نظامنامه جزای عمومی در مطبعه وزارت جلیله حربیه طبع گردید ۱۲ جوزا ۱۳۰۳ تعداد طبع ۲۰۰۰ ۵ نظامنامه جزای عمومی « در مطبع دائرۀ تحریرات مجلس عالی وزرا طبع گردید » ۱۷ میزان - سنۀ ۱۳۰۲ تعداد طبع ............ (۲۰۰۰) جلد نظامنامه [ILL] [ILL] مطبعه دارالسلطنه کابل [ILL] بسم الله الرحمن الرحیم نظامنامه جزای عمومی مقدمه قاعده (١) :- چنانچه اجرای مجازات جرایمیکه براه راست برعلیه حکومت واقع میشوند بدولت عائد است، همچنان ازجمله جرایمیکه برعلیه یک شخص بوقوع برسند، تحدید درجه تعزیرات آنهم که تابع تعزیر شرعی وسیاستی باشند بدولت عائد بوده، بنابراین درباره این دو نوع مجازات این نظامنامه جزا چنانچه مقدارهایی آن بقرار رأی اولوالامر بیان گردیده، وازسببیکه درباره جرایمیکه بقصاص و دیت و حد تابع میباشند (جزای عمومی) جدول اول ۲ احکام منیفہ شرعیہ را نیز حاوی است، بنابران کافہ مندرجات آن مطابق شرع انور (محمدی) است، و آن فصول تمسک القضاۃ الامانیہ کہ متعلق بجزاست از مربوطات این نظامنا شمرده میشود . (۲):- جرمہائیکہ قانونا مستوجب مجازات ہستند سه نوع است :- اوّل قباحت ، دوّم جنحه ؛ سوم جنایت . (۳) :- قباحت مستلزم مجازات تکدیریہ ؛ جنحه مستلزم مجازات تادیبیہ ؛ جنایت مستلزم مجازات ترہیبیہ ، جرمہائے ہستند. (٤):- مجازات تکدیریہ عبارت است از جزای نقدی از یکروپیه الیٰ دو صد روپیہ ، و یا از بیست و چهار ساعت الیٰ یکماه حبس . (۵):- مجازات تأدیبیہ عبارت است از دو صد روپیہ بالا تر الیٰ سه ہزار جزای نقدی ، و از یکماہ الیٰ سه سال حبس ، ویا جزای ضرب یعنی لت از (۳) دره الی (۳۹) دره . (۶):- مجازات ترہیبیہ عبارت است از جزای نقدی بالا تر از سه هزار روپیه ، و جزای حبس از سه سال بالاتر الیٰ حبس دوام جزای عرفی - جدول و الدیریہ ۳ و اعدام، و جزای ضرب از (۳۹) دره الی (۱۰۰) دره، مراد از حبس دوام بیست سال محبوسیت است. (۷) :— جزای جرایمیکه از نوع جنحه باشد، تنها بپیک لنگ زولانه در محبوس خانه اکمال مدت حبس خود را مینماید محبوسین در محبوسخانه بصنایع مختلفه اشغال میشوند، و مبلغیکه از آن حاصل کنند بقوت و معاش شان رسانیده میشود و مقداریکه برای شان کفایت نکند از طرف دولت اکمال میگردد، محکومین قباحت در توقیفخانه متوقف میمانند. (۸) :— جزائیکه از نوع جنایت باشند، بزولانه انداخته شدن بهردو پای مجرم در بندیخانه های عمومی ادا میشود، و نظر باقتضای جرم، بند یها در خدمات شاقه دولت گماشته میشوند، و از طرف دولت برای شان خوراک داده میشود. (۹) :— جزای ضرب یعنی لت در صحن سرایهای حکومتی در حالیکه یکی از مفتی های محکمه شرعیه جزائیه که اعطای حکم نموده، و یکنفر منصبدار کوتوالی، و عند الاقتضا نائب الحکومه و یا حاکم و یکنفر مغرزه نظامی و کوتوالی موجود باشد، در پیشروی ٤ یک حجم غفیر اهالی اجرا میشود. (۱۰): جزای ضرب با مراسم ذیل اجرا مییابد:- مفتی محکمه جزائیه، با مفرزه نظامی وکوتوالی که در قاعده بالا ذکر شده، در صحن سرای حکومتی، و یا در صحن وزارت عدلیه عین جای وسطی آن اخذ موقع مینمایند، واهالی بدورادور صحن ایستاده و یک میدان وسیع بوجود آورده اجتماع میکنند، متعاقباً محکوم علیه بمیدان آورده میشود، ومفتی همان محکمه که درباره او اعطای حکم نموده، حکم فیصله شدگی را بآواز بلند میخواند بعد از ختم قرائت محکوم علیه از کالای بالاپوش برهنه شده در صحن مذکور بقسم راکعانه ایستاده شده، یک شخص دیگر از کوتوالی مقابل او ایستاده شده سر او را در بغل میگیرد، جلاد کوتوالی دره شرعی نفط را گرفته، بموجب اشاره که از طرف مفتی داده میشود یک بعد دیگر ضربه ها را در پشت مجرم فرو می آرد، در اثنای ضرب دست راست از شانه باید بالاتر نشود وبعد از تماس ضرب بجلد دره باید بر جلد کش کرده نشود بعد از پوره شدن عدد مطلوب بموجب اشاره مفتی محکمۀ عدلیه عملیات ختام می‌پذیرد، و متعاقباً اگر محکوم علیه علاوه بران بجرای حبس هم محکوم گردیده باشد به بندیخانه سپرده میشود، و اگر اضافه بران محکومیتی نداشت آزاد گذاشته میشود، و اگر محکوم علیه، زن باشد در حضور محکمۀ شرعیه جزا بصورت ساترا نه زده میشود، و ایفای تشهیرات فوق در شان او ضرورت ندارد، وسر او را باید شخص محرم گیرد و اگر محرم نباشد زن دیگر را مکلف بسر گرفتن او بدارند. (۱۱) :- هیچ مأمور دولت تا حکم یک محکمۀ جزائیه نباشد هیچ کس از رعایا را بهیچ وسیله و بهانه ضرب نمیتواند، و هم حکمی را که از محکمه صادر گردد بالذات بدست خود اجرا کرده نمیتواند، جزای ضرب فقط بشکل وصورتیکه در بالا ذکر شد اجرا پذیر میگردد. (۱۲) :- مراد از جزای اعدام، قتلیست که طرز آن ز حضور پادشاهی صادر میگردد. طرز اجرای هر حکم اعدام در ابتدای منظوری اعلامی که حکم اعدام حاوی بوده از طرف اشرف پادشاهی تصریح و اراده ۶ فرسوده میشود . (۱۳) :-- زنیکه بجرای اعدام محکوم گردیده باشد، اگر حامله بود بعد از وضع حملش مجازات میشود . (١٤) :-- مردانیکه بجنایت محکوم باشند، پیش از انکه آنها را در بندیخانه ببرند، بشهر گشتانده شده تشهیر میشوند . (١٥) :-- هرگاه یکی از تبعه دول اجنبیه باشنده افغانستان مرتکب جرمی گردد که مستلزم جزا باشد، برطبق نظامنامه جزا مانند سائره تبعه افغانستان مجازات میشود . (١٦) :-- یک شخص پس از انکه بصورت قطعی بیکی از مجازات ترهیبیه محکوم شد، در اثنائیکه در حبسخانه باشد، و یا بعد از اکمال مدت حبس خود در ظرف ده سال دیگر مرتکب چنان یک جنایتی گردد که مستلزم حبس پانزده سال و یا زیاده بران باشد سیاستاً اعدام میشود . (۱۷) :-- هرگاه بر بالای یک شخص دیت شرعی، تضمینات شخصیه و رد اموال مسروقه، و جزای نقدی و مصارف محاکمه یکجائی حکم شود، از همه اول مقدار دیت شرعی وتضمینات شخصیه و اموال مسروقه از وی گرفته میشود و بعد ازان جزای نقدی و مصارف محاکمه، و مانند آن حق دولت از وی استحصال میگردد . (۱۸) :— مصارف محکمه بر ذمۀ محکوم علیه است . (۱۹) :— اشیائیکه اعمال ، و استعمال ، و نقل و محافظه، و بیع و شرای آن جرم را بوجود می آرند، اگرچه بفاعل جرم تعلق نداشته باشد هم مطلقاً از طرف دولت ، ضبط و مصادره میشود . (۲۰) :— اشخاصیکه بکدام جنایت، و جنحه که امنیت داخلی و خارجی دولت اخلال نماید جرأت ورزیده باشند بعد از اکمال نمودن مدت جزائیه که قانوناً برای شان معین است بهمه حال در تحت نظارت کوتوالی میباشند . (۲۱) :— بودن در زیر نگرانی کوتوالی عبارت است ازین چند چیز : اول :- اقامت کرده نتوانستن در محلهائیکه حکومت آنرا تعیین نموده است . دوّم :— محلی را که در آن اقامت میورزد و یا جاهائیکه تا بر رسیدن محل اقامت خود از آنجا ها میگذرد، آنرا تعیین و بیان نمودن . ۸ سوم :- در تذکره مروروی بقسمیکه گفته شد اشارت کردن . چهارم :- بمجرد رسیدنش در آنجا در ظرف بیست و چهار ساعت از ورود خود بحکومت خبر دادن . پنجم :- در حالیکه از اینجا بیکطرف دیگر رفتن آرزو داشته باشد سه روز پیشتر بحکومت خبر داده مجدداً تذکرهٔ مرور خود را گرفتن ، کسیکه در زیر نظارت ضبطیه بوده و با وجود آن باین شرائط رعایت نکند کم از کم بجزای حبس یکسال محکوم میشود. (۲۲):- مأموریکه بمحبوسیت مدت لا اقل دو سال محکوم گردیده باشد، به این شرط که آینده در هیچ یکی از خدمات دولت ازو کار گرفته نشود طرد کرده میشود. مأموریکه مرتکب جرم سرقت اموال دولت و اخذ رشوت گردیده باشد، اگرچه کمتر ازین مدت بمحبوسیت دو چار شده باشد، الی الابد از خدمت دولت طرد میشود . (۲۳) :- در اثنای وقوع جرم کسانیکه سن سیزده سالگی را پوره نکرده باشند، از قوهٔ ممیزه محروم دانسته میشوند، و از جرمیکه کرده باشند مسئول شناخته نمیشوند ، هرگاه از سبب ( جزای عمومی ) جدول اول ۹ جرم ایشان دیت لازم شود بعاقله متعلق میشود و خود ایشان بوالدین و ولی تا و وصی هاب شان تسلیم میشوند ، مگر هر گاه اینچنین بچه هایش از انکه سال پانزدهمین سن خود را پوره کند بالتکرار از ایشان یک جرمی سرزند انکسانیکه بحافظه شان مأمورند از صد روپیه الی دو هزار روپیه جزای نقدی گرفته میشود . (٢٤) :- در حین وقوع جرم بچه هائیکه سال سینز دهم عمر خود را پوره نمود و سال پانزدهم را اکمال ننموده باشند، جزای شان بدرجه نصف مقداریکه در نظامنامه صرح گردیده است، حکم میشود. اگر جرم مستلزم اعدام باشد ، بعوض آن ده سال حبس میشود، و از اینچنین بچه ها جزای نقدی هم مناصفه گرفته میشود . (٢٥) :- هرگاه ثابت شود که مجرم در حین وقوع جرم بحال ( جنون ) یعنی دیوانگی دو چار بود ، از مجازات معاف دانسته میشود. (٢٦):- هرگاه ثابت شود که یک شخص یک جرم را که اصلا مرضا او نبود مجبوراً مرتکب گردیده است از مجازات معاف دانسته میشود ، تنها در ینباب مجبوریتی که معتبر است ۱۰ نظر بدرجات جرم اولاً عبارت است از وقوع یک چنان کیفیتی که آنشخص را تماماً وکاملاً از شعار تهمت بری الذمه نشان بدهد، وثانیاً پیش آمد یک چنان ضرورتیکه او در مقام آن مقاومت کرده نتوانستن خود را ثابت بسازد الا از قبل امر والدین به اولاد ، ویا از بادار بخدمتگار حالاتیکه از تعظیم واحترام نشئت میکند آنها را مجبویت گفته نمیشود. (۲۷) : فعلی که بضرورت دفع فوری یک تعرض ناحقی که خواه بنفس وعرض خود شخص ویاغیری واقع شود، وجلوگیری آن بدیگر صورت ممکن نباشد آنراجرم گفته نمیشود. بناءً علی ذلک فاعل آن از جزامعاف دانسته میشود، افعالی که در اثنای نهب وسرقتیکه با جرای جبر وشد بوقوع پیوسته باشد، ویا خود درسرقتهائیکه مورث چنان یک ضررعظیمی میشوند که اراده و اختیار یک شخص را خلل دار میسازد بوقوع برسند، ویا هرگونه افعالیکه برای دفع سارق وناهب اجراشود ویا در حالیکه استرداد مال ممکن نباشد هرگاه برای مدافعه خود، ومحافظه وتخلیص واستردادطوری مال افعالی بوقوع برسند آنها را نیز (اجرای عمومی) ۱۱ جرم گفته نمی شوند . هرگاه در اجرای یک حکمی که از روی شرع و نظام و یا اینکه از کدام مرجع نظامی داده شده باشد، یک فعلی واقع شود جرم شمرده نمیشود . (۲۸) :ـــ اموال مسروقه در دست هر کس که باشد از وی گرفته میشود مگر جزا عاید است بفاعل سرقت . (۲۹) :ـــ هرگاه یک چند نفر اشخاص متعدداً متحداً مرتکب یک جنحه و یا جنایت گردند ، و یا آنکه در یک جنایت و یا جنحه که از افعال متعدده مرکب باشد از چند نفر اشخاص هر کدام شان بغرض حصول جرم یکی و یا یکچندی از افعال مزبوره را اجرا کنند، اشخاص مذکوره را هم فعل گفته میشوند ، و همه شان مانند فاعل مستقل آن فعل جزائی میبینند . (۳۰) :ـــ کسانیکه با اعطای هدیه، و یا نقود، و یا به اجرا تهدید، و یا به اعمال حیله و دسیسه، و یا بصرف نفوذ، و یا بصورت استعمال بیجا حکم مأموریت خود دیگر را بوقوع یافتن یک جنحه و یا جنایت تحریک نمایند، و یا بوقوع یک جنحه و جنایت واقف گردیده برآ ۱۲ حصول آن تجویز است نمایند، و یا اسلحه و آلات و وسیله را که مدار وقوع یک جنحه و جنایت باشد دیده و دانسته تدارک کنند، یا در افعالیکه سبب آمادگی و یا تسهیل و یا اکمال یک جنحه و جنایت باشند دانسته با فاعل اصلی آن معاونت ورزند، همه این قسم کسان فرعاً ذی مدخل همان جنحه و جنایت شناخته میشوند. کسانیکه برخلاف امنیت حکومت، و امنیت عمومیه، و امنیت اشخاص و اموال دست درازی و یا استعمال جبر و شدّت مینمایند، و یا بر افعال و حرکات ارباب جرایم واقف بوده بآنها بالاختیار خوراک و خوابگاه و جاپناه و جای اجتماع میدهند نیز فرعاً ذی مدخل شمرده میشوند، کسانیکه اشیائی را که بصورت غصب و یا سرقت، و یا خود از وقوع یافتن یک جنحه و یا جنایت استحصال گردیده باشند، تماماً و یا قسماً دانسته حفظ و اخفا نمایند، نیز در همان افعال ذی مدخل شناخته میشوند، و نظر به این حالات مختلفه در باره کسانیکه فرعاً ذی مدخل یک جنحه و یا جنایت باشند بر وجه ذیل جزا حکم میشود:- ۱۳ اگر اصل فعل مستلزم اعدام و یا حبس دوام باشد، درباره کسانیکه در آن فرعاً ذی مدخل اند [از ده سال تا پانزده سال جزای حبس] . اگر اصل فعل مستلزم جزای حبس از ده سال تا پانزده سال باشد، درباره کسانیکه فرعاً ذی مدخل باشند [از سه سال تا پنجسال جزای حبس] . اگر اصل فعل مستلزم جزا سه حبس از سه سال تا ده سال باشد، درباره کسانیکه فرعاً ذی مدخل اند [از دو سال تا سه سال جزای حبس] . در مسائل جنحه جزای کسانیکه فرعاً ذی مدخل باشند، [بقدر دو ثلث جزای اصل فاعل است] . (۳۱): در حالیکه یک وارث عدم وقوع قتل را دانسته بر یک شخص به تدارک شاهد زور دعوای قتل اقامه نماید و بطلان دعوای او بصورت بر حیات بودن مقتول ثابت شود [وارث مدعی جزای شاهد زور می بیند] . * * * ١٤ باب اول (جنحه و جنایاتیکه ضررشان عام است، ومجازات برآن مقررگردید) (فصل اول) (جنحه و جنایاتیکه امنیت خارجیه افغانستانرا اخلال مینماید) (٣٢):— با دشمنان افغانستان متفق گردیده برعلیه افغانستان یعنی برخلاف افغانستان سلاح گرفتن [اعدام] . (٣٣):— یکدولت اجنبی را برعلیه افغانستان بحرب برانگیختاندن [اعدام] . (٣٤):— در داخل شدن دشمن بافغانستان سهولت بهمرسانیدن و بغرضیکه دشمن به آسانی درافغانستان راه و استیلا یابد، راه ها، و ریل ها، و قلعه ها، و ماشینخانه های افغانستانرا تخریب نمودن، و عسکر دشمن را بسلاح و پول معاونت دادن، و عسکر افغانستان را در مقابل دشمن به عدم مقاومت تشویق نمودن، و یا برای از قوه بفعل آوردن یکی ازین جنایات با دشمن مخابره کردن [اعدام] . (٣٥):— بدشمن از ترتیبات عسکریه مملکت و نقشه های مدافعه و تعرض ۱۵ و مقدار قوۀ عسکریه، والحاصل یکی از اسرار عسکری و اسرار مهمۀ سیاسی را خبر دادن [اعدام] . (۳۶):— عسکر افغانست ناز بفرار کردن بسوی دشمن تشویق و اغوا نمودن [اعدام] (۳۷):— بیک سّری از اسرار سیاسی و عسکری دولت بحسب مأموریت خود واقف گردیده در حال عدم مأذونیت آنرا بدشمن افشا نمودن [اعدام] (۳۸):— در جدا ساختن و علحده گردانیدن یک قسم اراضی افغانستا از افغانستان، و یا خود را بیجا برای تأسیس دادن یک ادارۀ مستقلۀ جداگانه از ادارۀ دولت کوشیدن [اعدام] (۳۹):— بغرض کوشش در ایجاد یک حرب بر علیۀ افغانستان بخاک یک دولت اجنبی پناه بردن [اعدام] . (٤۰):— پیش از اعلان حرب یکی از تبعه افغانستان، در خدمت عسکریۀ دشمن بوده پس از اعلان حرب نیز در همان خدمت دشمن پائیدن [پانزده سال حبس] . (جزای عسکری) ١٦ (فصل دوّم) (جنحه و جنایاتیکه امنیت داخلۀ افغانستانرا اخلال مینماید) (٤١):— تبعۀ افغانیه را برعلیۀ حکومت به بغی و عصیان تشویق دادن و متعاقباً فعل عصیان بوقوع آمدن [ اعدام ] . (٤٢):— بی وقوع فعل بغاوت، فقط در تولید مادۀ بغاوت کوشیدن [حبس پانزده سال] . (٤٣):— بیرقها و نشانهای افغانستان، و یا دول اجنبیۀ دوست را بغرض حقارت و استخفاف پاره کردن [ از دو سال تا سه سال حبس ] . (٤٤):— تشویق نمودن اهالی افغانستانرا بمقاتلۀ یکدیگر، و بدینغرض آنها را بضد همدیگر مسلح گردانیدن [ اعدام ] (٤٥):— جرائمیکه در قاعده های (٤١) و (٤٢) و (٤٤) بیان گردیدند، هرگاه از طرف بعض جمعیت ها بعمل آید رؤسای شان [ اعدام ] و نفری شان [حبس دوام] میشوند، علاوه بران جنایتائیکه درین قاعده ها بیان گردیده، هرگاه درانخصوص در میان بعضی اشخاص مذاکره (تخطی متمم جزای عمومی) ۱۷ و مفاهمه بمیان آید، و به بعضی اسباب توسل ورزیده شود کسانیکه در مذاکره و مفاهمه شامل باشند : رؤسای شان [ حبس دوام ] . و باقی شان [پانزده سال حبس]. اگر تنها مذاکره بوقوع آید و باسباب توسل ورزیده نشود : رؤسای شان [ده سال حبس] . باقی اعضا [هفت سال حبس] . اگر از میانه شان یکنفر تکلیف نماید ، و دیگران تکلیفش را رد نموده قبول نکنند شخص تکلیف کنند [پنجسال حبس]. و کسانیکه تکلیف او را رد نموده بدولت خبر ندهند [ از شش ماه تا یکسال حبس] . کسانیکه تدارک و اعمال و احضار و اعطای سلاح و آلاتی که یک جمعیت فسادیه برای مقصد خود بآن محتاج است ، پردازند : هرگاه مادۀ فساد بموقع فعل آید [ اعدام]. والا اگر بموقع فعل نیامده بدرجۀ تشبث باقی بماند [ پانزده سال حبس] . (نظامنامۀ جزای عمومی) نمرۀ (۳) ۱۸ و چون در افغانستان تجارت اسلحه جاریست، بنا بران کسانیکه به پیشهٔ اسلحه فروشی و تجارت سلاح مشغول باشند، هرگاه از آن وقوف نداشته باشند [از جزاء معاف هستند]. (٤٦): - کسانیکه عسکر دولت را به بلوا و بغاوت تحریک و تشویق نمایند [اعدام] (٤٧): - قصداً ماشین‌خانه و انبارخانه های دولت را احراق نمودن [اعدام] (٤٨): - کسانیکه بتاراج کردن نقود و اشیای رعیت و دولت تثبث ورزند رؤسای شان [اعدام]. وبقیه نفری [حبس دوام] (٤٩): - دزدانیکه در کوهها و صحراها مسلح گشت و گذار نموده مردمانرا لخت میکنند، اگر بمطابق تمسکات القضاه الامانیه حد لازم نشود بعد از تاوان [از پانزده سال تا حبس دوام]. (٥٠): - هرگاه کسانیکه بمقصد قطع طریق، در کوهها و صحراها مسلح گشت و گذار نموده قبل از دزدی و تاراج گرفتار شوند [از سه سال تا پنجسال حبس]. (٥١): - از ارباب شقاوت مستمره کسانیکه قبلاً هم مرتکب جنایت (نظامنامه جزای عمومی) نمره (۳) ۱۹ گردیده باشند، و یا رهزنانیکه در دست افتاده گان خود را شکنجه و اذیت مینمایند، و یا در اثنای قطع طریق مردما نرا میکشند [اعدام] . (۵۲):- اگر رهزنان کسی را قتل نکرده، و مال نگرفته مجروح کرد اگر مطابق تمشک القضاة الامانیه حدلازم نشود بعداز تاوان [از پنجسال تا ده سال حبس] . (۵۳):- در کوچه ها و میدانها بغرض تشویق مردم برای عصیان، اوراق مضره مطبوعه را نشر کردن، و یا برای اینقصد نطقها گفتن، هرگاه عصیان بظهور آید [اعدام] . و هرگاه بظهور نیامد [نفی دوام] . و اگر تکرار در محل دیگر هم از ایشان اینگونه اوضاع سرزند اگر چه فعل عصیان بظهور نیاید [اعدام] . (۵۴):- کسانیکه اخبار ها و بیان نامه ها ئیکه بغرض تشویق مردم برای عصیان نوشته شده باشند نزد خود داشته هنوز توزیع ننموده باشند [از پنجسال تا هشت سال حبس] . ۲۰ فصل سوم (دربارهٔ رشوت) (۵۵): قاضی‌ها و جمله مأمورینیکه وظایف و خدمات رسمیه را در عهده گرفته اند، و اعضای منتخب و منصوب جمیع مجالس رسمیه، و کسانیکه از آحاد ناس مانند حکم و اهل خبره بوده با یک وظیفه رسمیه مکلف هستند، و وکیل‌های دعوی، برای نکردن چیزیکه نظاما و قانونا بکردن آن مجوزند و یا برای کردن چیزیکه نظاما و قانونا به آن مجبو نیستند، پول و یا اشیائیکه بنام هدیه بگیرند، و یا سائر منافعیکه بدینصورت برای خود تأمین مینمایند، و فرق فاحشی که در بین قیمت حقیقه و ثمن مسمای اموال و املاکیکه برای همین مقصد خواه کم و یا زیاده بیع و شریٰ شوند، گرفته میشود رشوت است . (۵۶): یک مأموریکه بغرض باطل گردانیدن یک حق رشوت بگیرد سه چند مقداری که رشوت گرفته است از وی بقسم جزای نقدی استرداد گردیده از سه سال تا پنجسال حبس] . ۲۱ (۵۷) :— هرگاه رشوت تنها برای وعده کردن و یا نکردن کدام کاری گرفته شده بطلان حق بعمل نیامده باشد [سه چند مقدار رشوت ازو مسترداد گردیده از دو سال تا سه سال حبس میشود] . (۵۸) :— راشی یعنی رشوت دهنده اولاً بصورت رشوتیکه داده است بقسم جزای نقدی ازوی ضبط گردیده علاوه بران [از یکسال تا سه سال حبس] . ونظر بصورت ثانی [تنها همان رشوتیکه داده است بقسم جزای نقدی او بخزینه دولت میرسد] . (۵۹) :— اگر هنوز رشوت داده و گرفته نشده باشد، و تنها دربارۀ اخذ واعطای آن یک گفتگو و یا مقاولۀ تحریری بعمل آمده باشد [راشی و مرتشی بصورتیکه در قاعده های بالا ذکر شد جزای بینند] . (۶۰) :— هرگاه یک آدم برای محافظه جان و مال و عرض خود، والحاصل برای حفظ یک منفعت مشروعه خود برشوت دادن مجبور گردد، رشوتیکه داده است واپس بخودش اعاده میشود، وتنها مرتشی جزای بیند. ۲۲ (۶۱) :ـــ هرگاه یک مامور در صورتیکه برایش رشوت تکلیف شود و او انرا قبول ننماید و متعاقباً بدولت خبر بدهد، خودش علنا از طرف اشرف پادشاهی بایک تحسین نامه تلطیف گردیده و راشی جزا می بیند. (۶۲) :ـــ کسیکه برشوت دادن مجبور شود، و رشوت را بتری داو باید در ظرف یکهفته بدولت خبر بدهد، هرگاه بدلائل مقنعه رشوت را اثبات نمود شخص مذکور از جزای راشی معاف میشود. فصل چهارم (در باب سرقت اموال) (۶۳) :ـــ کسیکه اموال دولت را نقداً و یا جنسا بدسیسه و جعل کاری خیانت کند، هرگاه نقد باشد دو مثل آن وجه نقد و اگر جنس باشد دو مثل قیمت همان جنس از نزدش استرداد گردید بخرینه دولت داخل میشود، علاوه برآن هرگاه کمتر از نصاب شرعی یکماه حبس، و از نصاب شرعی الی هزار روپیه از ۲۳ یکسال الی سه سال حبس، و از هزار روپیه اضافه الی ده هزار روپیه از سه سال تا ده سال حبس، و اگر اضافه از ده هزار روپیه باشد از یازده سال الی پانزده سال حبس، و مطابق ماده (۲۲) از ماموریت طرد. (۶۴) :— کسیکه اموال دولت را نقداً و یا جنساً سرقت نماید، اگر مطابق تمسّک القضاة الامانیه حد لازم نشود اضافه از نصاب شرعی الی یکصد روپیه یکسال حبس، از یکصد روپیه اضافه الی هزار روپیه از دو سال تا سه سال حبس، و از هزار روپیه اضافه الی ده هزار روپیه از پنجسال تا ده سال حبس، اضافه از ده هزار روپیه از یازده سال تا پانزده سال حبس کرده میشود، و هرگاه نقد باشد دو مثل آن وجه نقد و هرگاه جنس باشد دو مثل قیمت همان جنس از نزد مجرم استرداد گردیده بخزانهٔ دولت داخل میشود و مطابق ماده (۲۲) از ماموریت مطرود شمرده میشود. (۶۵) :— کسیکه در وقت بیع و شراء اشیاء بحساب دولت در معاملات خرید و فروش آن دست بازی نموده خود از ان مستفید گردد قرار قاعده (۶۴) جزا می بیند. نظامنامه جزای عمومی نمره (۳) ٢٤ (٦٦) :- اگر مرتکبین جرمهائیکه در همین سه قاعدۀ فوق بیان گردیده ملازمت دولت نباشد با وجود آنهم مانند بالا جزا می بیند. (٦٧) :-- هر گاه یکی از مأمورین دولت حق یک آدمی را که از دولت میگیرد تماماً نداده یک قسم آنرا خودش بگیرد [دو مثل پیسیۀ گرفته گی از وی استرداد گردیده پنجسال حبس میشود] . هر گاه بواسطۀ شخص دیگر مرتکب این جرم گردد [خود مأمور با مرتکب جرم بطبق فوق جزای میبیند] . (٦٨) :-- هر گاه یکی از مأمورین دولت، اجرت عمله را که برای کار دولت استخدام نموده است کم بدهد و یا هیچ نداده بخودش بگیرد [پیسیۀ که گرفته است از خودش دو مثل آن گرفته میشود یک مثل آن حتی اجورۀ عمله بوده بآنها داده میشود، و مثل دیگر آن بقسم جزای نقدی بخزینۀ دولت سپرده میشود و خودش پنجسال محبوس میماند] . (نظامنامۀ جزای سوقی) جزو (٣) (٦٩) :-- هرگاه یکی از مأمورین دولت در مزائدۀ واردات دولت دست بازی نموده موجب نقصان آن گردد [از مأموریت طرد و از یکسال الی سه سال حبس میشود، و همانقدر نقصانیکه در واردات وارد نموده است از وی بقسم تاوان گرفته میشود]. ٢٥ (٧٠) :— هرگاه یکی از مأمورین دولت برای تمتع و استفادۀ خود سِراً یا علناً بالذات و یا علی طریق المشارکه، در خریدری بعضی اسبابها ئیکه بوزارت و یا ادارۀ او لازم بوده از طرف دولت در آنخصوص امر داده شده باشد، یا در خرید بعضی اشیائیکه بحساب دولت خریده میشوند و یا در فروش چیزهائیکه از طرف دولت برای او سپرده میشود، مشارکت ورزید بود [از مأموریت طرد و از یکسال تا سه سال حبس]. (٧١) :— اگر در خرید و فروخت این اموال سر کاری اجرت و ساطت بگیرد [از مأموریت طرد و از یکسال تا سه سال حبس]. (٧٢) :— مأمورینیکه برای خود، و یا برای دیگران پیشه سرکاریرا برداشت مینمایند [از مأموریت طرد و از یکسال تا دو سال حبس] * * * فصل هشتم جزای مجرئی جریمه (*) ٢٦ فصل پنجم (کسانیکه نفوذ مأموریت خود را استعمال بجا نموده) (و وظیفۀ نامبردۀ خود را ایفا نمی نمایند) (٧٣) :— مداخله کردن مأمور بصورت جبر و تحکّم در حق مدعی یا مدعی علیه بنابر یک غرض و حمایه، در حضور محاکم شرعیۀ عدلیه و اداره [طرد از مأموریت] . اگر مداخله بصورت رجا و التماس بوده باشد [از دوصد الی دو هزار روپیه از ملتمس جزای نقدی گرفته میشود]. (٧٤) :— اگر در نتیجۀ جبر و تحکّم از محکمه بناحق یک حکم صادر گردد [مأمور مداخله کننده از مأموریتش طرد و از ششماه تا سه سال حبس] . هرگاه در نتیجۀ رجا و التماس از محکمه بغیر حق حکم صادر شود [علاوه بر آنکه از مأموریکه رجا و التماس نموده جزای نقدی گرفته شود از دو ماه الی ششماه بندی هم میماند] . (٧٥) :— قاضی های محکمه و اعضای مجلس های مشوره علاوه بر امضا نکردن بر مداخله که جبراً و یا التماساً بوقوع آمده است ۲۷ میباید که احوال آنرا نیز بدولت اطلاع و اخبار نمایند والا اگر در یکی ازین دو امر فروگذاشت نموده بودند [عزل از ماموریت] . (۷۶) :— رئیس‌های مجلس و یا قاضی‌های محکمه هائیکه معامله را از روی جبر و التماس شنیده آنرا اجرا کرده باشند [شش سال طرد از ماموریت و یکسال حبس] . و اعضای آن [تنها شش سال طرد از ماموریت] . (۷۷) :— اگر یک مامور در اجرا نکردن یکی از اوامر و قوانین و نظامات دولت، و یا برای تحصیل نشدن اموال دولت صرف نفوذ نماید [از سه سال تا پنجسال حبس] . (۷۸) :— اگر کسانیکه باینطریق صرف نفوذ مینمایند از مامورین دولت نباشند [از دوسال تا سه سال حبس] . (۷۹) :— هر گاه کدام وزیر و یا نائب الحکومه، و یا حاکم اعلی یا حاکم و علاقه دار، و مستوفی و سررشته دار، و قاضی و مامور مالیه، و مدیران تجارت و زراعت و گمرک در داخل منطقهٔ ماموریت خود، تجارت خرید و فروخت ارزاق را در دست خود گرفته بالذات اجرا نماید، این تجارت ۲۸ خواه علنی باشد یا سری [از مأموریت طرد میشود و از یکہزار الی بیست ہزار روپیہ جزای نقدی میدهد] فقط در جائیکه هست اگر از خود املاک و اراضی داشته باشہ تجارت محصولات زمین های خودش ازین قاعده مستثنیٰ میباشد . (۸۰) :— هرگاه مأموریکه بلا عذر معقول ، فرمانها و امرنامه ہائیکہ دولت نشر نموده باشد نشر ننماید [طرد از مأموریت] . (۸۱) :— هرگاه یک مأمور بلا سبب مقبول در ایفای وظیفه خود غفلت و اهمال ورزد ، و یا امری را که از طرف آمِرتَش موافق به احکام قانونیه داده شده باشد اجرا ننماید، اگر ازین عدم اجرا برای دولت یک ضرر برسد، نظر بدرجہ ضرر [از پنصد روپیہ تا ده هزار روپیہ جزای نقدی] . و هرگاه از ان بسیاست دولت یک ضرر برسد از [دو سال تا سہ سال حبس] . و اگر از ان برای یکی از رعایا یک ضرر مالی رسید علاوہ بر جزای فوق [تاوان همان ضرر از وی نیز گرفته می شود] . ۲۹ فصل ششم (تعدی مامورین دولت بر رعایا) (۸۲) :ـ هرگاه یکی از مامورین برای اعتراف کنانیدن جرم، بر یک شخص مظنون یا متهم با ذیت و شکنجه او امر نماید، و یا خود بالذات اجرا دارد [از ماموریت برای همیشه طرد، استرداد رتبه و نشان، حبس ده سال] . اگر آدم شکنجه شده از صدمه شکنجه وفات یابد، [کسی که شکنجه او را امر داده است جزای قاتل را می بیند] . (۸۳) :ـ هرگاه یکی از مامورین در حق یک محبوس از طرز مجازاتی که قانون تعیین نموده است، بالاتر و سنگین تر آنرا اجرا نما و یا اجرای آنرا بدیگری بفرماید [ از یک سال تا سه سال حبس] . (٨٤) :ـ هرگاه یک مامور مخالف طرزی که آنرا قانون نشان داده است بخانه یکی از رعایا داخل شود [از سه ماه تا سه سال حبس]. اگر هم در خانه داخل شود، و هم بخواهش خود، به اجرا ٣٠ جستجو و تفتیش قیام و اقدام نماید [از یکسال تا سه سال حبس] . (٨٥) :- اگر غیر از مأمورین یک آدم دیگر در خانه یک کسی بی آنکه خانۀ خودش باشد، جبراً و یا خود تهدیداً و تخویفاً ، و یا آنکه خفیتأ داخل شود [از یکماه الی یکسال حبس] . (٨٦) :- هرگاه یکی از مأمورین مال و ملک یکی از رعایا را جبراً اشترا و یا به ادعای بی معنی ضبط کند و یا بفروشد [مال و ملکی که گرفته شده دوباره بصاحبش عیناً و یا بدلاً اعاده میشود ، خود مأمور طرد و از شش ماه تا سۀ سال (٨٧) :- اگر یکی از مأمورین دولت ، از رعایا زیاده از محاصل دولت یک چیزی اضافه ستانی نموده آنرادکیسۀ خود بریزد [علاوه بر استرداد دو چند مقداریکه گرفته است از دو سال الی سه سال حبس] . هرگاه خودش نگرفته ، و مبلغ اضافه را بخزینۀ دولت تحویل نماید [همان مبلغ از خود او گرفته بصاحبش داده می شود] . (٨٨) :- هرگاه یک مأمور و یا یک رئیس سرکردۀ اهالی غیر از حد معینۀ ۳۱ بموجب کدام نظامنامه و یا فرمان پادشاهی امر شده باشد رعایا را بیگار گرفته از آنها کار بگیرد [اولا حق الاجرت عمله بیگار از وی گرفته بعمله داده میشود، و ثانیاً از ششماه تا سه سال حبس میشود، و اگر از جمله مامورین باشد از ماموریت هم طرد میگردد] . (۸۹):— هرگاه از مامورین دولت و یا آدمهای شان، و یا منصبداران و سپاهیان نظامی و کوتوالی در خانه رعایا و اهالی فروکش گردیده مفت و جبراً طعام بخورند و یا برای اسپهای خود جو و کاه وغیره بگیرند [قیمت شیائیکه گرفته و خورده اند استرداد گردیده بصاحبانش داده میشود، از ماموریت طرد و از یکهفته تا یک ماه حبس] . اگر فوج نظامی در اثنای کوچ از یکجا بدیگر جا مرتکب اینچنین حرکت گردد [قیمت چیزهائیکه گرفته شده باشد بقسم تاوان از منصبدار فوج که با ایشان درین جرم شریک بوده گرفته میشود، و خود منصبدار در دیوان حرب دیت محاکمه آمده از خدمت عسکری طرد، و از یکسال تا سه سال محبوس میماند] . نظامنامه جزای عمومی تعزیر (چاپ) ۳۲ فصل هفتم (کسانیکه بمأمورین دولت مخالفت کنند) (و بآنها بی اطاعتی یا تحقیر نمایند) (۹۰):— کسیکه مأمورین دولت را در اثنای ایفای وظیفه شان و یا در یک امری که متعلق خدمت شان باشد، از کدام سببی برای شکستاندن قدر و ناموسشان تحقیر کند، و یا در حق شان اطالۀ لسان یعنی زبان درازی نماید و یا خود تخویف نماید [از یکهفته الی یکماه حبس] . اگر این معامله در اثنائیکه یک محکمه و یا یک مجلس مشوره بکار مشغول باشد واقع گردد [از ششماه تا یکسال حبس و یا از دو صد الی چهار صد روپیه جزای نقدی] . (۹۱):— کسانیکه سپاهیان و منصبداران نظامی و کوتوالی و پلیس را در اثنای وظیفه شان حقارت کنند [از یکهفته الی یکماه حبس، و از بیست روپیه تا دو صد روپیه جزای نقدی] . اگر در اثنای این حقارت سلاح هم کشیده شود، قطعات مزخرف عموماً تحریر (٭) ۳۳ یکسال حبس ] . (۹۲) :— کسانیکه یکی از مامورین و یا از سپاهیان و منصبداران نظامی و کوتوالی و پولیس را در اثنای ایفای وظیفه و یا بخاطر وظیفه شان که ایفا مینمایند، ضرب و جرح و یا اینکه جبر و تشدد نمایند [علاوه بر جزای مستلزم ضرب و جرح، از یکسال تا سه سال حبس ] . فصل هشتم (کسانیکه محبوس را میگریزانند، و یا ارباب جنایت را میدانند و حمایت مینمایند) (۹۳) :— هرگاه پیش سپاهی یا منصبدار نظامی و پولیس که بر محافظه یک محبوس مامور باشند بسبب غفلت و بی پروائی محبوس بگریزد نظر بدرجات اهمال و غفلت شان اگر محبوس محکوم باعدام باشد [از هشت تا ده سال حبس ] . و در باقی آن از ربع تا ثلث میعاد حبس مقرره محبوس را پوره میکند . نظامنامه جزای عمومی فقره (۵) ٣٤ و اگر محبوس مذکور را قصداً بگریزانند [هرگاه محبوس باعدام محکوم باشد پانزده سال حبس، و یا بانتر از ان نصف مدت محکومیت محبوس جزای حبس می بیند] . و هرگاه محبوس هنوز محکوم علیه نگردیده باشد و درباره او حکم محکمه صادر نشده باشد و قصداً او را بگریزاند [از سه تا چهار سال حبس] . (٩٤):- هرگاه یکی از رعایا اسبابی را که فرار محبوسین را تسهیل نماید تهیه و تدارک کند [از یکسال تا سیال حبس] . (٩٥):- کسانیکه برای تسهیل فرار محبوسین برای شان سلاح و سائره تدارک نمایند [از ده سال تا پانزده سال حبس] . (٩٦):- کسانیکه یک بندی فراری و یا اشخاص متهم بالجنایت را شناخته حمایت مینمایند [از یکسال تا سیال حبس] . و خویشاوندانش از اصول و فروع، از قبیل پدر و مادر و ازواج و اولاد شخص مذکور از مجازات معاف میباشند. [margin text] قطعه ماده برای عمومی نمبر (٥) ٣٥ فصل نهم (کسانیکه مهر را می شکنند، و یا اشیای امانتاً) (و اوراق رسمی می دزدند) (٩٧) :- از طرف مامورین دولت مهریکه برای حفظ بعضی اشیا و یا اوراق و یا کدام محل وضع شده باشد، هرگاه آن مُهر از سبب غفلت و سهل انگاری کسیکه محافظۀ آن مأمور است شکسته شود [ از مأموریکه غفلت نموده است از ده صد روپیه تا یکهزار روپیه جزا نقدی گرفته میشود ] . (٩٨) :- کسیکه مُهر را شکتانده باشد [ از ششماه تا یکسال حبس] . اگر مهر را خود همان مأموریکه بمحافظۀ آن گماشته شده شکتانده باشد [ از یکسال تا سه سال حبس ] . (٩٩) :- علاوه بر شکسته شدن مهر هرگاه بعضی اشیاء و اوراق هم دزدی شده باشد [ بعد از تاوان اشیاء از پنجسال تا ده سال حبس ] . ٣٦ (١٠٠) :- کسانیکه اوراق رسمیهٔ دولت را سرقت و یا محو و اتلاف نمایند [از یکسال تا دو سال حبس] . اگر سرقت و یا محو و اتلاف آن از طرف مأموریکه محافظ آن است بعمل آید [از سه سال تا پنجسال حبس] . و اگر سرقت و یا محو و اتلاف آن از غفلت و سهل انگاری مأموریکه محافظ آن است بوقوع آید [تنخواه یکماهه اش بقسم جزای نقدی گرفته میشود ، و از یکهفته تا یکماه حبس] . (١٠١) :- اگر تنگته شدن مهر و سرقت اوراق رسمیه، و محو و اتلاف آن از طرف بعضی اشخاص بصورت هجوم بر محافظ آن بعمل آید، هر یک از هجوم کنندگان [از پنجسال تا ده سال حبس] . (١٠٢) :- هرگاه مأمور پوسته خطوط رسمی و خصوصی که بپوسته خانه او سپرده میشوند، آنرا بکشاید، و یا در گشادن آن مساعده نماید [از بیست روپیه تا صد روپیه جزای نقدی ، و از یکماه تا سه سال حبس] . ۳۷ فصل دهم (کسانیکه بی اختیار و مأذونیت، بخودها) (صفت رسمیه اضافه مینمایند) (۱۰۳):- کسیکه بے صلاحیت و مأذونیت، خود را چنان نشان بدهد، که گویا بیک منصب ملکی و یا نظامی منسوب بوده علاوتاً به ایفای وظایفیکه بآن منصب عاید است جرأت ورزد [از یکماه تا دو سال حبس]. (۱۰٤):- کسیکه بدون مأذونیت دولت بسر خود نقداری و حق رسانی کسے را نماید [از یکماه تا یکسال حبس]. (۱۰۵):- کسیکه اموال غیر منقوله را که از نزد وی حکماً گرفته شده و مستحقش تسلیم گردیده باشد، بالکرار ضبط نماید [از یکسال تا دو سال حبس]. (۱۰۶):- کسیکه نشانی را که از طرف حکومت برای او داده نشده باشد بیاویزد، والبسه رسمیه بالاتر از رتبه خود را بپوشد، و یا در حالیکه هیچ رتبه نداشته باشد لباس رسمی در بکند [از یکهفته تا یکماه حبس]. ۳۸ فصل یازدهم (کسانیکه سلسلۀ مخابرات تلغراف) (وتیلفون را خراب کنند) (۱۰۷):- کسانیکه آلات تلغراف و تیلفون را قصداً خراب نمایند [ علاوه برد و چند قیمت ضرر از سه ماه تا دو سال حبس]. (۱۰۸):- کسیکه سیم تیلفون و تلغراف را بریده و چوب های آنرا انداخته، موجب تعطیل و تعویق مخابرات گردد [از یکسال تا سه سال حبس، و از پنجصد روپیه الی دو هزار روپیه جزای نقدی]. (۱۰۹):- اگر این معامله بریدن و تخریب سیم های تیلفون و تلغراف، در اثنای یک محاربه و یا اختلال بوقوع آید [اعدام]. * * * ۳۹ فصل دوازدهم ( قلب چلانها ) (۱۱۰): - کسانیکه مسکوکات قلب بسازند، وقلب چلانی میکنند [ از ده تا پانزده سال حبس ] . (۱۱۱) :- کسانیکه پیسه قلب را ندانسته دادوستد مینمایند، هیچ مستحق جزا نمیشوند، فقط بعد از آنکه قلب شناسی را آموخته باز هم بجلانیدن آن کوشش ورزند [ ازبیست روپیه تا صد روپیه بجرای نقدی محکوم میشوند ] . نظامنامه برای محبوسین نمبر (۵) فصل سیزدهم ( کسانیکه سند و یا مهر ساخته گی میسازند ) (۱۱۲) :- کسانیکه فرمانهای پادشاهی و مهرهای حکومتی و مهرها و امضاهای مأمورین دولت، و اوراق و وسنداتیکه تعلق بدفترها باشد ، تقلید و تحریف نموده استعمال کنند [ هرگاه از آن منفعت حاصل گردد دوچند همان مقدار از وی جزای نقدی گرفته شده ، از ده سال تا پانزده سال حبس ] . هرگاه از فرمان ساختگی پادشاهی بدولت یک ضرر کلی برسد [ اعدام ] . کسانیکه اینگونه اوراق ساختگی و محرف را بدست آورد استعمال نمایند [ از پنجسال تا ده سال حبس ] . (۱۱۳):- هرگاه یکی از مأمورین خواه در میان سطرهای اعلام و فیصله آرا و سندات و سائر سجلات دفاتر که در اثنای ایفای وظیفه خود مینویسند ، یا بتغیر خط و خاتم و امضا و یا در صورت نوشتن اسم یک شخص بعوض شخص دیگر تحریفات نموده اینگونه ساخته کاری نمایند [ از ده سال تا پانزده سال حبس ] . (١١٤) :- هرگاه یک مأمور در اثنای ایفا وظیفه خود ، در قوت نوشتن اوراق رسمیه که تنظیم میکند، یک چیزیرا که یک آدم نگفته است بقسم گفته گی او، و چیزیرا که گفته باشد برعکس آن نوشته بدینصورت ساخته کاری نماید نظامنامه جزای عمومی قرثر (٥) ٤١ [از ده سال تا پانزده سال حبس] . (١١٥) :— رئیس های مجلس و قاضی های محکمه که اوراق ساختگی و قاعده های فوق الذکر را دانسته در موقع اجرا بگذارند [از ده سال تا پانزده سال حبس] . (١١٦) :— کسانیکه به اداره های گمرک بیان نامه ها و بچک های ساختگی و محرف و خلاف حقیقت را ابراز نمایند [از یکهفته تا یکماه حبس، و از دو صد روپیه تا دو هزار روپیه جزای نقدی] . (١١٧) :— کسانیکه خواه برای خلاص کردن خود و یا دیگران از خدمت دولت بنام طبیب ها شهادت نامه ساختگی بسازند [ از یکسال تا سه سال حبس ] . (١١٨) :— همچنان طبیب ها و جراح هائیکه خواه مبنی بر رشوت و خواه بنابر خاطر و التماس برای رهانیدن یک آدم از خدمت دولت شهادتنامه کاذب بدهند [از یکسال تا سه سال حبس ] . (١١٩) :— کسانیکه بنادانی و ناشناسی چیز های ساختگی و تقلیدی را استعمال میکنند [ از جزا معاف هستند ] . ٤٢ فصل چهار دهم ( آتش زنندگان ) (١٢٠) :ـ هرگاه یک آدم در داخل شهر و قریه بخانه کسی قصداً آتش زده باعث سرایت کردن آن به بناهای دیگر گردد ، حریق و سوختگی که بدینصورت ظهور کند فاعل آن [ اعدام ] . و اگر از همانخانه بخانه های دیگر سرایت نکند [ حبس دوام ] . و اگرچه سرایت نکند و موجب تلف نفس یکی از اهالی همانخانه گردد [ اعدام ] . (١٢١) :ـ کسانیکه خواه در داخل شهر و خواه خارج شهر در وقوع یافتن حریق تشبث نمایند ، ولیکن بفعل آورده نتوانند [ از پنجسال تا به ده سال حبس ] . (١٢٢) :ـ کسی که چوبهای بریده و محصولات درویده را مانند خرمن و غیره آتش بدهد [ بعد از تاوان احصائیه اش از سه سال تا پنجسال حبس ] . جزای عمومی ٤٣ (١٢٣) :- هرگاه حریقی که قصدا از طرف آتش زنندگان بوقوع آید موجب وفات انسانها گردد [شررانگیزان اعدام می شوند] . (١٢٤) :- کسیکه یک آدم را بآتش زدن امر و اجبار نماید اگرچه آتش زدہ گی بوقوع نیا ید [شخص جابر از سه سال تا پنجسال حبس] . فصل پانزدهم ( در خصوص شراب) (١٢٥) :- در افغانستان ساختن شراب و استعمال و ادخال آن و سکرات دیگر بمملکت بالکلیه ممنوع است، مگر چرس و بنگ که از محصولات افغانستان است ، تنها استعما و خرید و فروش آن برای استعمال در داخل ممنوع است ، اعمال و اخراج آن بممالک خارجه ممنوع نیست . (١٢٦) :- کسانیکه علنا شراب نوشی نمایند [هشتاد دره ضرب میشوند ، و فی دره (١٠) روپیه جزای نقدی] . ٤٤ (١٢٧):— کسانیکه خفیاً شراب نوشی نموده ، از آثار بیانیه یعنی از بعضی قرائن و استدلالات خفیاً شراب نوشی شان بقرار شرعی ثابت گردد [هشتاد دره ضرب میشوند ، و فی دره (١٠) روپیه جزای نقدی] . (١٢٨):— کسانیکه شراب بدیگران میفروشند [هزار روپیه جزای نقدی و سه سال حبس] . (١٢٩):— کسانیکه شراب سازی مینمایند ، بعد از اتلاف شراب او [هزار روپیه جزای نقدی و سه سال حبس] . (١٣٠):— کسانیکه از خارج شراب را بافغانستان ادخال مینمایند [شرابش اتلاف و بقدر نصف قیمت شراب ازوی جریمه گرفته میشود، و تا سه سال حبس] . همه قواعد این فصل خاص بـاهل اسلام و تبعه افغانیه عاید است ، فقط در باره تبعه اجنبی کسیکه برای تجارت بافغانستان شراب را داخل کند و یا به افغانها بفروشد بموجب قاعده های فوق جزا می بیند. (١٣١):— کسانیکه چرس و بنگ میکشند و یا تریاک میخورند، هرگاه سن شان از (٢٥) کم باشد [از ٢٥ تا ٣٩ ٤٥ دره جزای ضرب]. و هرگاه زیاده تر از (٢٥) باشد و نو عادت کند [از ٥٠ تا ٧٥ دره جزای ضرب]. برای کسانیکه از سابق گرفتار چرس و بنگ باشند تا دو سال معاف، بعد از دو سال [از ٥٠ دره الی ٧٥ دره ضرب]. برای تریاکیان عملی [نصیحت موثره]. فصل شانزدهم (کسانیکه بازنگر بازی میکنند و یا مانند آن حرکات مخالف اخلاق و آداب عمومیه مینمایند) (١٣٢):- کسانیکه علناً و یا خفیتاً بازنگر بازی کنند [شش ماه حبس، و از چهار صد الی پنچصد روپیه جزای نقدی]. (١٣٣):- کسانیکه علناً و یا خفیتاً بازنگری کنند [یکسال حبس]. (١٣٤):- هرگاه پدر و قاربای یک بچه در پیشروی خود همان بچه را برقصیدن مساعده نمایند [دو صد روپیه جزای نقدی]. (١٣٥):- برای هر دسته بازنگر فی نفر [ده روپیه جرم]. ٤٦ باب دوّم فصل اوّل (جنایت یا جریمہ هائیکہ درحق اشخاص بوقوع میرسند) (١٣٦):- در مسائل قتل و جرح برای تفصیلات احکام قصاص و دیت ، قاضی باید کہ بکتاب تمسک القضاة الامانیه مراجعت بکند. (١٣٧):- قتل عمد :- قتل عمد قتلیست کہ باستعمال آله قاتله قصداً حادث شود ، چون سلاح و باقی اسباب کشتنی . قتل شبه عمد :- قتلیست کہ بغیر سلاح و آلات کشتنی بمقصد اتلاف حادث شود . (١٣٨):- هر گاه شخصی شخص دیگر را بصورت عمد قتل نماید [قصاص] . (١٣٩):- هر گاه فاعل قتل عمد نامعلوم باشد [دیت از عاقلہ گرفتہ میشود] . (١٤٠):- هر گاه قاتل بفعل قتل عمد اقرار باشد، و ورثه مقتول او را ٤٧ عفو نمایند [ده سال حبس] . (١٤١):- هرگاه تنها یکنفر از ورثه مقتول قاتل را که بفعل قتل عمد اقرار نکرده عفو نماید بعد از دیت [پنجسال حبس] . (١٤٢):- واگر بسبب قومداری و لحاظ پیشه داری قاتل از طرف ورثه مقتول عفو شود [بهمه حال از طرف دولت حکم قتل درباره اش در معرض اجرا گذاشته میشود] . (١٤٣):- هرگاه یکی از ارباب جنایت و شقاوت مستمره برای بعمل آوردن یک جنایت عظیم مردمان دیگر را غدرانه شکنجه و یا اذیت نماید سیاستا بجزای قاتل محکوم میشود . (١٤٤):- هرگاه شخصی بصورت شبه عمد کسی را بقتل رساند [دیت شرعی] . (١٤٥):- هرگاه شبه عمد مکرر شد [سیاستا اعدام] . (١٤٦):- اگر دیت شرعی داده نتواند، بعوض هر هزار روپیه دیت [یکسال حبس] . (١٤٧):- اگر ورثه مقتول دیت را عفو کند [یا سه ونیم هزار روپیه و یا سه ونیم سال حبس] . جزای عمومیه ٤٨ (١٤٨):ـ واگر عفو در حق یک قوم دار و دولت مند باشد [یا پنجهزار روپیه و یا پنجسال حبس] . (١٤٩):ـ کسی که جسد یک مقتول را اخفا نماید ، و یا بی آنکه بکومت خبر بدهد دفن کند [ از یکماه تا یکسال حبس]. (١٥٠):ـ هرگاه شخصی شخص دیگر رالت وکوب و یا جرح نمود و موجب قطع وشکستن و سقوط عمل یعنی از کار بر آمدن یکی از اعضایش گردد علاوه بر دیت شرعی در صورت عمد از [دوسال الی سیسال حبس] و از غیر عمد[از یکسال الی دو سال حبس] میشود. (١٥١):ـ شخصی که شخص دیگر را لت و کوب و یا مجروح نموده زیاده از بیست روز موجب از کار پس ماندن او گردد ، اگر بمطابق احکام تمسّک القضاة الامانيه قصاص و یا دیت لازم نباشد بعد از ادای اجر طبیب و مرهم بها [از یکسال تا دو سال حبس]. (١٥٢):ـ اگر مضروب و یا مجروح کم از اندازۀ که در قاعدهٔ فوق بیان شد متأثر ومعطل گردد شخص زننده وجرح کننده اگر بمطابق احکام تمسّک القضاة الامانیة ٤٩ دیت و یا قصاص لازم نشود بعد از مرهم بها [ از یکهفته تا یکماه حبس ] . (١٥٣):- کسیکه محض بغرض تخویف و تهدید سلاح بکشد [ از یکماه تا سه ماه حبس ] . (١٥٤):- کسانیکه از آبا و اجداد و امهات خود یکی را ضرب و جرح نماید هرگاه ضرب و جرح موجب یک بیماری مرض نگردد [ از شش ماه تا یکسال حبس ] . و اگر زیاده از بیست روز موجب بیماری گردد [ از یکماه تا دو سال حبس ] . و اگر سبب سقوط یکی از اعضا شد علاوه بر دیت شرعی و قصاص [ از سه سال الی پنجسال حبس ] . (١٥٥):- کسیکه بقصد قتل وار سلاح نمود [ پنجسال حبس ] . (١٥٦):- کسیکه خطاءً سبب تلف یک آدم گردد، اگر کیفیت قتل از عدم دقت و یا عدم رعایت بنظامات صادر گردیده باشد [ بعد از دیت شرعی از شش ماه تا یکسال حبس ] . (١٥٧):- هرگاه شخصی خطاءً شخص دیگر را مجروح بسازد [ بعد از دیت ۵۰ شرعی که ادا نماید اگر کیفیت جرح از عدم رعایت بنظامات پیش آمده باشد از یکماه تاشش ماه حبس ] . (۱۵۸):- هرگاه یک شخص به امر یک آمر جابر شخصی را جبراً و کرهاً قتل کند و یا ضرب و جرح نماید، جزای قاتل و ضارب و جارح در حق آمرش اجرا میشود . (۱۵۹):- هرگاه کسی در هنگام شب و یا روز شخصی را ببیند که بخانه و یا دکانی نردبان گذاشته می براید و قفل و یا زلفی که در زیر قفل است آنرا میکشد و میکشند و یا دیوار یکخانه مسکون را سوراخ و یا دروازه اش را لتک میکند، و یا در صحرا و دشت مال را جبراً گرفتن بخواهد و بغرض بازداشتن و ممانعت، صاحب خانه و یا صاحب مال شخص مرتکب را قتل و جرح نماید، و بغیر قتل و جرح امکان نداشته باشد قاتل و جارح شخص مذکور از جزای قاتل و جارح بکلی معاف دانسته می شود . (۱۶۰):- کسیکه در خانه خود مرد بیگانه را با حرم خود دیده او را بقتل رساند نیز از جزا معاف دانسته میشود . جزای عمومی اه (١٦١):— شخصیکه نامه تهدید قتل بفرستد بدینمضمون که در صورت عدم ایفای مطلوبات خود او را محو و اعدام خواهد نمود [از سه سال تا پنجسال حبس] . اگر تهدید شفاهاً بوقوع آید [از سه ماه تا یکسال حبس] . فصل دوم (جنحه و جنایاتیکه متعلق باسقاط جنین هستند!) (١٦٢):— زنیکه باستعمال وسایط مخصوصه، و یا از طرف دیگری باستعمال آن رضا داده موجب اسقاط جنین خود گردد [علاوه بر تاوان شرعی دو صد روپیه جزای نقدی و از ششماه تا یکسال حبس] . (١٦٣):— کسیکه برضایگر زن تدارک وسایط مخصوصه نموده جنینش را اسقاط نماید [علاوه بر تاوان شرعی دو صد روپیه جزای نقدی، و از یکسال تا دو سال حبس] . (١٦٤):— هرگاه درین اثنا حامله وفات گردد، مسقط جنین، ٥٢ علاوه بر تاوان شرعی از پنجسال تا ده سال حبس] ز (١٦٥) : در صورتیکه بدون رضای زن وسایط مخصوصه استعمال کرده شود، و یا افعالی مانند ضرب و جرح موجب سقوط جنین گردد، فاعل علاوه بر تاوان شرعی از پنجسال تاده سال حبس ] . (١٦٦) : اگر در اثنای اینگونه اسقاط جنین زن وفات نماید علاوه بر تاوان شرعی پانزده سال حبس]. (١٦٧) : هر گاه چنین جنایت ها را یک طبیب یا قابله اجرا نماید [علاوه بر جزا هائیکه در قاعده های پنجگانه معین است در حکم هر قاعده که داخل باشد، مقدار جزای قاعده مذکوره یک بر یکنیم علاوه میشود]. فصل سوم (کسانیکه هتک عرض نمایند) (١٦٨) : هر کسیکه با یک بچه فعل شنیع اجرا نماید [اعدام]. (١٦٩) : اگر مفعول کمتر از ده سال باشد [از جزا معاف]. ٥٣ واگر کمتر از پانزده سال باشد [١١ دره] . واگر عمر مفعول زیاده از پانزده سال باشد، وجبرا فعل شنیع در حق او اجرا شود [از جزا معاف] . (١٧٠):- اگر مفعول عمرش زیاده از پانزده سال بوده برضا ورغبت خود بفعل شنیع تن داده باشد [اعدام] . (١٧١):- اگر کسی برای بچه بازی بچه نگاه کند [از هزار روپیه الی پنجهزار روپیه جزای نقدی، وپنجسال حبس] . (١٧٢):- اگر کسی در حق دختر خانه باکره که هنوز بشوهر نرسیده باشد فعل شنیع اجرا کند، هرگاه زانی محصن عیالدا باشد [اعدام] . و هرگاه محصن عیالدار نشده باشد: زانی { (حد دره) . زانیه { (١٧٣):- هرگاه یک مرد محصن با یک زن محصنه برضای جانبین فعل شنیع اجرا نماید: زانی } (اعدام) . زانیه } (١٧٤):- اگر یک مرد غیر محصن با یک زنیکه شوهر زن یک عسکری باشد، که در مقابل دشمن محاربه است: زانی } (اعدام) . زانیه } (١٧٥):- اگر کسی یک زن شوهردار را که شوهرش خواه در سفر و خواه در حضر و خواه زن عسکری و خواه از اهالی باشد ٥٤ بطور جبر و یا حیله بگریزاند [۷۹ دره ضرب ده سال حبس ] . در صورت جبر و حیله زن شوهر دار از جزا معاف، و در صورت رضا به جزای مذکور گرفتار میشوند . (۱۷۶):- اگر کسی یک زن بیوه را و یا یک دختر را بطور جبرو یا حیله بگریزاند [ ۳۹ دره ضرب و سه سال حبس میشود ] . (۱۷۷) :- اگر یک مرد زن یک عسکر را بگریزاند ، هرگاه شوهرش مسافر باشد [اعدام ] و هرگاه حاضر باشد [ ۳۹ دره ] . (۱۷۸) :- هرگاه شخص غیر محصن با یک زن محصنه فعل شنیع اجرا نماید ، زانی [صد دره ] زانیه [ اعدام ] . (۱۷۹) :- هرگاه یک شخص غیر محصن با یک زن غیر محصنه زنا کند زانی } (صد دره) . زانیه } (۱۸۰):- اگر یکی از طرفین در ارتکاب فعل شنیع جبرا مجبور شده باشد [مجبور از جزا معاف دانسته میشود] . * * * ۵۵ فصل چهارم (شاهدی دروغ و قسم ناحق) (۱۸۱):- کسانیکه در طرفداری و یا مخالفت یک شخصیکه عمداً متعلق جنایات متهم گردیده باشد شاهدی ناحق بدهند [۳۹ دره و تشهیر] . (۱۸۲):- کسانیکه در طرفداری و یا مخالفت متهم جنحه و قباحت شاهدی ناحق بدهند [۳۱ دره و تشهیر] . کسانیکه متعلق مسایل حقوقیه شاهدی دروغ و یا قسم ناحق بخورند [علاوه بر مقدار نقصانیکه بصاحب حق رسیده، ۳۹ دره و تشهیر] . فصل پنجم (بهتان و افترا) (۱۸۳):- هرکسیکه بقوۀ اجرائیه و یا بقوۀ عدلیه و یا بیک مأموریکه واسطۀ رسانیدن کیفیت است، باین دوقوه اخباراً ۵۶ و یا شکایت نامه داده بیک شخصی که بیگناهی او را محقق میداند، یا از برای غرض بیک مأموری یک گناه را اسناد کند، و یا خود در مخالفت آنشخص آثار دلائل مادیّه بسازد : هرگاه جرم اسناد کردگی از نوع قباحت باشد مفتری [از یکماه الی ششماه حبس]. هرگاه جرم اسناد کرده گی از نوع جنحه باشد [مفتری از ششماه تا دو سال حبس]. هرگاه از نوع جنایت بوده و شخص افترا شده از سبب آن توقیف گردیده باشد [از پنجسال تا ده سال حبس]. هرگاه از نوع جنایت بوده و مفتری علیه توقیف نشده باشد [از دو سال تا سه سال حبس] (١٨۴)—هرگاه شخصی بر خلاف شخص دیگر قذف یعنی جرم اسناد زنا را ارتکاب کند : قاذف برطبق فصل مخصوص تمسک القضاة الاما [٨٠ درّه ضرب میشود] . (١٨۵):—هر کسیکه بر خلاف دیگری تعیین یک جرم مخصوص ۵۷ و یا به بیان کردن یک مادهٔ مخصوصه که تشکیل جرم نماید، مردمانرا بحقارت و خصومت خود معروضداشته، و یا کسی را با اسناد اینکه موجب کسر ناموس و اعتبار او باشد ذم کند [از دو ماه تا یکسال حبس] . (۱۸۶):- برای اینکه ذم مذکور مستلزم جزا باشد، واقع گردیدن آن بیکی از صورتها ئیکه در ذیل نشان داده شده شرط است: اولاً:- در مواجهه متجاوز علیه در یک مجلس و یا در یک موقعه که دیگر اشخاص شنیده بتوانند علنی باشد . ثانیاً:- باید در غیاب متجاوز علیه، ولاکن با یک چند اشخاص مجتمع و یا متفرق اختلاط کرده اجرا شود . ثالثاً:- باید بصورت رسم و نوشته و قاریقاتور که بر عموم نشر و تشهیر میگردد، و یا بر بعضی مردمان توزیع گردیده باشد و یا مکتوب گشاده که براه پست به متجاوز علیه فرستاده شده باشد و یا بواسطهٔ ورقهٔ پوست وقوع یافته باشد . رابعاً:- باید با هر رقم جراید و رسایل یومیه و موقته، و هر نوع مطبوعات و وسایط نشریه واقع شود . ۵۸ (۱۸۷):- هرگاه برخلاف شخصیکه با ذم دچار تجاوز گردیده است از سبب ماده که موضوع ذم است تعقبات قانونیه اجرا شود و محقق شود که متجاوز بیگناهی شخصی را که بروی تعرض واقع گردیده ، دانسته در صدد و پیوستن اسنادات به اوست آنزمان ذم با فترا منقلب گردیده مطابق قاعده که در باره افتراست حکم داده میشود هرگاه شخصیکه ارتکاب جرم ذم را نموده در باره برائت ذمه خود اثبات صحت و یا شهرت فعلیکه بر متجاوز علیه اسناد نموده بخواهد این ادعایش قبول نمیشود . (۱۸۸):- هرکسیکه بدون تعیین کدام ماده مخصوصه بیک صورت دیگر بر ناموس و یا شهرت ، و یا حیثیت یک شخص دیگر مرتکب فعل (قدح) گردد [از یکماه تا ششماه حبس میشود ، و یا در مقابل این جزای حبس از دوصد روپیه الی دو هزار روپیه جزای نقدی میدهد] . جرم (قدح) نیز یکی از صورت های چهارگانه که در باره ذم ذکر شد لازم است که بوقوع بیاید، فاعل قدح هرگاه اثبات کردن چیز های را که بـسـناد جزای سخن . ٥٩ کرده است ادعا نماید مسموع نمیشود . (١٨٩) : - هرگاه بدون ذم و قدح یکی برخلاف دیگری اطاله لسان نماید ، و یا بیک اشارت مخصوصه اجرا حقارت نماید ، حقارت کننده [ از پانزده روز تا یکماه حبس، و یا در مقابل این حبس از پنجاه روپیه تا صد روپیه جزای نقدی میدهد]. (١٩٠) : - اطبا و جراحان و عطاران و قابله ها اسرار شخصیه را که بمقتضای صنعت شان بآنها سپرده میشود در غیر احوالی که قانونا به اخبار آن مجبورند افشا نمایند [ از بیست و چهار ساعت الی یک هفته حبس ، واز ده روپیه الی چهل روپیه جزای نقدی] . فصل ششم ( سرقت کنندگان و دزدان ) (١٩١) : - هرگاه از میان دو نفر و یا زیاده از ان تنها یکنفر شان مسلح بوده در اثنای شب دیوار یکخانه و یا دکانی که ٦٠ درآن انسان اقامت میورزد شگافته، و یا آنکه قفل آنرا شکستانده، و یا خود خویشتن را مانند مأمورین دولت نشان داده و یا یک امر ساخته گی که از یک مأمور دولت گرفته باشد ابراز نموده بدرون داخل شده و آنجا جبر و شدت نموده دزدی کنند، اگر مطابق تمسک القضاة الامانيه حد لازم نشود [بعد از تاوان هریک از دزدان حبس دوام]. (١٩٢) :— هرگاه دو کس و یا زیاده بران بیک خانه در آمده با اجرا معاملۀ جبر و شدت دزدی کنند، اگر مطابق تمسک القضاة الامانيه حد لازم نشود، هر یک از دزدان: [از ده سال تا پانزده سال حبس] . اگر در اثنای معاملۀ جبر و شدت یک آدم را مجروح سازند [اگر مطابق تمسك القضاة الامانيه حد و جزا لازم نشود، بعد از تاوان حبس دوام] . (١٩٣) :— هرگاه در یک خانه که کس اقامت نداشته باشد، بصورتیکه در دو قاعدۀ فوق بیان شد داخل گردیده دزدی کنند، اگر مطابق تمسک القضاة الامانیه ۶۱ حد لازم نشود ، [بعد از تاوان از پنجسال تا ده سال حبس] . (١٩٤) :- هرگاه هنگام شب یکچند نفر یکجا شد در راه عام دزدی نمایند اگر بمطابق تمسک القضاة الامانيه حد لازم نیاید [دوازده سال حبس] . (١٩٥) :- کسانیکه بغیر از همین چند صورت ہائیکه در قاعده ہای فوق بیان گردیده بیک رقم دیگر دزدی کنند، عموماً اگر بمطابق تمسک القضاة الامانیة حد لازم نشود بعد از تاوان مال [از یکسال تا سه سال حبس] . (١٩٦) :- هرگاه عراده چی ہا و کراکش ہا اشیائی را که حمل و نقل مینمایند دزدی کنند، بعد از تاوان شرعی [از یکسال تا سه سال حبس] . (١٩٧) :- هر کسیکه اسپ و سائر حیوانات سواری و باری و عراده و مانند نرگاو و ماده گاو حیواناتی را بدزدد، اگر بمطابق تمسک القضاة الامانیه حد لازم نشود [بعد از تاوان از یکسال تا سه سال حبس] . (١٩٨) :- هر کسی که آلات و ادوات زراعت و هیزمیکه برأی فروش ۶۲ فراهم و حضار گردیده باشند، و چوب تعمیر و مرغهای خانگی و کشتکار درودہ و نا درودہ را بدزدد، اگر بمطابق تمسک القضاة الامانیه حد لازم نشود [بعد از تاوان از سه ماه تا یکسال حبس] . (۱۹۹):ـ هرکسیکه یک کلید را تقلید کند، و یا یک رقم آله که قفل را بکشاید بسازد [ از سه ماه تا یکسال حبس ] . (۲۰۰):ـ هرکسیکه جبراً از دست شخصی یک حجت نقدی وسند قرض را بگیرد [از پنجسال تادہ سال حبس ] . فصل هفتم (کسانیکه در امانت خیانت کنند) (۲۰۱):ـ کسیکه یک کودک را بیک چیزی راضی قانع گردانید بحیله از دست وی سند دین یعنی حجت یا خودکدام ورقه ابرا وتعهد را بگیرد [ هرگاه بکودک نقصان رسیده باشد، تاوان آنرا میدهد و علاوه بران ربع مقدا خسارت بقسم جزای نقدی از وی گرفته میشود] ۶۳ دہم از ششماه تا دو سال حبس میماند] . (۲۰۲) :— هرگاه کسی بر یک کاغذ سفید مهردار و یا امضادار که به او امانت تسلیم گردیده باشد، امانت داری خودرا سوء استعمال نموده بنام صاحب مهر و امضا عباراتیکه متضمن تعهد و یا ابرا بوده ، و یا خود بر آن یک سند بنویسد که صاحب امضا را ذاتا و یا مالا نقصان برساند بعد از تاوان شرعی [از یکسال تا دو سال حبس، و از دو صد روپیه الی هزار روپیه جزای نقدی]. (۲۰۳) :— کسیکه بصورت امانت و وکالت سندات، و اوراق اموال، اشیا و نقود و سائرہ که به او تسلیم گردیده باشد بصاحبش اعادہ ننموده پنهان و یا ضایع کند ، بعد از جزای شرعی [از ششماه تا دو سال حبس] . (٢٠٤) :— هرگاه شخصی سند شخص دیگر را که برای اثبات دعوی در محکمه ابراز میکند ، و یا یک کاغذ دیگری را به اطلاع یافتن محکمه بدزدد و یا پنهان کند [از پنجاه روپیه تا دو صد روپیه جزای نقدی] . جزای عمومی ۶٤ فصل هشتم (قمار بازها) (۲۰٥) :-- کسانیکه قمار میزنند [مال قمار ضبط و هریک از قماربازان [ ۳۹ دره ضرب ] . (۲۰۶) :-- کسانیکه در خانه و دکانهاے خود پنهانی قمار بازان را آورده از آنها حق فعل میگیرند [ از صد روپیه الی پنجصد روپیه جز اے نقدی ، و ۳۱ دره ضرب ] . فصل نهم (کسانیکه مردم آزاری و بیهوده خرجی میکنند) (۲۰۷):-- کسیکه آلات و ادوات زراعت و صناعت دیگر را بشکند و یا خراب کند [ بعد از تاوان آن از یکهفته تا یکماه حبس ] . (۲۰۸):-- کسیکه حیوانات سواری و بارگیر اسپ عراده ساير حیوانات دیگر را قصداً اتلاف نماید [بعد از تاوان آن جزای عمله ۶۵ بصاحبش بچند مقدار تاوان جزای نقدی ازوی گرفته میشود]. (۳۰۹):- کسیکه خندق و جرها ئیکه بر دورا دور اراضی یک شخص دیگر کنده شده باشد، پر وخاکریز نماید، و یا احاطه هائی که از تپه ها و خار وخس باطراف کشت زار کشیده شده ویران کند [بعد از تاوان آن بقدر مقدار تاوان جزای نقدی]. (۲۱۰):- کسیکه طرق عمومیه و یا چشمه، و یا پل و یا آبروهای آب ، و یا ابنیه که ملک خود او نباشد بالاختیار هدم و تخریب کند [بعد از تاوان آن از ششماه تا دو سال حبس]. (۲۱۱):- کسی که بدون یک دست آویز رسمی و حجت شرعی که حق او را اثبات نماید، خود بخود اموال غیر منقوله را که داخل عهده تصرف شخص دیگری باشد ضبط و مداخله نماید [بعد از استرداد چیز ضبط گردیده گی از یک ماه تا ششماه حبس]. (۲۱۲):- کسیکه نهالستانها و کشت زارهای را که هنوز بکمال نرسیده باشد قطع و تلف نماید، و یا به مقصد تخریب دران حیوانات را بکشاید [بعد از تاوان آن از بیست روپیه ۶۶ تاصد روپیه جزای نقدی] . اگر این نهالستان تخریب شده عبارت از نهالهای باغ و یا نهالهای قیمتی و میوه دار باشد [بعد از تاوان از یکماه تا دو سال حبس، و از دو صد روپیه الی دو هزار روپیه جزای نقدی ] . فصل دهم (قواعد جزائیه که متعلق به اطباء و جراحان و عطار انست) (۲۱۳) : طبیبان و جراحان و عطار انیکه بنا بر سوء قصد ، به بیمار دوای مخالف داده موجب موت و وفات مریض گردند [ اعدام ] . (٢١٤) : اینچنین یک دوای مخالفیکه بنا بر سوء قصد داده شده باشد، هر چند که موجب موت و هلاک مریض نگردیده ، باعث شدت بیماری و مرض شود، طبیب و یا عطار و جراح [ برای اینکه آینده در هیچ جا اجرای صنعت نتوانند، شهادتنامه شان ضبط میشود] جزای نقدی ٦٧ و از سه سال الیٰ پنجسال حبس ] . (۲۱٥) : طبیبان و یا جرّاحان و عطار انیکه سهواً بمریضی دواء مخالف داده ، و یا بهر حال در فریضه مأموریت خودها غفلت و اهمال نموده این سهو و اهمال شان سبب موت مریض گردد [ برای اینکه آینده در هیچ جا اجرا صنعت نتوانند شهادتنامۀ شان ضبط ، و دوهزار روپیه جزای نقدی میدهند ] . (٢١٦) :- اگر ازین سهو و اهمال مریض وفات نیافته بلکه موجب شدّت بیماریش گردد [ از یکماه تا یکسال حبس ] . (۲۱۷) :- داکترها و اطبای یونانی که از مدیریت مستقله طبیّه اجازت نامۀ معالجه نداشته در شهر کابل بمداوا اهالی پردازند ، اگر از معالجۀ شان هیچ آسیبی هم به بیمار نرسد [ از پنجصد روپیه الیٰ هزار روپیه جزای نقدی مییابند ] . * * * ۶۸ باب سوم (جرمهائیکه از نوع قباحت باشند) فصل اوّل (جرمهای ذیل جرمهائیست که از نوع قباحت کلانترین صادر گردد، و هر کدام مستلزم جزائیست که درجهٔ آن در برابر همان جرم نوشته شده) (۲۱۸):— مأمورینیکه در مقابل آمرهای خود بیحرمتی و سرکشی نمایند [از پانزده روز تایکماه حبس] ویا [از دو ماه تاچهار ماه تنخواه شش بقسم جزای نقدی وضع میشود] اگر سرکشی در مقابل یک تنبیهی که متعلق بانجام وظیفهٔ او بوده بعمل آید [لااقل یکماه حبس وازمأموریت عزل]. (۲۱۹):— مأمورینیکه در حین ایفای امریکه آمرهای شان داده باشد سستی و سهل انگاری نشان بدهند [در نوبت اوّل تنخواه یکهفته، و در دفعهٔ دوّم تنخواه پانزده روزهٔ ۶۹ و در مرتبه سوم تنخواه یک ماهه او قطع گردیده، نوبت چهارم از یکهفته الی پانزده روز حبس گردیده از ماموریت عزل میشود] . (۲۲۰) :-- علی العموم مامورینی که در خدمات و وظائف خود غیر حاضر میمانند [ بمطابق نظامنامه حاضری جزا می بینند] . (۲۲۱) :-- مامورینی که در خارج وظیفه از روی حیثیت ماموریت خود حرکتهای نامناسب بنمایند [ در نوبت اول اخطار، بار دویم در حضور دیگر رفقایش توبیخ ، در سوم قطع تنخواه یکماهه او، مرتبه چهارم عزل از ماموریت ] فصل دوم (جرمها ذیل علی العموم از نوع قباحت مستلزم بوده جزائی هستند که در برابر هرکدام نوشته باشد) (۲۲۲) :-- در راه ها و سرکها، خاکروبه ها و گندگیها و سائر چیزهائیکه موجب بد بوئی وتعفن باشند، انداختن و به بی پروائی بالای کسی خاک جاروب و چرکاب ریختن ، و به ۷۰ روے سرکها حسب اللزوم بعضی چوقوریها کنده شباتاً بر بالای آن فانوس نگذاشتن [از یکروپیه الی بیست روپیه جزای نقدی]. (۲۲۳) :-- در داخل شهر و دیهات در جائیکه احتمال ضرر باشد پطاقی انداختن [از ده روپیه الی پنجاه روپیه جزای نقدی]. (۲۲۴) :-- در داخل شهر ها بلا لزوم تفنک زدن [صد روپیه جزای نقدی]. مراد از تفنک زدن در شهر فقط همان مناطق شهر از آن مطلوب است که از طرف قوماندان محلی محدود و تجزیه کرده میشود . (۲۲۵) :-- در جائیکه مردمان جمع باشند اسپ دوانیدن [از ده روپیه الی پنجاه روپیه جزای نقدی]. (۲۲۶) :-- کسیکه از گرفتن سکه دولت بقیمت معینش انکار و استنکاف ورزد [از ده روپیه الی سی روپیه جزای نقدی]. (۲۱۷) :-- قصداً بخانه و یا حویلی یک شخص دیگر خاک و سنگ ۷۱ و ناپاکی انداختن ، و یا بجائیکه داخل شدن آن ممنوع است در آمدن و از جائیکه گذشتن از ان ممنوع است گذشتن [از بیست روپیه الی شصت روپیه جزای نقدی ] . (۲۲۸):- بدرجه که باعث بر هم زدن راحت اهالی گردد بلاسوب غال مغال و شماته کردن [ از پنجروپیه تا بیست روپیه جزای نقدی ] . (۲۲۹):- اعلاناتیکه با مر حکومت چسپانیده و آویخته شده با شند کندن و پاره کردن [ از پنجاه روپیه الی صد روپیه جزای نقدی ، و از پانزده روز الی یکماه حبس ] . (۲۳۰):- کسانیکه کمتر از نرخ معین مروج اشیا را بفروشند. از بیست روپیه تا هشتاد روپیه جزای نقدی ، و از سه روز الی یکهفته حبس ] . اگر اشیاء فروش از قبیل نان و گوشت و آرد و چوب و ذغال باشد که حوایج ضروریه و بسته آن است ا جزای نقدی بقرار فوق ، مدت حبس از یکهفته الی پانزده روز ] . ۷۲ (۲۳۱):- کسیکه جاهائی را که برای منافع عمومیه از قسم طرق عامه و میدانها و تماشا جاها ترک و تخصیص شده باشند خراب و ویران سازد، و یا از طول و عرض آن مقداری برای خود بدزدد [جائی را که خراب کرده است بخودش تعمیر میشود، وجاهائی را که دزدید است از وی اخذ و استرداد گردیده، بعده] از پانزده روز الی یکماه محبوس میماند، و از بیست روپیه الی هشتاد روپیه جزای نقدی میدهد. (۲۳۲):- کسانیکه بر دیوارهای مساجد و جوامع و غیره و بر سرکها دیوارهای عمارتهای سرکاری ، و ابنیۀ خصوصی را به زغال و سیاهی و غیره چرک و خط میکنند و یا درختهائی را که از طرف حکومت در سرکها نشانیده شده، و یا گلزار هائی را که بر اطراف سرکها طرح شده اند خراب کنند، و یا گلهای آن را جدا سازند [از پنجرو پیه تا پنجا روپیه جزای نقدی] . (چوای عمومی) (۲۳۳):- جزائی در نظامنامۀ جزای هدا برای آن ۷۳ [از یکروپیه الی دو صد روپیه جزای نقدی] و از [یکروز الی یکماه جزای حبس]مقرر گردیده کافه آن از نوع قباحت میباشند . (۲۳۴) :ـ کسانیکه هنگام شب چراغهای گادی را خاموش گذاشته باشند [دو روپیه] . هرگاه چراغ بایسکل باشد [یکروپیه] . هرگاه چراغ موتر باشد [بیست روپیه جزای نقدی] . (۲۳۵) :ـ در اثنای مرور و عبور غیر پیاده بر سرکها بدست چپ خود نرفته بدست راست بروند [پنجروپیه جزای نقدی]. (۲۳۶) :ـ گفتن الفاظ رکیک و لغو وطعن و استهزاء بغیر قذف [پنجروپیه جزای نقدی] . (۲۳۷) :ـ جنگ دادن طیور وحیوانات [ بیست روپیه جزای نقدی] . (۲۳۸) :ـ در داخل شهر کبوتر پرانی و کاغذ پرانی، و بدون عذر بالای بام برآمدن که از آن همسایه متضرّر شود [پنجاه روپیه جزای نقدی] . لیکن کاغذ پرانی بدون بام، ومحض نگهداشتن کبوتر (جزای عمومی) ٧٤ بدون پراندن معاف است . (٢٣٩):- جنگ های خفیف و گفتگو های بازاری که رو مره واقع میشود ، درصورتیکه یکی از جانبین بدائره پولیس عرض کند از پنچروپیه الی بیست روپیه جزای نقدی ، وازیکروز تا یکهفته حبس ] (٢٤٠):- آویختن مرغ زنده از پا برای فروختن در بازار [دو روپیه جزای نقدی ] . (٢٤١):- اسپ را در بازار ایستاده کرده ، وخود جلو آنرا گرفته بردکانی نشستن [ پنجروپیه جزای نقدی ] . (٢٤٢):- برحیوان یا بر یک عراده از مقدار نظامنامه اضافه از طاقتش بار کردن از پنجروپیه الی بیست روپیه جزای نقدی ] . (٢٤٣):- استنجا بدست بر سرکها لاابالیانه گشتن [ یکروپیه جزای نقدی ] . (٢٤٤):- کسانیکه مانند آن مسجد و تربت و مانند آثار شریفه و یا ابنیه و عماراتی را که از تزئینات بلدیه میباشند خراب و رخنه دار نمایند ، و یا درخت ها و نهالهایکه ( جزای مامور ) ٧٥ در راه ها و سرکها و کوچه ها و یا صحن های مسجد باشند ببرند [بعد از ادای تاوان مقدار ضرر از صد روپیه تا هزار روپیه جزای نقدی ، و از یکهفته تا یکماه حبس ] . (٢٤٥) :— به اجرا احکام این نظامنامه وزارة عدلیۀ مأمورست . ضمیه نظامنامه جزای عمومی (۱) :— دزد اینکه بخانۀ شخصی برای دزدی رفته ببردن مال موفق نشود و جرحی هم واقع نشود هر گاه در جمعۀ آنها زیاده از یک نفر مسلح باشد صاحبان سلاح [حبس دوام] . و باقی نفری شان [از ده سال الی پانزده سال حبس] . هرگاه تعداد نفری زاید از سه نفر بوده تنها یکنفرشان مسلح باشد شخص مسلح [از هشت سال الی ده سال حبس] . و باقی نفری آن [از پنجسال الی هشت سال حبس] هرگاه تعداد نفری از سه کس کمتر باشد شخص مسلح ۷۶ [از چهار سال الی پنجسال حبس] . و باقی نفری [از یکسال الی سه سال حبس] . (۲) :— در صورت عدم حصول مصارف محکمه از محکوم علیه در مرکز بموجب تحقیقات وزارت متعلقه اش و در ولایات و محالات بقرار تحقیق کوتوالها و در حکومتی ها بذریعۀ حکام محلی تحقیق گردیده بمحاکم شرعیه برسد فیصله دعوی مجاناً بلا بدل داده شود . (۳) :— کسانیکه بجریمه غیر واقعات قتل و تعزیر حبس محکوم بوده در حین حبس ادای جزای نقدی را کرده نتوانند در مقابل هزار و پنصد روپیه جزای نقدی خود حبس یکسال را مجبور است که در محبس طی کند . (۴) :— کسانیکه باتهام جنحه و جنایتی توقیف شوند و در محاکم عدلیه اصل فعل بر او شان ثابت شود ایام مدۀ حبس شان از ابتدای توقیف محسوب است . (۵) :— محصول فیصلۀ فقرات قتلیکه دیت بطریق قسامت حکم میشود زاید از شش روپیه که قیمت اصل فیصله است گرفته نشود . ۷۷ (۶) :ـ کسانیکه عنداللزوم بوزارت ها و دوائر دولت جلب میشوند ، اگر قریه دار و یا کلانتر و دیگر مأمور تصدیق حاضر نبودن و بیماری شخص جلب شده را بنماید و کذب ظاهر شود مصدق کاذب [از بیست روپیه الی دو صد روپیه جزای نقدی میدهد] . (۷) :ـ محبوسینیکه از توقیف خانه ها فرار مینماید و باز دستگیر شوند اگر محبوسین جنحه بوده از محاکم شرعیه برآنها حکم حبس صادر شده باشد ربع میعاد حبس مقرره و اگر محبوس جنایت باشد ثلث میعاد حبس معینه خود ها را علاوه بر جزای سابقه خود ها اکمال مینمایند الا قبل از محکومیت و صدور حکم محاکم شرعی فرار کنند [از شش ماه الی یکسال محبوس میمانند] . (۸) :ـ کسانیکه توقیف و بزیر استنطاق اند و هنوز حکم شرعی بر اوشان صادر نگردیده از باعث غفلت پهره دار فرار کنند ، اگر مفروری متهم جنحه باشند محافظ غافل [از یکماه الی یکسال حبس] و اگر متهم جنایت باشند [از یکسال الی سه سال حبس] . ۷۸ (۹) :--- اشخاص متهم بالقتل که قبل از محکومیت خفیاً وارثان مقتولین را بمبلغ و یا جنس معینی رضا مند ساخته ورثه در محکمه شرعیه سوگند بدهد و یا اسقاط سوگند نمایند و کا سازی شان ثابت شود که قبل از مرافعه حکومت و قضا برای پا مال کردن قتل مصالحه نموده اند مناصفه وجه مصالحه از ورثه و شخص متهم بطریق علی السویه جزای نقدی گرفته میشود . (۱۰) :--- شخصیکه بموجب نظامنامه جزا ایام حبس را تکمیل نماید و یا بواسطه اتهامی توقیف شده باشد حین رهائی ضامن گرفته نمیشود . (۱۱) :--- گریختاندن زن عسکری که شوهرش مسافر و بخدمت باشد در صورت اقرار زن که برضا خود رفته باشد [اعدام] و الا بقرائن قطعیه ثابت شود [ از ۴۹ الی ۷۹ دره تعزیر ] . (۱۲) :--- سرقت اموالیکه نصاب شرعی را که مراد از هفت قرانست پوره نکند [ از بیست روز الی یکماه حبس ] . (۱۳) :--- کسانیکه اشیاء نقدیه ی مثل کزه گلت کروه طلا و نقره ۷۹ و امثال آن را بقیمت اصل جنس فروخته به اینقسم ساخته کاری نماید بعد از تاوان مال [از یکسال الی سه سال حبس] . (١٤) :– کسانیکه عیال منکوحهٔ کسی را که شوهرش مسافر باشد برای دیگری بفریب عقد نکاح نماید [از یکسال الی سه سال حبس] . (١٥) :– کسانیکه آبا و اجداد و امهات خودها را بقتل برسانند اگر قرار تمسک القضاه الامانیه قصاص لازم نشود سیاستاً [اعدام] . (١٦) :– مصارف محکمه برخلاف قاعدهٔ (١٧) نظامنامه جزا قبل از تضمینات شخصیه وردّ اموال مسروقه و دیت شرعی گرفته میشود . (١٧) :– اگر در جملهٔ دزدان علاوه از یکنفر مسلّح بوده قرار قاعدهٔ (١٩١) دزدی نماید تحت قاعدهٔ (٤٨) اجرا میشود . (١٨) :– کسانیکه شخصی را بعوض شخص دیگری که حقیقتاً آنشخص حاضر نباشد در محکمه آورده برای خود یا بفتری از اقرار شخص غایب وثیقهٔ شرعی حاصل نمایند، ۸۰ کذا بعضی اشخاص در واقعهٔ مذکور تصدیق نمایند ، هرگاه منفعتی حاصل کرده باشند بشخص ضرر رسیده مستردگردیده و بهمان مقدار جزای نقدی از اشخاص فریب کننده علی السویه استحصال میشود ونفری مصدّقین جزای شاهد زور می بینند ، اگر فائدهٔ تحصیل نکرده باشند فریب کنندگان و مصدّقان معاملهٔ مذکور جمعاً جزای شاهد زور می بینند . (۱۹):— اشخاصیکه بدزدی و داره و تاراج شهرت پیدا کرده باعث اخلال امنیّت و رفاه عامه شوند باید اشخاص درست و روشناس آنجا در محکمهٔ ابتدائیهٔ مرکز ولایت و محال رفته صورت واقعه را سجل شرعی نمایند، و مأمورین دولت از شخص علاقه دار الیٰ نائب الحکومهٔ همانجا معلوماتیکه دربارهٔ آنها داشته باشند نیز تحریر کرده قانوناً بهر محکمه که تعلق داشته باشد بسپارد این معلومات مدار حکم شرعی میگردد ، اگر شهرت دزدی و داره و تاراج متواتر باشد [اعدام] و اگر شهرت غیر متواتر باشد [از پنجسال الیٰ ده سال حبس] . (جزای عمومی) ۸۱ [ اگر شهرت محدود باشد نقل مکان ] . (۲۰) : - کسانیکه محکوم به نقل مکان گردیده خلاف حکم حکومتی شرفی واپس عود نمایند اگر ثانیاً منشاء فساد و داره تاراج گردند [ اعدام ] . [ الا از پنچسال الی ده سال حبس ] . (۲۱) : - اگر فاعل قتل عمداً معلوم بوده ورثه مقتول شخص معین دعوی اصل فعل و بر مالک مقتل دعوی دیت و قسامت شرعی را ننمایند بواسطه وجود قتیل از نفری بالغ ذکور همان محله و موضع که جسد مقتول ظاهر شده فی نفر پنجروپیه بطور جریمه جزای نقدی گرفته میشود، بدیگر محله باقیه جریمه ندکو نفوذ میکند . (۲۲) : - از ولایات و حکومتهای اعلی مجرمینیکه از پنچسال اضافه درباره شان حکم حبس میشود و از حکومتهای مربوطه ایالت کابل اشخاصیکه زیاده بر سه سال مستوجب محبوسی باشند در هر سال بد و مراتب محبوساً بمرکز کابل فرستاده شوند ، تا در توقیف خانه مرکزی اوقات محبوسی آنها پوره شود . (جزای عمومی) ۸۲ (۲۳) :— کسانیکه مبداء اشاعه و نشر خبر نامناسب خلاف واقع متعلق سیاست داخلی مملکت شوند [از بیست روز تا یکماه حبس، یا از یکصد روپیه الی دوصد روپیه جزای نقدی] احکام این ماده را قوماندانهای کوتوالی ولایات و حکام زمانیکه این بیانات افواه سبب پریشانی اهالی شود موقتاً الی رفع اینچنین افواه اجرا میدارند. (٢٤) :— اشخاصی که چیزیرا حکومت اعلان نکرده باشد بحکومت نسبت داده در بین اهالی نشر و شایع کنند [از ده روز تا یکماه حبس، و یا از پنجاه روپیه الی دوصد روپیه جزای نقدی] . (٢٥) :— شاہدانی که بزنا شہادت داده اند در زمان رجم زانی غایب یا فوت شده باشند محکومٌ علیه مذکور تعزیراً [بضرب ۷۹ درّه و تشہیر محکوم میشود] . (٢٦) :— شاہدی که شہادت ناحق بدهد علاوه بر ضرب و تشہیر که در فصل چهارم جزای عمومی نشان داده شده [از سه ماه الی شش ماه حبس] . (۲۷) :— کسیکه ورثۀ مقتول را بر عفو کردن از قصاص ثابته (جزای عمومی) ۸۳ مجبور کند [ قاتل سیاستا اعدام، و اکراه کننده یکہزار روپیه جزای نقدی و یکسال حبس ] . (۲۸) :— در کندن یا تراشیدن بقدر ربع و اضافه ازان موی سر و ریش مرد را اجباراً [از یکماه الی سه ماه حبس ، و از دوصد روپیه الی پنصد روپیه جزای نقدی ] و اگر موی سر زن را بقدر ربع و اضافه از ان کند و یا تراشید [ از سه ماه الی ششماه حبس ، و از پنجصد روپیه الی هزار روپیه جزای نقدی گرفته میشود ] و در کندن و تراشیدن موی مرد و زن که مادون از ربع باشد در تحت حکم قباحت می آید . (۲۹) :— کسیکه بیک صدمه غیر فعل زنا بکارت باکره را زائل نماید علاوه بر مهر مثل [ از سه ماه الی ششماه حبس ] . (۳۰) :— زنیکه با دیوانه زنا کند [ از ۳۹ دره الی ۷۵ دره ضرب ] . (۳۱) :— مردی که با زن اجنبیه بغیر زنا و لواط بباقی اعضاء او دست درازی و یا مساس کند در صورتیکه مرد اکراه کند تنها مرد ، و در صورت رضا زن و مرد هر دو از [ ۲۵ دره الی ۳۹ دره ضرب ، و از یکسال الی دو سال ٨٤ حبس ] (٣٢):- رقاصی زن بحضور مردان هر واحد[از ششماه الی یکسال حبس و از دو صد روپیه الی سه صد روپیه جزای نقدی] وزن [از ده دره الی پانزده ضرب، و از دو صد الی سه صد روپیه جزای نقدی] . (٣٣):- زنهایئکه به بدافعالی متواتره شهرت پیدا کنند [از ده دره الی پانزده ضرب، و از دو صد الی سه صد روپیه جزای نقدی] . (٣٤):- شخصیکه پدر و یا مادرش از ایذاء، و یا اطوار ناپسند او بحاکم شاکی شوند [از سه دره الی یازده دره ضرب، و یا از یکماه الی چهل روز حبس] . (٣٥):- زنیکه بدون عذر شرعی و بلا اذن شوهرش در خانه مردمان اجانب برود از هفت دره الی بیست و پنج دره ضرب] . (٣٦):- شخصیکه در مقابر رفته کفن میت را بکشد[از یکماه الی سه ماه حبس ] (٣٧):- کرایه کش ها و کسانیکه بخدیعت اخذ بیعانه میکنند ٨٥ و از عهده انجام عمل برآمده نمیتواند بعد از شقرا وجه از ده روپیه الی دوصد روپیه جزای نقدی]. (۳۸) :- کسیكه شخص مئامن را بكشد سياستا [اعدام]. (۳۹) :- در ماده (۱۰) نظامنامۀ جزای عمومی كه لفظ صحن وزارت عدليه مذکورست به عوضش صحن ولایت منظورست . (٤٠) :- ضمیمه ماده (۳۰) نظامنامۀ جزای عمومی [واگر اصل فاعل مستلزم دیت شرعی و یا جزای نقدی یا ضرب باشد کسانيكه فرعا ذی مدخل باشند، بقدر دو ثلث جزای اصل فاعل جزای بیند] . (٤١) :- اگر بعضی از ورثه معاون قتل مورث خود بوده عفونما. چون عفو او مسقط قصاص میگردد قاتل سیاستا [اعدام] . (٤٢) :- زنيكه فرعا ذی مدخل یا محرک قتل شوهر خودگردد و قتل بعمل آید سیاستا [اعدام]. (٤٣) :- ضمیمه قاعده (۲۷۰) امرد نیز در صورت رضا از (۱۰) دره الی (۱۵) در ضرب ، و از دو صد روپیه الی سه صد روپیه جزای نقدی] . (٤٤) :- در مسئله زنا که حد شرعی بشبهه ساقط شود [ از ۸۶ ۳۹ دره الی ۳۹ دره ضرب] . (٤٥):- علاوه قاعده (١٤٢) اگر اولیای مقتول با قاتل و مقتول قرابت پدر و مادر و برادر و خواهر داشته باشد و قاتل را عفو کند ازین حکم مستثنی است . (٤٦):- زنیکه شوهرش غایب باشد و خودش حامله گردید بر زنا اقرار و نسبت فعل را بر یک شخص منکر نماید ، اگر بر ضایب خودش فعل وقوع یافته باشد (٧٥) دره ضرب . (٤٧):- برای شخصیکه باستثنای قتل که جزای آن بعد عفو در نظامنامه جزای عمومی تعیین یافته مرتکب یک جرمی گردد و از طرف مدعی آن اگر عفو صادر شود، و آن جرم با قرار خود مجرم ثابت باشد تعزیراتیکه به تخصیص همان جرم در نظامنامه جزای عمومی تعیین یافته درباره او اجرا میشود . (٤٨):- اشخاصیکه سندات تقلیدی یا تحریفی در باره مدعی علیه خود بمحاکم دولت ابراز نمایند ذیلاً مجازات مییابند :- ۸۷ الف: اگر از قبیل حجت و قباله و امثال آن باشد ثلث مقدار مندرجۀ سند. ب: اگر بغرض دچار نمودن مدعی علیه خود را بیک مجازات قانونی باشد در حالیکه بآن سند مدعی علیه محکوم باعدام گردد، هفت سال حبس، و غیر آن ثلث مجازات محکومٌ علیه (٤٩):- اگر بر اقرار قاتل عمد مأمورین دولت که رسماً بتحقیقات ابتدائیه موظف هستند در محکمۀ شرعیه گواهی داده ورثۀ مقتول عفو نمایند مجرم بمجازات قاعد (١٤٠) محکوم میشود. (٥٠):- اشخاص متخاصمین که بمحاکم عدلیه یا اداره های دولت در اثنای محاکمه و تحقیقات با هم مشاتمه کنند از محاکم عدلیه بموجب امر قضاه در کوتوالی محلی و بدیگر دوائر دولت از طرف آمر همان اداره که اختیار اجرای قباحت را داشته باشد در بارۀ آنچنان اشخاص مجازات قباحت اجرا میشود. (٥١):- کسی که متهم بفجور باشد اگر یک امرد را باکراه بگریزاند (جزای عمومی) ۸۸ [۳۹ دره ضرب، و از شش سال الی ده سال حبس]. و اگر بخدعه و فریب ببرد [۳۹ دره ضرب و سال حبس]. اگر یک شخص مستورالحال، باکراه بگریزاند [۲۵ دره ضرب، و سال حبس] در صورت خدعه [از یکسال الی دو سال حبس]. امر در صورت رضا بمجازاتی که گریزاننده محکوم شد محکوم میشود. و اگر یک طفل را بگریزاند که مظنه بدفعلی نباشد خاص گریزاننده بمجازات شدید قباحت محکوم میشود. (۵۲): ــ مأمورین ماتحت هرگاه علاوه بر اختیارات خود بوطائف آمران شان جرئت ورزند و ازین خلاف ورزی آنها چیزی ضرر نرسد از یکهفته الی یکماه تنخواه شان کسر میشود و اگر برای دولت یک ضرری رسد نظر بدرجه ضرر از پنجصد روپیه الی ده هزار روپیه جزائیه نقدی]. (جزائی عمومی) ۸۶ و اگر بسیاست دولت یک ضرر برسد نظر بمراتب ضرر [از دو سال الی سه سال حبس]. و اگر از ان برای یکی از رعایا ضرر برسد علاوه برتاوان مالی نظر بمراتب جرم [از صد روپیه الی یکهزار روپیه جزای نقدی گرفته میشود]. (۵۳) :ــ مأمورینی که بترتیب اوراق سوانح عمر خود مکلفیت دارند اگر در مرکز کابل مستخدم وسکونت شان در شهر باشند، بادخال پسران و دختران قابل التعلیم خودشان که سنین آنها از هشت سال کم و از دوازده سال اضافه نباشد در مکاتب مکلف اند، و هرگاه در اطراف ملازمت شان باشد تنها بشمولیت بچه‌های خود در مکاتب محلی مجبور اند . در صورتیکه نسبت بتعمیل قاعدۀ فوق مساهلت و تکاسل ورزند در مرتبۀ اولیٰ تنخواه دوماهه و در دفعۀ دوّم تنخواه چهار ماهه شان قطع گردیده بالآخر در کرت سوم تنخواه‌شان باینه ۹۰ اونها کسر و از ماموریت طرد کرده میشوند . اجرای احکام قاعده فوق را در مرکز کابل از ابتدای ماه دلو و در ولایات و محلات از اول سال ۱۳۰۳ مر میفرمائیم . ادخال نظامنامه هذا را در نظامات دولت ، و اجرای احکام آنرا اراده مینمایم . ۹۱ حرف امضاقضا چون توجهات شاهانهٔ اعلیحضرت شهریار غازی ایده الله تعالی نظامنامهٔ ہٰذا جمع گردیده این خادمین دین سرفراز مأموریتِ امضا آن گردیدیم، بنابران دعای تأییداتِ غیبی وجود مسعودِ اعلیحضرت شـــاه را بصدنیاز کرده مرقوم میداریم که این نظامنامهٔ جزای شرعی عمومی را از سر تا پا بدقّت ملاحظه و مطالعه کردیم، همهٔ احکام و مندرجاتِ آنرا در هر باب با احکام کلّیهٔ ۹۲ جلیلهٔ شریعت غراے محمدی صلی الله علیه و آله و اصحابه و سلم مطابق، و با ایجابات سیاستی عصر و زمان موافق یافتیم. خادم العلماء محمد عبد الواسع قندهاری عفی عنه مهر قاضی القضـاة مهر قاضی عسکر افغانستان مولوی فضلرحمن مهر قاضی محکمه رافعه حقوق عبد الحمید مهر قاضی محکمه مرافعه جزا عبد الرحمن مهر قاضی محکمه شرعیه ابتدائیه حقوق مهر قاضی محکمه وثیقه جات حقوق شرعیه عبد الرشید مهر قاضی محکمه شرعیه ابتدائیه جزا عبد الجلیل