# [Dastūr al-ʻamalʹhā-yi ḥaram] [دستور العمل‌هاى حرم] # adl0606 # Kabul?, s.n., 1901 - 1919 # Transcribed by gemini-3.1-pro-preview, 2026-08-09. # Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting. # Text: CC0. Images: New York University Libraries, public domain. --- page 1 --- Afghanistan Digital Library adl0606 http://hdl.handle.net/2333.1/j3tx9627 This is a PDF version of an item in New York University's Afghanistan Digital Library (http://afghanistandl.nyu.edu/). For more information about this item, copy and paste the "handle" URL above into a web browser. When referring to or citing this item please use the "handle" URL and not this document or the URL from which you downloaded it. All works presented on New York University's Afghanistan Digital Library website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial. NYU Libraries, Digital Library Technical Services, dlts@nyu.edu --- page 2 --- [BLANK PAGE] --- page 3 --- [BLANK PAGE] --- page 4 --- [BLANK PAGE] --- page 5 --- [BLANK PAGE] --- page 6 --- [BLANK PAGE] --- page 7 --- [BLANK PAGE] --- page 8 --- [BLANK PAGE] --- page 9 --- [BLANK PAGE] --- page 10 --- فهرست ١ باب اول . فهرست دستور العمل های حرم که مشتملست بر شش باب و خاتمه باب اول در باب آب و چای حضور و مجلس و قوطینوس سگرت خلاصه مدعای هر فقره نمرات فقره صفحه با خبرتی آبدان حضور و آبدان نقره کلان اول ٣ نفری عام که از آبدان مسی آب میخورند از آبدان نقره آب نخورند ٢ ٤ صندوق یخ جفله گردد که همیشه یخ باشد ٣ ٥ --- page 11 --- فهرست ۲ باب اول خلاصہ مدعای هر فقره فقرات صفحہ در گیلاس حضور احدیرا آب داده نشود فقره ضروری بدان از نفری مقرار آبدان حضور ۴ ۶ و آبدان دوم نقره دیگر کسی غرض نگیرد بعد از تناول طعام باید گیلاسهای شربت ه ۷ خواجه سرایان حیث نفری حیا الی محمد خان بکنند انه در باب چای حضور و چای نفری مجلسی ۶ ۹ در پیاله های چای حضور و نفری معتبرین دیگر کسی را چای داده نشود ۷ ۱۰ --- page 12 --- فهرست ۳ باب اول خلاصۀ عملیه هر فقره فقره صفحه کمک نفس تنباکو اصناف بر وقت چای دادن ۸ ۱۱ در باب آوردن دو عدد قالیچه و انداختن در زیر بساط چای ۹ ۱۲ بیرون کردن ظروف چای و قالیچه بعد از فراغ چای دادن ۱۰ ۱۳ در باب جام مس که مناصفه از آب پر شود در بیرون خالی کنند ۱۱ ۱۴ بطنوس سگرتی که از بیرون سالن میدان با فهرست خبر دو ار آن باشد ۱۲ ۱۵ --- page 13 --- فهرست ٤ باب اول خلاصہ های هر فقره فقرات صفحه در باب بردن و آوردن اسباب چا بی احتیاطی نشود ۱۳ ۱۷ در باب شکست و ریخت سهواً یا عمداً ۱۴ ۲۰ --- page 14 --- فهرست ۵ باب دوم باب دوم خدمت باخبری رختخواب حضور و چهارپائی و درشتی خواب و غیره متعلقہ آن خلاصہ مطلب ہر فقرہ فقرہ صفحہ سامان رختخواب حضور باید که کامل و درست اول ۳۳ و در موسم بہار و زمستان سالانه از همه قسم قو هفته یکبار رختخواب حضور افتاب داده شود و پشه خان و پرده چهار پایه رو یکبار وقت شام حرکت داده شد ۲ ۳۵ --- page 15 --- فهرست ۶ باب دوم خلاصۀ مدعای هر فقره فقرات صفحه در باب باخبری چهار پایه حضور شده و کلید سر نمودن و بختی کردن بخود جها بیاورد ۳ ۳۷ بکس در شیخی اب حضور احتیاط هر شب آرد اگر از اسباب چیزی کم شو باتکمیل کرده شود ۴ ۳۸ دوا ها که بخانه خواب گذاشته میشود فهرست آنرا سر جماعه نزد خود نگاهدارد - ۵ ۴۰ باخبری اسلحه خانه خوابرا داشته باشید و همیشه روز ها اسلحه مذکور پاک کرده شد ۶ ۴۱ --- page 16 --- فهرست باب دوم خلاصه مطالبی هر فقره از ساعت خانه خواب با خبر باشید که ابا و تیار باشد و در مغره و با سال کرده شده بوله بانی دوستمال ململ مرطوب برانجا ها بانیا چراغ خانه خوابرا بترتیبات خانه سامان طلبیده نخانه خواب بگذارید و چند دقیقه بعد از افروختن چراغ در کفش کن یاد بان توقف نمایی که بوی ان وقتیکه انحفر در ستی خوارا میپوشند جیب هائی در یسی شرا دست زده هر چیزیکه باشد برون اورده فقرات صفحه ۷ ۸ ۹ ۱۰ ۴۴ ۴۴ ۴۵ --- page 17 --- فهرست ٨ باب دوم خلاصه مدعای هر فقره فقرات صفحه در ایام زمستان بخانه خواب آتش میسوزد ١١ ٤٦ و درجه هوا در انجا نصبت باید توجه دجه با کمک نفرس پستی یکر اصناف در وقت چاپاندازیکها ١٢ ٤٧ --- page 18 --- فهرست ۹ باب سوم باب سوم خدمت غسلخانه خلاصه عامی ہر فقره فقرات صفحه فهرست اسباب و سامان غسلخانه دیوا آن آویزان شود ۱ ۵۷ یک چیزی از اسباب کار آمد غسلخانه که نزدیک خلاصی رسیده باشد بناظم خبرداده کامل کرده شود ۲ ۵۸ کدام چیزی از اسباب کار آمد غسل اگر چرک شود بسر جماعه اطلاع داده بمعرفت ۳ ۵۹ ناظم و آبدار باشی عوض آن پاک خواسته شود --- page 19 --- فهرست ۱۰ باب سوم خلاصہ ہاے ہر فقرہ فقرات صفحہ قبل از غسل فرمودن اعلیحضرت غسلخانہ رفتہ باسباب کار آغسل علم بیارید کہ صابون وغیرہ موجود است یانے اگر در وقت غسل کدام چیز موجود نبود جوابدہ میباشد ۴ ۶۰ بعد از غسل کردن اعلیحضرت قطیفہ وغیرہ را آفتاب دادہ بجاے آن بگذارید ۵ ۶۲ در و دیوار غسلخانہ ہمہ وقت پاک باشد ۶ ۶۳ در وقت سرما در بخارہا گا ہے آتچ سوختہ تیار باشد ۷ 〃 --- page 20 --- فهرست ۱۱ باب سوم خلاصه عامی هر فقره فقرات صفحه چراغ غسلخانه تا وقت اعلیحضرت روشن باشد ۸ ۶۴ از آبدان ضروری غسلخانه باخبر باشید که همیشه پر آب و پاک باشد و در لگن آب نباشد ۹ ۶۵ چوکی مکان دویم است قسم اول انکریزی که نل آب دران جاریست قسم دوم صندوقی ۱۰ ۶۶ تیلهای دستمال استنجا و دستمال موش دندان سرخ چوکیها مکان همه‌وقت مانده باشد ۱۱ ۶۸ در وقت سفر اعلیحضرت هم بقرار فقرات مذکور فوق شما جوابده میباشید ۱۲ ۶۹ --- page 21 --- فهرست ۱۲ باب سوم خلاصه مطلب هر فقره فقرات صفحه کمک نفری دیگر اصناف در وقت چاری اندازی ۱۳ ۷۰ --- page 22 --- فهرست ۱۳ باب چهارم باب چهارم خدمت آب دست شوئی و دستمال صابون و آفتابه لگن - خلاصه مدعای هر فقره فقره صفحه یکدست آفتابه لگن مع لوازم آن از برای خود اعلیحضرت در هر سرای باشد ۱ ۸۱ آفتابه لگن همیشه پاک و صفا باشد آفتابه پر آب ولگن خالی از آب باشد برای ۲ ۸۲ کار مجلس شستن دست آفتابه لگن علیحده میباشد --- page 23 --- فهرست १४ باب چهارم خلاصه محاسبی هر فقره فقرات صفحه چهار پنج دانه دستمال دست خشک کردن اعلیحضرت داده میشود اگر یکدانه آن ۳ ۸۳ چرک شد بمعرفت ناظم بشویانید . برای دست شستن عملی عموم آبدان مسی است در موسم گرما حاجت آب گرم نیست و در سرما ۴ ۸۴ آب گرم از بیرون خواسته آبدان پر کرده شود از برای نفری مجلسی دستمالها دست خشک کردن وصابون علیحده است هروقتیکه ۵ ۸۵ دستمالها چرک شد بناظم خبر داد عوض بگیرید --- page 24 --- فهرست ۱۵ باب چهارم | خلاصه حاسے هر فقره | فقره | صفحه | |---|---|---| | زیرا بدان دست شوئی یا تشنا بست | | | | و یا طشت اگر تشنا بست شسته شود | ۶ | ۸۶ | | و اگر طشت بود آب آن دور انداخته شود | | | | لعل تین و یا تیل سوز خانه دستشوئی | ۷ | ۸۷ | | کسی بیرون نکشد | | | | کمک نفری دیگر اصناف در وقت | | | | چای اندازی | ۸ | ۸۸ | | | | | --- page 25 --- ١٦ --- page 26 --- فهرست ۱۷ باب پنجم باب پنجم کارهای خانه‌سامانی خلاصۀ عهای هر فقره فقرات صفحه خانه سامانها مردانه بیرون آمده فرش وغیره را پاک کرده و چراغها را تیل انداخته بیرون ببرند و وقت شام چراغها را افروخته واپس میبرند ۱ ۹۷ بعد از خواب شدن اعلیحضرت خاموش کردن چراغها بر ذمۀ شما میباشد و چراغ دهلیز و کشک را ۲ ۹۸ خاموش نمیکنید مگر فتیلۀ ها را قدری کم میکنید --- page 27 --- فهرست ۱۸ باب پنجم خلاصۀ عامۀ سرفقره فقرات صفحه در وقت سرما در بخاریها آتش کرده میشود و هرکدام پکه دارد پیش از آتش کردن ۳ ۹۹ پکه ها را واکرده آتش کرده شود منقل یا بخاری که آتش کرده میشود بکفگیر آتش را از یکجا بدیگر جا نبرند ۴ ۱۰۱ خاک انداز داده میشود آنرا استعمال کنند شمع را افروخته بدون باعل تین جا نه بخانه برون شمع تقی کرده فرشها را خراب میکند ۵ ۱۰۲ --- page 28 --- فهرست ۱۹ باب پنجم خلاصۀ محاسبۀ هر فقره فقرات صفحه از اسبابهای خانهای اعلیحضرت چیزی نگذارید که کسی بخانها خود بردی ۶ ۱۰۳ از میز دفتر و اسباب آن با خبر باشید هر چه خرج شد کمبودی آنرا پوره کنید ۷ ۱۰۴ کمک نفری اصناف دیگر در وقـ چله اندازی ۸ [?] --- page 29 --- فهرست ٢٠ باب پنجم خلاصه محاسبی سرقُفلی فقرات صفحه --- page 30 --- فهرست ۲۱ باب ششم باب ششم خدمت مهمانخانه خلاصۀ مطلب هر فقره نمرات فقرا[ت] صفحه سامان مهمانخانه را ایشیک اقاسی حضوری بقرار فهرست بمهماندار میسپارد و مهمان اول ۱۱۳ همان اسامیست که برای سلام حضور میایند مهمان اگر از مردم معتبرانست مثل والیها سفرا مشایخ یا عمده برای ناظم ۲ ۱۱۳ احوال او را در یکتبتی نایب خاصه میبخشند. --- page 31 --- فهرست ۲۳ باب هشتم خلاصة عامة هر فقره فقرات صفحه میوه یک بطنوس از طرف اوبیرون بخواب ۳ ۱۱۶ چای از یکوقت تا چهار وقت از بیرون خواسته ۴ 〃 از طرف صبح ناشتا از بیرون خارج از شیوہ اگر اسباب مهمان زیاد باشد فقد لازمه انام هنور داد بخواب ۵ ۱۱۷ از اسبابهای سرکاری مثل پنجه و قاشق که تحویل شماست بهیچکس داده نشود ۶ ۱۱۸ رختخواب وغیره اسبابکه با مد مهمانها را پس داد نشود مترو قیکه مهمان براه رومی ۷ ۱۱۹ --- page 32 --- فهرست ۲۳ باب ششم خلاصۀ مطلبی هر فقره فقرات صفحه از اسبابهای طبخخانه و اگر چیزی مفقود کاری پیدا کند فورا معرفت ناظم بالا کار بگراند ۸ ۱۱۹ از میز و چوکیها خانه نان با خبر باشد. اگر میز لق باشد زیر پایه آن تخته چوبی بگذارید ۹ ۱۲۰ شخصی مهمانرا تصور کرد خدمتگاران شخص شانست ۱۰ ۱۲۱ هر خدمتگار که برای خدمت مهمان مقرر میشود در خدمت خود بی پروائی نکند و خدمتگاری ۱۱ ۲۲ همراه مهمان همسری کرده از خدمت این فلان ند ۱۲۳ --- page 33 --- فهرست ۳۴ باب ششم خلاصۀ محاسبۀ هر فقره | فقره | صفحه اگر مهمان آمد بود بقدر نفری مهمان همان | | از نفری خود مقرر میدارد واگر مهمان نامد | ۶۳ | ۱۳۳ همۀ نفری بکارها مقررۀ خود ها مشغول باشند | | در باب آمدن مهمان غیره در مهمانخانۀ | | هر سرای تقسیم الف - ب ح ج | ۱۳ | ۱۳۶ بیان میشود | | --- page 34 --- فهرست ۲۵ فقرات ضمیمه فقرات ضمیمه خلاصه مدعای هر فقره فقرات صفحه هر جماعه در جوری و ناجوری همدیگر با خبر باشند اول ۱۲۵ از اولاد یکدیگر با خبر بود و خود ها را جدا ندانند ۲ 〃 سرجماعه ها و نایب ها و نگرانی از لباس و صحت و کل ماتحت های خود با خبر باشند ۳ ۱۲۶ از حاضری نفری ماتحت خود ها با خبر باشند مثلا اندر و جماعه نوکری حلال کند غیر حاضر شو ۴ ۱۲۷ اگر از سر جماعه و غیره پرسیده شود فی الفور جواب بگویند --- page 35 --- فهرست ٢٦ فقرات ضمیمه خلاصهء عالی هر فقره فقرات صفحه اگر بعضی ازانها مریض شود بلا معطل برا والده صاحبه اطلاع بدهند که معالجه او کرده شود ۵ ١۴٨ در باب تنخواه نفری که مقرر است برا سند کارکنان سرجماعه ها ووالده صاحبه تصدیق کنند ۶ ١۴٩ سرجماعه ها وغیره تمه شان محن نند تی والده صاحبه ۷ ۱۵۰ خدمت نان چیدن و ظروف طعام را جمع کردن بدعه هر دو جماعه نوکری حلال است و تقسیم نان اضافه مانده بدعه و سرجماعه دوانا است ۸ ۱۵۱ --- page 36 --- فهرست ۲۷ فقرات ضمیمہ خلاصۂ مدعای ہر فقرہ فقرات صفحہ بعضے وقت جماعۂ اول و دوم نوکری خود را تمام کرند و علیم حضر بعد از سه یا چهار شب بجرمسرای تشریف آوردند نوکری ۹ ۱۵۲ از جماعۂ سوم و چهارم خواهد بود دو جماعۂ که نوکری شان نباشد آنہا ہم ۱۰ ۱۵۳ باید بحضور حاضر باشند۔ در وقت کار نفری ماتحت و غیره ہمہ ۱۱ ً خود را فرمانبردار سر جماعه بدانند۔ --- page 37 --- فهرست ۲۸ فقرات ضمیمه خلص مدعای هر فقره | فقرات | صفحه هر کسی که در فقرات دستورالعمل خود سهل انگاری کرده بود مستوجب سزا خواهد بود | ۱۲ | ۱۵۴ --- page 38 --- فهرست ۲۹ فقرات ضمیمه از حضور اعلیحضرت سردار نصرالله خان نایب‌السلطنه و خواجه محمد علی مقرر گردید کارشان بقرار ذیل خواهد بود خلاصۀ مقاصد هر فقره فقرات صفحه هر شخصی که بحمام میرود تاکید کنند که بعد از فراغ حمام شسته بیرون شوند. اول ۱۵۶ در هفته یکبار حوض سرایی را خلوت کرده بنفرتی فراش و کهار بپرداز حمام و دیگ و غیره را پاک کنند. ۲ " از مکان عام باخبر باشند داخل حوض سرای زنانه پاک کنند. ۳ ۱۵۷ --- page 39 --- فهرست ٣٠ فقرات ضمیمه خلاصه مضامين فقره فقرات صفحه از کلوخ و روشنی مکان خبرگیری کنند ٤ ١٥٧ صفائی صحن سرای و در و دیوار بز و گاو و گوسپند ٥ ١٥٨ همه خواجه سرایان و غلام بچگان حرمسرای ماتحت نگران و نائب او مقرر شدند ٦ 〃 باید از حرف حسابی شان تخلف و انحراف نورزند و همه نفری ماتحتی در خدمات کاری ساعی باشند --- page 40 --- [BLANK PAGE] --- page 41 --- [BLANK PAGE] --- page 42 --- [BLANK PAGE] --- page 43 --- باب ۲ اول بسم الله الرحمن الرحیم از حضور اعلیحضرت سراج الملة و الدین این دستور العمل جهت نفری اهالی حرفه تحریر گردید تا هر کدام شعبه بقرار فرمان هذا الا خدمات خود را بجا بیاورند این دستور العمل مشتملست بر شش باب و یک ضمیمه --- page 44 --- باب ۳ اول باب اوّل در باب آب چای حضور و مجلس وطبنوس سگرت فقره اول باخبرتی آبدان حضور و آبدان نقره کلان لازم است که باید همیشه باخبر باشید هرگاه آب آنها کم شود برای پر کردن بیرون بدهید که پر آب کرده واپس بیاورند و آبدان مسی اگر آب آن خلاص شد از بیرون آب خواسته در بین آن بیندازید که همیشه پر آب باشد - --- page 45 --- باب ٤ اول جهت باخبری آبدانهای مذکور از بین خرج دها برون نفری باید بگذارید که متوجه آبدانها باشند فقط فقره دوم نفری عام از آبدان مسی آب میخورند باید از آبدان نقره آب نخورند و نفری که متوجه آبدانها میباشند باید نگذارند که مردم عام از آبدان --- page 46 --- باب ۵ اول نقره آب بخورند باید حفظ مراتب را نگهدارند فقط فقره سوم صندوق یخ بغله کرده در پهلوی آبدان مسی است هر وقت یخ آن خلاص شود فوراً در بیرون روانه دارید که یخ پر کرده باز آورده شود فقط --- page 47 --- باب ۶ اول فقره چهارم در گیلاس حضور احدیرا آب داده نشود و از آبدان حضور نیز کسی را آب ندهند فقره ضروری بدون از نفری مقرر آبدان حضور و آبدان دوم نقره سر جماعه و نائب نگران مذکور دیگر کسی بهر دو آبدان غرض نگیرد اگر برای حضور آب بیارد آورده میتواند اما خود او از --- page 48 --- باب ۷ اول آب ان در گیلاس خالی کرده نمیتواند اگر چه خود او تشنه باشد هم باید از نفری مقرره بدار آن بخواهد خود سرانه بدان در گیلاس خالی کرده نمیتواند فقره پنجم بعد از تناول طعام با یکد یگر ها بمعرفت خواجه سرایان و غلام بچه ها در بیرون --- page 49 --- باب اول عروسراسی جهت نفری صالح محمد خان روانه دارند که صابون مسوده بزنند که چرب نباشد بان واپس طلب کرده بدرستی حفاظت کنند اینطور نشود که همه گیلاسها را یکجا بجهت پاک کردن بیرون روانه کنید میشود که در انوقت گیلاس بکار شود و حاضر نباشد نصف گیلاسها را جهت پاک کردن بیرون روانه کنید وقتیکه آنها را آوردند باز نصف دیگر را روانه کنید فقط --- page 50 --- باب 9 اول فقره ششم سامان چای حضور و مجلس حضور و انبار حرمسرای نمیباشد بهمان وقتیکه اعلیحضرت بحرمسرای تشریف داشته باشند انفری صالح محمد خان چای را ز بیرون دم کرده با سامان آن بحرمسرای روان میکنند اما باید چای حضور را خاص برای حضور --- page 51 --- باب ۱۰ اول و بعضی نفری مخصوص که شامل مجلس حضور نیستند داده شود و چای نفری مجلسی را برای نفری مجلسی بدهید و در وقت چای اندازی حاضر باشید و بقرار لازم واره چای فقط بدهید فقره هفتم پیاله های چای که برای --- page 52 --- باب ۱۱ اول حضور و نفری معتبر اتست دیگریرابان پیاله ها جای ندهید که منع و موقوفست فقط فقره هشتم در وقت چای انداختن نفریاتی دیگر اصناف که بیکار باشند برای سر جماعه های خود خبر کنید که در وقت چای --- page 53 --- باب ۱۲ اول دادن نزد شما حاضر شده با شما کمک نمایند این فقره بدستورالعمل دیگران هم ذکر شده فقط فقره نهم در وقت چای انداختن دو عدد قالینچه همراه ظروف چای حضوری و چای مجلس از بیرون میدهند باید بر سر سامان --- page 54 --- باب ۱۳ اول چای حضور و چای مجلس انداخته بالای قالینچه ها ظروف چای را گذاشته چای انداخته شود که بالای فرشها چای نریزد فقط فقره دهم بعد از فراغ چای ظروف و قالینچه ها و غیره سامان آنرا بدرستی جمع کرده --- page 55 --- باب ۱۴ اول و سر جماعه ملاحظه کرده بمعرفت خواجه سرایان واپس دبیرون ارسال دارند که چیزی از اسباب چای در حرمسرای نماند فقط فقره یازدهم جام مسی که آب پیاله شوئی را دران می اندازید در وقتیکه مناصفه جام پر آب شود --- page 56 --- باب ۱۵ اول در بیرون خالی کنند آنیطور نشود که جام مذکور پر آب شود و در وقت بردن در بالای فرشها ریخته برود فقط فقره دوازدهم در باب پطنوس سگرت هر قدر سامان که در پطنوس مذکور است غلام بچه های خاص در وقتیکه بساط سگرت را --- page 57 --- باب ۱۶ اول بدرون روان میکنند یک تکت جزووا نوشته بالای بساط مذکور میگذارند سرچجا همان اسباب را با سیاهه مقابله کرده بگیرد یک وقتی میشود که سکرت دان خالی باشد یا گوگرد و غیره نباشد بیرون خبر داده اسبا کمبود را جدید خواسته پوره کنند در صفا بودن بشقاب خاکستر متوجه باشند که صفا باشد فقط --- page 58 --- باب ۱۷ اول فقره سیزدهم در بردن و آوردن ماشین اسبابهای چای و آب بی احتیاطی نشود و با احتیاط برده و آورده شود که اگر چیزی از بی احتیاطی نفری شکست تاوان دارد که تاوان آن در فقره چهاردهم مذکور شده مراد از بی احتیاطی آنست که مثلاً یکنفر دو پیاله یا دو گیلاس را بواسطهٔ --- page 59 --- باب ۱۸ اول آسانی کار خود بآنمطرح بپوش یکجا بردارد و از دست او افتاده بشکند و یا اینکه بدست یکنفر مطنوس چای یا سامان آب باشد و هر دو دست او بند باشد در وقت داخل شدن یا خارج شدن از خانه پرده را شخصی دیگر بالا ناکرده بگذرد میشود که شخصی غافل از پشت پرده بیاید و بهمدیگر بخورند و اسباب بشکند یا اینکه بخود پرده اسباب مذکور بند شده بیفتد بی احتیاطی گفته میشود باید در وقت برداشتن --- page 60 --- باب ۱۹ اول اسباب دو پیاله یا دو گیلاس را بدون پطنوس یکجا بر ندارد و در وقت گذشتن از پرده یکنفر دیگر را که دست او خالی باشد بگوید که پرده را بالا بگیرد و همان شخصیکه بدست او اسباب است بگذرد اگر چند عدد گیلاس و یا پیاله چای را در پطنوس گذاشته بردارد آنرا بی احتیاطی گفته نمیشود فقط --- page 61 --- باب ۲۰ اول فقره چهاردهم در باب شکست وریخت یا سهواً است یا از بی احتیاطی اگر سهواً در خدمت شکسته شود شکستگی را سر جماعه علم آورده تصدیق کند و همان تصدیق را خواجه سرایان برای ایشیک آقاسی حضوری ببرند که نامبرده تصدیق را ضبط کرده بمهر خود سند برای تحویلدار بدهد و اگر از بی احتیای --- page 62 --- باب ۲۱ اول شکسته بود نیز سر جماعه اسم همان اسامی را بایشیک آقاسی حضوری خبر بدهد که ایشیک آقاسی حضوری تاوان همان مال شکستگی را از همان شخص گرفته برای تحویلدار بدهد چنانچه شرح بی احتیاطی در فقره سیزدهم شرح داده شده فقط --- page 63 --- ۳۲ --- page 64 --- ۳۳ --- page 65 --- ۲۴ --- page 66 --- ۲۵ --- page 67 --- ٣٦ --- page 68 --- ۲۷ --- page 69 --- ۲۸ --- page 70 --- ۳۹ --- page 71 --- ٣٠ --- page 72 --- ۳۱ --- page 73 --- ۳۲ --- page 74 --- باب ۳۳ دوم باب دوم خدمت با خبری رختخواب حضور و چهار پائه و دریشی خواب و غیره متعلقہ آن فقره اول رختخواب حضور باید سامان آن کامل و درست باشد که در وقت بها و زمستان هر کدام رختخواب سامان علیحده باید هر کدام در وقت و موسم آن انداخته شود یعنے در وقت بهار روجائی و لحاف بهاری --- page 75 --- باب ۳۴ دوم و در وقت زمستان روجائی و لحاف زمستانی انداخته شود و هر وقت که پوش متکا و روکش و روجائی چرک شد بسر جماعه خبر بدهد که سر جماعه بمعرفت خواجه سرایان برای ناظم روانه کند که ناظم رختخواب بردار حضور را طلب کرده سامان چرک را برای او داده عوض آن دیگر سامان پاک و صفا گرفته بحرمسرای روانه دارد فقط --- page 76 --- باب ۳۵ دوم فقره دوم هفته یکبار رختخواب حضور را از خانه خواب بیرون کرده آفتاب داده شود بآنقسم که اول یک چاندنی سفید در آفتاب هموار کرده بروی آن اسبابهای رختخواب را آفتاب بدهند و بعد از ان همه را بدرستی در بین رختخواب پیچانیده بخانه --- page 77 --- باب ٣٦ دوم خواب برده بروی چهار پایه هموار کنید پشه خانه و پرده چهار پایه باید روز یک بار وقت شام حرکت داده شود تا اگر گردی شد دور شود پردۀ دور چهار پایه باید در روز کشاده شود و شام بند کرده شود چرا که اگر همیشه بند مانده بود چین پیدا میکند فقط --- page 78 --- باب ۳۷ دوم فقره سوم از چهار پایۀ حضور باخبری داشته باشند که کلید سست کردن و سخت کردن چهار پا در خود چهار پایه حاضر باشد و بازوهای چهار پایه را همیشه باخبری داشته باشند که اگر از جای خود بیجا شده بود بسر جماعه خبر کرده شود که سر جماعه بناظم خبر کند تا ناظم رختخواب بردار را بعد از خلوت برون حرمسرا خواسته چهار پایه را درست کند فقط --- page 79 --- باب ۳۸ دوم فقره چهارم در باب دریشی خواب است که خیاط حضور هر شبه بکس دریشی خواب را بحرمسرای ارسال میدارد شما بکس دریشی خواب را بخانه خواب برده و بکس دریشی را باز کرده علم بیاورید که همه اسباب آن کامل باشد اگر چیزی مثل سلیپر یا بالاپوش خواب کمبود بود --- page 80 --- باب ۳۹ دوم فورا سرجماعه را خبر کنید که بناظم خبر کند تا ناظم کمپو در از خیاط خواسته بدرون روانه بدارد و در وقت پوشیدن اعلیحضرت دریشی خواب را باید که کرتی و پطلون و سلیپر را تکان داده باعلیحضرت داده شود میشود که زنبور یا خس و خاشاک بکرتی و پطلون و سلیپر باشد. بهمان تکان دادن می افتد فقط --- page 81 --- باب ۴۰ دوم فقره پنجم در باب دواها که بخانه خواب گذاشته میشود ایشیک آقاسی حضوری دوایهای لازمه را همراه فهرست آن بالای میز خانه خواب یا الماری میگذارد فهرست دواها را سرجماعه نزد خود نگاهداشته هروقت از دوای مذکوره کمبود شود سرجماعه برای ناظم خبر بدهد تا ناظم دوای کمبود را از نزد عطاران حضور گرفته روانه حرمسرا بدارد فقط --- page 82 --- باب ۴۱ دوم فقره هشتم اسلحه که در خانه خوابست با خبری آنرا داشته باشید که پاک و صفا باشد صبح روزها بعد سر جماعه برای ناظم خبر کند تا ناظم اسلحه دار را طلب کرده اسلحه های مذکور را ناظم برای اسلحه دار بدهد که پاک و صفا کرد --- page 83 --- باب ۴۲ دوم باز واپس محر سرای ارسال بدارد فقط فقره هفتم از ساعت خانه خواب همیشه با خبر باشید که آباد و تیار باشد و در هفته دو با که دوشنبه و پنجشنبه باشد معرفت ناظم برای ساعت ساز نوکری وال بیرون ارسال کرده شود --- page 84 --- باب ۴۳ دوم تا کوک و برابر کند هوش کنید که بغیر از خواجه سرایان بدست غلام بچگان خورد ساعت را بیرون روانه نکنید و اگر دفعةً خراب شود سوای هفته دو بار بقرار فوق بیرون فرستاده شود که ساعت ساز آباد کند فقط --- page 85 --- باب ۴۴ دوم فقره هشتم بولدانی همراه دستمال ململ که دور ان موش دندان سرخست باید در شب بزیر چهارپایه گذاشته باشد فقط فقره نهم چراغ خواب را هر شب از نزد خانه سامان طلب کرده بخانه خواب بگذارید و قبل از تشریف بردن اعلیحضرت بخانه خواب --- page 86 --- باب ۴۵ دوم چراغ خواب را درکفشکن یا دهلیز کشیده افروخته بقدر ده یا دوازده دقیقه صبر کرده شود که بو ان برود بعد بخانه خواب برده شود اگر برقی بود خیر فقط فقره دهم وقتیکه اعلیحضرت دریشی خودیمیکشند و دریشی خواب رامیپوشند باید که جیب های --- page 87 --- باب ۴۶ دوم دریشی را دست زده اگر کاغذ یا قلم وغیره در جیب ها باشد کشیده بروی میز خانه خوان مانده شود که بیرون همراه دریشی برده نشود فقط فقره یازدهم چون ایام زمستان نجابخار آتش میشود شما میدانید که بکدام درجه گرمی --- page 88 --- باب ۴۷ دوم خانه باشد درجه هوا بخانه خواب نصب است از حضور شما درجه نشان داده میشود که تا باین درجه گرمی خانه باشد باید متوجه درجه باشید که از همان درجه کم و زیاد نشود فقط فقره دوازدهم در وقتیکه چای بحضور --- page 89 --- باب ۴۸ دوم خواسته میشود اگر نفری شما بیکار باشند همراه چای اندازها کمک کرده تقسیم میکنید فقط --- page 90 --- ۸۹ --- page 91 --- ۵۰ --- page 92 --- ۵۱ --- page 93 --- ۵۲ --- page 94 --- ۵۳ --- page 95 --- ۵۴ --- page 96 --- ۵۵ --- page 97 --- ۵۶ --- page 98 --- باب ۵۷ سوم باب سوم خدمت غسلخانه فقرهٔ اول اسباب و سامانیکه تعلق غسلخانه داشته باشد فهرست همان اسباب و سامان در دیوار همان غسلخانه آویزان میشود فقط --- page 99 --- باب ۵۸ سوم فقره دوم اگر چیزی از اسباب کارآمد غسلخانه که در فهرست داخل است بخرج رسیده خلاص شد قبل از خلاص شدن بسر جماعه خود بگوید و او بخواجه سرایان و غلام بچه ها بگوید که فلان چیز نزدیک بخلاصیست آنها بناظم بگويند ناظم رقعه کرده از آبدار باشی عوض آنرا بخواهد مثل صابون و دوای دندان وغیره همان رقعه ناظم سند آبدار باشی است فقط --- page 100 --- باب ۵۹ سوم فقره سوم اگر چیزی از اسباب کار آمد غسل مثل قطیفه و دستمال وغیره چرک شود همان اسباب چرک را بسر جماعه خود اطلاع بدهید و او بخواجه سرایان یا غلام بچه ها بدهد که آنها برای ناظم بدهند ناظم برای آبداری ها داده عوض آن پاک خواسته بدرون جمعیت بدهند --- page 101 --- باب ۶۰ سوم روانه بدارد فقط فقره چهارم اینطور نشود که وقتیکه اعلیحضرت غسل کنند و در بین غسل صابون یا دیگر چیزی بخواهند و دران فرصت بگویند که خلاص شده باید پیشتر از غسل کردن اعلیحضرت در غسلخانه رفته و علم آورده شود --- page 102 --- باب ٦١ سوم که چه کمبود است و چه چرکه است باید پیشتر از سررشته آنرا بقرار فقره دوم و سوم بنمائید و اینطور هم نشود که بعضی اوقات بار اندازی کرده بگوئید که برای سر جماعت خود گفته ایم و او بناظم پیغام نکرده این حرف شنیده نمیشود باید شاهد بگیرید و اگر شاهد نداشتید جوابده خود شما میباشید فقط --- page 103 --- باب ۶۲ سوم فقره پنجم بعد از غسل کردن اعلیحضرت باید قطیفه و برس سر و برس دندان و کیسه را آفتاب داده و خشک کرده واپس بجای آن بگذارید فقط --- page 105 --- باب ٦٤ سوم فقره هشتم چراغ غسلخانه اگر تیلی باشد یا شمع تا وقت خواب اعلیحضرت باید روشن باشد بعد از خواب اعلیحضرت خاموش کرده شود فقط --- page 106 --- باب ۶۵ سوم فقره پنجم از آبدان وضو که در غسلخانه جايبا شد باید همه وقت با خبر باشید که همیشه پر آب باشد و پاک و صفا باشد همان وقت که اعلیحضرت وضو گرفته از غسلخانه بیرون شدند آبدانرا خبر گرفته و آب انداخته پر آب کنید و آب لگن را چپه کرده لگن و میز را صاف کرده واپس بجاے آن میگذارید فقط --- page 107 --- باب ۶۶ سوم فقره دهم چوکی مکان که در غسلخانه میباشد بدو قسم است قسم اول آن انگریز پست که نل آب بالای آن سوار است و بآب شسته میشود بعد از ان که اعلیحضرت بیرون شدند یکوت آنرا برس زده پاک کنید که خوب صفا شود قسم دوم چوکی مکان صندوقیست که دو دلوچه دارد یک دلوچه --- page 108 --- باب ۶۷ سوم بخود چوکی مانده میشود و یک دلوچه فالتو میبا همان دلوچه که بخود چوکی بود بعد از یک شبانه رو آنرا از چوکی کشیده و شسته در آفتاب مانده شود و دلوچه فالتو بچوکی گذاشته شود بهمین طریق هر کدام دلوچه یکشبا نه روز تبدیل شود و اگر استعمال شو بهمان ساعت باید تبدیل کرده شود و دلوچه های مذکور یک یک ماه بعد بواسطه سر جماعہ بناظم داده شود که قلعی کرده واپس بشما بدهد فقط --- page 109 --- سوم ۶۸ باب فقره یازدهم بچوکیهای مکان تپلی مل و دستمال استنجا و یک دستمال موش دندان سرخ همه وقت مانده باشد اگر دستمال ها خلاص شد یا چرک شد بواسطه سر جماعه برا ناظم خبر بدهید که از فراشخانه عوض آنرا گرفته برای شما ارسال کند فقط --- page 110 --- باب ۶۹ سوم فقره دوازدهم هر وقت که اعلیحضرت بسفر تشریف میبرند بقرار فقراتیکه در فوق ذکر شده در سفر هم شما جوابده میباشید فقط --- page 111 --- باب ۷۰ سوم فقره سیزدهم در وقتیکه چای بحضور خواسته میشود و چای اندازی میشود اگر نفری شما بیکار باشند همراه چای اندازها کمک کرده چای را تقسیم میکنید فقط --- page 112 --- باب ۷۱ سوم --- page 113 --- باب ۷۲ سوم --- page 114 --- ۷۳ --- page 115 --- ۷۳ --- page 116 --- ٧٥ --- page 117 --- ٧٦ --- page 118 --- ٧٧ --- page 119 --- ۷۸ --- page 120 --- [BLANK PAGE] --- page 121 --- ۸۰ --- page 122 --- باب ۸۱ چهارم باب چهارم خدمت آب دست شوئی و دستمال و صابون و آفتابه لگن فقره اول یکدست آفتابه لگن از برای خود اعلحضرت همراه دستمال و صابون پیشکش اقای حضوری از برای شما میدهد که دائمی در هر سرایی باشد فقط --- page 123 --- باب ۸۲ چهارم فقره دوم آفتابه لگن مذکور را همیشه پاک و صفا نگاه میدارید و آفتابه مذکور همیشه پر آب باشد اینطور نشود که اعلیحضرت آفتابه لگن بخواهند و آفتابه از آب خالی باشد و باز شما در انوقت عقب آب بروید و اعلیحضرت منتظر آفتابه باشند همیشه باید آفتابه از آب پر باشد بر اے کار مجلس شش دست آفتابه ولگن به شما داده میشود هر گاه طشت و غیره نباشد از ان کار گرفته شود با وجود طشت و غیره یکدست آن باید همیشه --- page 124 --- باب ٩٣ چهارم آماده و موجود باشد فقط فقره سوم دستمال دست خشک کردن چهار پنج دانه جهت اعلیحضرت برای شما داده میشود اگر یک دانه آن چرک شد چرک شده را برای ناظم روانه میدارید تا ناظم بدوبی بدهد که اورا بشوید --- page 125 --- باب ۸۴ چهارم یک دانه پاک آنرا سردست میکنید فقط فقره چهارم از برای شستن نفری عام آبدان مسی کلان گذاشته شده بود اگر گرمی بود حاجت آب گرم ندارد و اگر سرما آب گرم از بیرون از نزد فراشها خواسته در آبدان --- page 126 --- باب ۸۵ چهارم مذکور می اندازید که بمصرف دستشوئی برسد فقط فقره پنجم از برای نفری مجلس شورای حضوری علحده دستمالهای دست خشک کردنی وصابون بشما میدهد هروقت دستمالها چرك شد برای ناظم روانه میکنید تا ناظم --- page 127 --- باب ٨٦ چهارم بدوبی جهت شستن بدهد واگر صابون خلاص شد بناظم خبر میدهید که عوض آنرا گرفته برای شما ارسال دارد اینطور نمیشود که صابون دست شوئی را شما بدیگر مصرف برسانید فقط فقره ششم زیرا بدن دست شوئی از دُعا خالی نمیباشد یا تشناب میباشد و یا طشت --- page 128 --- باب ٨۷ چهارم بعد از فراغ دست شستن اگر تشناب بود باید شسته شود واگر طشت بود آب آنرا دور انداخته و صفا کرده باز بجای آن بگذارد فقره هفتم در همان خانه دست شوئی اگر لعل ٹین یا تیل سوز مانده شده بود --- page 129 --- باب ۸۸ چهارم متوجه آن باشید که دیگر کسی لعل ٹین یا تیل سوز را بیرون نکشد فقط فقرۂ هشتم در وقتیکه چای بحضور می آید اگر نفری شما بیکار باشند باید همراه چا اندازها در تقسیم چای کمک نمایند فقط --- page 130 --- ٨٩ --- page 131 --- ۹۰ --- page 132 --- ۹۱ --- page 133 --- ۹۳ --- page 134 --- ۹۳ --- page 135 --- ۹۳ --- page 136 --- ۹۵ --- page 137 --- ۹۶ --- page 138 --- باب ۹۷ پنجم باب پنجم کارهای خانه سامانی فقرهٔ اول هر روزه خانه سامانهای مردانه بعد از خلوت بدرون آمده فرش خانها و چوکیها و میزها را پاک و صفا کرده و چراغها را خبر گرفته و تیل انداخته بیرون میشوند بوقت شام باز خانه سامانهای مذکور برای افروختن چراغها بدرون آمده و چراغها را افروخته --- page 139 --- باب ۹۸ پنجم واپس بیرون میشوند فقط فقره دوم وقتیکہ اعلیحضرت خواب شدند خاموش کردن چراغہا بذمۀ شما میباشد کہ چراغہا را خاموش کنید مگر چراغ خانہ کہ نفری نوکری وال شما مے نشینند و چراغ دہلیز و چراغ کفشکن را خاموش نمیکنید و فتیلہ ہا --- page 140 --- باب ۹۹ پنجم آنها را قدری کم میکنید و نوکری والابرا صحیح هوشداری همین چراغها مقرر میدارید که تا خبرگیری چراغهای مذکور باشند که شعله آنها زیاد نشود فقط فقره سوم در وقت سرما که بخاریها آتش کرده میشود هر بخاری پکه دارد پیش از آتش کردن پکه ها را --- page 141 --- باب پنجم ۱۰۰ واکرده بعد اتش کرده شود اینطور نشود که در وقت آتش کردن پکه های بخاریها بند باش اگر پکه ها بند بود دود میکند باید واکردن و بند کردن پکه ها را یاد بگیرید که در وقت آتش کردن بخاریها پکه ها باز شود و بعد از خاکستر گرفتن روی آتش بند کرده شود فقط --- page 142 --- باب ۱۰۱ پنجم فقره چهارم بیرون خانه در منقل یا بخاری که آتش کرده میشود هرگاه کفگیر آتش از منقل گرفته در بخاری برده شود یا از بخاری آتش گرفته بدیگر بخاری برده شود میشود که یکوقتی آتش از روی کفگیر افتاده فرش بسوزد باید اینطور نکنید خاک انداز داده میشود آنرا استعمال کنید فقط --- page 143 --- باب ۱۰۲ پنجم فقره پنجم اینطور نشود که شمع را افروخته بدون لعل تین بدست خود گرفته خانه بخانه بروند شمع قی کرده بروی فرشها میچکد وفرشها خراب میشود باید همراه خود لعل ٹین ببرید فقط --- page 144 --- باب پنجم ۱۰۳ فقره ششم از اسبابهای خانهای اعلیحضرت مثل قلم و کاغذ و چوکی و میز و چراغ وغیره را نگذارید کسی بخانهای خود ببرد که جوابده آن شما میباشید از وقت رفتن مردها تا باز واپس آمدن شان صفائی خانها وغیره بر ذمه شما میباشد فقط --- page 145 --- باب ۱۰۴ پنجم فقره هفتم از میز دفتر و اسباب آن خبر سانی هر چه خرج شد فی الفور ناظم را خبر کنید که عوض آنرا روانه دارد فقط فقره هشتم در وقتیکه چای بحضور می آید اگر نفر شیما بیکار باشند باید همراه چای انداز تقسیم چای کمک نمایند فقط --- page 146 --- ١٠٥ --- page 147 --- ۱۰۶ --- page 148 --- ١٠۷ --- page 149 --- ۱۰۸ --- page 150 --- ۱۰۹ --- page 151 --- ١١٠ --- page 152 --- ۱۱۱ --- page 153 --- ۱۱۲ --- page 154 --- باب ۱۱۳ ششم باب ششم خدمت مهمانخانه فقره اول سامان مهمانخانه را ایشیک آقاسی حضوری کامل کرده بقرار فهرست علیحده از برای مهمانداری میسپارد مهمان همان اسامی گفته میشود که برای سلام حضور بیایند نه آنکه برای دیدن اقارب خود که از اهالی حرم باشند فقط --- page 155 --- باب ۱۱۴ ششم فقرهٔ دوم مهمان کسی می‌آید اگر از مردم معتبر باشد مثل والده سردار صنایع یا عمه‌ها یا از دیگر والده‌ها پیشتر برای ناظم معرفت خواجه‌سرایان احوال داده شود که ناظم کارخانه خبر بدهد تا یک بستنی نان خاصه برای او پخته کنند باید مقداری نان و چای و میوه --- page 156 --- باب ۱۱۵ ششم و ناشتای مهمانهای فوق را مهماندار بواسطه سردار خان یا خواجه محمد علی یا سلطان خان بناظم خبر کند و بقرار پروانگی اوشان ناظم رقعه کند رقعه او منظور است بعد از رفتن مهمان اخراجات مذکور را از مهماندار سند بتصدیق یکی از سه نفر فوق حاصل دارد فقط --- page 157 --- باب ١١٦ ششم فقرهٔ سوم میوه یک پطنوس از طرف شب از ناظم خواسته شود تا ناظم از میوه خانهٔ حضور خواسته بمعرفت خواجه سرایان بیرون روانه دارد فقط فقرهٔ چهارم چای از یکوقت الی چهار وقت بخواهش شخص مهمان بیرون خواهد شد فقط --- page 158 --- باب ۱۱۷ ششم فقره پنجم آنطرف صبح ناشتا از بیرون خواسته شود در باب فقره دوم و سوم و چهارم و پنجم اگر اسامی آن زیاده باشد بقدری لازمه نان و میوه و چای زیاده تر خواسته شود فقط --- page 159 --- باب ۱۱۸ ششم فقرۀ ششم از اسبابهای سرکاری مثل پنجه قاشق و اسبابهای دیگچه پزانی که تحویل شما میشود باید بهیچکس داده نشود اگر قاشق پنجه بحضور کار شود بحضور برده بعد ازان واپس آورده تحویلخانه خود میگذارید در وقت نان قاشق و پنجه و کارد و بشقاب و ملاقه باید حاضر کنید که حاضر باشد فقط --- page 160 --- باب ۱۱۹ ششم فقره هفتم رختخواب وغیره اسباب کارآمد مهمانهارا باید هیچکس داده نشود پاک و صفا نگهداشته هر وقت مهمان آمد برای مهمان می اندازید فقط فقره هشتم از اسبابهای طبخ حضور --- page 161 --- باب ششم ۱۲۰ اگر چیزی مرمتکاری پیدا کند فورا برای ناظم روانه میدارید که ناظم برای ایشیک آقاسی حضوری بدهد و ایشیک آقاسی حضوری بالای کاریگران درست کند فقط فقره پنجم از میز و چوکیهای خانه نان باید همیشه با خبری داشته باشید اگر میز مذکور --- page 162 --- باب ۱۲۱ ششم لق باشد باید بزیر پایۀ آن تختک چوبی بگذارید که لقی آن برطرف شود و میز و چوکیها صفا و پاک باشد فقط فقرۀ دهم هر وقتیکه مهمان بیاید شخصیت مهمانرا تصور کرده از روی لیاقت مهمان خدمتگاران مقرر شود --- page 163 --- باب ١٢٣ ششم اگر معتبر بود خدمتگار آن نیز فی الجمله شخص درست باشد فقط فقره یازدهم هر خدمتگار که برای خدمت مهمان مقرر میشود چنین نشود که بی پروائی کرده چای و نانرا برای او داده بعد از نزد مهمان رفته باخبرگی مهمانرا نکند بهر جا --- page 164 --- باب ۱۲۳ ششم و ہر وقت باید متوجه خدمت وعزت داری مهمان باشد و اینقسم هم نشود که خدمتگار مهمان خود را صدر مجلس ساخته همراه مهمان حرف و سخن زده از خدمت او خود را فارغ بسازد اینچنین باید نشود فقط فقره دوازدهم اگر مهمان آمده بود بقصد --- page 165 --- باب ۱۲۴ ششم نفری مهمان مهماندار از نفری خود مقرر میدارد اگر مهمان نبود همه نفری او و اگر مهمان بود زیاده از نفری مأمور خدمت مهمان که میماند در ذیل همین چهار جماعه خدمت میکنند خدمت آنها چیست مثلا دو نفر در غسلخانه و دو سه نفر در خدمت آب دست شستن و متعلق آن و در جمع کردن ظروف طعام خدمت خواهند کرد مگر سر جماعه هائیکه رواج نکر ایشان میرسد براے مهماندار بماند و خبر بدماند --- page 166 --- باب ۱۳۵ ششم که نفری زیاده از خدمت خودرار وانده دارت مهماندار ملاحظه میکند که چند نفر اضافه از خدمت مهمان دارد یا همه فارغ است مناصفه نفری فارغ خود را برای سرجمعه ها بهمان شبانه روز میسپارد سرجمعه ها از رو لزوم بقدر لیاقت او ها مأمور شعبه های خدمت متعلقه خود میدارد از قسم معاونت بانفری مأمور غسلخانه یا آب دست شستن و متعلقۀ آن یا جمع آوری ظروف طعام --- page 167 --- باب ۱۲۶ ششم فقره سیزدهم در باب آمدن نفری مهمان و غیره در مهمانخانه محرمسرای قسم الف و ب - و ج - بیان میشود قسم الف - نفری میباشند که بدون از اطلاع هرگاه که خیال شان باشد در مهمانخانه آمده میتوانند --- page 168 --- باب ۱۲۷ ششم بعد از آمدن مهمانخانه هرگاه نویسنده بودند تکت انتظار بدست مهماندار یا نائبه او ارسال حضور خواهند داشت واگر بیسواد بودند زبانی بدست مهماندار یا نائبه او بحضور پیغام خواهند کرد باز آنچه امر شد معمول میدارند آسامی آن بقرار ذیل است والده صاحبه های اعلیحضرت صبیه های اعلیحضرت عمه های اعلیحضرت علیاجاه علیاحضرت عروسهای اعلیحضرت عیالهای مصاحبان خان --- page 169 --- باب ۱۲۸ ششم عیال سپهسالار عیال امین العسس عیال امین المقابله عیال محمد عزیزخان کرنیل ملکی قسم ب ـ معتبرات ـ از قسم قومی غیره از نفری قسم ب ـ هرگاه خیال سلام حضور را داشته باشند باید برای ناظم ایالتی حرم برقعه اطلاع بدهند ناظم مذکور رقعه را ضبط کرده --- page 170 --- باب ۱۲۹ ششم برای مهماندار از طرف خود رقعه نوشته کند که فلان شخص آرزوی سلام حضور را دارد رقعه ناظم را مهماندار یا نائبه او هرگاه بر دو مریض باشند بیکی از تعلقات خود داده حاضر حضور یا ارسال حضور دارد بعد ازان آنچه در رقعه ناظم امر شد رقعه را جنسا برای ناظم ارسال میدارد و ناظم بصاحب رقعه خبر میدهد هرگاه طلب حضور نشد خیر هرگاه طلب شد البته بمهمانخانه خواهد آمد --- page 171 --- باب ۱۳۰ ششم و تکت انتظار و یا عرض پیغام بحضور خواهد کرد باز آنچه لازمه بود نوشته و گفته خواهد شد فقط قسم ج - برای ایام عیدها و جشنهای غیره هرگاه کسی از نفوس معتبرات و یا اناثیه طلب حضور شود البته تکت یا فرمان --- page 172 --- باب ۱۳۱ ششم ارسال خواهد شد آنطور اسامی هم در مهمانخانه جمع خواهد شد و مهماندار اطلاع حضور خواهد کرد باز انچه امر شد معمول دارند فقط --- page 173 --- ۱۳۲ --- page 174 --- ۱۳۳ --- page 175 --- ۱۳۴ --- page 176 --- ۱۳۵ --- page 177 --- ۱۳۶ --- page 178 --- ۱۳۷ --- page 179 --- ۱۳۸ --- page 180 --- ۱۳۹ --- page 181 --- ۱۴۰ --- page 182 --- - ۱۸۱ - --- page 183 --- ١٣٢ --- page 184 --- ۱۴۳ --- page 185 --- ۱۳۳ --- page 186 --- فقرات ۱۴۵ ضمیمه فقرات ضمیمه فقره اول هر جماعه باید در جوری و ناجوری همدیگر با خبر بوده بیکدیگر برسند فقط فقره دوم از اولاد یکدیگر خود ها با خبر باشند و خود ها را از یکدیگر خود ها جدا ندانند فقط --- page 187 --- فقرات ۱۳۶ ضمیمه فقره سوم کسانیکه بسر جماعه و نایبه دیگر است باید که از لباس و صفائی و سر و جان کل ماتحتها خودها با خبر باشند فقط --- page 188 --- فقرات ۱۴۷ ضمیمه فقره چهارم از حاضری نفری ماتحت خود با خبر باشند مثلا نوکری بود از جماعۀ اول و دوم و یکنفر از انها حاضر نبود اگر از سر جماعه یا نائبه یا نگران پرسیده شود که فلانه ما تحت شما در کجاست باید بحضور فی الفور جواب بگویند و خود را هر ساعت از نفری خود با خبر داشته باشند فقط --- page 189 --- فقرات ۱۴۸ ضمیمه فقره پنجم اگر بعضی از انها مریض شود باید بلا معطل از برای والده صاحبه اطلاع بدهند که والده صاحبه از برای ایشان اقاسی حضوری خبر کند که داکتر مقرر کند که معالجه او بدرستی کرده شود واز دوا و غذای او که داکتر بگوید باید با خبر باشند که بدرستی برای او برسد و بمریض تعلقه خود بقرار هدایت داکتر بخورانند فقط --- page 190 --- فقرات ۱۴۹ ضمیمه فقره ششم در باب تنخواه نفری که برای شان مقرر است و داده میشود باید از رسیدن وجه تنخواه اوشان از برای سند کارکنان متعلقه آنها سرجماعه ها و والده صاحب تصدیق و مهر کنند که تنخواه آنها پوره برسد فقط --- page 191 --- فقرات ۱۵۰ ضمیمه فقره هفتم شجاعا و نائبه ها و نگرانها و نفریهای ماتحت باید همه شان خود را ما تحت والده صاحبه بدانند فقط فقره هشتم در خدمت نان چیدن پس و وا --- page 192 --- فقرات ۱۵۱ ضمیمه ظروف طعام را جمع کردن پسر د خواجه سرایا و غلام بچه های حرمسرای رو نمودن بروئی ہر دو جماعہ نوکری دانی است و جوابده آن همه خواهند بود تقسیم نمودن نان اضافہ مانده بروی دو سر جماعہ و دو نای آنهاست که سبب سرشتگی نشود فقط --- page 193 --- فقرات ۱۵۲ ضمیمه فقره نهم بعضی وقت خواهد شد که جماعه اول و دوم نوکریتی خود را تمام کردند و سرکار والا سه یا چهار شب زیاده یا کمتر بحرمسرای تشریف نیاوردند همینکه باز تشریف آوردند نوکری از جماعه سوم و چهارم خواهد بود فقط --- page 194 --- فقرات ۱۵۳ ضمیمه فقرۀ دهم دو جماعۀ دیگر که نوکریشان نباشد آنها هم باید بحضور حاضر باشند امّا جوابده کار نخواهند بود فقط فقرۀ یازدهم در وقت کار نفری ماتحت خود را فرمان بردار نگران و نگرانها و ماتحتها خودها را فرمان بردار نائبه ها و نائبه ها و نگرانها --- page 195 --- فقرات ۱۵۴ ضمیمه و ماتحتها همه خود را فرمان بردار سر جماعه بدانند هر کسی که خلاف کرده بود مستوجب سیاست فقط فقره دوازدهم هر کسی که در فقرات دستور العمل خود سهل انگاری کرده بود لت خواهد خورد و اگر بلت آدم نشد یک برای دیگر جاریه خانه مقرر شده از مهر برای کشیده شده --- page 196 --- فقرات ۱۵۵ ضمیمه بکابینه خانه ارسال خواهد شد فقط از حضور اعلیحضرت سردار خان نگران و خوجه محمد علی نائب او مقرر گردید کار اوشان بقرار تفصیل ذیل خواهد بود فقط --- page 197 --- فقرات ۱۵۶ ضمیمه اول صفائی حمام هر شخصیکه بحمام میرود باید تاکید کنند که بعد از فراغ حمام را شسته بیرون شوند فقط دوم در هفته یکبار حرمسرا را خلوت کرده نفرتی فراش و کبار بردار را بحمام آورده حمام و دیگ آن و عروسخانه همه را پاک و صفا کنند و باز آب جدید انداخته شود فقط --- page 198 --- فقرات ۱۵۷ ضمیمه سوم از مکان عام باخبر باشند که از داخل حرمسرای خاکروب زنانه و از بیرون خاکروب مردانه صفا و پاک بدارند فقط چهارم از کلوخ و روشنی مکان خبرگیری کنند فقط --- page 199 --- فقرات ۱۵۸ ضمیمه پنجم صفا بودن صحن سرای و دیوارهای سرای وحوض وغیره بردۀ اوشانست فقط ششم همه خواجه سرایان وغلام بچه گان حرمسرای رو ما تحت نگران و نائب او مقرر شدند که باید از صرف حسابی شان که درباب خدمت سرکار باشد تخلف و انحراف نورزند بر کسے کار همه نفری خواجه سرایان --- page 200 --- فقرات ۱۵۹ ضمیمه و غلام بچه گان حاضر خواهند بود اما برنگران و نائب او لازم است که همیشه از برای خدمات که پیش شود بقدر لازمه نفری حاضر باش در کشکن مقرر بدارند فقط --- page 201 --- ۱۶۰ --- page 202 --- ۱۹۱ --- page 203 --- ۱۹۲ --- page 204 --- ١٦٣ --- page 205 --- ۱۶۴ --- page 206 --- ۱۶۵ --- page 207 --- ١٦٦ --- page 208 --- ۱۹۷ --- page 209 --- ١٦٨ --- page 210 --- [BLANK PAGE] --- page 211 --- [BLANK PAGE] --- page 212 --- [BLANK PAGE] --- page 213 --- [BLANK PAGE] --- page 214 --- [BLANK PAGE] --- page 215 --- [BLANK PAGE] --- page 216 --- [BLANK PAGE] --- page 217 --- دستورالعمل سرحد داریها وظایف پوسته ها