نظامنامه
اصول محاکمات جزائیه مامورین
نظامنامه
اصول محاکمات جزائیه مامورین
در مطبع شرکت رفیق زیور طبع پوشید
١٤ برج سنبله ١٣٠٥
تعداد طبع دوم (٦٠٠)
هو الحکیم الخبیر
نظامنامه
اصول محاکمات جزائیه مامورین
قاعده
(۱) مامورینیکه متعلق بوظیفه خود مرتکب جرمی گردد قرار
ماده (١٦٥) تشکیلات اساسی تحقیقات ابتدائیه
درباره او اجرا یافته در مرکز وزارات و مدیریتهای مستقله
اوراق تحقیقیه او را با مأمور مجرم بمحکمه ابتدائی مأمورین و
در ولایات بمجالس مشوره تقدیم میگردد، در محاکم مامورین
و مجالس مشوره محاکمه مامور بتفصیلات ذیل اجرا میشود:-
(۲) بمجرد اتهام مأمورینیکه براءت ذمه شان از تهمت جرم
مذکور معلوم و یا از روی سوانح عمرشان بحسن سلوک
و صلاح مشهور و معروف باشند تحت توقیف آورده نمیشوند
(٣) :- در باره اشخاص مستورالحال در اثنای تحقیقات اگر یکشخص
عادل و یا دو نفر مستور الحال اخبار و اظهار اتهام بمظنون بودن
نکرده باشند و یا از روی دلائل و قرائن صحیحه علم واطمینان
باتهام مذکور حاصل شده باشد در قسم جنحه و جنایت مامور مظنون
بزیر توقیف آورده میشود.
(٤) :- پس از تحقیقات حالات شخصیه مامور مظنون واجرای لوام
تحقیقات برای اثبات جنحه و جنایت مظنون بها
در صورت براءت مظنون از توقیف رها میشود.
(٥) :- تحقیقاتیکه دربارۀ مامور مظنون از طرف دائره متعلقه او اجرا
گردیده باشد اگر تحقیقات مذکوره را مطابق اصول
و قواعد تحقیقیه وامارات و قرائن قاطعه که در علم محاکم
ظن غالب و یقین حاصل میکند ملاحظه نمایند مطابق قائد(١٤)
درباره مامور مظنون تعیین جزا کرده میتوانند. اگر تحقیقات مذکوره را
ناقص می بینند، و یا تحقیقات ابتدائیه دوائر متعلقۀ
مامور با تحقیقات صحیحه محکمۀ تصادم کند، تحقیقات
۳
مصدقه محکمه اعتبار دارد، مجالس مشاوره و یا محاکم
ثلاثه شورای دولتی مطابق وظائف خودشان
تحقیقات مذکور را تا درجه اتمام رسانیده دلائل و قرائن
جرم را ظاهر میکنند.
(٦) - محاکم ثلاثه مأمورین و یا مجالس مشاوره مطابق اوراق تحقیقیه
برای محاکمه مذکور، یکروز مشخص کرده مأمور مظنون را
و اگر مدعی داشته باشند نیز مدعی یا وکیل همان دائره را
طلب میکنند.
(۷) - مأمور مظنون، مدعی شخصی مأمور مظنون و یا وکیل همان دائره برای
حاضر شدن در یوم محاکمه مجبور و مکلف هستند.
(۸) - اداره و انضباط داخلیه محاکم برئیس محکمه تعلق دارد اگر
اعضای محکمه در اثنای محاکمه چیزی لازم بدانند بذریعه رئیس
محکمه و یا بعد از گرفتن اجازت آن از خود مظنون و مدعی
پرسیده میتوانند.
(۹) - در مجالس مشاوره یا محاکم ثلاثه مأمورین رئیس محکمه مطابق
اوراق موجوده، اولا از مدعی و یا وکیل دائره، و ثانی
از مأمور مظنون اسم و ولد و شهرت و محل اقامت ایشان را
تحقیق مینماید و كاتب محكمه مطابقت جوابها مدعی
وكیل مامور مظنون را از روی اوراق موجوده شفا
تصدیق میكند، واگريك مخالفت دیده شود از طرف
برای رئیس گفته میشود.
(۱۰) ــــ بعد از تحقیق شخصیت بنابر امر رئیس، كاتب اور
موجوده را بترتیب ذیل علناً میخواند، یعنی اولاً عرض مدر
ویا بیانات وكیل همان دائره را و ثانیاً اوراق تحقیقات
دائره متعلّقه مامور مظنون تنظیم یافته است .
(۱۱) ــــ پس از قراءت اوراق مذكور رئیس محكمه بدفعه اول
ویا وكیل همان دائره اجازت كلام میدهد مدعی و یا وكیل
همان دائره مطابق عرض شان دعوی خود را توضیح
میکنند، رئیس محکمه اگر افاده و بیان مدعی و یا وكیل
واضح نبیند از نزد وی ایضاحات لازمه میگیرد.
(۱۲) ــــ بعد از توضیح و صحت دعوی رئیس محكمه بیانات مدر
ویا وكیل همان دائره را خلاصه كرده از مظنون علیه استجواب
مینماید.
(۱۳) ــــ مظنون علیه سوالات رئیس محكمه را بجواب دادن مجبور است
اگر مظنون علیه جواب نگوید منکر شمرده میشود و اگر خارج
سوال چیزی بگوید رئیس محکمه او را منع مینماید و بدائره محاکمه
سوالات خود ارجاع میدهد و اگر مدعی و یا مدعی علیه بنابر
عذر معقول مهلت بخواهند باندازه کار مهلت داده میشود.
(١٤) رئیس محکمه نظر بدعوی مدعی و بیانات مأمور مظنون بهر قدر که
لازم می بیند نوبت کلام داده و از ایشان هر چیزیکه
مطابق تحقیقات لازم دیده باشد پرسیده میتواند.
(١٥) در صورت انکار و هر موضعی که شاهد و سند لازم باشد
رئیس محاکمه از مدعی علیه طلب شهود مذکور را و یا سنداشان
کرده استماع و ملاحظه میکند .
(١٦) تعیین شهود یا از طرف مدعی گفته میشود و یا از روی
اوراق تحقیقاتیکه در باره مظنون اجرا کرده شده است
معلوم میشود .
(١٧) شاهدان بحضور مدعی و مدعی علیه محکمه علیحده علمی را استماع
کرده میشود و قبل از استماع شهود رئیس محکمه اسم و شهرت
و ولد و مساکن شهود را مطابق اوراق تحقیقیه و موافق
تصریحات مدعی استفسار میدارد.
٦
(١٨) : بعد از ختام شهادت شهود، از طرف رئیس
برای مظنون گفته می شود، که اگر اغراض
در شاهدی شاهد و یا شخص شاهد داشته
باشد بیانات بدهد.
(١٩) : اگر بیانات او معقول بود مقبول و الا ... برمیگردد.
(٢٠) : بعد از صورت اثبات قبل از صدور حکم اگر
مظنه دسیسه یعنی گمان فریب و تزویر نزد رئیس
محکمه متیقن شود رئیس محکمه تحقیقات کرده میتواند
و همچنین تعدیل شهود سرا و علنا از طرف
رئیس محکمه اجرا میشود.
(٢١) : شهادتی که در حضور محکمه ادا کرده می شود
از طرف کاتب محکمه عینا ضبط و ثبت گردیده
در ذیل آن شاهدان امضا میکنند.
(٢٢) : اگر شخص از روی قرائن و امارات معقول
اثبات دعوای خویش را نتوانست
هیچ دعوی از طرف محاکمه مأمورین مسموع
نمیگردد.
۷
(۲۳) برای اثبات جرم مظنون یا برای اثبات برائت او اعضای
مأمور مذکور رئیس محکمه مطابق آرای اعضای محکمه
هر چیزیکه لازم و ضرور به بیند از دفاتر و دوائر رسمیه
رسماً پرسیده میتواند.
(٢٤) در زمانیکه بحضور محکمه مطابق تفصیلات فوق دعوی مذکور را
بدرجه کفایت تحقیق کرده باشند یا از شهادت شهود
و شهادت خط و خاتم یا قرائن قاطعه و امارات و دلائل
سائره که در علم محاکم ظن غالب و یقین حاصل میکنند
و یا اوراق تحقیقیه موجوده و یا دلائل و امارات مصدقه
موصوفه اسباب حکم بوجود آمده و دیگر هیچ چیز
برای تحقیق نمانده باشد، رئیس محکمه ختام محاکمه این
دعوی را بطرفین میفهماند.
(٢٥) بعد از اختتام محاکمه رئیس و اعضای محکمه بمذاکره کیفیت
آغاز میکنند رئیس محکمه دعوی واقعه را و افادات
و اعتراضات مظنون را یاد و تذکار نموده و اسباب حکم را
مطابق ماده فوق که بوجود آمده بریت واضح میکنند
و بهمینطور مابین اعضا و رئیس محکمه مذاکره کیفیت
۸
کرده می شود.
(۲۶) رئیس علی الترتیب آراء اعضای محکمه را از خرد
شان می پرسد هر اعضا مطابق جریان محاکمه رأی خود را
بیان میدارد و بعد ازین رئیس نیز رأی خود را مشخص
کرده قرارداد محاکمه را تعیین مینمایند.
(۲۷) مطابق قرارداد محاکمه اگر مأمور مظنون تحت تهمت آورده
شده باشد باز از طرف رئیس و اعضای محکمه برای
تعیین مجازات مأمور مذکور مذاکره گردیده و مطابق نتیجه مذاکرات
و مطابق مواد نظامنامه جزائیه مجازات مأمور مذکور
مشخص و تعیین میشود.
(۲۸) مأمورینیکه از روی یک جرم تحت محاکمه گرفته شود
مطابق اختیاراتیکه در اثنای وقوع جرم در
نظامنامۀ نشان داده شده سرت بازخواست کرد
میشود اگر از روی یک جرمیکه قبل از نشر نظامات
موجوده تحت محاکمه آمده باشند در ینصورت اختیارات
سابقۀ شان بنظر دقت گرفته و اتهام شان مطابق اختیا
مذکورہ تعیین کرده می شود.
۹
(۲۹) :-- حقوق شخصی که در ضمن دعاوي مرجوعه این محاکم واقع میشود
بمحاکم موصوف فیصله گردیده دوباره بمحاکم عدلیه مراجعت
کرده نمیتواند.
(۳۰) :-- نتیجه تذاکر یعنی حکم واقعه بحواله دلیل مواد قانونیه که باین حکم
تعلق دارد بطور خلاصه حتی الامکان بیک کتابیکه برای
ثبت قرار داد محکمه مشخص شده باشد قید و ثبت میشود.
(۳۱) :-- در اثنای محاکمه از طرف کاتب محکمه یک ضبط دعوی
یعنی صورت حال دعوی نوشته میشود، این ورقه ضبط
دعوی در اوراق مطبوعه و یا بیک کتاب مخصوصه تحریر
میشود ضبط دعوی اسم رئیس واعضای محکمه و اسامی
مدعی و مدعا علیه، و اگر از یک طرف شاهد اقامه کرده
شده باشد اسامی شاهدان وخلاصه اوراق و سنداتیکه
از طرفین برای اثبات نمودن دعوی داده شده است
محتوی میباشد و همچنین درین ورقه ضبط دعوی
افادات مدعی و مظنون علیه و مقرراتیکه از طرف محکمه قرار داده
میشود
نیز درج و قید میباشد این ورقه ضبط دعوی را بحضور رئیس
واعضای محکمه خوانده و بعد از مطابقت آن بمجریان
۱۰
محاکمه دیده از طرف رئیس و اعضای محکمه دستخط گردید
اگر محاکمه بیک مجلس باختتام نرسیده باشد محاکمات
متعاقبه نیز بطور مسلسل درین ورقه ضبط و قید گردیده
بطور فوق الذکر دستخط میشود ورقه ضبط دعوی برای
تنظیم فیصله خط محکمه استناد گرفته میشود.
(۳۲) فیصله خط مطابق مندرجات ضبط نامه بر وجه ذیل
تنظیم مییابد
الف:- اسم و نسب مدعی و مدعا علیه و شهود.
ب:- خلاصه جریان محاکمه.
ج:- اسباب حکم و دلائل.
د:- صورت فیصله.
ھ:- احکام نظامیه که برای فیصله محکمه اساس
گرفته شده باشد.
و:- تاریخ فیصله و تاریخ تفهیم فیصله.
(۳۳) فیصله خط محکمه از طرف کاتب محکمه تحریر و بحضور رئیس
و اعضای محکمه قراءت گردیده در زمانیکه مطابقت
فیصلہ خط بہ ضبط نامہ دعوی یعنی صورت حال مطابق دیدہ شدہ
۱۱
پاک نویس کرده بکتاب مخصوص ثبت و در ذیل آن فیصله خط
از طرف هیئت محکمه مذکوره مهر و دستخط گردیده فیصله خط
بمحکوم علیه و مدعی داده از انها رسید گرفته میشود و همچنین
مطابق فیصله خط مذکور برائی دائرۀ متعلقۀ همان
مامور محکوم علیه ارسال میگردد.
نظامنامۀ الی کتب التیری
ضمیمۀ اصولمحاکماتی
در جرایم مشترک جرم مامور خرد به جرم مامور کلان تابع بوده
اوراق دعوی به محکمه مامور کلان داده میشود.
(۱۲) اسد ۱۳۰۴
نقل و اجرای احکام این نظامنامه را در نظامات دولت واجرای
تمام موادش را امر فرمودیم فعلی
رقم ۲ حوت ۱۳۰۱
[stamp]
ضمیمه نظامنامه اصول محاکمات
جزائیه مامورین
- تبدیل ماده (۲۸):
مامورینی که از روی یک جرم تحت محاکمه گرفته شوند
مطابق اختیاراتی که در اثنای وقوع جرم
در نظامنامه ها نشان داده شده است بازخواست کرده
میشوند ، اگر از روی یک جرم قبل از نشر نظامات موجود
تحت محاکمه آمده باشند در ینصورت اختیارات سابقه
شان به نظر دقت گرفته و اتهام شان مطابق اختیارات
مذکوره تعیین کرده میشود .
و نیز مامورینیکه از یک شعبه بدیگر شعبه تبدیل و یا ترفع میکنند
هرگاه نسبت بماموریت سابقه شان تحت محاکمه بیایند درین
[ILL] نظام [ILL] [ILL] [ILL] [ILL]
زمان اسبق آنها اجرا میشود .
١٢- کسانیکه قرار فیصله محاکم مامورین و مجالس مشوره
محکوم بحبس سزا میشوند قبل از دادن فیصله و دانسته
کردن محکوم را به مجرد تپشش رؤسای محاکم و مجالس
مذکوره ذریعه مکتوب و اگر وقت مساعد نباشد به ذریعه
تیلفون به قوماندانی محلی اخبار نموده قدر کفایت
پولیس را جلب و مامور متهم را بهمه حال جهته توقیف
سپرد پولیس کرده رسید گرفته بعد فیصله را بوزارت
متعلقه آن ارسال میدارند . قوماندانی نظر باطلال
تیلفون فوراً نفری فرستاده ثانی از محاکم
سند رسمی اطلاع میگیرد .
مورخه ۲۹ میزان سنه ٣١٣