۸۰
آهِ مِنَ الْمَوْتِ وَحَالَاتِهِ
يُحَرِّقُ قَلْبِي مِنْ حَرَارَاتِهِ
ن
محمود طرزی
مَنْ كَانَ لِلَّهِ كَانَ اللهُ لَهُ
المنه لله درین زمان بفرمان همایون سرکار والا شان ضیاہ الملة
رساله نجیه
از تالیفات فاضل اجل عالم نبیل جامع علوم شیخ عبدالرحمن خان اشبو نجانی علوم
بدار السلطنة كابل طبع شد
بسم الله الرحمن الرحیم
ستایش سیل و غشو نیایش بي آلایش ربي از گالش
حضرت کریم رحیم سراسر بخشی از نرسیست که بمحض رحمت
بي علت و کرم بي قلت خود از خزانه جود دو گوهر عزیز الوجود
کتاب کریم و سنت واجب التعظیم را تاج افتخار ناجیان پا
که گل سر سبد امتیان صاحب لولاک اند عنایت فرمود
لقوله
۳
لقوله تعالی قَدْ جَاءَكُمْ مِنَ اللّٰهِ نُورٌ وَكِتَابٌ مُّبِينٌ
قُلْ إِنْ كُنْتُمْ تُحِبُّونَ اللّٰهَ فَا تَّبِعُونِي يُحْبِبْكُمُ اللّٰهُ
وَيَغْفِرْ لَكُمْ ذُنُوبَكُمْ وَاللّٰهُ غَفُورٌ رَّحِيمٌ ط
و از لمعه آن دو گوہر گران بہا و از شُعشُعۀ آن دو نیّر با فیض
و صفا دُرّ ثمین ایمان لعل سنگین تبعیت بنبی آخرالزمان و
اصحاب را در ظلمتکدۀ بِدَع و اَہوا و شبستان ضلالت و غَوَایے
بزمرۀ تقیّہ مرضیّہ ناجیہ کہ شِمّہ قِلاده گردیدگان پیغمبر پاک اند
گوہر واسطه حمایل
کرامت نموده لقوله تعالی فَالَّذِينَ آمَنُوا وَعَزَّرُوهُ
وَنَصَرُوهُ وَاتَّبَعُوا النُّورَ الَّذِي أُنْزِلَ مَعَهُ
٤
أُولَئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ جَلَّتْ كَلِمَتُهُ وَتَمَّتْ
الظا فزون بما طلبو و الناجون عما تهربوا ١٢
نِعْمَتُهُ وَعَظُمَتْ مِنَّتُهُ بِاِرْسَالِ ذلِكَ النَّبِيِّ
الْكَرِيمِ الَّذِي هُوَ بِالْمُؤْمِنِينَ رَؤُفٌ رَحِيمٌ
صلّى الله تعالى عليه واصحابه وتابعيهم
افضل صلوة واكمل تسليم اما بعد چون
درین اوقات میمنت طبعات همت ولا نهمت اعلیحضرت
بو
پادشاه اسلام پناه دیانت دستگاه عنی امیرامیر زاده و خدو
المرسلین
خدا داده ممهد ارکان دین متین و مشید بنیان حضرت سید
شهریار باخبرت و خسرو ظفر پیر و والا قدر امیر ممالک افغانستان
شو
شعر امیر لهُ عِلمٌ وَ فَضْلُ وَرَحمَةُ + وَبِرٌّ وَ اِحْسَانَ لُطْفُ
وَانْعَامُ + وَلِلْمُلكِ مِنْهُ عُرَّةٌ وَمَهَا بَهٌ + وَلِلدِّینِ وَ
الدُّنْيَا نِظَامُ وَانْتِظَامُ امیر ابن الامیر ابن الامیر امیر
عبدالرحمن خان خلد الله ملکه واجری فی
بحار العظمة والجلال فلکه بعد از فراغ گونهٔ استحکام
اساس دین ودود و استمام مراسم قریبة الاندرس مذهب طبت
از قبیل تحمیل امور مسجد و جماد ترویج بازار کاسد ائمه و علماء سنت
وجماعت اقتضاء آن فرمود که تمیز فرقه ناجیهٔ امت مرحومه از سایر
فرق ضاله مبتدعه بوجه حسن و توجیه اَبیَن وازین در حیز تقرر
و تحریر درامده علی التجدید والتجدید بگوش د قریب و بعید و حذرت
و عبد واحرار و عبید گردد لهذا این خادم الشريعة المتوسل الی الله
با قوی الذریعہ الراجی بلطمہ البار عبد الرحمن الابدالی بن لک
مسلك السيد قاضی محمد سعید الشهير بخان ملابا هجوم عوائق وعمو یم علاق
از بندگی خالق و خدمت خلایق مختصری بعبارت سلش ری از
تکلف در روشن و شن عارمی از تصلف محلوط با لیف آیات قرآنیه و
احادیث شریفه عحاله در قید قلم آورده بفصيل التفرقة بين
الضال والناحية نام نهاده بعرض ایستادگان عتبة سرکر
خلافت مصیبا بندم شاید بمعرض قبول و پسندیدگی خواطر عواطر
زمان
ملازمان سلطنت مشمول رسیده تمام رساله انگاه کامل و کمال ان در ان اوان
تام که انجا دم الشریعه را سبب تسکینی عام در بدو و ختام گردد و ما ذلک
علی الله بعزیز و منه حسن التسديد وتوفيق التميز فاقول
بالله التوفیق که شارح مواقف در خاتمه کتاب بیان فرقه مبتدعه
را بدین سیاق نموده که کبار فرق اسلامیه هشت اند معتزله
و شیعه و خوارج و مرجیه و نجاریه وجبریه ومشبهه و ناجیه پس
هر یک ازین فرق بعقاید گوناگون منشعب شده فرقه های دیگر از
ایشان برخاسته اند چنانچه معتزله بیست فرقه و شیعه بیست و
دو فرقه وخوارج بیست فرقه و مرحجیه پنج فرقه و نجاریه سه فرقه
وجبریه یک فرقه و مشتبه یک فرقه و ناجیه یک فرقه که مقدار
جمیع این فرق عدد منصوصی حدیث را تام و کامل مینماید
كما قال الشارح المواقف في كتابه في خاتمة مبحث
الامامة فهذه هي الفرق الضالة الذين
قال فيهم رسول الله صلى الله عليه وسلم ستفترق
امتى ثلاثاً وسبعين فرقة كلهم في النار الا
الناجية واما الفرقة الناجية المستثنا
الذين قال نبي صلى الله عليه وسلم فيهم هم
السبيل الاواب
الذين هم على ما انا عليه واصحابي فهم الاشاعرة
والسلف
۹
والسلف من المحدثین واھل السنة والجماعة
ومذھبھم خال عن بِدَعِ ھؤلاء كذا ذكر نحو
شارح المقاصد وھياكل النور وآخند یوسف
في مُصَنَّفاتهم وازمضمون آیات شریفه و حدیث وحد
وجميع كُتب عقائد و کلامیه پر ظاھرست که کسانیکه تبعیت
رسول کریم واصحاب واجب التعظیم از صدق نیت
بقصد جھاد کمر همت را از حسن عقیده واعتقاد بسته
متصدی امثال این شداید و مشاق گردیده بعز شھاد
فایز شوند البته بحكم مَنْ كَانَ لِلّٰهِ كَانَ اللّٰهُ لَهُ محتوب
بفرقه ناجیه اند و مؤیدات این مدعا از نصوص کتاب وا حاديث
صحیح الانتساب زیاده از ان است که در امثال این محال
متعرّض ایراد آن تواند شد بنابر ایجاز اکتفا بذکر بعضی نموده بشد
آیه شریفه اقول اِنَّ اللهَ اشْتَرى مِنَ الْمُؤْمِنِينَ
اَنْفُسَهُمْ وَاَمْوَالَهُمْ بِاَنَّ لَهُمُ الْجَنَّةَ يُقَاتِلُونَ
فِي سَبِيلِ اللهِ فَيَقْتُلُونَ وَيُقْتَلُونَ وَعْدًا
عَلَيْهِ حَقًّا فِي التَّوْريةِ وَالْاِنْجِيلِ وَالْقُرْآنِ
وَمَنْ اَوْفى بِعَهْدِهِ مِنَ اللهِ فَاسْتَبْشِرُوا
بِبَيْعِكُمُ الَّذِي بَايَعْتُمْ بِهِ وَذلِكَ هُوَ الْفَوْزُ
العظيم
١١
العظيم تفسیر و ترجمه بدرستیکه بخرید خدای عزوجل
از گرویدگان نفسهای ایشان را که مباشر جهاد شوند و مالها
ایشانرا که در راه خدای تعالی نفقه کنند با انکه مر ایشان را
بهشت است کارزار میکنند این مؤمنان که نفس ایشان
خریده شده است در راه خداي عز و جل و طلب رضاء او
پس گاهی میکشند دشمنان را و گاهی کشته میشوند بر دست کفار
غدار یعنی وعده کرد ایشان را خداي عزوجل باین بیع و شراً
وعده دادنی ثابت و باقی که خلاف نیست در کتابها ی خود
که نازل بموسی علیه السلام مثل توریت و انجیل که نازل بعیسےٰ
۱۲
و قرآن که نازل بر محمد صلعم و کیست و فاکننده تر بعهد و پیمان
خود از خدای عز وجل زیرا که خلف وعده زشت است قدم
نند بران کریمی از ما هیچگونه اکرم الاکرمین قدم زند بر خلف
وعده پس شادمان بشیدای مؤمنان بخرید و فروخت خود که
مبایعت کردید بآن و شاد شوید بآن بیع نهایت شادی
زیرا که شما میفروشید فانی را که اموال و نفس است در بدل باقی
که جنت است و آن بیع که کردید دران رستگاری بزرگیست
آیه دویم قوله تعالىٰ وَلَا تَقُولُوا لِمَنْ يُقْتَلُ
فِي سَبِيلِ اللهِ أَمْوَاتٌ بَلْ اَحْيَاءٌ وَلَكِنْ لَاتَشْعُرُونَ
۱۳
تفسیر و ترجمه و مگوئید مرآنان را که کشته شد یا شود در
راه خدای عز و جل یعنی در جهاد که ایشان مردگانند بلکه ایشان
زندگانند در حضرت مالکین نمی دانند آنرا از امام مجاهد رحمه الله
علیه روایت است که رزق داده شوند شهیدان را از
میوه جنت و در حق شهید طبرانی و عبید بن حمید بسند
ثقات روایت کرده از عبد الله بن عمر رض که گفته وقتی که
بنده در راه خدای تعالی مقتول گردد اول قطره خون او که
بر زمین افتد گناهان او بخشیده شود پس پارچه از بهشت آید
و نفس او دران پیچیده شود و او را جسدی از بهشت آید
۱۴
دران مرکب کرده شود روح او را و با ملائکه بسوی آسمان رود
و با ملائکه باشد که از اول خلقت با فرشتگان بود تا که او را بحضور
حضرت رحمان حاضر سازند پس سجده کند پیش از ملائکه و ملائکه
بعد ازان بسجده روند و حق سبحانه تعالی ارواح ایشان را
در جوفهای طیور خضرا در آورده تا برانها جنت در ود نمایند
و از میوهای بهشت بخورند و در زیر قنادیل ذهب که در سایۀ
عرش معلق اند می تا بند و میگویند که یا رب العزت که با
که خبر ما را به برادران ما که در دنیا اند برساند که تا بر احوال ما اطلاع
یافته از امر جهاد تقاعد ننمایند حق سبحانه تعالی فرمود که
۱۵
من میرسانم پس این آیت نازل شد قوله تعالى وَلَا
تَحْسَبَنَّ الَّذِينَ قُتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَمْوَاتًا بَلْ
أَحْيَاءٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ يُرْزَقُونَ فَرِحِينَ بِمَا
أتْيَهُمُ اللهُ مِنْ فَضْلِهِ الآیه ای گروه امتنان
احمدی عِرقِ عصبیت دین و حمیت اسلام را در حرکت آورند
دفع فساد کفار فجار و قلع و قمع ایشان را بر همت خودها واجب
دانید و به تیغ غزو و جهاد بنیاد زمرۀ ضلال و فساد را
براندازید و اگر بدرجهٔ شهادت فائز شوید از عذاب الیم نجات
یا بید و گویا تجارتی کرده باشید که بربح آن شمول منافع نشاتین
١۶
خواهد شد بفحوای آیه سوم قوله تعالى يَا اَيُّهَا الَّذِينَ
آمَنُوْا هَلْ أَدُلُّكُمْ عَلَى تِجَارَةٍ تُنْجِيْكُمْ مِنْ عَذَابٍ
أَلِيْمٍ تُؤْمِنُوْنَ بِاللهِ وَرَسُوْلِهِ وَتُجَاهِدُوْنَ
فِي سَبِيْلِ اللهِ بِأَمْوَالِكُمْ وَأَنْفُسِكُمْ ذَلِكُمْ خَيْرٌ لَكُمْ
إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُوْنَ يَغْفِرْ لَكُمْ ذُنُوْبَكُمْ وَيُدْخِلْكُمْ
جَنَّتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ وَمَسَاكِنَ طَيِّبَةً
فِي جَنَّتِ عَدْنٍ ذَلِكَ الْفَوْزُ الْعَظِيْمُ وَأُخْرَي
تُحِبُّوْنَهَا نَصْرٌ مِّنَ اللهِ وَفَتْحٌ قَرِيْبٌ آیه چهارم
قوله تعالى يَا اَيُّهَا الَّذِيْنَ آمَنُوا اتَّقُوا اللهَ
۱۷
وَابْتَغُوا إِلَيْهِ الْوَسِيْلَةَ وَجَاهِدُوا فِي سَبِيْلِهِ
لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُوْنَ الآیه صاحب تفسیر فنیة التالی
در تفسیر آیه مذکوره فرموده که مراد از وسیله رسول اکرم صلعم
و اصحاب او و یا کسانیکه بطریقه تبعیت نائب مناب حضرت
رسالت مآب هستند و تبعیت می کنند بسبب تبعیت اوشان
بمطالب و مآرب کمالات فایز شده مفلح میشوند و نجات
میابند آیه پنجم قوله تعالى فَالَّذِينَ آمَنُوا بِهِ
وَعَزَّرُوْهُ وَنَصَرُوْهُ وَاتَّبَعُوا النُّوْرَ الَّذِي أُنْزِلَ مَعَهُ
اُولئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُوْنَ آیه ششم قوله تعالى لكِنِ الرَّسُوْلُ
۱۸
وَالَّذِينَ آمَنُوا مَعَهُ جَاهَدُوا بِأَمْوَالِهِمْ وَأَنْفُسِهِمْ
أُولَئِكَ لَهُمُ الْخَيْرَاتُ وَأُولَئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ
ولاشك ان تابع المفلح مفلح آیه هفتم
قوله تعالى لِلْفُقَرَاءِ الْمُهَاجِرِينَ الَّذِينَ أُخْرِجُوا
مِنْ دِيَارِهِمْ وَأَمْوَالِهِمْ يَبْتَغُونَ فَضْلًا
مِنَ اللَّهِ وَرِضْوَانًا وَيَنْصُرُونَ اللَّهَ وَرَسُولَهُ أُولَئِكَ
هُمُ الصَّادِقُونَ وَالَّذِينَ تَبَوَّءُوا الدَّارَ وَالْإِيمَانَ
مِنْ قَبْلِهِمْ يُحِبُّونَ مَنْ هَاجَرَ إِلَيْهِمْ وَلَا يَجِدُونَ
فِي صُدُورِهِمْ حَاجَةً مِمَّا أُوتُوا وَيُؤْثِرُونَ
۱۹
عَلی اَنْفُسِهِمْ وَلَوْكانَ بِهِمْ خَصَاصَةٌ وَمَنْ
يُوقَ شُحَّ نَفْسِهِ فَاُ ولئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ لَا
شَكَّ انْ تارِجَ المفلحُ مُفْلِحُ آیۀ هَشْتَم
قوله تعالی وَلْتَكُنْ مِنْكُمْ أُمَّةٌ يَدْعُونَ إِلَی الْخَيْرِ
يَأمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَيَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ اُولئِكَ
هُمُ الْمُفْلِحُونَ و این گروه ایشان رستگاراند از عقابات
عقاب و پیوستگانند بدرجات ثواب اي الظافرون
بما طلبوا الناجون عما هربوا يعنی اين گروه يابندگانند
بآنچه طلب نمودند آن را و نجات یافتگانند از آنچه گریختهاند
اية نهم قوله تعالى وَكَذلِكَ جَعَلْناكُمْ اُمَّةً
وَسَطًا لِتَكُونُوا شُهَداءَ عَلَى النَّاسِ آيۀ دهم
هُوَ الَّذِي أَرْسَلَ رَسُولَهُ بِالْهُدَى وَدِينِ الْحَقِّ
لِيُظْهِرَهُ عَلَى الدِّينِ كُلِّهِ وَكَفى بِاللهِ شَهِيداً ١ ه
آيۀ یازدهم قوله تعالى كُنْتُمْ خَيْرَ اُمَّةٍ
اُخْرِجَتْ لِلنَّاسِ تَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَتَنْهَوْنَ
عَنِ الْمُنْكَرِ فإنَّ خيريَّتهم وجعلهم شهداء
على الناس يوم القيمة يَدُلُّ قَطْعاً على عَدَالَتِهم
وعصمتهم عن الضلالة كذا مَرَّ تتبعهم
۲۱
این نصوص قرآنی بالكل دلالت دارند بر نجات یافتن کسانی
که پیروی و روش اصحابی را می کنند خصوصا شهدا زیرا که
حق سبحانه تعالی گواهی داد باینکه ایشان بهترین مردمانند
بقول خود مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللهِ وَالَّذِينَ مَعَهُ أَشِدَّاءُ
عَلَى الْكُفَّارِ رُحَمَاءُ بَيْنَهُمْ تَرَاهُمْ رُكَّعًا سُجَّدًا
يَبْتَغُونَ فَضْلًا مِنَ اللَّهِ وَرِضْوَانًا سِيمَاهُمْ
فِي وُجُوهِهِمْ مِنْ أَثَرِ السُّجُودِ ذَلِكَ مَثَلُهُمْ فِي
التَّوْرَاةِ وَمَثَلُهُمْ فِي الْإِنْجِيلِ كَزَرْعٍ أَخْرَجَ
شَطْأَهُ فَآزَرَهُ فَاسْتَغْلَظَ فَاسْتَوَى عَلَى سُوقِهِ
۲۲
يُعْجِبُ الزُّرَّاعَ لِيَغِيظَ بِهِمُ الْكُفَّارَ وَعَدَ اللَّهُ
الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ مِنْهُمْ مَغْفِرَةً
وَأَجْرًا عَظِيمًا و مقام بزرگ تر و بلند ترنیست از مقام قوی
که خدای تعالی ایشان را بصحبت و نصرت پیغمبر خود و اصحاب
اوختیار کرده در حق ایشان فرمود و مرایشان را وعده آمرزش
و مزد بزرگ نمود ازین آیت صریح معلوم شد که ناحیه آن کسانند
که در روش بر طریقه آنکسان روند که بهمرای محمد صلی الله علیه وسلم
بودند و نصرت میدادند و جهاد میکردند و بعز شهادت فائیز
می شدند زیرا که موافق ممدوح ممدوح است چون شهدا باین قصد
۲۳
بی توقف عزم جهاد با کفار فجار جزم نموده مردانه وار بغواصي
بحر حرب فرود می آیند اگر گوهر شهادت بچنک افتد فَقَدْ
فَازَ فَوْزًا عَظِيمًا و اگر جان در طلب برآید فَقَدْ وَقَعَ
أَجْرُهُ عَلَى اللَّهِ آیه دوازدهم مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ
وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَعَمِلَ صَالِحًا فَلَهُمْ أَجْرُهُمْ عِنْدَ
رَبِّهِمْ وَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ
تفسیر و ترجمه ای گروه امت مرحومه آن کسانیکه کرویدگان
باشید بخدای عز و جل در روز آخرت و عملهای صالح پاکیزه
با خلوص اعتقاد مثل جهاد و غیره از آنها که بعمل آید برای
۲۴
آنها اجراست از نزد پروردگار در روز حشر و نباشد که اندوهگین
شوند در وقت مجازات آیهٔ سیزدهم قوله تَعالیٰ
وَالَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ أُولَئِكَ أَصْحَابُ
الْجَنَّةِ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ تفسیر و ترجمه و آنکسانی که
گرویدگان باشند بخدای عزوجل و رسول و عمل کردند نیکو
و پاکیزه باخلوص صدق و اعتقاد مثل جهاد و غیره در راه خدا
سبحانه تعالی آن گروه اهل بهشت اند و مستحق آنند ایشان
همیشه در بهشت جاوید باشنده گانند آیهٔ چهاردهم قوله تعالیٰ
وَقَاتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ الَّذِينَ يُقَاتِلُونَكُمْ وَلَا
تعتدوا
۲۵
تَعْتَدُوا إِنَّ اللهَ لَا يُحِبُّ الْمُعْتَدِينَ وَاقْتُلُو
هُمْ حَيْثُ ثَقِفْتُمُوهُمْ تفسیر و ترجمه بکشید
و کار زار کنید در راه خدای عز و جل آنها را که با شما کا
زار میکنند و از حد مگذرید یعنی در ابتداء کار زار کردن
و یا بکار زار کردن کسانیکه منع کرده شدند از زنان
و پیران و یا مثله کردن کشتگان مثلاً مثل گوش
و بینی بریدن بدرستیکه خدای تعالی دوست نمیداد ستمگارا
را و بکشید مقاتلان خود را هر جا که یا بیدیشان را
آیه پانزدهم قوله تعالىٰ وَقَاتِلُوهُمْ
٢٦
حَتّیٰ لا تَكُونَ فِتْنَةٌ وَيَكُونَ الدّینُ كُلُّهُ لِلّٰهِ
فَاِنِ انْتَهَوْا فَاِنَّ اللّٰهَ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصیرٌ
وَاِنْ تَوَلَّوْا فَاعْلَمُوا اَنَّ اللّٰهَ مَوْلیٰكُمْ نِعْمَ
الْمَوْلىٰ وَنِعْمَ النَّصیرُ تفسیر و ترجمه کار زار کنید
ای مؤمنان اهل کفر را تا وقتی که نباشند سرکش یعنی مشرک
نمانند و باشند همه دین خالص که توحید است با پرستش مرخدا
را عزّ وجلّ و بس پس اگر باز ایستند از کفر و اسلام آرند
پس تحقیق خدای عزّ وجلّ بآنچه عمل میکنید بیناست ثواب
و پاداش دهد آنها را بر اسلام آنها و اگر اعراض کردند و رو
گردانید نز
۲۷
گردانیدند از ایمان و باز نماندند از کفر پس بدانید آنکه خدای
عز و جل یاری کنندۀ شماست و اعانت و مدد کنندۀ
شما پس اعتماد کنید بنصرت و اعانت او سبحانه که نیک یاری
دهنده و نیک نصرت و مدد دهنده است خدای عز
و جل ضایع نمیکند کسی را که دوست دارد او را و مغلوب نشود
کسی که او را یاری کند خدای عزوجل آیه شانزدهم
قوله تعالى يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا لَقِيتُمْ
فِئَةً فَاثْبُتُوا وَاذْكُرُوا اللَّهَ كَثِيرًا لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ
وَأَطِيعُوا اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَلَا تَنَازَعُوا فَتَفْشَلُوا
۲۸
وَتَذْهَبَ رِيحُكُمْ وَاصْبِرُوا اِنَّ اللهَ مَعَ الصَّابِرينَ تفسير و ترجمه ای گروه مؤمنان چون ببینید گروه
کفار را و هرگاه جنگ کنید گروهی از کافران را پس بایستید
برای کارزار آنها و نگریزید از مقاتله ایشان و یاد کنید
خدای عز وجل را بدل و زبان در جاهای جنگ حال
آنکه قوت و پشتی گیرندگان باشید بیاد او سبحانه تعالی
و یاری جویندگان و خوانندگان باشید او را جل شانه
در ضرر عدو خویش باین قول اَللَّهُمَّ اخْذُلْهُمُ اللَّهُمَّ
اقْطَعْ دَابِرَهُمْ یعنی بار خدایا خوار گردان دشمنان او
۲۹
ما را و بار خدایا بُریده کن بیخ دشمنان ما را مگر باشید شما
ظفر یافتگان بمراد های خود از منصور شدن در دنیا و پاداش
نیک یافتن در سرای آخرت و فرمان ببرید خدای عزوجل را
و فرستاده او را صلی الله علیه وسلم در حکم بامر جهاد
و در ثابت قدم ماندن با دشمن در معرکۀ قتال خلاف
نکنید پس از مخالفت بد دل میشوید و بِرَود دولت قوّت
شما و شکیبائی کنید در کارزار کردن با دشمن وغیره از
تکالیفات شرعیه که حدیث شریف اَلصَّبْرُ نِصْفُ
الْاِیمَانِ بر لزوم آن در بسیار از امور اسلامیه دلالت است
۳۰
دارد بدرستیکه خدای عزوجل با صابرانست ای معینهم
وحافظهم یعنی یاری کننده و نگهدارنده آنها او ست
حق سبحانه آيه هفدهم قوله تعالی یَا اَيُّهَا الَّذین
اَمَنُوا وَهَاجَرُوا وَجَاهَدُوا بِاَمْوَالِهِمْ وَاَنْفُسِهِمْ
اُولئِكَ اَعْظَمُ دَرَجَةً عِنْدَ اللهِ وَاُولئِكَ
هُمُ الْفَآئِزُونَ یشان ظفریافتگان اند
یُبَشِّرُهُمْ رَبُّهُمْ بِرَحْمَةٍ مِّنْهُ وَرِضْوَانٍ وَجَنَّتٍ
لَهُمْ فیهَا مُقیمُ خَلِدِینَ فیهَا اَبَدًا اِنَّ اللهَ
عِنْدَ اَجْرُ عَظِیْمُ تفسیر و ترجمه آنانکه بگرویدند بخدا
آری
۳۱
عزّ و جل و بآنچه آنها است از نزدیک او و هجرت کردند
از دیار خود و جهاد کردند با مشرکان ببذل کردن مالهای خود
بر مجاهدان و تهیه اسباب قتال ایشان و در باختن نفیسهای
خود را در معارک حرب آن گروه بزرگتراند از روی درجه
یعنی بلند مرتبه تراند نزدیک خدای عزّ و جل و آن گروه که
مستجمع این کمالات اند و ایشان ظفر یافتگان بآمال دو
جهانی و آن گروه موصوف بصفات مذکوره ممتاز اند
برستگار شدن غیر از شما مژده میدهد ایشان را پروردگار
ایشان برحمت فائضه از و بر ایشان و بوستانها و خوشنودی
۳۲
کامله ازایشان مر ایشانرا باشد دران بوستانها دایم
نعمتی پاینده که همیشه باشد در حالتی که این گروه جاوید باشند
دران بوستانها همیشه تاکید خلود است تا خلود را حمل بر
مکث طویل نفرمایند بدرستیکه خدای عزوجل نزدیک اوست
مزد بزرگ که بریده نشود و نعیم دنیا در جنب او حقیر باشد
آیه هژدهم قوله تعالى وَعَدَ اللهُ الْمُؤْمِنِينَ
وَالْمُؤْمِنَاتِ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الأَنْهَارُ
خَالِدِينَ فِيهَا وَمَسَاكِنَ طَيِّبَةً فِي جَنَّتِ عَدْنٍ
وَرِضْوَانٌ مِّنَ اللَّهِ أَكْبَرُ ذَلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ
تفسیر ترجمه
۳۳
تفسیر و ترجمه وعده داد خدای سبحانه تعالی مردان
مومنان و زنان مومنات را که بعز شهادت فایز شده اند
بوستانهای مشتمل بر میوها که میرود از زیر درختان آن بوستانها
جویها جاوید باشند دران و دیگر وعده داد ایشان را
مسکنهای پاکیزه که خوب شود در آنها زیستن و زندگانی
کردن آنها در بهشتهای پاینده و چه چیز از رضاء خدای
عز وجل بزرگتر است ازین چیزها همه اینها زیراکه رضاء او
سبحانه سبب هر خلاصی و سعادت است یعنے وعده های حق
سبحانه انست که فیروزی بزرگ است نه انرا که میشمرند مردم
۳۴
فیروزی از نعمت دنیا آیۀ نزدهم قوله تعالی
يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ جَاهِدِ الْكُفَّارَ وَالْمُنَافِقِينَ وَاغْلُظْ
عَلَيْهِمْ وَمَأْوَيهُمْ جَهَنَّمُ وَبِئْسَ الْمَصِيرُ تفسیر و ترجمه
ای پیغمبر صلعم جهاد کن با کافران بشمشیر و باقامت حجت
بر آنها و درشت باش بر ایشان در هر دو جهاد یکی بشمشیر و دیگر
بزبان و بازگشت اینها همه در دوزخ است بد جای بازگشتی است
آیۀ بیستم يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا قَاتِلُوا الَّذِينَ
يَلُونَكُمْ مِنَ الْكُفَّارِ وَلْيَجِدُوا فِيكُمْ غِلْظَةً
وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ مَعَ الْمُتَّقِينَ آئینکس بیکه گردید
۳۹
کار زار کنید بآنانکه قریب و نزدیک شما از ناگرویدگانند
برقتال فرض است با همه کافران نزدیک و بعید آنها
و باید که در یابند کافران از شما سختی و درشتی در سخن و
گفتگوی پیش از قتال آنها و بدانید که خدای عزوجل با پرهیز
گاران است بیاری نمودن آنها و غالب ساختن آنها
بر غیر اهل تقوی خطاب مستطاب ملک ذو الجلال بفضل
و اکمل اهل فضل و کمال صلی الله علیه وسلم و علی اله خیر ال
حیث قال جل جلاله آیه بیست و یکم قوله تعالی
یا اَیهَا النَبِیُ حَرِضِ المُومِنینَ عَلَی القِتَالِ اِنْ
۳۶
یَکُنْ مِنْکُمْ عِشْرُونَ صَابِرُونَ یَغْلِبُوا مِائَتَیْنِ
وَإِنْ یَکُنْ مِنْکُمْ مِائَةٌ یَغْلِبُوا أَلْفًا مِنَ الَّذینَ
کَفَرُوا بِأَنَّهُمْ قَوْمٌ لا یَفْقَهُونَ الْآنَ خَفَّفَ
اللَّهُ عَنْکُمْ وَعَلِمَ أَنَّ فیکُمْ ضَعْفًا فَإِنْ یَکُنْ
مِنْکُمْ مِائَةٌ صابِرَةٌ یَغْلِبُوا مِائَتَیْنِ وَإِنْ یَکُنْ
مِنْکُمْ أَلْفٌ یَغْلِبُوا أَلْفَیْنِ بِإِذْنِ اللَّهِ وَاللَّهُ
مَعَ الصَّابِرینَ تفسیر و ترجمه ای پیغمبر صلی الله علیه وسلم
برانگیزگرویدگان را بر کارزار اگر باشد از شما بیست کس شکیبائی
کنندگان غالب شوند بر دو و یست واگر باشد صد کس از شما
۳۷
غالب شوند بر هزار از انانکه نگرویدند با انکه ایشان گروهی اند که
نمیدانند اکنون سبک گردانید خدای تعالی از شما و دا
بدرستی که در شما ستی است پس اگر باشد از شما صد
کس صبر کنندگان غالب شوند بر دویست کس و اگر باشد
از شما هزار کس غالب شوند بر دو هزار کس با مر خدای تعالی
و خدای عز و جل با صبر کنندگان است این ایت دلیل است
قاطع بر فضیلت محاربه و قتال با عداء دین و فرقه ضلال
ایۀ بیست و دوم قوله تعالی كُتِبَ عَلَيْكُمُ
الْقِتَالُ وَهُوَ كُرْهٌ لَّكُمْ وَعَسَى أَن تَكْرَهُواْ شَيْئًا
وَهُوَ خَیْرٌ لَّکُمْ وَعَسَى اَنْ تُحِبُّوْا شَيْئًا وَّهُوَ شَرٌّ لَّكُمْ
وَاللهُ يَعْلَمُ وَأَنْتُمْ لَا تَعْلَمُوْنَ تفسیر و ترجمه فرض
گردانیده شد بر شما جهاد کافران و آن قتال مکروه است
مر طبع شما را یعنی آن قتال در نفس خویش ناخوشی است و آن
قتال ناخوش داشته شده است شما را و شاید که شما مکروه
دارید چیزی را و حال آنکه آن نیکو باشد شما را و شما ناخوش
میدارید جنگ کافران را و در جنگ آنها یکی از دو عقابت
است یا فیروزی و مال غنیمت و یا شهید شدن و بهشت و شاید
که دوست دارید چیزی را و آن نشستن است از جنگ کفار
۳۹
کفار و آن بد میباشد شمایان را زیرا که در ترک جهاد خواری و
درویشی و محروم بودن از غنیمت و مزد آخرت است و
خدای عزوجل میداند چیزی را که آن بهتر است برای شما
و شما نمیدانید از ا پس شتاب کنید بسوی چیزی که امر کند
شما را بان چیز اگر چه بر شما دشوار باشد آیه بیست سوم
قوله تعالى وَالَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ أُولَئِكَ
أَصْحَابُ الْجَنَّةِ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ تفسیر و ترجمه
و آنانکه گرویدند بخدای عزوجل و آنرا که در نزد تو آمده از احکام
او امر و نواهی و کردند عمل نیکو و پاکیزه چون جهاد مثلاً آن گروه
۴۰
اهل بهشتند و مستحق آنند و ایشان در بهشت جاوید باشنده
گانند آیه بیست و چهارم قوله تعالی
وَلَا تَشْتَرُوا بِعَهْدِ اللَّهِ ثَمَنًا قَلِيلًا إِنَّمَا
عِنْدَ اللَّهِ هُوَ خَيْرٌ لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ
مَا عِنْدَكُمْ يَنْفَدُ وَمَا عِنْدَ اللَّهِ بَاقٍ
وَلَنَجْزِيَنَّ الَّذِينَ صَبَرُوا أَجْرَهُمْ بِأَحْسَنِ
مَا كَانُوا يَعْمَلُونَ ای گروه گرویدگان بدل مگیرید
بعهد خدای عزوجل و بیعت پیغمبر او صلی الله علیه وسلم
بهاء اندک از متاع دنیا بدرستیکه آنچه نزدیک خدای عزوجل
۴۱
است برای وفاداران از جزائی آخرت همان بهتر است مر
شمارا از مخالفت نمودن امر جهاد و شکستن و ترک نمودن
جهاد و اگر هستید و میدانید انچه نزدیک شماست از متاع
دنیاء فانی و منقضی گردد و انچه نزدیک خدای عزوجل است
از خزانه رحمت او باقی و همیشه است و هر آئینه جزا میدهد او
سبحانه تعالی آنان که صبر نمودند بر ایذاء مشرکان و رنجهای
اسلام یعنی تکلیفات شرعیه مزدایشان را که نعیم بهشت است
یا ثواب مضاعف به نیکوترین انچه بودند که از روی
اخلاص عمل مینمودند آیه بیست و پنجم
۴۲
قوله تعالى وَاُدْخِلَ الَّذِينَ امَنُوا وَعَمِلُوا الصَّلِحَتِ
جَنَّتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَلِدِينَ
فِيهَا بِإِذْنِ رَبِّهِمْ یعنی در آرند نیکان را که عملهای شایسته
کردند مثل جهاد در راه خدای تعالی مثلا فرشتگان در
جنت باذن خدای عز و جل و حکم او سبحانه آیة یست
ششم إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّلِحَاتِ
كَانَتْ لَهُمْ جَنَّتُ الْفِرْدَوْسِ نُزُلًا خَلِدِينَ فِيهَا
لَا يَبْغُونَ عَنْهَا حِوَلًا بدرستیکہ آنانکه گرویدند و کارهای
خوب و پاکیزه کردند از هر نوع برای آنها باغها فردوس مهمانی
علائمه
۴۳
حال آنکه همیشه باشند دران باغها نخواهند ازان باغها گردید
ل
بجہتہ رضاء بخیری که داده شده بآنها انرا پس هرگاه نفی انتقال
ازان باغها از مؤمنان نمود دانسته شد که بهتر ازان باغها
دیگری نیست همیشه باشند دران باغها که هرگز بدر کرده نشوند
واحادیثی که در فضیلت جهاد و علو رتبه شهدا وارد شده
کثیر و شهیرست چون این رساله مختصر گنجایش آنها نداشت
اکتفا بذکر بعضی از انها نموده شد - وَعَنْ انَسٍ قَالَ
قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا مِنَ أَحَدٍ
يَدْخُلُ الْجَنَّةَ يُحِبُّ اَنْ يَرْجِعَ إِلَى الدُّنْيَا فَيُقْتَلَ
الاقم
۴۴
عَشْرَ مَرَّاتٍ لِمَا يَرَى مِنَ الْكَرَامَةِ مُتَّفَقُ عَلَيْهِ
وَعَنْ عَبْدِ اللهِ ابْنِ عَمْرِ وَ ابْنِ الْعَاصِ أَنَّ النَّبِيَّ
صَلَّى اللهُ عليهِ وسَلَّمَ قَالَ الْقَتْلُ فِي سَبِيْلِ اللهِ
يُكَفِّرُ كُلَّ شَيْءٍ اِلَّا الدَّيْنِ رواه مسلم وعَن
اَبِيْ هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُوْلُ اللهِ صلّى الله عليه وسلّم
مَنْ مَاتَ وَلَمْ يَغْزُ وَلَمْ يُحَدِّثُ بِهِ نَفْسَهُ مَاتَ
عَلَى شُعْبَةٍ مِنْ نِفَاقِ رواه مسلم وعن اَبِيْ
اُمَامَةَ عن النبي صلّى الله عليه وسلّم قَالَ مَنْ
لَمْ يَغْزُ وَلَمْ يُجَهِّزْ غَازِيًا اَوْ يَخْلُفْ غَازِيًا فِي اَهْلِهِ
يُجْزِ
۲۵
بِخَيْرٍ اَصَابَهُ اللهُ بِقَارِعَةٍ قَبْلَ يَوْمِ الْقِيْمَةِ
عذاب ۱۲
رواه ابوداود وعَنِ الْمِقْدَامِ بْنِ مَعْدِيكَرِبَ
قَالَ قَالَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى الله عليه وسلّم
لِلشَّهِيدِ عِنْدَ اللهِ سِتُّ خِصَالٍ يُغْفَرُ لَهُ فِي اَوَّلِ
دَفْعَةٍ وَيُرَی مَقْعَدَهُ مِنَ الْجَنَّةِ وَيُجَارُ
يُحْفَظُ ۱۲
مِنْ عَذَابِ الْقَبْرِ وَيَا مَنُ مِنَ الْفَزَعِ الْاَكْبَرِ
وَيُوضَعُ عَلَى رَأْسِهِ تَاجُ الْوَقَارِ اَلْيَا قُوتَةُ مِنْهَا
خَيْرٌ مِنَ الدُّنْيَا وَمَا فِيهَا وَيُزَوَّجُ ثِنْتَيْنِ وَ
درگاه سبعين
سَبْعِينَ زَوْجَةً مِنَ الْحُورِ الْعِينِ وَيُشَفَّعُ فِي
۴۶
مِنْ اَقْرِبَائِهِ رواه الترمذي وابن ماجة وعن
اَبي مَالِكِ الاَشْعَرِي قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللهِ صَلَّی
اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ فَصَّلَ فِي سَبِيلِ
ای خرج من قرونه
اللهِ فَمَاتَ اَوْقُتِلَ اَوْ وَقَصَهُ فَرَسُهُ اَوْ
ای اند اخت ۱۲
بَعِيرُهُ اَوْ لَدَغَتُهُ هَامَّةٌ اَوْمَاتَ عَلَى فِرَاشِهِ
ذات سم ۱۲
بِأَي حَتْفٍ شَاءَ اللهُ فَإِنَّهُ شَهِيدٌ وَإِنَّ
لَهُ الْجَنَّةَ رَوَاهُ ابوداود وعن
اَبي سَعِيدٍ اَنَّ رَسُولَ اللهِ صَلَّی اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
قَالَ مَنْ رَضِيَ بِاللهِ رَبًّا وَبِالاِسْلَامِ دِينًا
۴۷
وَبِمُحَمَّدٍ رَسُولاً وَجَبَتْ لَهُ الْجَنَّةُ فَعَجِبَ لَهَا
اَبُوسَعيدٍ فَقَالَ اَعِدْهَا عَلَىَّ يَا رَسُولَ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
فَاَعَادَهَا عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ وَاُخْرَى يَرْفَعُ اللهُ بِهَا
الْعَبْدُ مِاَئَةَ دَرَجَةٍ فِى الْجَنَّةِ مَا بَيْنَ كُلِّ
دَرَجَتَيْنِ كَمَا بَيْنَ السَّمَاءِ وَالْاَرْضِ قُلْ وَمَا هِيَ
يا رسولَ اللهِ صلّى اللهُ عليهِ وسلَّم قَالَ الْجِهَادُ
فِي سَبِيلِ اللهِ الْجِهَادُ فِي سَبِيلِ اللهِ الْجِهَادُ فِي
سَبِيلِ اللهِ رواه مسلم وعَن حَسْنَاءَ بِنْتِ
مُعَاوِيَةَ قَالَتْ حَدَّثَنَا عَمِّى قَالَ قُلْتُ لِلنَّبِيِّ صَلْعَمْ
۴۸
مَنْ فِي الْجَنَّةِ قَالَ النَّبِيُّ فِي الْجَنَّةِ وَالشَّهِيدُ فِي
الْجَنَّةِ وَالْمَوْلُودُ فِي الْجَنَّةِ وَالْوَئِيدُ فِي الْجَنَّةِ
دختر زنده در گور کرده شده ۱۳
رواه ابوداود وَعَنْ عُقْبَةَ بْنِ عَبْدِ السُّلَمِيِّ
قَالَ قَالَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
اَلْقَتْلَى ثَلثَةُ مُؤْمِنٌ جَاهَدَ بِنَفْسِهِ وَمَالِهِ
فِي سَبِيلِ اللهِ فَإِذَا لَقِيَ الْعَدُوَّ قَاتَلَ حَتَّى يُقْتَلَ
قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِيهِ فَذلِكَ
الشَّهِيدُ الْمُمْتَحَنُ فِي خَيْمَةِ اللهِ تَحْتَ عَرْشِهِ
سوره الممتحن الله خیر
لَا يَفْضُلُهُ النَّبِيُّونَ إِلَّا بِدَرَجَةِ النُّبُوَّةِ *
الشام
۴۹
وَمُؤْمِنْ خَلَطَ عَمَلًا صَالِحًا وَأَخَرَ سَيِّئًا حَتَّى
جَاهَدَ بِنَفْسِهِ وَمَالِهِ فِي سَبِيْلِ اللهِ إِذَا
لَقِيَ العَدُوَّ قَاتَلَ حَتّٰى يُقْتَلَ قَالَ النَّبِي صَلْعَم
فِيْهِ مُمَصْمِصَةٌ مَحَتْ ذُنُوْبَهُ وَخَطَايَاهُ
اِنَّ السَّيْفَ مَحَّاءٌ لِلْخَطَايَا وَاَدْخِلَ مِنْ
اَيِّ اَبْوَابِ الجَنَّةِ شَاءَ وَمُنَافِقُ جَاهَدَ
بِنَفْسِهِ وَمَالِهِ فَإِذَا لَقِيَ العَدُوَّ قَاتَلَ حَتَّى
يُقْتَلَ فَذٰلِكَ فِي النَّارِ اِنَّ السَّيْفَ لا يَمْحُو
النِّفَاقَ رواه الدارمي وعن أنَسٍ
۵۰
عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ جَاهِدُوا
المُشْرِكِينَ بِاَمْوَالِكُمْ وَ اَنْفُسِكُمْ رَوَاهُ ابودَاوُد
والدَّارِمِي والنَّسَائى وعَن سَهْلِ ابْنِ حُنَيْفٍ
قَالَ قَالَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
مَنْ سَالَ اللهَ الشَّهَادَةَ بِصِدْقٍ بَلَّغَهُ
اللهُ مَنَازِلَ الشُّهَدَاءِ وَاِنْ مَّاتَ عَلَى فِرَاشِهِ
رواه مسلم و دیگر نَصْ فَضَّلَ اللهُ المُجَاهِدِينَ
بِاَمْوَالِهِمْ وَ اَنْفُسِهِمْ ونَص اِنَّ اللهَ يُحِبُّ
الَّذِينَ يُقَاتِلُونَ فِي سَبِيلِهِ صَفًّا كَاَنَّهُمْ
بنیان
۵۱
بُنْیَانٌ مَرْصُوْصٌ برهانیست قاطع و دلیلی است
ساطع بر مزیت درجه مجاهدان با کمال و عُلُوِّ رتبه غازیان
سعادت آمال بنفس و مال و بر کافه امتان محمّدی لازم است
که قصد و نیت غزا و جهاد که فرض عین است بنفس
و اموال از قوّه بفعل آورده بر حسب فرموده وَ قَاتِلُوا
الْمُشْرِکِیْنَ کَافَّةً ، وَنَصِّهِ وَ اقْتُلُوهُمْ حَیْثُ
ثَقِفْتُمُوهُمْ تیغ تیشبار روایهجهنم فی بطش
المُهَادَّه گردانند فَسُبْحَانَ اللهِ اَیَّدَ بِنَصْرِهِ
الغُزَاةِ وَ رَفَعَ بَعْضُهُمْ فَوْقَ بَعْضٍ دَرَجَاتٍ
۵۲
از پرتو آفتاب ہدایت انتساب وحی آسمانی معانی نص
وَمَنْ يُهاجِرْ فِي سَبِيلِ اللهِ يَجِدْ فِي الْأَرْضِ مُراغَماً كَثِيراً
وَسَعَةً ونَصِ اِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَالَّذِينَ
هاجَرُوا وَجَاهَدُوا فِي سَبِيلِ اللهِ أُولئِكَ
يَرْجُونَ رَحْمَةَ اللهِ وَاللهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ
آنچه بر ساحت ادراک واقفان اسرار تنزیل محتیٰ بدو بر
پیشگاه ضمیر منیر از هار تاویل میافتد روشن است که
ہر موفقی سعادت مندی که از برای رضاء خدای سمت
مرارت مہاجرت اوطان را بر حلاوت مواصلت احبه
افزون
۵۳
و خویش را بختیار کرده مرتکب اخطار اسفار گردد و در راه
بندگی درگاه حق جل وعلا تلخی بُعد و مشقت غربت را بکام
همت شیرین و گوارا ساخته در موقف هول خطر استقامت
ورزد بی شائبه ریب مصدوقۀ نَصْرٌ مِّنَ اللَّهِ وَفَتْحٌ
قَرِیبٌ بظهور پیوندد و میامن تبیان لَقَدْ نَصَرَكُمُ
اللّهُ بِبَدْرٍ قرین روزگار گردد و هر غازی و مجاهدی که
از صدق نیت عصا بدست خلوص گرفته مقدار یک فرسخ راه
پیاده سیر فرموده بقصد جهاد از حُسن عقیدت کمر اجتهاد
بسته متصدی امثال این شدائد و مشاق گردد لاجرم بحکم
۵۴
مَنْ کَانَ لِلّٰهِ کَانَ اللّٰهُ لَهُ یقین است که در تمام
اوقات حیات رؤی همت عالی سمات خود را بهر کار خطیر و
مشکل متوجه سازد باستان ترویجی میسر گردد ای عزیز
مجاری امور عالم و هر چه واقع میگردد از اقبال و ادبار
و نیک و بد و بیش و کم و نصرت و ہزیمت نتیجه تقدیر ملک
قدیر ست و درخیر تسخیر پادشاه بی وزیر وَهُوَ الْقَاهِرُ
فَوْقَ عِبَادِهِ وَهُوَ الْحَكِيمُ الْخَبِيرُ و تخصیص نی
که قبلهٔ نیت صفا طویت ایشان فصل اعمال و اشق عبادات
باشد و مطرح انظار قصد و اهتمام در حرکت و آرام مجرد
انوار
۵۵
انتظام امر جهاد گردد و باحراز فضیلت جهاد بپنجوای
حدَیثِ لَغَزْوَةٌ وَاحِدَةٌ خَيْرٌ مِنَ الدُّنْيَا
وَمَا فِيهَا عَلَی قَايْلِهَا اَفْضَلُ الصَّلَوَاتِ
وَاَكْمَلُ التَّحِيَّاتِ تقصیرات خودها را تلافی نموده
وظایف جهاد را بتقدیم رسانیده از بیم جان و خوف
سرمندیشد بمرتبه در مغانم وَابْتَغُوا مِنْ فَضْلِ
اللهِ با سمیع صمیم از عظایم فتوحات دنیوی و اجرات
مثوبات اخروی فایز گردد بتخصیص سعادتمندی که
بارشاد رفیق توفیق پیش از حلول واقعه ناگزیر موت
۵۶
عنان اهتمام از صوب اشغالی که بمجرد اغراض دنیوی باشد
باز گردانیده و بصدق همت متوجه تدارک و تلافی جرائم
و زلات گذشته گردیده باقی عمر باقی در یابد
و خاطر خطیر بکلی در بند آن شود که فیما بعد اوقات
فرخنده ساعات را بامری صرف نماید که کفاره اثام سوء ایام گردد
و در محو نقوش تقصیرت گذشته مصداق هُوَ الَّذِي
يَقْبَلُ التَّوْبَةَ عَنْ عِبَادِهِ وَيَعْفُو عَنِ السَّيِّئَاتِ
تحقق یابد و غازیان پاک عقیدت و مصدوقه كَمْ مِّنْ
فِئَةٍ قَلِيْلَةٍ غَلَبَتْ فِئَةً كَثِيْرَةً بِاِذْنِ اللهِ
الکریم
۵۷
و کریمهٔ وَاللّٰهُ یُؤَیِّدُ بِنَصْرِهٖ مَنْ یَّشَآءُ الآیه بگوش
صدق و خلاص از هاتف توفیق خواهند شنید و در آئینهٔ
دولت دین روز افزون که بصیقل تأیید آسمانی جلاء ظفر یافته
بدیدهٔ یقین خواهند دید یا معشر المسلمین
بگوش جان باید شنید و مردانه وار باید کوشید و هیچ وهی
و اضطرابی بخاطر خود راه ندهید که ظفر و فیروزی از بخشش ملک
وهاب است نه از بسیار لشکر و اسباب و هرگاه احیاناً افواج اسلام را
بمعاونت احتیاج افتد بموجب وَمَا النَّصْرُ اِلَّا مِنْ
عِنْدِ اللّٰهِ مدد و نصرت از حق سبحانه خواسته ثبات و
۵۸
و استقامت ورزیده کریمهٔ رَبَّنَا أَفْرِغْ عَلَيْنَا صَبْرًا
وَثَبِّتْ أَقْدَامَنَا وَانْصُرْنَا عَلَى الْقَوْمِ الْكَافِرِينَ
را ورد زبان سازند هرآئینه فتح و نصرت الهی از دریچهٔ
حَقًّا عَلَيْنَا نَصْرُ الْمُؤْمِنِينَ چهره نماید و وخامت
عاقبت گروه طغیان و غرور طغراء جُندٌ مَّا هُنَالِكَ
مَهْزُومٌ مِّنَ الْأَحْزَابِ بر منشور شقاوت آن مغروران
کشند و سوء خاتمت بیباکی و بدکرداری بفحوای سَيُهْزَمُ
الْجَمْعُ وَيُوَلُّونَ الدُّبُرَ بر صحیفهٔ ادبارشان
نگاشته پشت هزیمت نموده رو بگریز آرند و مضمون
۵۹
وَلَئِنْ كَفَرْتُمْ إِنَّ عَذَابِي لَشَدِيدٌ بوضوح پیوسته
شکسته و مقهور گردند آخر الامر نسیم نصرت که مجاهدین پاک
دین را بحسب وعده الهی مقرر و مدخر بود از جهت تائید
پروردگار وزیدن گیرد و صبح فیروزی از مطلع يَنْصُرُ
مَنْ يَشَاءُ وَهُوَ الْعَزِيزُ الرَّحِيمُ دمیدن آغاز
نهد زیرا که باری تعالی از کمال قدرت بازوی مجاهدین راه دین
و مبارزان میدان یقین را بتعویذ إِنَّ جُنْدَ نَا لَهُمُ
الْغَالِبُونَ تقویت بخشیده و بر منشور سعادت حامیان
حوزه اسلام توقيع رفیع أَلَا إِنَّ حِزْبَ اللَّهِ هُمُ
افسر علی خان کسر خنده
۶۰
الغالبون کشیده و درین آیت از کلام معجز نظام
اشارت بشارت انجام کرامت فرموده که غلبه و فیروزی
مخصوص والیان کشور دین و تابعان احکام شرع مبین است
هر مؤیدی صاحب توفیقی که نصرت شرع و برافراختن
اعلام اسلام و ویران کردن بنیان شرک و برانداختن معابد
اصنام را وجهة همت عالی سازد سزاوار لقب حزب الله
گشته البته بر مخالفان راه دین و معاندان طریق یقین
مظفر و منصور گردیده غالب آیند و هر بی سعادتی که از
طریق حق و جادۀ صواب انحراف و اجتناب جسته از
و بز
۶۱
از حزب شیطان باشد البته در تیه ضلالت و بادیهٔ
جهالت سرگردان شده بی شک و ریب مغلوب و منکوب
گردد چنانکه اگر اندک سستی پیش آید بفحوای کلام معجز
نظام اَلَمْ تَرَ اِلَى الْمَلَاءِ مِنْ بَنِيْ اِسْرَآئِيْلَ مِنْ
بَعْدِ مُوْسٰى اِذْ قَالُوْا لِنَبِيٍّ لَّهُمُ ابْعَثْ لَنَا
مَلِكًا نُّقَاتِلْ فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ قَالَ هَلْ عَسَيْتُمْ
اِنْ كُتِبَ عَلَيْكُمُ الْقِتَالُ اَلَّا تُقَاتِلُوْا قَالُوْا وَمَا
لَنَآ اَنْ لَّا نُقَاتِلَ فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ وَقَدْ اُخْرِجْنَا
مِنْ دِيَارِنَا وَاَبْنَآئِنَا فَلَمَّا كُتِبَ عَلَيْهِمُ الْقِتَالُ
۶۲
تَوَلَّوْا إِلَّا قَلِيلًا مِّنْهُمْ وَاللَّهُ عَلِيمٌ
بِالظَّلِمِينَ در زمرهٔ ظالمان محسوب خواهید شد
ای مجاهدین پاک دین لازم که در وقت جهاد دو رکعت نماز
با اخلاص و نیاز گزاریده روی تضرع و خشوع بخاک
استکانت و خضوع نهاده دست اخلاص بدعا برداشته
از درگاه پادشاه نصرت بخش تعالی و تقدس فتح و
نصرت طلبیده و برحسب سُنت سنّیّه نبویه علیه افضل
الصلوات واکمل التحیات کریمهٔ یَا أَيُّهَا الَّذِينَ
آمَنُوا اذْكُرُوا نِعْمَةَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ إِذْ هَمَّ قَوْمٌ
ان
۶۳
اَنْ يَّبْسُطُوٓا اِلَيْكُمْ اَيْدِيَهُمْ فَكَفَّ اَيْدِيَهُمْ
عَنْكُمْ وَاتَّقُوا اللهَ وَعَلَى اللهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُؤْمِنُوْنَ
و كريمه وَأُفَوِّضُ اَمْرِيْ اِلَى اللهِ بر زبان اخلاص گُذَرانِيْدْ
وَ شَاهَتِ الْوُجُوهُ گويان خاک بر جان دُشمنان
دین پاشیده توکل بفضل نامتناهی اوسبحانه تعالی
کرده نائره قتال را با طایفه ضلال اشتعال نمائید کجائی
ریب بمعاونت اوسبحانه تعالی باعداء دین مظفر و منصور
شوند و بعد از ظهور فتح بر کافه اسلامیان لازم که
شکر و سپاس کنند خدائی که راست گردانید وعده خود را
۶۴
و یاری داد بندۀ خود را و غلبه بخشید لشکر خود را و ہزیمت
داد گروه های کفار بد کردار را چنانچه سرور عالم صلی الله
علیہ و سلم در روز فتح مکه بهر دو دست مبارک
فرمود
هر دو حلقۀ در کعبۀ معظمہ را بگرفت و بآواز بلند فر
که اَلْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِيْ صَدَقَ وَعْدَهُ وَنَصَرَ
عَبْدَهُ وَاَعَزَّ جُنْدَهُ وَهَزَمَ الْاَحْزَابَ وَحْدَهُ
وَلَا شَیْئَ بَعْدَهُ بنده کمینه ضعیف میگوید که الحمد
للہ والمنۃ که بتمام رسید و باختام انجامید تحریر سطور
رسالۀ فصل التفرقہ بین الضّال والناجیه بطریق استعجال
۶۵
و با وجود توزع بال و تشتت احوال و تعدد اعمال و شواغل
و توارد اسقام و علال از جناب اقدس متعال
بدعا و سوال و تضرع و ابتهال میخواهم که این
ضعیف آنچه در حیز تحریر درآمده اجر و ثواب برحسب
فضل و کرم بیحساب عنایت نماید و ملتمس از عارفان
حقیقت بین و ناظران مروّت آئین انصاف گزین
آنکه چون حظی ازین رساله بردارند بدعاء خیر یاد آرند و چون
برحرف سهو و نسیان که لازمه وجود انسان است اطلاع
یابند بقلم اصلاح تدارک نموده بطریق صواب برنگارند
۶۶
و جو ضعیف این حقیر معترف بقصور و تقصیر را ہدف
سهام ملام وسنان قدح وطعن ندارند فنسأل
الله التوفيق لما يحب ويرضى والهداية الى
طريق الهدى وان يجعل اخرتنا خيراً من
الاولى واخر دعوانا أن الحمد لله رب
العالمين والصلوة والسلام على خير خلقه
محمد وآله واصحابه اجمعين قد حصل
الاختتام بفضل الملك العلام وحسن توفيقه
سنة ثلث مائة واثنين بعد الالف عن
۶۷
هجرة نبي الثقلين صلعم قبيل عصر يوم الاثنين
سلخ شهر ربيع الثاني في البلدة المعروفة
بكابل في اوان جلوس الامير ابن الامير ابن الا مير
البرئ من الشرك والخذلان امير عبد الرحمن خان
وفقه الله تعا وايا نا خير الدارين من العالم العلوي
والسفلي بحرمة محمد الرسول الامي النبي الولي اللهم ارنا
الحق حقا وارزقنا اتباعه وارنا الباطل باطلا وارزقنا
اجتنابه ربنا اتنا من لدنك رحمة وهيئ لنا من امرنا رشدا
والسلام علی عباده الذین اصطفی علی من
۶۸
اتبع الهدی برحمتک یا ارحم الراحمین
خاتمة الطبع
سپاس بی قیاس مر خالقی را سزاست که نور چراغ ہدایت ذات حضرت احمد مجتبی محمد مصطفی علیه الصلوة والتحیات را بشاهراه ناجیان سمت اصطفی نهاده و بفضل بی کرانش انعام بی پایان خود علم جهاد و اجتهاد را درین آخر الزمان در عرصه گاه عالم رفعت داده و یمن آبیاری باغبان دین پروری عدالت گستری خسرو خدیو کشورستان امیر ابن الامیر امیر عبدالرحمن خان والی ملک خداداد افغانستان نخل کهن شریعت غرا باز سرسبزی گرفت و این رساله که مسمی بفیصل التفرقه بین الضال و الناجیه است از تالیفات افضل العلما و ابلغ البلغا جناب قاضی عبدالرحمن خان موسوم و ملقب بخان علوم در زمان سعید و اوان حمید یعنی هفتم ماه ربیع الاول سنه ۱۳۱۱ هجری باهتمام بنده هیچمدان ابتر الاوراق منشی عبدالرزاق دهلوی بطبع در آمد
بقلم ملا محمد حسین
مطبع سنگی پشاوری