Taʼlīmāt-i tafrīq-i vaz̤āʼif-i ḥukkām va maʼmūrīn-i mutaʼlliqah-i ān تعليمات تفريق وظائف حكام و مامورين متعلقۀ آن

تعلیمات تفریق وظایف حکام و مامورین متعلقهٔ آن تمهید قبلاً برای اجرای امور دولت و تسهیلات کارهای افغانستان قوانین و نظاماتیکه موافق آن رفتار میشد موجود نبوده هر یک از مأمورین بمقتضیات خود و قیاسی بیک طرزیکه همیشه رعایا پریشان و سرگردان و کارهای معطل و مختل میماندند ، اجرای خدمات محوله خود را میکردند که امور دولت در هیچ وقت بیک اصول اجرا نیافته اختلاف زیادی واقع بود بلکه بعضی مأمورین بوظایف دیگری تشبث نموده

۲ از بسیاری کار وظایف اصلیش باز میماند و برخی از عدم قواعد و نظام وظایف خود را هم مهمل و مجمل میگذاشت و رعایا مرجع عرض و انجاح حوائج خود را ندانسته همیشه مضطرب و سرگردان میبودند . بنابر رفع این پیچیده گی و سهولت کار اهالی در هر شعبه تشکیلات مأمورین و توضیح نظامات و قوانین گردید تا هر کدام مأمورین وظایف خود را بر طبق قوانین نظامیه باندازهٔ اختیارات خود ایفا نموده مرجع کار اهالی معین باشد . اما از سوء تفاهم بعضی مأمورین و نابلدی اهالی همه امور موافق قوانین موضوعه بر محوریش گردش نمیکند و اکثریه بهمان عادت سابقه خود روش مینمایند، چنانچه نائب الحکومه ها و حکام در امور جزوی و کلی شعبهٔ حربیه، خارجیه عدلیه، حسابیه، امنیه و دیگر شعب بالذات صرف اوقات نموده از کارهای مهمهٔ موظفهٔ خود ها باز مانده، دیگر مأمورین بیکار میمانند بناءًعلیه توضیح و تفریق وظایف مأمورین در امور متعلقهٔ شان و مرجع حوائج اهالی ذیلاً میشود تا هر کدام وظایف خود را دانسته حسب نظامات دولت اجرای وظایف خود را نمایند:-

تعلیمات قانونی وظائف حکام قواعد عمومیه ۱ : — نائب الحکومه و حکام اولاً بعرض و داد اهالی شخصاً پرداخته بعضی امور را بدون تطبیق نظامات مقننه قیاساً اجرا و برخی را باسم اداره ها احکام اجرائیه نموده در معرض محاکم شرعیه و دفتر و امینه و دیگر دوائر برای تصفیه میفرستند فی الواقع آنچه خود اجرا مینمایند خلاف نظامات و هر آنچه بعد ملاحظه احکام اجرائیه بدوائر میشکارند سبب تضییع اوقات آنها و سرگردانی اهالی است . آینده نائب الحکومه ها و حکام ابتداءً بامور مربوطه دوائر شعبات قطعاً صرف اوقات نکرده همه کارها اوّل باوّل بدون حکمنامه نائب الحکومه ها و حکام باداره منصوبه اش مراجعت کرده از انجا بر وفق نظامات دولت در معرض اجرا گذاشته میشود و تا زمان بلدیت اهالی بمرجع

٤ حوائج شان بمقصد رہنمونی و نشان دادن نقطه مرجع کار اہالی ہر یک نائب الحکومه و حکام یکنفر شخص خواننده را خارج دربار حکومتی مقرر کنند تا اداره مربوطه کار ہر کدام را برایشان نشان بدہند که اہالی بهمان اداره رفته اجرای کار خود را نمایند . ٢ :— مستوفیہا و سررشته داران اعلی و مأمورین مالیه و عدلیه و امنیه و دیگر شعبات سابقاً در هر کار جزو حکنامه نائب الحکومه و حکام را طلب نموده اہالی را سراسیمه و سرگردان مینمودند حقیقتاً مواد نظام دولت در شعبه ہر اداره بسند کافیست و در اجرای امور بر طبق قوانین موضوعه بهیچ احتیاجی به حکنامه جداگانه نیست پس آتیاً مأمورین عرض و داد اہالی را در شعب مربوطه اداره خود ابتدار بدون حکنامه نائب الحکومه‌ها و حکام بدرستی اصغا نموده اجرای کار و حوائج شانرا موافق قوانین و نظامات دولت بدون تعطیل و سرگردانی باندازه اختیارات خود‌ها بنمایند تعلیمات تحریری و رپورت حکام

و در هرائیکه مافوق اختیارات شان باشد ویا درنظامات به الخصوص موادی ایراد نیافته باشد به اوقات کارخود بحضور نائب الحکومه تقدیم نموده بعد استجازه درمعرض اجرا میکذارند احیاناً کدام امرا فوق اختارات نائب الحکومه باشد وبدیگر قواعد نظامیه تطبیق نشود بوزارت مُنسوبه بامضای نائب الحکومه مکاتبه نموده بعد استیذان وزارت معمول میدارند ۳: — اكر ازطرف مأمورین در اجرای كارا هالی تعطیل وبرای شان سرکردانی بی‌سبب پیش شود ویا درباره انها خلاف قوانین ونظامات دولت رفتار شود اهالی موافق قاعدۀ (٤) استحقاق عرض واستغاثه را دارند و باوقات معینۀ نزد نائب الحکومه عرض حال خودرا نمایند و نائب الحکومه موافق نظامات قانونیه بازخواست سوء رفتار مأمورین را نمایند . ٤:— قاعده اول و دوّم برای تعیین اختیارات

٦ وتفرق وظایف مأمورین ایراد یافته و سبب عدم تعلق نائب الحکومه و حکام بکار های متعلقه مأمورین گفته میشود بلکه نائب الحکومه فی الحقیقت رئیس و آمر اداره عمومیه یک ولایت است که همه مأمورین در زیر نظارت او ایفای وظایف مینمایند و نائب الحکومه مواظباً در رفتار آنها مراقبه و نگرانی دارد و اداره شعبات مربوطه ولایت و اجرای اوامر را ذیلاً نماید :- الف :- برای اجرای اوامر و ملاحظه فقراتیکه مافوق اختیارات مأمورین باشد در هر هفته و یا ایام از روی تقسیم اوقات نائب الحکومه تعیین وقت میکند که هر یک از مأمورین همان روز کار خود نزد نائب الحکومه حاضر گردیده و نائب الحکومه باندازه اختیارات خود موافق نظامنامه اجرای اوامر مینماید و اگر بعضی مأمورین بواسطه اجرای کدام امور ضروریه بدون اوقات کار خود نائب الحکومه را تعلیمات تفریق وظایف حکام

دیدن نخواهد بعد اجازه کار خود را بحضور نائب الحکومه تقدیم کرده میتواند . ب :- نائب الحکومه همیشه رفتار مأمورین را سرّاً و علناً مراقبه و نگرانی میکند . علاتاّ به ایام هر هفته یکروز در میان که هفته سه روز شود در روز یکساعت بعد سه بجه روز عرض و داد اهالی را که از سوء رفتار مأمورین و اجرای اوامر یکه بخلاف نظامات دولت درباره آنها نموده باشند واهالی استغاثه نمایند میشنود . ۵ :- نائب الحکومه و حکام در اوقات حاضری دائماً مشغول امور دولت بوده بکار های خصوصی صرف اوقات نمیتوانند و هیچ یک اعزه و معتبرین محض برای ملاقات آنها در وقت کار اذن ادخال ندارند هرگاه بعضی اشخاص اعزه و اشراف و ملاقات خصوصی نائب الحکومه و حکام را آرزو داشته باشند بدون اوقات کار از طرف صبح و عصر بجای

آنها بعد استجازه ملاقی شده میتوانند علاوه در هفتهء یکروز یا نیم روز به ایام پنجشنبه که اوقات ملاقات نائب الحکومه و حکام تعیین می یابد بجاے حکومتی تلاقی آنها ممکن است، احیاناً اگر یکی از اهالی کار ضروری داشته باشد در کاٹ مخصوص ملاقات نام و کیفیت کار خود را نوشته در زمان کار برای نائب الحکومه بفرستند نائب الحکومه اگر دیدن او را لازم و کار او را ضروری بداند بحضور خود طلب میکند و الا بدیگر وقت وعده داده بهمان وقت موعود ملاقات نائب الحکومه را حاصل خواهد نمود .

۹ قواعد خصوصیه شعبات شعبۀ حربیه ۱: سابقاً در شعبۀ خدمات داخلی حربیه یعنی نائب الحکومه و حکام مداخلت نموده در بین منصبداران نظامی و حکام منازعه و مناقشه وارد میکردید آتیاً نائب الحکومه و حکام بخدمات داخلی عسکری هیچ حق مدخلیت ندارند قوماندانها و منصبداران عسکری وظایف داخلیه عسکری تعلقه خود ها را موافق نظامنامه خدمات داخلیه عسکریه ایفا می نمایند. ۲: بعضی منصبداران عسکری در خارج وظیفه عسکری مداخلت نموده فیصله دعوی و تحصیل حقوق عسکری و اهالی و مجازات قباحت مینمودند آینده افراد عسکری در خارج وظیفه عسکریه اگر دعوی حقوق داشته باشند و یا مرتکب قباحت و جنحه و جنایت شوند و یا برخلاف قواعد نظاما [Vertical text on the right margin] تعلیمات تفریق دلایل نظام

۱۰ پولیس رفتار نمایند همیشه مطابق نظامنامه جزای عمومی تابع محاکمه ملکیه و قوانین پولیس میباشند . ۳ : — تعیین سرحد دار سابق گاهی از طرف نائب الحکومه و حکام و زمانی از جانب منصبداران عسکری می شد ازین جهت همیشه اختلافات فیمابین منصبداران نظامی و حکام ملکی واقع میگردید آینده تعیین سرحد دار تنها از طرف قوماندانها کلان عسکری از جمله منصبداران نظامی میشود . روابط کار و ارسال مرسول اجراآت محافظه شتر و استخبارات سیاسیه سرحدی بنائب الحکومه و حکام تعلق دارد در حالیکه سوء رفتار و روش خلاف قانون از سرحد دا مشاهده شود، بموجب اطلاع تحریری نائب الحکومه و حکام قوماندان عسکری عاجلاً تبدیل سرحد دار را بیک شخص درست و لایق مینماید . ٤ : — اگر منصبداران عسکری برای تحصیل حقوق رعایا محصل از جمله افراد عسکریه مقرر مینمودند این فقره خلاف قاعده بود در آتیه فیصله دعاوی و تحصیل حقوق قطعاً به ملازمان عسکری تعلق نمیگیرد حتی تصفیه دعویٰ

۱۱ و استحصال حقوق افراد عسکری نیز بمحکمه عدلیه متعلق است که در محاکم عدلیه مراجعت نموده بقوه عدلیه طلب حقوق نمایند. ۵:- برای احضار غیر حاضران عسکری از طرف منصبداران نظامی محصل مقرر میشد و از طرف آنها برای قریه داران و همجوار و اقارب ملازمین نظام اذیت و زحمت میرسید آینده از طرف قوماندانهای قطعات عسکری برای حکام محلی اطلاع داده شود و آنها بذریعه قریه داران و علاقه دارها غیر حاضرین نظامی را جمع نموده سپرده منصبداران نظامی همان علاقه نمایند که بمفرزه عسکری ملازمت شان بفرستند. ۶:- سابقاً تفریق و تقسیم وظایف مامورین ملکی و خدمات عسکری بدرستی نبوده اکثر خدمات غیر وظیفه عسکری ابر دوش عسکر میگذاشتند حال که تقسیمات وظائف شد و امنیت عمومیه و محافظت شهر بعهده قطعات پولیس و کوتوالی نهاده شد و که عسکر بخدمات ملکیه

۱۲ تعلق ندارند اگر در یک زمان قوة قطعات پولیس و کوتوالی برای محافظه شهر و امنیت عمومیه کافی نشود جهت رفع اختلالات داخلیه و یا اندفاع حملات خارجیه معاونت عسکریه ضرور افتد موافق ماده (۸۸) نظامنامة تشکیلات اساسی بموجب حکمنامه نائب الحکومه و حکام اعلی قطعات عسکری معاونت پولیس و کوتوالی و دفع معاندین را مینمایند و بعد از اله واقعه به امرنامه نائب الحکومه و حکام بقطعات شان اعاده میشوند.

۱۳ شعبه خارجه اکثرا امور خارجه بذریعه مکتوب نویسهای نائب الحکومه اجرا می شد مامور خارجه که بهمین کار مقرر بود بیکار و بیخبر میماند آینده مکتوب نویس نائب الحکومه قطعاً در امور خارجه مداخلت نمیتواند همه امور خارجه بذریعه مأمور خارجه در زیر امر نائب الحکومه در معرض اجرا گذاشته میشود بدین تفصیل :- ۱:- همه امور تحریریه شعبه خارجیه که نائب الحکومه باندازه اختیارا ت خود بقونسلها و خارج مکاتبه میکند و یا بوزارت خارجه مخابره مینماید وظیفه مامور خارجه است . ۲:- تعین وقت ملاقات قونسلها و مهمانهای رسمی خارجه و تدارک لوازمات آنها بتوسط مأمور خارجه میشود . ۳:- معاملات سرحدیه که از شعبه خارجه واقع شود و دیگر معاملات خارجه تماماً بذریعه مأمور خارجه حل و فصل میگردد . ۴:- مأمور خارجه هیچکاری را بدون تصویب امرنائب الحکومه در مرکز و خارج اجرا نمیتواند .

١٤ شعبه داخلیه اداره نفوس :- سابقاً در کار نفوس یک قاعده درست موجود نبوده و همیشه بدون روان و ترتیب بنام شک حسب حکمنامه هر کدام مأمورین حواله نفوس میشد حال در باب کار نفوس نظامنامه مکملی بوجود آمده که هدایت تحریر نفوس و اخذ نفوس و اندازه اختیارات مأمورین نفوس در آن توضیح یافته و موافق نظامنامه مذکور مرجع امور متعلقه نفوس هر ولایت مدیریت نفوس همان ولایت است که مدیر نفوس باندازه اختیارات خود موافق نظامنامه اجرای وظایف نموده علاوه بر ان آنچه مخابراتیکه بمدیریت نفوس عمومی لازم شود بتصویب و امضاء نائب الحکومه اطلاع میدهد . اداره نقلیه :- سابقاً اداره نقلیه مکمنونامی حربییه و ملکیه یکسه اداره بوده همیشه در مابین

۱۵ منصبداران نظامی و مأمورین ملکی منازعه بوقوع میرسید حال شعبه نقلیه حربیه علیحده و متعلق بقوماندانهای عسکری و شعبه ملکیه جدا و متعلق بنائب الحکومه ها و حکام گردید نگرانی و باخبری کندهای عسکری بذریعه قوماندانهای عسکری و تهیه خوراکه و تجهیز و لوازمات آن از اداره لوازمات حربیه میشود و مأمور نقلیه ملکیه در زیر نگرانی نائب الحکومه و حکام ایفای وظایف نموده تهیه خوراکه و تکمیل لوازمات شان بتصویب نائب الحکومه و حکام بذریعه مستوفیها و سررشته داران عملی نمود میشود یعنی با خبری و نگرانی مال مواشی ملکی متعلق بنائب الحکومه و حکام و کارهای آن بمستوفیان و سررشته داران ملک است. مالی است در زیر نگرانی حکام اداره معابر :- اداره معابر که سابق باداره یا دری مربوط بود حال بوزارت داخلیه ملحق شده مأمور معابر ولایات در تحت نگرانی نائب الحکومه‌ها انتظام معابر را نمود و اجرای کار را باندازه اختیارات خود میتواند و علاوه بران از نائب الحکومه ها هدایت و سررشته میگیرد.

١٦ شعبه عدلیه ١:-- پیش ازین نایب الحکومه و حکام غالباً در امور عدلیه بالذات صرف اوقات نموده بالآخره مدعی و مدعی علیه را بمحاکم عدلیه میفرستادند در ینصورت تضییع اوقات آنها گردیده اهالی بعد سرگردانی بموجبش عبثت میکردند بعد ازین اهالی برای فیصله دعاوی خود براه راست بمحاکم عدلیه مراجعت نمایند اگر بعضی نفری بعادت سابقه بعرض و داد حقوقیه نزد نایب الحکومه و حکام بروند یک نفر خواننده خارج دربار حکومتی از طرف آنها مقرر است تا اهالی را بمحکمه اصلاحیه و ابتدائیه رهنمائی و روانه کنند . تعليمات تفريق وظايف حكام ٢:-- در محاکم شرعیه سابقاً همه امور دعاوی فقط در یک محکمه متعلق بود که انفصال یک فقره کار از عدم فرصت بطول انجامیده و اهالی نهایت سرگردان میبودند ، اکنون محاکم متعدده تشکیل و کارها بمحاکم

۱۷ تقسیم شده تا محاکم عدلیه عجالتاً بتصفیه و فیصلۀ دعاوی اهالی پرداخته هر کدام مطابق نظامنامه باندازۀ اختیارات خود فیصلۀ دعاوی را نمایند. سابقاً برای تحصیل حقوق از محاکم عدلیه محصل مقرر می شد آتیاً در محاکم عدلیه خاص دعاوی فیصله میشود یعنی از محکمه مرکز به یک شخص محصل مقرر نمیشود. فیصله جات حقوقیه که در محاکم انفصال می‌یابند بدعی سپاریده میشود اگر مدعی علیه تن دهی ننماید در نائب الحکومه‌گی و حکومت هائیکه الی تولیمشر قوماندان کوتوالی مقرر است در نزد قوماندانهای کوتوالی مراجعت نموده بذریعه آنها تحصیل حقوق مینمایند و اجرای مجازات جنحه و جنایت بعد اتمام فیصله بذریعه قوماندانهای کوتوالی در معرض اجرأی گذاشته میشود. در جاهائیکه قوماندان کوتوالی از تولیمشر پائینتر است تحصیل حقوق و اجرا مجازات بتوسط حکام میشود. (فیصله جات بحقوق مدعی داده میشود)

۱۸ شعبۀ مالیه ۱ : – تا حال اکثر نفری محض ذریعۀ قوۀ اجرائیۀ خود اولاً بنایب الحکومه و حکام عرض کرده حکمنامه اسمی مستوفیها و دفترها حاصل مینمودند آینده چونکه برای اجرای امور قواعد نظامیه موجود است نایب الحکومه ها و حکام ابتداءً در امور حسابیه‌ صرف اوقات نکرده و در غرا ئض فقرات حسابیه‌ انالی حکمنامه نمیدهند و رأساً انالی برای اجرای امور حسابیۀ خود بدون سر گردانی (بجهت تفریق دیباچه حکام) بهمان اداره مربوطه اش رجوع نمایند کاتبان و سر کاتبان و مامورین و مدیران همان کارقاعدتاً امور حسابيۀ متعلقۀ خود‌ها را به اندازۀ که اختیارات شان تحدید کرده شده است اجرا کرده علاوه بر ان بصلاح و شورۀ مستوفی و سر رشته داران شعوبه اجزا او امر حسابیه‌ را مینمایند.

۱۹ ۲: — در جلب نامه مامورین و اشخاصی که برای فیصله حساب و دعاوی حسابیه خواسته میشدند نائب الحکومه ها و حکام امضا مینمودند، اتیا در جلب نامه شعبه حسابیه تنها امضای مستوفی و سررشته داران کافی شمرده میشود. ۳: — در بروات مصارف و معاشات و رسیده های خزانه و گدام و تحویلخانه مهر نائب الحکومه ها و حکام میشد چونکه علم آوری و در صحت و غلطی بروات از جانب آنها ممکن نبود و بدون آنکه مهر مامورین دفترها را دیده مهر مینمودند هیچ سنجش و تحقیق نمیتوانستند و کلیه صرف اوقات حکام بهمین کار بیفائده بود و هم برای تعیین مصارف و معاشات تمامی مملکت محروسه افغانستان بودجه یعنی میزان دخل و خرج ترتیب شده که اندازه مصارف و معاشات هر شعبه در ان مشخص و محدود است دفترها موافق منظور همی بودجه که از وزارت مالیه برای شان اطلاع داده میشود

۲۰ حواله مصارف و معاشات را مینمایند آینده در برات ورسیدات خزانه و تحویلخانه با مهر نائب الحکومه وحکام ضرورت ندارد و تنها مهر مستوفی و سررشته دارا اعلی بعد ثبت و امضای اداره تا سند و کافی است. ٤ : – در مخابرات حسابیہ که از مرکز ایالات با مأمورین بعشید نائب الحکومه با با عتبار امضای مستوفی با امضا مینمودند و همچنان آنچه مسائل حسابیه از جانب حکام و مأمورین مالیه فرستاده می شد بعنوان نائب الحکومها میفرستادند و آنها بعد ملاحظه بدفتر می سپارند آینده مخابرات ومكاتبات حسابتیه که از اداره مستوفیها در محلات مربوطه ولایت میشود بنام حکام و مأمور مالیه تحریر و تنها با مضای مستوفی فرستاده شود حکام محلی عیناً همان مکتوب را بعد ملاحظه سپر د دفتری و یا مأمور مالیه نموده در معرض اجرا گذاشتن آن متوجه باشند هر قدر فقرات حسابیہ از محالات مربوطه نائب الحکومه گی بمرکز مربوطه اش تسجیل میشو.

۲۱ مأمور مالیه و حکام متفقاً امضا نموده تنها بعنوان مستوفی تحریر و ترسیل نمایند مخابرات و مراسلاتیکه از ولایات بمرکز وزارت میشود با مضای نائب الحکومه و مستوفی فرستاده شود همچنان در شعب حسابیه که از وزارت بولایات مخابره میشود بنام نائب الحکومه و مستوفی مکاتبه نگاشته نائب الحکومه بعد ملاحظه عیناً همان مراسله را برای اجرا بمستوفی میسپارند مخابرات دیگر شعب نیز بهمین صورت اجرا می پذیرد ۵ : - بعض مصارف لازمه که تخصیصات بودجه بدان کفایت نکند و ضرور شود مستوفی بمصلحت و اتفاق نائب الحکومه بوزارت مالیه و وزار همان شعبه اطلاع داده بعد منظوری حضور از وزارت مالیه و وزارت مربوطه همان شعبه برای شان اطلاع داده میشود که اجرا دارند .

۲۲ شعبۀ معارف قبل برین کافۀ امورات معارف را از جزوی گرفته تا کلی خواه بوزیر خواه بوالی رجوع کرده او امر شانرا اسمی ما تحتان استحصال می نمودند مثلاً عارضی عرض میکرد پسرم از یک مکتب بدیگر مکتب تبدیل شود و یا بیکس و غریبم پسرم از مکتب معاف شود و یا شخصی از سلوک و روش معلم یا سر معلم نسبت به پسرش رأساً بحضور وزیر و یا والی متظلم میگردید و باز از طرف وزارت یا ولایت حکم تفتیش و تحقیق بهیچه امور باسم مدیر و بعضاً اسمی سر معلم وارد می شد درینصورت ها علاوه بر اینکه در امورات تنسیقیه و تنظمیۀ دائرهٔ اختیارات مأمورین معارف یک اختلال و پیچیدگی رو مینمود و پیش رو تعلیمات عمومیۀ طلبه نیز یک سکتگی پیش میگردید و اجراے امورات لازمه که باید بفوری بعمل آید بتعویق می افتاد بعد ازین باید همه امورات معارف بمدیران آن مراجعت شود یعنی امورات متعلقۀ مکاتب شهر

۲۳ مدیر شهر و از مکاتب شش کروهی بمدیرش کروهی وکذلک از هر شعبه بمدیر آن رجوع شده مدیر همان شعبه تا بحدیکه اختیار دارد خودش اجرا و مافوق انرا بسبر مدیر القا میکند سر مدیر نیز امر یرا که در اجرای آن مجاز است اجرا و مافوق آنرا قرار ضابطه (۱۰۹) بوالی عرض و سر رشته اتخاذ مینماید . * * * (صحبت تفویض وظایف حکام)

٢٤ شعبة تجارت مامورین گمرکات همیشه بضبط و ربط بندرات و اخذ محصولات مطابق نظامنامۀ گمرک موظف بوده در ترقی و تزاید تجارت مساعیت و مجاهدت مینماید و در قراات مافوق اختیارات خود بنائب الحکومه مراجعت میکنند و انچه قابل اطلاع و استحصال هدایت مرکز باشد بامضای نائب الحکومه بوزارت تجارت مخابره کرده سررشته و هدایت میگیرد * * * (تمهیدات بغزنی ولایت دهم)

۲۵ شعبه زراعت مدیر زراعت ولایات پیوسته بتجسس و انکشاف معادن و حفر انهار و احداث جنگلها سعی و اجتهاد بهمرسانیده وسایل ترقی زراعت را بمأمورین اراضی سرکاری و اهالی زرعّت کار هدایت مینماید، بکشف معادن و حفر انهار و احداث جنگلها را باجازه نائب الحکومه و حکام بکار انداخته تخصیصات معینۀ بودجه را باجازه آنها صرف مینماید علاوه بر تخصیصات معینه اگر دیگر مبلغ برای کارهای مذکور لازم و ضرور ببیند بامضا نائب الحکومه بوزارت زراعت و وزارت مالیه اطلاع دادۀ منظوری حاصل میدارد.

۲۶ شعبۀ امنیه ۱:- سابقاً مجازات قباحات را حکام قیاساً حسب اقتضا اجرا مینمودند آینده فیصله و مجازات قباحات را قوماندانهای کوتوالی در نائب الحکومه گیها و حکومتی هائیکه از غند مشر تا کندک مشر مقرر بستند مینمایند و در حکومتیهائیکه الی تولیمشر قوماندانهای کوتوالی آن مقرر است تحقیقات قباحات را نموده حکم مجازات را حکام میدهند و در موضعیکه پایانتر از تولیمشر منصبدار کوتوالی موجود است تحقیقات و مجازات قباحات بعهده حکام مفوض است در علاقه داریها تحقیقات و مجازات مرتکبین قباحت بذریعۀ علاقه دار بصلاح و مشوره مجلس علاقه داری اجرا میشود ۲:- تحقیقات ابتدائیه جنحه و جنایات را در نائب الحکومگیها و حکومتیهائیکه قوماندان کوتوالی آن از غندمشر الی تولیمشر است قوماندانهای کوتوالی و در علاقه داریها و حکومتیهائیکه منصبداران کوتوالی پایانتر از تولیمشر (نصاب تعویق و حواله حکام)

۲۷ فق میباشد حکام و علاقه‌دارها نموده نتیجه تحقیقات را موا قواعد نظامنامه در محاکم عدلیه بسپارند که محاکم مزبوره بقرار نظامنامه و قواعد موضوعه تصفیه و تزکیه شود. ۳ :- نائب الحکومه و حکام اعلی در اموراتیکه بکوتوالی در زیر تحقیق می آید بعین تحقیقات نگرانی و استحصال معلومات نموده میتوانند و بعض فقرات مهمه که باعث اخلال امنیت ملک باشد شخصاً بذریعه کوتوالی در زیر نگرانی خود تحقیقات مینمایند. ٤ :- سابقاً برای تحصیل حقوق خاصاً ز طرف نائب الحکومه ها محصل مقرر میشد و اوقات خود را بفیصله دعاوی حقوقیه صرف مینمودند آتیاً در نائب الحکومه گیها و حکومتیها ئیکه قوماندانهای کوتوالی از غند مشر الی تولیمشر مقرر است برای تحصیل حقوق در صور عرض مدعی بموجب فیصلجات محاکم عدلیه بتوسط کوتوالیها محصل مقرر میشود و در مواضعیکه منصبداً کوتوالی از تولیمشر پایانتر است حکام و علاقه‌دارا موافق فیصله شرعی تحصیل حقوق را مینمایند.

۲۸ شورای دولت اعضای مجلس مشوره نایب الحکومه‌گیها و حکام (موافق نظامنامه اساسی) فقراتی‌که نظر بصلاح حال رعیت و بهبود امور دولت لازم اطلاع بدانند بنایب الحکومه و حکام اطلاع‌دهی مینمایند نایب الحکومه و حکام اگر در تحت اختیارات شان باشد و اجرای آنرا حتمی بدانند هر فقره را با داره مربوطه آن سپاریده حکم‌نامه اجرا میدهند و اگر مافوق اختیارات شان باشد بوزارت منسوبه آن اخبار نموده بعد استیذان مرکز در معرض اجرا می آورند .

۲۹ پوسته مأمورین پوسته وفنیه دائماً بقائم داشتن تلیفون و پوسته رسانی بزیر امر نائب الحکومه موظف بوده در صورت اهمال و انغفال آنها نائب الحکومه بازخواست تغافل و تکاسل شانرا مینماید اجرای پوسته رسانی بصورت تعهد و تأسیس تلیفون و تلغراف جدید اگر لازم شود نائب الحکومه باندازه اختیارات خود بذریعه مأمور پوسته وفنیه اجرا و مافوق آنرا بمدیریت مستقله آن القا و بعد استجازه مرکز اجرا میدهد .

۳۰ ادارهٔ طبیّه مأمورین طبیّه مطابق قواعدیکه در نظامنامهٔ تشکیلات اساسیه توضیح یافته ایفای وظائف خود را مینمایند نائب الحکومه وحکام مو اطبّا با خبر و نگران کار آنها میباشند که تداوی امراض وسائره بدرستی شود و از دیگر طرف پاکی و صفائی محلات و انسداد اسباب موجبهٔ امراض مسریّه بقرار تصویب مأمورین طبیّه بذریعه مأمورین کوتوالی نموده شود و نائب الحکومه بیمه جهت تدابیر مأمورین طبیّه که برای دفع امراض متعدی و ساری پیش نهاد نمایند معاونت و مطابقت مینمایند .

۳۱ مکتوب نویسهای نائب الحکومه‌ها و حکام نائب الحکومه‌ها و حکام بعض فقرات تفتیشیه امور متعلقه دیگر ادارها بتوسط مکتوب نویسهای خود مینویسند آینده مکتوب نویسهای حکومتیها بدون فقراتیکه در نظامنامهٔ مدیریت مکتوب وظیفهٔ شان است بفقرات متعلقهٔ دیگر دوائر مداخلت کرده نمیتوانند موادیکه درین نظامنامه بنسبت وظائف نائب الحکومه‌ ومأمورين و تدويرا مورو دوائر مربوطهٔ یک ولایت ایراد و فیصام یافته عیناً همان قواعد در حکومتیهای اعلی نیز تطبیق و تعمیل میشود. ( تعمیل = تعویق وظائف حکام )

۳۲ (ضمیمۀ تعلیمات تفریق و وظایف مأمورین) ۱:- اشخاصی که بموجب فیصله و حجت مدار استناد شرعی طلب حقوق بردۀ نفری مسکونۀ دیگر ولایات و محل داشته باشند و نزد حکام محلی خود استغاثه کنند، آنها برای حکامیکه مدعی علیهم شان بآنحا سکونت دارند درباره تحصیل حقوق عارضان اطلاع بدهند تا بموجب سند حق عارضان تحصیل و برای شان ترسیل دارند. ۲:- زنهایکه از نرسیدن نفقۀ خودها از طرف شوهرشان که بعلاقۀ دیگر حکومتی باشد نزد حکام محلی خودها عرض نمایند حکام محلی آنها در تحصیل نفقه شان رأساً با دیگر حکام مخابره نموده میتوانند تحریر ۲۸ جوزا ۱۳۰ در اجرای احکام مواد فوق نائب الحکومه و حکام و مأمورین متعلقۀ آن مکلف اند. (ضمیمه تعلیمات تفریق وظایف مأمورین) [Written vertically in the margin]