نظامنامه جزای عسکری ( نظامنامه جزای عسکری ) در مطابع سنگی ماشینخانۀ دارالسلطنه کابل طبع کردید سنبله سنه ۱۳۰۰ شمسی طبع اول - عدد ۱۰۰۰ [BLANK PAGE] نظامنامۀ جزای عسکری در مطبع سنگی ماشینخانۀ دارالسلطنۀ کابل طبع گردید سنبله - ۱۳۰۰ شمسی طبع اوّل ١٠٠٠ جلد [BLANK PAGE] ۳ بسم الله الرحمن الرحیم نظامنامه جزای عسکری باب اوّل مقدمه فصل اوّل (قواعد عمومیه) قاعده ۱. محاکمه منصبداران و سپاهیانیکه بالفعل در اردوی افغانستان خدمت میکنند، و مامورین ملکیه که در دوائر عسکری مستخدم میباشند در دیوان حرب اجرا میشود، و محاکمه سپاهیان و منصبداران کوتوالی و پولیس نیز کذالک در دیوان حرب هائیکه بایشان مخصوص است رؤیت میگردد. ۲. دیوان حربها، در حق مجرمین بموجب نظامنامه جزای عسکری ۴ تعیین جزا مینمایند، و جزای جرایمیکه درین نظامنامه ذکر نشده از نظر بنظامنامهٔ جزای ملکیه تحدید میشود. ۳ - جرایمیکه در مابین نظامیان و کسانیکه نظامی نباشند ظهور کند محاکمه آن در محکمه‌های عدلیه رؤیت میگردد، و اگر نظامیان با چند نفر غیر نظامی در خارج خدمت عسکریه یک جرمی را که بنظام تعلق نداشته باشد مشترکاً ارتکاب نمایند، محاکمه ایشان نیز در محاکم عدلیه اجرای یابد و فقط محل انفاذ جزائی که در حق عسکریها صادر گردد جهت عسکریه است، هرگاه جرمی که ارتکاب کرده اند از جمله جرمهائی باشد که در فصل (نهم) باب (دوم) این نظامنامه تصریح و توضیح گردیده است، محاکمه کافه آنها در دیوان حرب رؤیت می یابد. ٤ - در دیوان حرب ها دعویهای حقوق پذیرفته نمیشوند، و علاً بر ان دیوان حرب ها در باره دعوای حقوق شخصیه اعطای حکم نمی نمایند، و در صورتیکه اینچنین یک معامله در پیش افتد، برای حکم و تعیین حقوق شخصیه اوراق دعویرا بمحاکم عدلیه میسپارند. ۵ ۵ مجازات عسکر هائیکه نظامات مالیه و ملکیه مخالفت کنند بموجب قاعده هائیکه در نظامنامه های آن تصریح گردیده حکم میشود. فقط از سلاح اندازان جزای نقدی گرفته نمیشود و بر طبق نظامنامه جزای ملکیه سلاح اندازانیکه بجزای نقدیه محکوم گردند، جزای نقدی شان بحبس تحویل مییابد باینطریق که برای پنجروپیه اول (فی روپیه یکروز) و علاوه بر پنجروپیه اول (برای هر پنجروپیه دیگر یکروز) محبوس میماند، مگر از سلاح اندازانیکه از سبب دیت، و رشوت و سرقت و ارتکاب سائره بجزای نقدی محکوم گردیده باشند جزای نقدی گرفته میشود. ۶ ـ جرمهائیکه قانوناً مستلزم مجازات اند برسه نوع است: اوّل قباحت، دوّم جنحه، سوّم جنایت. ۷ ـ قباحت مستوجب مجازات تکدیریه، جنحه مستوجب مجازات تأدیبیه، جنایت مستلزم مجازات ترهیبیه جرهائے هستند. ۸ ـ مجازات تکدیریه درباره کافه منسوبان عسکریه، از ۲۴ ساعت ۶ تا ٤٥ روز جزای حبس است، و در باره سلاح اندازان از سیه چوب تا پانزده چوب جزای ضرب، و جزای موقوفیت رتبه های خرد ضابطان هم از مجازات تکدیریه است. ٩ ـــ مجازات تأدیبیه در حق منصبداران عبارت است از جزای موقوفیت از رتبه عسکریه شان، و در باره همه منسوبین عسکریه [از چهل و پنجروز تا سه سال حبس عادی ] و برای سلاح اندازان جزای ضرب است [از پانزده چوب تا هشتاد چوب ] ١٠ ـــ مجازات ترهیبیه در حق عموم منسوبین عسکریه عبارت است از جزای حبس [از سه سال تا حبس دوام و اعدام ] ١١ ـــ جزای حبس که متعلق است بمجازات تکدیریه، بنام نظربندی و حبس ریاضت دو نوع است، حکم نظربندی که در حق منصبداران صادر گردیده باشد در حالیکه در کوته خودایشان بوده بر دروازۀ خودشان یکنفر پهره دار معین باشد مجری میگردد و حبس ریاضت در درون چهاونی در یک کوته که برای منصبدارا حبس خانه اتخاذ گردیده، در حالیکه بر دروازه آن یک پهره ایستاده باشد اقامی یابد. و سلاح اندازانیکه بحبس ریاضت محکوم گردیده باشند، منفردآ یعنی تنها تنها حبس میشوند، و منصبداران و سلاح انداز انیکه بحبس ریاضت محکوم گردیده باشند در روز تنها دو پاو (نان خشک) و بقدر ضرورت آب داده میشود، غیر ازین دیگر رقم خوراک و چای و تمباکو و قهوه و از قبیل آن دیگر یکیفات داده نمی شود. ۱۲- کسانیکه از جمله خورد ضابطان و دگلی شران از سه چوب تا پانزده چوب بجزای ضرب محکوم گردیده باشند، در پیش روی هم رتبه های خود مجازات میشوند، چون این مقدار جزای ضرب و جزای حبس از بیست و چهار ساعت تا چهل و هشت روز مستوجب موقوفیت رتبه شان نمیگردد. و برای اینکه قدر و قیمت ایشان در نظر سپاهیان نقصان نپذیرد جزای ضرب شان در پیش سپاهیان اجرا نمیشود. A ۱۳— کسانیکه از جمله سلاح اندازان بجزای ضرب محکوم شوند بایک چوب صاف بی‌شاخچه که پنج بدست دراز و کلی آن بقدر انگشت کوچک باشد زده میشوند، جزای ضرب در جبهه صف حرب تولی و یا کندکی که محکوم به آن منسوبست و در پیش روی منصبداران نوکری والای همان تولی و کندک اجرا میشود. ١٤— خورد ضابطان و دلگی مشر انیکه بمجازات تأدیبیه محکوم گردید باشند رتبه شان موقوف میشود، و تا زمانیکه دو سال بحیثیت یک سپاهی خدمت عسکریه را ایفا نکنند دوباره ترفیع نمیشوند، خورد ضابطان و دلگی مشرانیکه رتبه شان ساقط گردیده بجزای ضرب محکوم شده باشند در پیش رو هیئت عمومیه قطعه که بآن منسوبند زده میشوند. ١٥— منصبدارانیکه یک سال و یا زیاده برآن بحبس محکوم گردید باشند، در عین زمان بجزای موقوفیت از خدمت عسکریه هم محکوم میشوند. ۹ ١٦ ــ حکم نامی موقوفیت منصبدارانیکه بجزای موقوفی محکوم گردیده باشند بروجه ذیل اجرای پذیرد :ــ اولاً ــ منصبداران سلاح اندازان غند و یا کندکیکه منصبدار محکوم بآن منسوب است ، بی سلاح گردیده در صحن چهاونی و یا میدان تعلیم اجتماع میکنند . ثانیاً ــ بشرطیکه بر بالای منصبدار محکوم هیچ یکی از علامات عسکری موجود نباشد، و در حالیکه در محافظه یک قطعه مسلحه پنجاه نفری عسکری بوده باشد به جبهه صف حرب این عسکر آورده میشود . ثالثاً ــ یکی از اعضای همان دیوان حربیکه حکم طرد در باره او داده است مضبطه دیوان حرب را با صورت فرمانیکه از طرف اشرف پادشاهی تصدیق آنرا حاوی بوده است قرائت میکند . رابعاً ــ اگر مطرود علاوه بران بجزای حبس هم محکوم گردیده باشد برای پوره کردن جزای خود را در محبس خانه ملکیه بکو توالی تسلیم میشود . ۱۰ ۱۷ - سلاح انداز انیکه بجزای ضرب از پانزده چوب الی هشتاد چوب محکوم گردیده باشند پیش از جزا یافتن بجزای ضرب شان بطبیب معاینه کناینده میشوند اگر محکوم بیمار باشد، بعد از رفع و ازاله بیماری بجزا میرسد. ۱۸ - خواه سلاح اندازان خواه منصبداران که زیاده از یکسال بجزای حبس محکوم گردیده باشند، در حبس خانه کوتوالی باینجا بے مدت حبس شان مجبوزند و اینچنین اشخاص از خدمت جلیله عسکریه هم محروم میگردند. ۱۹ - جزای اعدام هرگاه موافق بنظامنامه جزای عسکری از دیوان حرب صادر گردیده باشد، طرز اجرای حکمی که در اینباب داده شده باشد بر وجه ذیل اجرا میگردد :- اولاً - همان غند و یا کندیکه محکوم بدان منسوب است سلاح گروهده در محلیکه «میدان سیاست» مقرر گردیده باشد فراهم کرده میشود. ثانیاً - در حالیکه بر محکوم هیچ یکی از لباس و علامات عسکری جزای عسکری نبر(۳) موجود نباشد در تحت محافظه یک قطعه مسلحه پنجاه نفری بمیدان سیاست یعنی قتل گاه آورده میشود . ثالثاً -- یکی از اعضای همان دیوان حرب که در باره او اعطای حکم نموده ، اعلامیه حکم را با فرمان همایونی که آنرا تصدیق میکند جهراً میخواند . رابعاً -- چشم های محکوم را بسته بمحل مخصوص برده میشود و در آنجا بیک قطعه دوازده نفری که از نشانچی های بسیار ماهر و مکمل که از اوّل احضار گردیده اند از طرف تولی مشر نوکری والا با شارت دست بر بالای محکوم حکم آتش داده میشود ، نشانچی های معینه بر سینه محکوم بنشان گرفتن و آتش دادن مجبورند . ۲۰ محکوم پیش از آنکه بمیدان سیاست آورده شود ، بالای آبدست کنانیده دو رکعت نماز خوانده میشود ، و بواسطه امام کندک که در آنجا موجود میباشد توبه و استغفار باو آموخانده ذمتی ماند پشت سرخ ش پیش از و پرسیده میشود . ۱۲ ۲۱ در روزهای جمعه و سایر ایام مبارکه و مخصوصه حکم اعدام اجرا نمی شود . ۲۲ اگر حکم اعدام بر طبق نظامنامۀ جزای ملکیه از طرف دیوان عالی و یا از طرف محکمۀ عدلیه داده شده باشد در اول امر بطریقیکه در قاعدۀ (۱۵) بیان گردید ، بعد از آنکه معاملۀ موقوفیتش در پیشروی قطعۀ عسکریه که بآن منسوب است اتمام پذیرفت برای اینکه حکم اعدام موافق با اصول ملکیه اجرا یابد، بخودش بکوتوالی تسلیم کرده میشود . ۲۳ مجرمین عسکریه که زیاده از یکسال بحبس محکوم گردیده باشند، بعد از انکه بکوتوالی سپرده شوند، مثل محکومین ملکیه مدت جزای خودها را ایفا و اکمال مینمایند . ۲۴ یک شخصیکه بروی چندین جرم بیک باره گی ثابت شوند ، از جملۀ آنها بموجب همان جرمیکه مستلزم جزای سنگین تر باشد حکم در بارۀ وی صادر میگردد . ۲۵ تخفیف جزای محکومین عسکریه فقط از جمله حقوق پادشاهی است . ۱۴ نظربندی و حبس ریاضت] در حق سلاح انداز ان [از بیست و چهار ساعت تا پانزده روز نظربندی و حبس ریاضت، و از سه چوب الی ده چوب جزای ضرب ] سوّم ـــ کاتب غند کاتب کندک براه راست در بارۀ جرم سر پرکه مشران و کاتب های تولی که در معیت شان مستخدم میباشند به غند مشران و کندک مشرانیکه بآن منسوبند مراجعت کرده جزا شانرا تحدید نموده میتوانند : چهارم ـــ تولی مشران در بارۀ ضابطان وسلاح اندازان ماتحت خود شان [از بیست و چهار ساعت تا سه نظربندی و حبس ریاضت ] پنجم ـــ بلوک مشران اوّل و ثانی در بارۀ سلاح اندازان ماتحت شان [ از بیست و چهار ساعت تا سه نظربندی و حبس ریاضت ] ۱۵ ۲۸ - منصبداریکه حکم جزای ضرب را داده باشد، این جزا را بالذات بدست خود اجرا نمی تواند، این جزا بہر حال بطریقے کہ در قاعده (۱۳) بیان گردید در حاضری شام اجرا میشود . ۲۹ - یک منصبداریکه قباحت ماتحت خود را مستلزم چنان جزآ تکدیریہ که بالاتر از اختیار درجه خودش باشد حس نماید، بمنصبدار مافوق خود مراجعت نموده جزائے را کہ در دائرۀ صلاحیت و اختیار مافوق اوست بواسطۀ خود او تجویز کرده میشود . ۳۰ - ہر منصبداریکہ در داخل دائرۀ اختیار و مأذونیت خود ما تحت خود راتجوز نماید، لازم که بعد از اکمال جزا با تحریرات رسمی اصل کیفیت و اسبا موجبۀ آنرا بمنصبدار مافوق خود اخبار و اشعار نماید. ۳۱ - ہرگاہ از نوع قباحت کدام جرمی بنابر یک سببی از سببی بحضور یک دیوان حرب برسد، در حق مجرم جزائے را که در نظامنامۀ جزا در بارۀ آن مندرج است حکم میکند. جزایای عسکری نمبر (۲) ١٦ فصل دوّم (صورت تشکیل دیوان حرب ) ٣٢. — هر دیوان حرب از یک رئیس شش عضو ترکیب می‌یابد برای محاکمه منسوبین عسکری که در هر رتبه و بهر مقام باشند علی‌حده علی‌حده رتبه رئیس و اعضاء دیوان حرب‌ها در جدول ذیل نشان داده شده‌است: — جدولیکه رتبه های رئیس و اعضای هر دیوان حرب را در مقابل رتبه متهمین نشان میدهد رتبه متهمین | رتبه رئیس دیوان حرب | رتبۀ هر يك از اعضاء خرد ضابطان و تنگی و سپاهیان | غندمشر و یا کندک‌مشر | یک کندک‌مشر دو تولی‌مشر یک بلوک‌مشر اول یک بلوک‌مشر ثانی یک خرد ضابط بلوک مشران | " | یک کندک‌مشر دو تولی‌مشر دو بلوک‌مشر اول یک بلوک‌مشر ثانی تولی مشران و کپتنان | غندمشر اول یا ثانی | یک غندمشر ثانی دو کندک‌مشر سه تولی‌مشر کندک مشران و کپتان غند | لوامشر یا غندمشر اول | یک غندمشر اول دو غندمشر ثانی سه کندک‌مشر غندمشران اول و ثانی | فرقه مشر و یا لوامشر | سه لوامشر سه غندمشر لوامشران | نائب سالار و یا فرقه‌مشر | سه فرقه مشر سه لوا مشر فرقه‌مشران | " | دو نائب سالار چهار فرقه‌مشر نائب سالارها | نائب سالار | سه نائب سالار سه فرقه مشر ۱۷ ۳۳ - محاکمه سپه سالارمانند وزرا بدیوان عالی عاید است. ۳٤ - رئیس و اعضای دیوان حرب بهمه حال باید تبعه افغانستان باشند و عمر هیچکدام شان از بیست سال کمتر نباشد، و با متهم نباید قرابت و نه مناسبتی داشته باشند، و نه در مابین ایشان و متهم یک سابقه غرض نفسانیت بوده باشد. ٣٥ - در هر فرقه پیاده و سواری، و در قوماندانی مرکزی کابل برای محاکمه سپاهیان و خورد ضابطان و ضابطان یک یک دیوان حرب دایمی تشکیل گردیده است، رئیس و اعضای این دیوان حربها بسببیکه سال یکدفعه تبدیل می یابند، از میان آمران و ضابطانیکه بصنوف مختلفه فرقه منسوب میبا شند متناوباً انتخاب میگردند، ورئیس و اعضای دیوان حرب دایمی که در قوماندانی مرکزی کابل هست از میان آمران و ضابطانیکه به فرقه رساله شاهی کابل وغند محافظ ارگ وغند نمونه منسوبند انتخاب کرده میشوند، تطبیق و تعیینهای اعضای دیوان حرب دایمی و رئیس آن از طرف قوماندانان ۱۸ فرقه مصدق گردیده بوزارت حربیه فرستاده میشود، و در آنجا در مجلس عسکری حفظ کرده میشوند . ٣٦ ـــ هرگاه محاکمۀ یکی از آمران و یا ارکان لازم آید ، بطریقیکه در قاعدۀ (٣٢) بیان گردید یک دیوان حرب موقت تشکیل میگردد . و اگر در یک فرقه برای تشکیل یک دیوان حربی که برتبۀ متهم مناسب باشد بدرجۀ کافی منصبداران یافته نشوند بوزارت حربیه مراجعت میشود، و بواسطۀ وزارت یا از فرقه‌های دیگر انتخاب گردیده بمحل مذکور سوق میشود ، و یا خود متهم بکابل جلب گردیده در وزارت حربیه در دیوان حربی که عیناً باصولیکه در جدول نشان داده شده تشکیل گردیده باشد محاکمه‌اش اجرا میگردد. * * * جزای عسکری (۴) ۱۹ فضل سیوم (صور سوق مجرمین عسکریه بدیوان حرب و صور اجرا محاکمه و صدور) (تصدیق حکم نامۀ دیوان حرب در بارۀ آنها) ٣٧ - بمجردیکه از طرف مافوق ارتکاب جرم بدرجۀ جنحه و جنایت از یکی از منصبداران و سلاح اندازان خبر گرفته شود و یا حس گردد دربارۀ آن یا بالذات و یا نظریه اهمیت جرم بواسطۀ یک هیئتی که از منصبدار مرکب باشد تحقیقات ابتدائیه اجرا کرده میشود. کسانیکه باجرای تحقیقات ابتدائیه مأمورند جمیع افاداتی که مدار ثبوت جرم باشند قید، و هر قدر دلایل و اماراتیرا که در آنخصوص موجود اند کافه آنرا ضبط و حفظ میکنند. هرگاه جرم مظنون متعلق باشد بحسابات همۀ اوراق حسابیه پیش تدقیق و از میانه آن هر قدر اوراقیکه شبهه ناک و مدار ثبوت جرم او باشند کذالک در میان اوراق تحقیقیه و ۲۰ ادخال کرده میشوند، جمیع صحیفه ہا ئیکه افادات مظنون و شہود را حاوی بوده با کافه کتابہا و اوراق ثبوتیہ بہ مأمورین تحقیق دتخط کرده میشوند، و مظنون نیز چنانچه بدستخط کردن ہر صحیفہ افادات خود مجبور است ہمچنان در آخر افاده ہای خود این جمله را که اوراق حسابیہ که مدار ثبوت جر منده بکلی بخودش عاید میباشد دستخط و تصدیق میکند، بعد از ان مأمورین تحقیق یک خلاصه که نتیجه تحقیقات را مبین ، وبر افادات و اوراق ثبوتیه مبتنی باشد با فکر و قناعت مخصوصه خودها در حق وجود و یا عدم جرم بیان و اوراق را بدانیکه تحقیقات را امر داده اند تقدیم میکنند. مامورین تحقیقات باید از روی رتبه مافوق کسی باشند که در خصوص او تحقیقات اجرا کرده میشوند، و یا بہر حال ہم رتبه بودن شان لازمیست. ۳۸ ـ ـ ہرگاه در نتیجه تحقیقات در صورتیکه بوقوع جرم قناعت مطلقه حاصل گردد، و مظنون از ضابطان و سلاح اندازان باشد ۲۱ بدیوان حرب دایمی فرقه سپرده میشود، واگر مظنون از غیر فرقه رساله شاهی کابل بوده بیکی از قطعات یا تشکیلات عسکریه منسوب، و یا خود ماذونا و یا مأمورا در کابل ساکن با بدیوان حرب دایمی قوماندانی مرکزی کابل حواله و تودیع میشود، اگر مظنون از جمله آمران و یا ارکان باشد اوراق تحقیقیه وی بوزارت حربیه تقدیم، و درباره لزوم تحت محاکمه گرفته شدن او اجازت طلب میشود، وزارت حربیه نیز تا زمانیکه دایره محاکمات وی تشکیل یابد اوراق تحقیقیه را بمجلس عسکری، و بعد از تشکیل یافتن دائره محاکمات بخود دائره مذکور حواله میکند، تدقیقات اوراق تحقیقیه بمجلس عسکری و یا دائره محاکمات هر گاه درباره وقوع جرم قناعت بخشند یک مضبطه که لزوم محاکمه مظنون را حاوی، و بر دلایل واضحه مستند باشد تنظیم گردیده بوزارت حربیه تقدیم میشود، و وزیر حربیه نیز این مضبطه را با یک عریضه از طرف خود لفا بحضور شاهانه تقدیم و اجازه دادن و مساعده فرمودن محاکمه مظنون را ۲۲ به ذاتِ همایونی عرض میدارد، در صورتیکه معروضات مقبول و منظور گردید مضبطه مجلس عسکری و یا دائرۀ محاکمات بامضا و تصدیق شاهانه موشح گردیده بوزیر حربیه اعاده میشود، ووزیر حربیه اجرای محاکمۀ مظنون را یا در دیوان حرب همان قطعه که بآن منسوب است، و یا در یک دیوان حربیکه در مرکز سلطنت تشکیل داده خواهد شد امر میکند. ۳۹-- هرگاه جرم مظنون از نوع جنایت و جرایم مشهوده باشد، ببرای جلوگیری مظنون از فرار و یا بعض تشبثات دیگر وی که موجب اسقاط دلایل ثبوتیه از درجۀ حکم و اعتبار گردازدی اجرای تحقیقات ابتدائیه بتوقیف عادی، و یا انفرادی او مافوقش امر داده میتواند. و اگر آوردن همه آن اوراق و دفاتریکه مدار ثبوت جرم باشند، و یا سوق کردن صند و قها ئیکه مخصوص حفظ پولست یکجا با اوراق تحقیقیته ممکن نباشد، کافه اینگونه چیز ها از طرف مأمورین تحقیق مهرولاک گردیده در هر جائیکه ۲۳ همان ذات امر دهندهٔ تحقیقات حکم کند حفظ میشوند. ٤٠ ـ در دیوان حرب محاکمه بصورت ذیل جریان می‌یابد:ـ اوّل ـ دیوان حرب در تحت ریاست رئیس خود اجتماع میکند در خانه که دیوان حرب در آن اجتماع مییابد، شرط است که یک میز و بر بالای آن نیرپوش قماش سبزینه رنگ باشد، و رئیس با یکیکی از دو طرف کبر میز نشسته اعضا سه سه شده برتبه‌ای خودشان برابر بطرف یمین و یسار رئیس خود در حالیکه در پیشروی هر کدام یک یک قلم و دوات و یک مقدار کاغذ سفید برای قید یادداشت های شان موجود باشد اخذ موقع مینمایند. کاتب های دیوان حرب در سمت مقابل رئیس موقع میگیرند، اینک بعد از انکه بدینصورت دیوان حرب تشکل کند، مظنون بحضور دیوان حرب در آورده میشود، هرگاه جرم از درجهٔ جنایت باشد محل عسکرئ نمبر (۴۳) ٢٤ دو نفر خورد ضابط بی‌تفنگ در حالیکہ فقط یک یک حربہ و یا یک برچہ در کمر آویختہ باشند بر است و چپ مظنون ایستادہ وظیفہ محافظت و پہرہ داری را ایفا نمایند. در دروازۀ دیوان حسب یکنفر پہرہ دار برچہ پاک موجود میباشد، و بدون اجازۀ رئیس احدی را بداخل شدن نمیگذارد. دوّم ـــ رئیس اسم خود مظنون، با اسم پدر و مملکت، و سن ورتبہ، وتأهل ونام و نمبر قطعہ اور امیپرسد و این سؤال را با جواب ہائیکہ مظنون میدہد از طرف کاتب عیناً ضبط و ثبت میگردد، ومتصل بآن بکاتب قرائت اوراق تحقیقیہ کہ دربارۀ مظنون است امر دادہ میشود، کاتب بعد از آنکہ ہمہ اوراق را سر تا پا خواند مظنون از حضور دیوان حسب بیرون کشیدہ میشود، و بیک خانہ کہ در آن ۲۵ هیچکس نباشد بروه میشود) هیئت دیوان حرب بر اوراق تحقیقات ابتدائیه علم آورده بعد بالنداکره قرار میدهد، که آیا مبادرت نمودن بمحاکمه ممکن است یا نی، و آیا دلایل جرمیه تماما در دست است یا خیر؟ بعده اگر دیوان حرب در حضور خود بدوام محاکمه قرار بدهد مظنون بالتکرار بحضور دیوان حرب جلب گردیده باجرای محاکمه اش آغاز میشود و مظنون از طرف رئیس استجواب میگردد، و در اثنای این سؤال و جواب هیچ یکی از اعضا در مقابل مظنون و شاهد با یک سؤال هم ایراد کرده نمیتوانند، اگر روشن گردانیدن و تفصیل دادن بعضی نقطه ها را لازم میبینند آنرا بیک آوازی بسیار آهسته برئیس عرض میدارند، در اثنا دوام محاکمه در میان اعضای محکمه بهیچصورت باید تعاطی رمز و کنایات نشود، و خارج بحث ٢٦ هیچ یک مکالمه باید نه از طرف رئیس و نه از طرف اعضا بر پا گردد، حتی سیغاره کشیدن، و نان خوردن، والحاصل هیچ یک حرکتی که خلاف هیبت هیئت باشد باید بهیچ وجه مبادرت ورزیده نشود، بعد از جلب شهود و اتمام معاملات سائره که در نظامنامهٔ محاکمات جزائیه مصرح گردیده هرگاه بمجرمیت مظنون قناعت حاصل شد نظر بنوعیت و درجه جرم بیکی از جزاهائیکه در این (نظامنامهٔ جزای عسکری) مندرج گردیده محکوم میگردد، و حکم بجرم فهمانیده میشود، این لازم نیست که بهر حال اجرای محاکمه در یک جلسه اتمام پذیر گردد، بلکه نظر بلزوم آن به جلسات متعدده محاکمه دوام ورزیده میشود. سوم- اگر دیوان حرب حکم کند که اوراق تحقیقیه بدرجه که هنوز قابل اجرای محاکمه باشند مکمل نگردیده ۲۷ و بلکه باجرای تحقیقات مزید محتاج است لہذا یکی از اعضای خود را مستنطق انتخاب میکند، و اجرای تحقیقات مکمله استنطاقیه را بأو می سپارد، مستنطق بعد از اکمال وظیفه خود اوراق تحقیقیه ابتدائیه را با یک فد لکه که بر علیه مظنون حاوی بر دلایل ثبوتیه است برئیس تقدیم میکند. و متعاقب آن بطریقی که در بالا در فقره (۲) بیان گردید محاکمه جریان میگیرد. چهارم - مظنون رأی عدم اعتماد خود را در باره اعضای دیوان حرب بشرط در میان آوردن دلایل ثبوتیه و قطعیه بیان کرده میتواند در حال وقوع همچنین یک ادعا مظنون به بیرون کشیده میشود، و اعضای که در حق شان رأی عدم اعتماد داده شده نیز موقتاً بیرون می برایند، اعضا باقیه دلایلی را که مظنون بیان کرده است تدقیق ۲۸ میکنند که آیا بدرجه کافی قناعت بخش هستند یا خیر؟ آخر الامر بنا بر خواهش مظنون قرار داده اعضائیکه موضوع بحث اند بالکمرار بدیوان حرب ادخال گردیده و مظنون را دانسته گردانیده بجا که دوام ورزیده میشود، و یا انکه در عوض آنها تعیین گردیدن اعضای دیگر بقوماندان همان قطعه که دیوان حرب بآن منسوب است عرض کرده میشود. ٤١.— بعد از انکه از دیوان حرب حکم صادر و بمجرم فمهمانیده شد دیوان حرب یک مضبطه مفصله تنظیم میکند، و در بنبطه اولاً جميع دلایلی که مدار ثبوت جرم باشند یگان یگان تعدا د کرده میشوند، وافادات مجرم نیز خلاصتاً ذکر میشوند و در نتیجه نوشته میشود که از فلان فلان دلایل و امارات بر ثبوت جرم قناعت حاصل گردید، و با فلان نوع جرم بمجرمیت مجرم قرار داد، شد و متعاقباً مجرم موافق بفلان ۲۹ قاعدۀ نظامنامۀ جزای عسکری محکوم گردید بلکه ضرور است که عیناً همان قاعدۀ نظامنامۀ جزای عسکری که به محکوم متعلق است در مضبطه درج گردد. ٤٢ - اگر محکومیت بدرجۀ جنایت بوده باشد، و مجرم خواه سلاح انداز باشد، و یا منصبدار، مضبطۀ دیوان حرب که در حق او داده میشود از طرف رئیس دیوان حرب بقوماندانی مرکزی کابل و یا قوماندانی فرقه تقدیم گردیده از آنجا بوزارت حربیه فرستاده میشود وزیر حربیه مضبطه را (بمجلس عسکری) و یا دائره محاکمات حواله مینماید، در انجا بعد التدقیق هرگاه قناعت حاصل آید که جریان یافتن محاکمه سراپا باصول، ونظر بدرجۀ جرم تحدید گردیدن جزا موافق به نظام بعمل آمده، همان است که مضبطه تصدیق و به وزیر حربیه تقدیم میشود و وزیر حربیه آنرا با یک تذکرۀ معروضه خود بحضور مبارک شاهانه عرض میکند، و بعد از انکه از طرف اشرف ملوکانه تصدیق فرموده شود دوباره بوزارت حربیه اعاده گردیده حکم ۳۰ همانجا در معرض اجرا گذاشته میشود ، و هرگاه مضبطه قناعت بخش دیده نشد ، و در اجرای محاکمه بعضی نواقص مشاهده افتاد نقطه های جالب ترددش با نقطه های نقصان مند آن در مضبطه که (مجلس عسکری) تنظیم دید تصریح گردیده بمعرفت قوماندانی فرقه که دیوان حرب بآن منسوب است ، واپس بهمان دیوان حرب اعاده میشود ، و در آنجا نقصان واقع اتمام پذیرفته حکمی که بار دوم اعطا گردد با مضبطه مجلس عسکری و همان مضبطه دیوان حرب نخستین یکجا دوباره بوزارت حربیه تقدیم گردیده و معاملات باقیه سابقه بشکل اجرا پذیر میگردد. ۳۴ - هرگاه جرم از نوع جنحه و محکوم یکی از آمران و یا ارکان باشد باز هم مضبطه بوزارت حربیه تقدیم گردیده بعدالتدقیق در مجلس عسکری و یا دائره محاکمات بمعرفت وزیر حربیه بحضور مبارک شاهانه عرض میشود ، و بعد از تصدیق اعلیحضرت شهریاری هر حکمی که باشد در وزارت حربیه ۳۱ اجرا پذیر میگردد و در صورتیکه نقطه ها ی جالب تردد محله گردد، بموجب فقرۀ اخیرۀ قاعدۀ (۴۲) معامله میشود . ٤٤ - اگر جرم از نوع جنحه بوده محکوم از ضابطان و یا سلاح اندازان باشد، و حد اعظم محکومیت حبس یکسال و یا در بارۀ سلاح اندازان متعلق باشد بجزا ی ضرب از (۱۵) چوب الی (۸۰) چوب قوماندانهای فرقه مضبطه دیوان حریه را تصدیق نموده در موقع اجرا میگذارند، و یک نقل مضبطه دیوان حرب را بوزارت حربیه تقدیم میکنند. اگر محکومیت متعلق بجزا ی حبس از یکسال تا سه سال، و در بارۀ ضابطان عاید بجزا ی موقوفیت رتبه باشد مضبطه دیوان حرب بوزارت حربیه تقدیم میگردد، و وزیر حربیه هرگاه مناسب دید آنرا در مجلس عسکری و یا دائرۀ محاکمات تدقیق مینماید، و یا هیچ در اینجا ها آنرا تدقیق ننموده بالذات تدقیق و تصدیق مینماید، فقط برای اجرای حکم موقو که در بارۀ ضابطان صادر گردد لازم است که بابیان ۳۲ کردن باسباب موجه آن از حضور مبارک شاهانه اجازه خواسته شود. حکمہای جنحه که بتصدیق وزیر حربیه رسیده باشند در نزد قطعه که محکوم بدان منسوب است اجرا پذیر میگردد، منصبداران و سلاح اندازان که زیاده از یکسال بجزای حبس محکوم گردند، بعد از انکه بموجب قاعده (١٦) معامله موقوفیت شان اجرا گردد با مضبطه که حکم حبس شانرا تا میعاد معین حاویست، و نقل تصدیق نامۀ وزارت حربیه وصورت ارادۀ سنیه که در باره شان صادر گردیده یکجا بکوتوالی تسلیم میشوند. ۲۵- حکمهای جنحه که از دیوان حرب قوماندانی مرکزی کابل داده میشوند، از طرف قوماندان مرکز تصدیق شده نتوانند درجه این محکومیت هر چه و هر قدر که باشد از بهر تصدیق به وزارت حربیه تقدیم میشود، و بعد التصدیق حکم از جانب قطعه عسکریه که محکوم بآن منسوب است اجرا پذیر میگردد. جرائمی که در غیر و اثنای ۳۳ ٤٦ ـ هرگاه در اثنای محاربه با دشمن جری که بآن ارتکاب نماید شده فوق العاده حایز اهمیت باشد ، و قوماندان قول اردو و یا فرقه مستقل در صورتیکه از یکطرف در حال لزوم ابراز نمودن یک عبرت موثره بغایت سریع را حس کند و از طرف دیگر وقت و زمانه را با ستیدان اجازه طلبین از وزارت حربیه مساعد نبیند ، همان است که مسؤلیت مضبطه حکمهای را که درباره جنایت از دیوان حرب تا صادر میگردند ، در عهده خود گرفته بتصدیق و اجرای آن ماذون است ، مگر بعد الاجر اکیفیت را با یک نقل مضبطه لفا ، و ذکر نمودن اسباب موجبه که تجاوز حیت را خود را ایجاب نموده است تفصیلاً به وزارت حربیه اطلاع دادن مجبوره است . ٤٧ ـ هرگاه حکمها ئیکه از دیوان حرب صادر میشوند مخالف بران و قناعت ذاتی دیده شود که مجرم را بدیوان حرب تودیم نموده است با بیان کردن اسباب موجبه آن از طرف حزای عسگری میگردد ) ٣٤ همانجات مضبطه بالتکرار بدیوان حرب اعاده میشود فقط اگر دیوان حرب برحکم سابق خود اصرار نماید قوماندان ار گدر دائره اختیارات و صلاحیتش باشد حکم را تصدیق میکند و یا آنکه برای تدقیق یافتن در مجلس عسکری در صورتیکه خود آرزو کند، و یا از درجه صلاحیتش بالاتر باشد بتقدیم کردن آن بوزارت حربیه مجبو است. ٤٨- برای محاکمۀ ضابطان وسلاح اندازان کوتوالی و پولیس که در داخل ایالت کابل هستند، (در وزارت امنیت عمومیه) بموجب قاعدۀ (٣١) یک دیوان حرب دائمی تشکیل میشود. محاکمۀ ضابطان و سلاح اندازان کوتوالی و پولیس که در ملحقات هستند بشرط بودن لا اقل سه نفر ضابطان کوتوالی و پولیس در میان اعضای دیوان حربهای دائمی که در مرکز های فرقه ولواهای مستقل همانجا ها میباشند در همانجا ها اجرا میشود. از جمله جرایمهای جنحه که از دیوان حرب دائمی وزارت امنیت عمومیه دربارۀ ضابطان و افراد صادر میگردد از طرف مجلس عسکری نمبر (٥) ١٦ ٧ ١٨ ٣٥ وزیر امنیت عمومیه راساً بعد از تدقیق اجرا میباید. برای محاکمه آمران کوتوالی و پولیس مرکز در صورت مراجعت بوزارت حربیه یک دیوان حرب مخصوص تشکیل مییابد، و درین دیوان حرب بہر حال موجودیت سه نفر آمران کوتوالی ضروریست ، و پیش از آنکه ایشان در تحت محاکمه گرفته شوند با بیان کردن و در میان آوردن اسباب موجبه بمعرفت وزیر امنیت عمومیه از حضور همایون شاهانه اجازت خواسته میشود . بعد از تدقیق اوراق حکمیه منسوبین کوتوالی مضبطه مجلس عسکری بواسطه وزیر امنیت عمومیه بحضور اعلیحضرت همایونی تقدیم می یابد . ٤٩ ـ در صورتیکه موافق نظامنامه مخصوص دولت در یک محلی حکومت عسکری اعلان گردد ، محاکمه کسانیکه خواه از رعایا و نظامی باخلال و برهم زدن امنیت خارجیه و داخلیه افغانستان تشبث ورزند با کسانیکه بمقررات حکومت ٣٦ عسکری مخالفت کنند، در یک دیوان حربیکه بآمر حکومت عسکری منسوب است و بصورت مخصوص تشکیل گردیده اجرا میشود، و درین دیوان حرب حکومت عسکری محاکمه بطریق و طرزیکه در قاعده ہاے (٣٧) و (٣٨) و (٣٩) و (٤٠) و (٤١) بیان گردید جریان مے یابد لکن حکم این دیوان حرب قطعی بوده ہرگز قابل مرافعه و تمییز نیست آمر حکومت عسکری حکمہائے را کہ حبس پانزده سال را حاوی باشد بہم تصدیق و اجرا میکند، و حکمہائیکہ از ان بالاتر باشد با حکمہاے (اعدام) بوزارت حربیه تقدیم مینماید، و از طرف وزیر حربیه بحضور اعلیحضرت شهریاری عرض گردیده بمنظوری ملوکانه رسانیده میشود، و در بعضی حالات در خصوص فی الفور اجرا و منغوری و جزیرے سبکی از دیوان حرب حکومت عسکری صادر گردد، ذات شاهانه پادشاہی بآمر بزرگترین حکومت عسکری صلاحیت مخصوصہ اعطا میفرمایند، و در اینصورت بعد از اجرا یافتن حکمہا ۳۷ مضبطه دیوان حرب از طرف آمر حکومت عسکری بوزارت حربیه تقدیم میگردد. ۵۰ – هرگاه در حین ارتکاب یک جرم بودن مجرم در حال جنون یعنی دیوانگی تبیین و اثبات گردد از مجازات قانونیه بکلی معاف دانسته میشود. ۵۱ – هرگاه یک مجرم بنا بر اطاعت به امر و اجبار یک آمر مجبر مرتکب جرمی گردد خودش از جزا معاف شناخته میشود. و جزا عیناً در حق همان آمر مجبر حکم و اجرا میگردد. ۵۳ – هر یک از جمله فاعلین مشترک یک جرم ، مانند فاعل منفرد جزا می بیند . * * * ۳۸ باب دوم (احکام جزائیه) فصل اول (جنایت وطنیه و جاسوسی) ۵۳ ــــ هر گاه یکنفر نظامی افغانستان با دشمن متفق گردیده بر علیه افغانستان استعمال سلاح نماید [اعدام] ٥٤ ـــ هر گاه یکی از تبعه دشمن در اثنای محاربه از طرف افغانستان اسیر گردیده، و بعد از آنکه بر بطرف ماندنش از هر گونه اقدام و تشبثات در حق افغانستان بنا بر بس خود قول و سوگند نموده بمملکتش رها داده شود، و باز نقض عهد نموده با لشکراً بر علیه افغانستان در محاربه شریک گردد، ببار دیگر دستگیر شود [اعدام] ٥٥ ـــ هر گاه یکنفر نظامی افغانستان، قوت و یا ترتیبات وضع الجیشی قطعه عسکریه را که بدان منسوب است، یا پلانهای یکی ۳۹ از قلعه‌های افغانی، و یا آنکه محل و مقدار اسلحه و جباخانه، و ارزاقیکه برای اداره عسکر جمع و ادخار گردیده، و یا خود نام شب و یا دیگر اسرار عسکریه را براه راست و یا بواسطه بدشمن معلوم و اشعار نماید [اعدام] ٥٦ ـ هرگاه یکنفر نظامی افغانی برای ترویج مقاصد دشمن با او مخابره نماید [اعدام] ٥٧ ـ هرگاه بعضی از افراد نظامی یک قلعه افغانی در صورتیکه بطرف دشمن محاصره دو چار گردیده باشد، درمیان خود متفقا چنان مذاکرات تشبث ورزند که قوماندان قلعه را بتسلیم شدن بدشمن اجبار و تکلیف نمایند [اعدام] ٥٨ ـ هرگاه یکی از تبعه افغانستان و یا از تبعه اجنبی بغرض استحصال معلومات برای دشمن بیک قلعه و یا قشله و یا خود در یک اداره خانه عسکری، و یا یک فابریکه، و یا در اردوگاه‌ها و منزل جاهای کشاده خیمه‌دار اردوی افغانی داخل شود [اعدام] جزای عسکری نمره (٥) ٤٠ ٥٩ ـ عسکر افغانی را در مقابل دشمن و یا اشقیای مسلح بفرار تشویق دادن و یا از جمع آوری منع کردن [ اعدام ] ٦٠ ـ از چنان وسایط و تدابیری که براجرای حرکات عسکری پاره مانع شده تواند، و یا امنیت یک قطعه و یا قراولخانه و یا دیگر ابنیه ها را در تهلکه و خطر اندازد، دشمن را خبر گردانیدن [ اعدام ] ٦١ ـ موقع هایی را که برای اردوی کمپنگاه اتخاذ گردیده باشد، بدشمن نشاندادن [ اعدام ] ٦٢ ـ جاسوس های دشمن و عسکر های دشمن را که بغرض کشف آمده باشند، دیده و دانسته پنهان کردن و یا نگاهداشتن [ اعدام ] ٦٣ ـ عسکر افغانستان را بطرف دشمن بفرار تشویق نمودن، و یا کسانیکه میخواهند بطرف دشمن فرار کنند، در راه فرار یشان تسهیلات بهمرسانیدن و یا بمنفعت دشمن عسکر جمع کردن [ اعدام ] جزای عسکری میشود ( ) ٤١ فصل دوم (مخالفت بفرایض عسکریه) ٦٤ـ هرگاه یک قلعهٔ افغانی از طرف دشمن در زیر محاصره گرفته شده باشد، و منصبدار محافظ آن پیش از استعمال نمودن کافهٔ وسایط مدافعه که در دست دارد و بلا اکمال همه ایجابات فریضهٔ ذمت و ناموس خود برخلاف شون با او صلح نموده قلعه را تسلیم نماید [اعدام] ٤٥ـ هرگاه یک قوماندانیکه با دارهٔ یک قسم اردوی افغانستا در محاربهٔ صحرا مأمور و معین باشد، با وجودیکه ایجابات فریضا ناموس خود را کاملاً بجا آورد، ولیکن در دائرهٔ شرایط مصالحه که با دشمن عقد میکند موجب تسلیم سلاح عسکر معیت خویش بدشمن گردد [اعدام] ٤٦ هرگاه شرایط مصالحه قوماندانیکه در قاعدهٔ فوق بیان شده موجب تسلیم سلاح اردو نگردیده، تنها به عقب کشیدن اردو ٤٢ منتج گردد. [طرد از سلک عسکری] ۶۷— هرگاه کدام نفر نظامی که پهره جای خود را ترک کند: اوّل — اگر در مقابل دشمن یا باغیان مسلح باشد [اعدام] دوّم — اگر در حال حضر باشد درباره منسبداران، [از پانزده روز تا چهل روز حبس] درباره سلاح اندازان [نز الی ۴۰ چوب ضرب] ۶۸— هر نفر نظامی که در اثنای پهره بخواب رود: اوّل — در مقابل دشمن واشقیأ مسلح [از یکسال تا دو سال حبس] دوم — در وقت حضر [ از پانزده روز الی چهل روز حبس] ۶۹— هر نفر نظامی که موقع خدمت مأموره خود را ترک کند: اوّل — در مقابل دشمن اشقیای مسلح [اعدام] جزای عسکری نمبر (۶) ٤٣ دوم ـ در وقتِ حضر در بارۀ منصبداران [از شش ماه تا یکسال حبس] در حق سلاح اندازان [ از سه ماه تا شش ماه حبس] ۷۰ ـ هر نفر نظامی که در وقت نواختن طرم جمع و یا شبخون بمحل اجتماع نیاید : در بارۀ منصبداران [طرد از سلک عسکری] در حق سلاح اندازان [ از بیست الی هشتاد چوب جزای ضرب] ۷۱ ـ هر نفر نظامی که بعضویت دیوان حرب مأمور بوده بلا عذر معقول آنرا قبول نکند : در حق منصبداران [ از یکماه تا سه ماه حبس] در حق خورد ضابطان [ از پانزده روز تا چهل و پنجروز حبس ریاضت] ۷۲ ـ هرگاه منصبداریکه بعضویت دیوان حرب معین بود، ۴۴ با وجود دیدن جزای فوق هم بمأموریت خود دوام نورزد [طرد از مسلک عسکری] * * * ۷۳ ٤٥ فصل سوم (عدم اطاعت و عصیان مقاومت) ۷۳ - هرگاه لا اقل چهار نفر نظامی در حالیکه اسلحه شان بدست بوده عصیان کنند، و به امر شخصیکه از طرف مافوق شان داده شده باشد امتناع ورزند [اعدام] اگر عصیان کنندگان اسلحه خود ها را برداشته برخلاف امر منصبداران خود حرکت کنند [اعدام] اگر عصیان کنندگان مسلح، اقلاً هشت نفر یکجا بوده بغرض نشنیدن صدای مافوق خود شماته و غوغا کنند و بعصیان دوام ورزند [اعدام] با وجود آن این جزای اعدام درباره مشوقین و محرکین عصیان و جمیع منصبدارانی که در عصیان شامل باشند نیز حکم میشود. و درباره سلاح اندازان [از ششماه تا یکسال حبس] ٤٦ ٧٤ کسانی که از رفتن در مقابل دشمن، و یا خوارفتن بیک خدمتی که از طرف مافوقش با وامر شده باشد با وجود اصرار امتناع ورزند: اول ــ در مقابل دشمن یا اشقیای مسلح [اعدام] دوم ــ در حال حضر دربارۀ منصبداران [ از سلک عسکری طرد و از یکماه تا سه ماه حبس] و در بارۀ سلاح اندازان [ از پانزده چوب تا شصت چوب ضرب، و از چهل و پنجروز تا سه ماه جزای حبس] ٧٥ در مقابل پهره دار آمدن و به امر (دیرش) پهره دار اطاعت ننمودن: اول ــ در مقابل دشمن یا سلاح مقابل گردیدن [اعدام] دوم ــ در حال حضر بے سلاح در مقابل پهره دار آمدن، دربارۀ منصبداران [ از سلک عسکری طرد و از سه ماه تا یکسال حبس] ٤٧ و برای سلاح اندازان [از سه ماه تا یکسال حبس] ٧٦- به سخن و یا اشاره دست و سائر اعضاء و یا به الفاظ تهدید و تخویف پہره دار را تحقیر نمودن. در باره منصب داران [از بیست و چهار ساعت تا سه ماه حبس] و برای سلاح اندازان [از پانزده چوب الی چهل چوب جزای ضرب] ٧٧- اگر یک سپاہی بر خلاف اصولیکه در نظامنامه خدمات داخلی تصریح شده بیک منصبدار کلان خود بی رعایت سلسله مراتب براه ماستقد عرض و شکایت کند [پانزده چوب ضرب] هر گاه یک منصبدار به اینصورت عرض و شکایت نماید [یک هفته حبس] ہزه ، یک چند نفر سپاہی مجتمعاً یکجا شده بلا رعایت سلسله مراتب براه راست بيك منصبدار کلان عرض جزای عسکریه نمبر (٦) ٤٨ و شکایت نمایند مشوقین شان [پانزده چوب ضرب، وسی روز حبس ریاضت] و باقی نفری شان هرکدام [پانزده چوب ضرب، و یک هفته حبس ریاضت] * * * ٤٩ فصل چهارم (مافوق را ضرب و تحقیر نمودن) ٧٨ ـ در اثنای خدمات عسکریه مافوق خود را ضرب نمودن: اول ـ هرگاه اینچنین یک معامله ضرب در تحت سلاح یعنی در اثنای تعلیم مانوره و یا در حال حرب داخل یک قطعه مسلمه عسکریه بوقوع آید [اعدام] دوم ـ هرگاه در تحت سلاح نبوده بعمل آید [از یکسال تا سه سال حبس] ٧٩ ـ هرگاه در خارج خدمات عسکریه، از سبب خدمات عسکریه معامله ضرب مافوق بوقوع آید [از یکسال تا سه سال حبس] ٨٠ ـ هرگاه در خارج خدمات عسکریه و بدون خدمات عسکریه از کدام سبب دیگر ضرب مافوق وقوع پذیر گردد [درباره منصرداران علاوه بر طرد از سلک عسکری، از سه ماه تا یکسال حبس ] و برای سلاح اندازان [ از چهل چوب تا شتاد چوب ضرب ، واز شش ماه تا یکسال حبس ] ۸۱ در اثنای خدمات عسکریه بما فوق خود تشهیر سلاح نمودن یعنی سلاح کشیدن در باره منصبداران [ از سه سال تا ده سال حبس ] و برای سلاح اندازان [ از دو سال تا پنجسال حبس ] . ۸۲- خارج خدمات عسکریه از هر رسمی که باشد بما فوق خود تشهیر سلاح نمودن . درباره منصبداران [ بطا ده بر طرد از مسلک عسکری، از سه ماه تا یکسال حبس ] و برای سلاح اندازان [ از بیست چوب الی چهل چوب ضرب ، واز سه ماه تا یکسال حبس ] ۸۳ در اثنای خدمات عسکریه و یا خارج آن بماتحت خود تشهیر سلاح نمودن [ از یکماه تا سه سال حبس ] (۵) جرایم عسکریه ۱- چاپخا نه آه ٨٤ - در اثنای خدمات عسکریه در خارج آن بر هم رتبه خود سلاح کشیده واو را ضرب نمودن، در باره منصبداران [ از دو ماه تا یکسال حبس] برای سلاح اندازان [از یکماه تا چهار ماه حبس] اگر در اثنای ضرب جرح بوقوع آید حکم آن بقرار تمسک القضاة الامانیه اجرا میشود. ٨٥ - در اثنای خدمات عسکریه تا وقتی خود را بطرح با اشا رات و یا بحرکات اعضا و یا بحکایت یکه که بطور تحویف باشد سب و دشنام نمودن، در باره منصبداران [علاوه بر طرد از مسلک عسکری، از سه ماه تا یکسال حبس] و برای سلاح اندازان [از بیست چوب الی شصت چوب ضرب، و از سه ماه تا یکسال حبس] ٨٦ - اگر ضرب و دشنام که در قاعده فوق بیان گردیده خارج خدمات عسکریه و بی سبب ۵۲ خدمات عسکریه بعمل آید : درباره منصبداران [از سه ماه تا یکسال حبس] و برای سلاح اندازان [از یکماه تا سه ماه حبس] * * * ۵۳ فصل پنجم (نفوذ مأموریت را استعمال بیجا نمودن) ۸۷ - هرگاه یک قوماندان عسکر بر یک طایفه تبعه و یا عسکری یک دولت متفق و یا بیطرف بلا سبب و بلا امر و بلا مأذونیت مسلحاً هجوم برد [اعدام] ۸۸ - همچنان اگر بر اراضی و حدود یک دولت بیطرف و یا متفق بلا سبب و بلا امر و بلا مأذونیت یک رقم اوضاع و حرکات خصمانه را اجرا کند [طرد از سلک عسکری] ۸۹ - هرگاه یک قوماندان عسکری، بعد از گرفتن خبر رسمی متارکه و مصالحه هم بلا سبب بحرکات خصمانه دوام دهد [اعدام] ۹۰ - بلا امر و بلا سبب مشروع قوماندۀ یک قطعه عسکریه را در عهده گرفتن و یا ترک نکردن یک قومانده که از طرف مافوق امر به ترک آن صادر گردیده باشد [اعدام] ۹۱ - هرگاه یکمنصبدار مافوق در حق ماتحت خود ، بلاسبب معقول امر ضرب دهد، و یا آن امر ضرب را بالذات بدست خود اجرا نماید [ازدو ماه تا یکسال حبس] و هرگاه ضرب مادون برای مدافعه مشروعه عن‌النفس و یا مدافعه مشروعه عن الغیر، و یا سد و جلو گیری فرار و یا تسکین تاراج و یغما بعمل آید ، مافوق از جزا قطعاً معاف است * * * ۵۵ فصل ششم در فراری شدن ۹۲ - فرار عبارت است از جدا شدن بلا اذن واجازت یکنفر نظامی از مرجع خدمت عسکری خود و یا از همان قطعه عسکری که بآن منسوب است. ۹۳ - هر گاه یکنفر نظامی در اثنای محاربه تنها بطرف دشمن فرار کند [اعدام] ۹۴ - اگر یک چند نفر نظامی یکجاشده در اثنای محاربه بطرف دشمن متفقاً فرار نمایند همه شان [اعدام] ۹۵ - هر گاه یکنفر نظامی در اثنای محاربه از مقابل دشمن بداخل افغانستان فرار کند [از ده سال تا پانزده سال حبس] ۹۶ - اگر یک چند نفر نظامی در اثنای محاربه از مقابل دشمن بداخل افغانستان متفقاً فرار کنند همه شان [اعدام] ۵۹ ۹۷ اگر یکنفر نظامی افغانستان در وقت صلح بلا اجازت از افغانستان بیک مملکت اجنبی برود : در باره منصبداران [ از سلک عسکری طرد، واز یکماه تا ششماه حبس ] و برای سلاح اندازان [ از چهل چوب الی هشتاد چوب ضرب ، واز یکماه تاسه ماه حبس ] ۹۸ هر گاه یک سلاح انداز قطعه منسوبه خود را بلا اذن ترک نمود ، وفردای همان روز تا دعاء عودت نکرد [ از بیست چوب الی چهل چوب ضرب ] ۹۹ هر گاه یکچند نفر سلاح انداز نظامی قطعه منسوبه شانرا بلا اذن متفقاً ترک نموده ، فردای همانروز تا دعاء عودت نمایند، سرغنه شان [ از چهل چوب الی شصت چوب ضرب ] وباقی شان [ از بیست چوب الی چهل چوب ضرب ] اگر در میانه شان منصبدار باشد [ از یکهفته ۵۷ تایگاه حبس ] اگر اضافه از یکهفته واپس نیاید [ از دو ماه تا سه ماه حبس ] اگر اینچنین فرار سفهانه در وقت حضر از افغانستان بیک مملکت خارج بوقوع آید ، سرکردگان مشوقین شان [ اعدام] بقیه شان [هشتاد چوب ضرب ، و از یکسال تا سه سال حبس ] واگر در بین شان منصبدار باشد [ از ده سال الی پانزده سال حبس ] ١٠٠ هرگاه یک منصبدار بلا رخصت زیادہ از شش روز بقطعه که بآن منسوب ، و یا خدمتیکه بران مأمورست نیاید و یا آنکه از مدت رخصتش پانزده روز بگذرد [ از یکماه تا ششماه حبس ] اگر این حال در اثنای سفر بری بوقوع آید [ از سلک عسکری طرد ، و از ششماه تا یکسال حبس ] ۵۸ فصل هفتم (اشیای عسکریه را فروختن و پنهان کردن) (وگرو نمودن، وخریدن وگرو گرفتن چیزهای) (فروخته شده و دزدیده شده را دانسته) (اطلاع ندادن) ۱۰۱- اگر یکنفر نظامی اسپ و یا از اسلحه و جبه خانه و یا یکی از تجیزات عسکریه سرکاری از قبیل کمربند و قابوغه و پشت و خیمه وغیره را بفروشد [اشیای فروخته شده از کسیکه خریده است واپس گرفته میشود، اگر استرداد آن ممکن نباشد قیمتش ازوی بقسم تاوان گرفته میشود، و همان نفر نظامی که اشیا را فروخته است، از شش ماه تا یکسال حبس] ۱۰۲- کسیکه دانسته اشیای عسکری سرکار را بخرد، و کسیکه فروخته شدن اشیای عسکری سرکار را دیده پنهان کند هر کسیکه باشد [از دو ماه تا یکسال حبس] جزای عسکری (ورق ۲۹) ۵۹ ۱۰۳ - از قسم البسه وکالابوت، واز همین قبیل اشیای عسکریه سرکاریر افروختن [از پانزده چوب الی چهل چوب ضرب] ۱۰۴ - کسیکه دانسته اینگونه چیزها را بخرد، و یا فروخته شدن آنرا دانسته پنهان کند : درباره سلاح اندازان [ از پانزده چوب الی چهل چوب ضرب ] ودرباره منصبداران ویا یکی از رعایا [از پانزده روز تا چهل و پنجروز حبس ] ۱۰۵ - جبه خانه و اسلحه و البسه وسائر اشیائی راکه برای خدمت عسکریه داده شده باشد بیک طرفی پنهان کردن : درباره منصبداران [از چهار ماه تا یکسال حبس] برای سلاح اندازان [ از پانزده چوب الی چهل چوب ضرب ، وازیکماه تاسه ماه حبس ] ١٠٦- از البسه و اشیای سائره که از طرف دولت برای خدمت عسکری داده شده باشد گرو نمودن : درباره منصبداران [ از یکماه تا چهل روز حبس] و برای سلاح اندازان [از پانزده چوب تا چهل چوب ضرب ] اگر اسلحه را گرو نمایند برای منصبداران [ از سه ماه تا ششماه حبس ] برای سلاح اندازان [ از چهل چوب تا شصت چوب ضرب ] ١٠٧- کسانیکه اینگونه اشیا را گرو بگیرند در باره سلاح اندازان [ از پانزده چوب الی چهل چوب ضرب] و ثوابت رعایا و منصبداران [ از ده روز الی یکماه حبس ] * * * ۶۱ فصل هشتم (سرقت اشیا و اموال عسکریه) ۱۰۸ـ هرگاه یک تحویلدار و یا یکنفر نظامی که باداره محافظه پول و ذخیره مخصوص اداره عسکری، و محاسبه هر نوع اسباب و نقود نفری نظامی مأمور بوده، از میانه آن یک مقدار را بدزدد [بعد از تاوان، از سه سال تا ده سال حبس] هرگاه قیمت آن زیاده تر از پنجهزار روپیه باشد، و یا مال مسروقه عبارت از اسلحه و جباخانه باشد [اعدام] ۱۰۹ـ اگر دزد مأمور اداره و محاسبه اشیا و نقودیکه در قاعده فوق ذکر شد نه باشد [بعد از تاوان از یکسال تا سه سال حبس] اموال و اشیای عسکریه تحویلی خود را برای منافع شخصیه خود تجارت و استعمال نمودن [از سه سال تا چهار سال حبس] ۶۳ ۱۱۰ - در خانۀ یکی از رعایا مهمان گردیده، یکی از اسبابهای خانۀ صاحب خانه را خفیه گرفتن : در بارۀ منصبداران [ از سلک عسکری طرد، و از یکسال تا سه سال حبس ] برای سلاح اندازان [ از بیست چوب الی شصت چوب ضرب، واز سه ماه تا یکسال حبس ] ۱۱۱ - در هر جا و هر موقع که باشد هرگاه یک منصبدار یکی از اسباب و یا نقود دیگر رفقای خود، و یا از سلاح اندازان را بدزدد [ بعد از تاوان از سلک عسکری طرد میشود، و برای جزای دزدی بمحکمۀ عدلیه سپرده میشود ] ۱۱۲ - همچنان سلاح انداز اینکه اشیا و نقود منصبداران را بدزدد [ بعد از ادای تاوان از سه ماه الی ششماه حبس، و برای جزای دزدی بنظامنامۀ جزای عمومی محکوم میشود ] ٦٤ فصل نهم (تاخت و تاراج) ١١٥ - بصورت مسلح و یا غیر مسلح مجتمعاً و علناً دیوارها و دروازه‌ها را شکنانده، و مردم را بزجر و تشدد گرفته، گدام و ارزاق و امتعه و اشیاء را یغما و تاراج نمودن [اعدام] ١١٦ - اگر در میانه یغماگران یک و یا چند نفر مشوق یا منصبدار باشند [تنها مشوق و منصبدارها اعدام] باقی [از یکسال تا ده سال حبس] ١١٧ - بناهای عسکریه و استحکامات، و فابریقه‌های عسکریه را قصداً آتش زدن، و یا به نقب پرانیدن [اعدام] ١١٨ - اگر فعل تخریب بصورت آتش زدن و نقب پرانیدن بوقوع نیاید، و به استعمال بعضی آلات مخصوصه دیگر واقع شود [اعدام] ۶۵ ۱۱۹- اسباب مدافعه و مهمات حربیه و گدام و جبه‌خانه و مخزنها هرگونه لوازمات عسکریه دولت را تخریب نمودن : اقل – در مقابل دشمن و اثنای جنگ [اعدام] دوم – در وقت حضر [از یکسال تا سه سال حبس] ۱۲۰- اسلحه و تجهیزات و لوازم عسکریه سرکاری که برای خدمات عسکریه، برای خودش و سایر نفری نظامی داده شده باشد، قصداً تخریب نمودن، و یا خود حیوانات سواری و باربرداری که در خدمات عسکریه از آنها کار گرفته میشود، قصداً سقط و تلف کردن : در باره منصبداران [بعد از تاوان از سلک اخراج و از ششماه تا یکسال حبس] و برای سلاح انداز ۱۲۱- مسوده ها و یا کتابهائیکه هائیکه احکام و یا ان حرب بالا کردن، و یا سوختاندن یا محو نمودن ( ٦٦ فصل دهم (ساخته کاری نمودن در اداره عسکریه) ١٣٢ - در دفتر نامی برآورد تنخواه زیاده از موجود عدد عسکر و حیوان و در دفتر نامی خرج زیاده از صرفیات واقعه اخراجات را نشان دادن [از سه سال تا ده سال حبس] ١٣٣ - مهر و سجلات و اوراق و دفاتریکه بخدمات عسکریه متعلق باشند تقلید کردن [از سه سال تا پنجسال حبس] ١٣٤ - مهر رسمی را که بدستش بیاید، برای اینکه موجب ضرر دولت یا باعث منفعت او گردد، بپنهانی استعمال [ILL] پنجسال تا ده سال حبس] [ILL] او پنجهزار روپیه باشد [اعدام] * * فصل پانزدهم (بی استقامتی و ارتکاب) ١٢٥ – از منسوبین نظامی برای راشی و مرتشی بر طبق نظامنامه جزای عمومی جزا تحدید میشود، مگر منصبدار مرتشی یعنی رشوت خور بهمه حال از سلک عسکری طرد میگردد. ١٢٦ – هرگاه یک طبیب نظامی بدروغ بیماری موجود یکنفر عسکریرا که بمعاینه اش معین گردیده پنهان، و یا یک بیماری ناموجودی را به او اسناد نماید [از ششماه تا یکسال حبس] اگر بنا بر رشوت مرتکب این بجزائیکه در حق مرتشی ١٢٧ – جیره مقرری را که برای و تبدیل نمودن، و یا به تبد دانسته جیره تبدیل و نقصان ۶۸ و یا توزیع کنایندن : درباره منصبداران علاوه بر طرد از سلک عسگری [از سه ماه تا یکسال حبس] برای سلاح اندازان [از ششماه تا دو سال حبس] ۱۲۸ - دانسته گوشت حیواناتی را که به امراض و علت های ساریه مبتلا میباشند، بغرض سوءقصد بعسکر تقسیم کردن و یا تقسیم کنایندن و دانسته ذخیره و ارزاق گنده و پوسیده و بدبو را بعسکر دادن : برای منصبداران [علاوه بر طرد از سلک عسگری از سه ماه تا یکسال حبس] برای سلاح اندازان [از ششماه تا دو سال حبس] ۶۹ فصل دوازدهم (فعل شنیع وعشرت و دیگر حرکات نامیبا مخل شان ناموس عسکری) ١٢٩- هرگاه فاعل و مفعول هردو از منسوبین نظامی بوده، برضا و موافقت جانبین فعل شنیع بمیدان بیاید [اعدام] ١٣٠- جبرا اجرا کردن فعل شنیع با یکی از سلاح اندازان! جابر [اعدام] و مجبورا اگر منصبه داران باشد [معاف از خدمت عسکری] ١٣١- با یکی از سلاح اندازان در شبست اجرای جبری فعل شنیع بوده ارنا کامی و طول ... بعضی اسباب بمقصد خود نایل نگر برای منحـ ... آسه سال حبس] و برای سلاح اندازان آ[ILL] ١٣٢- از نفرهای نظامی کسانیکه ش[ILL] ۷۰ بازی کنند، و یا مانند چرس و بنگ، وافیون و معجون، و اشیای نشه آور را بنوشند و بکشند و یا بخورند، عموماً از سلک عسکری طرد، و بعد با بموجب نظامنامۀ جزای عمومی جزا خواهند دید، و سلاح اندازان مطروده بدادن یک عوض مجبور هستند. ١٣٣ - نفریهای نظامیه که بازنگر بازی کنند [بموجب نظامنامۀ جزای عمومی جزای خود را می بینند] ١٣٤ - کسانیکه در ایفای وظیفۀ خودشان غفلت و اهمال ورزند، و در اجرای هر گونه اوامر یکه از طرف آمر شان بداده میشود مسارعت نمایند، و منصبدارانیکه [ILL] خود، سینه و گریبان شان [ILL] بوده، بحضور سلاح اندازان [ILL] بان اوضاع لا ابالیانه گرفتار باشند سپاهی گری و منصبداری نباشد، و یا [ILL] نیکه بر ماتحت های خود انفاذ اوامر نموده ۷۱ مستیان نتوانند، از طرف منصبداران مافوق خود در دائره ضابطا از بیست و چهار ساعت الی چهل و هشت روز بگزای نظربندی و یا حبس ریاضت مجازات میشوند] فقط کسانیکه با وجود دو چار شدن مکرر باینگونه مجازات خفیفه هم اصلاح حال ننموده در صورتیکه بدیوان حرب سپرده شوند، از طرف دیوان حرب درباره شان جزای [طرد از سلک عسکری] صادر میشود. هرگاه در جمله خورد ضابطان و یا دسنگی مشران نیز اینچنین اشخاص باشند، بالاستیذان از طرف وزیر حربیه جزای وضع رتبه در بارۀ شان صادر ... * ۱۱۹ ۱۲۰ ۱۲۱ ۷۲ فصل سیزدهم (قواعد جزائیہ کہ متعلق به اطباء و جراحان و عطاران است) ١٣٥-- طبیبان و جراحان و عطارانیکه بنا برسوء قصد، به بیمار دوای مخالف داده موجب موت و وفات مریض گردند (اعدام) ١٣٦-- اینچنین یک دوای مخالفی که بنابر سوء قصد داده شده باشد، هر چند که موجب موت و ہلاک مریض نگردید باعث شدت بیماری و مرض شود، [ILL] و یا جراح و یا عطار (علاوه بر طرد از مسلک [ILL] دیگر آینده در هیچ جا اجرائی [ILL] ادواتشان ضبط [ILL] سال الی پنجسال حبس ) [ILL] یا جراحان و عطارانیکه سهوا بمریض [ILL] مخالف داده، و یا بهر حال در فریضهٔ