و خرج
و سپردن بوزارت مالیه مثل معاشات است .
۱۴۸ - قسم دوم مبایعات مثل خریداری جباخانه و تجهیزات اسلحه
و غیره از خارج و یا داخل برای عموم عسکری افغانستان است
یعنی تنها برای یک فرقه و قول اردو نیست چرا از قول اردو و فرقه
در خود فرقه ها و قول اردو اجرا میشود چنانچه در فصل خود قطعات
مفصل ذکر شده .
این مبایعات از هر شعبه که باشد خواه قسم ماکول محروق و تنویر
و تجهیز که عمومی گفته شود یعنی کارآمد همه اردوی افغانستان باشد
بهمین دائره قرار داد کردن و خریداری و سنجش حساب آن تعلق دارد
که بعد منظوری وزیر حربیه ایفاء کند مگر برات دادن وجه آن بموجب
برات لوازم وزارت حربیه و ثبت وزارت الیه اجرا کردد و جنسی تسلیم
اجناس به تحویلخانه های احتیاطی عمومی تحویل میشود حساب تحویلداران
از جمع و خرج ساختن تعلق بخود تحویلدار است که بالای نویسنده های

--- page 32 ---

(۲۹)

خود بدارند تدقیق و تفتیش امور حسابیۀ جنسی آن تعلق بوزارت
مالیه است.
۱۴۹- دائره معاشات و لوازم وزارت حربیه هر جنس را که برای کار آمد
قوماندانیهای عسکری خود لازم بداند باسم وزارت مالیه برات
داده از تحویلخانۀ عمومی گرفته بفرقه ها روانه میدارد و نیز یکورقه اطلاع
دائرۀ لوازم بهمان قطعه میفرستد تا بموجب همین ورقه اطلاع اجناس
مذکور را دائرۀ لوازم قطعۀ بجمع قطعۀ منسوبۀ خود داخل نموده رسید بدهد
چون روزنامچۀ تحویل باسم قوماندانی در هر مستوفی گریها و سررشته
داریهای اعلیٰ موجود است از ان سبب تحویلخانۀ عمومی هم تعلق بوزارت
مالیه گرفت تا از اجناس که بهر فرقه روانه میشود وزارت مالیه مستحضر بوده بمستوفی
گریهای ولایات اطلاع بدهد تا همان اجناس را در تحویلی قوماندانی
بیاورند و از قلم نماند.
۱۵۰- تنها ملاحظۀ جنسی و پسند نمونه و قید نمودن نمونه برای تفتیش و تطبیق اجناس
تحویلی با نمونه و حرف زدن با تجار و فرستادن بفرقه ها تعلق بدائره
معاش و لوازم وزارت حربیه دارد که بعد منظوری وزیر حربیه ایفاء
کند مسئول امور حسابیۀ جنسی آن نیست.
۱۵۱- بارگیر فرستادن اجناس فوق اگر کراهی باشد برات دادن وجه کرایه

--- page 33 ---

(۳۰)

از قبولی بودجه و اگر غیر کراهی باشد حکمنامه دادن آن تعلق بدائره لوازم
دارد و اگر بارگیر سرکاری موجود باشد بارگیر کراهی گرفته نمیتوانند.
۱۵۲:- قسم سوم خریداری اجناس که بفرقه ها میشود اجرای آن بخود قوماندان
متعلق است تنها برای استحضار وزارت حربیه رپوت اجناس خریداری
خود را میفرستند تحویل شدن را پورت و از ملاحظه وزیر حربیه گذرانیدان
رپوت مذکور وظیفه دائره لوازم است .
۱۵۳:- جبخانه و میگزین های عمومی کابل مربوط وزارت حربیه میباشد در امور
حسابیّه مثل تحویلخانه احتیاطی بوزارت مالیه مسول است .
۱۵۴:- دائره معاشات و لوازم وزارت حربیه از قطعات عسکری تنها یک راپورت
مخلص میزانی مصارف معاشات ولوازم را در هر دو ماه میگیرد و بعد
از اتمام قسط پنجم که ماه دهم سال باشد قوماندانی مرکز و فرقه ها و غندها
مستقل بودجه یکساله معاش مصارف خود را ساخته بدائرۂ معاشات
و لوازم برای تنظیم بودجه عمومی میسپارد.
۱۵۵:- دایره لوازم و معاشات وزارت حربیه بودجه وزارت حربیه و همه
قطعات عسکری را تنظیم داده بماه یازدهم سال جاری بوزارت مالیه
سپرد میکند.
۱۵۶:- مبلغ استخبارات و انعامات و ماکولات و تعمیرات و دیگر مصارف

--- page 34 ---

(۳۱)

خود وزارت حربیه را حساب ساختن وظیفه همین دائره است که بوزارت
مالیه بسپارد.

۱۵۷:- دایره لوازم و حساب قطعات عسکریه در امور حسابیۀ خود از جزو و کل
بالراس بمستوفی گری و سر رشته داریهای اعلی ولایات و اطراف
مسئول اند که قطع نموده بسپارند.

ادخال این نظامنامه را در زمره نظامات دولت و اجرای احکام
موادش را امر و اراده میکنم.

ضمیمۀ

(امور حسابیۀ مدیریت سرحدات)
۱:--- دائره سرحدات مربوطۀ بوزارت حربیه در مرکز اجرای معاملات آن
راساً بذریعه دائرۀ مرکزیه میشود. در ولایات اجرای آن بذریعه مامورین
سرحدات تحت نظارت و مراقب نایب الحکومه ها و حکام عملی کرده میشود.
۲:- محاسبه سالیانۀ دائرۀ مرکزیه مطابق دیگر محاسبات مرکزیۀ وزارت
حربیه راجع بوزارت مالیه است و حسابات مامورین ولایات حکومتیها

--- page 35 ---

(۳۲)
اعلی تعلق بمافیها و سررشته دارهای اعلی میباشد.
۳:- تخصیصات صرفیات سرحدیه بقد لزوم همه ساله بنا بر تکلیف وزارت حریبه در بودجه عمومیه دولت منظوری داده میشود.
۴:- منظوری تخصیصات بودجه سالیانه از وزارت مالیه بوزارت جلیله حریبه اطلاع میشود و به هر اندازه که وزارت حریبه برای ماموریتیها سرحدی لازم دید بوزارت مالیه مخابره میکند و از وزارت مالیه برای نائب الحکومه ها و حکام اعلی و مستوفیان و سررشته داران ولایات و حکومتیهای اعلی استجارت نامه مصرف ترسیل میشود.
۵:- مصارفات سرحدیه از قبیل معاش و جیره و بخشش و خرجی خرید اسباب و لوازم ضروریه و صافتها در مرکز به تصدیق وزیر حریبه و در ولایات و حکومتیهای اعلی بتصدیق نائب الحکومه ها و حکام اعلی سند مصدقه شمرده میشود.
۶:- وجه خرجی و مصارفات جیره و بخشش که در مرکز از حضور وزیر حریبه و در ولایات از حضور نائب الحکومه ها و حکام اعلی برای نفری سرحدیه مقرر میشود محض رسید خود اشخاص که به مهر و دستخط و نشان انگشت که داخل پرده نامه و یا کاغذ علحیده باشد گفتی و منظور است.
۷:- مصارفات همه مامورین سرحدیه بوزارت حریبه ما هواده به تفصیل

--- page 36 ---

(۳۳)

بدائره سرحدات را پوریتها میرسد.
۱۰۸ - راپوریت مبلغ مصارفات ماهواره اختصاراً بدائره مستوفیت
و سررشته داری ولایات و حکومتهای اعلی میرسد.
۱۰۹ - حسابات سالیانه دائره سرحدات بعد از انقضای سال از یکماه تا
از مرکز بوزارت مالیه و از ولایات و حکومتهای اعلی بمستوفیان
و سررشته داران رسیده تصحیح و تدقیق میشود.
۱۱۰ - کتابهای دائره سرحدیه و ماموریتهای مربوطه آن بعد از تدقیق تفتیش
وزارت مالیه و مستوفیت و سررشته داریهای ولایات و حکومتهای
اعلی خلص مخارج آن داخل مصارفات عمومیه دولت میشود اصل
کتابها بدائره سرحدات و ماموریتهای متعلق آن سپرده میشود که
محفوظاً نگهداشته شود. تحریر ۳۱ میزان ۱۳۰۲

--- page 37 ---

[BLANK PAGE]